Vindication of Ecclesiastical Volume 3, Volume 2 · Book · Chapter 2 · Document 57
FREDERICUS Dei gratia Romanorum Imperator, ſemper Auguſtus, Hieruſalem Mat. Paris Hiſt. Angl. p. 483, 484, 485, 486▪ 487, 488, 489▪ Literae Imperiales ad Comitem Cornubiae Richardum.& Siciliae Rex, Richardo Comiti Cornubiae, dilecto ſororio ſuo, ſalutem & omne bonum. Levate in circuitu oculos veſtros, arrigite filii hominum aures veſtras, orbis ſcandalum, diſſidia gentium, generale juſtitiae doleatis exilium: exeunte nequitia Babylonis a Senioribus populi, qui populum regere videbantur, dum judicium in amaritudinem, & fructum juſtitiae in abſinthium convertunt. Sedete Principes, & intelligite populi cauſam veſtram. A vultu Domini judicium veſtrum prodeat, & oculi videant aequitatem. Scimus etenim, & in ſupremi Judicis virtute confidimus, quod cum apud vos pondus & pondus, menſura & menſura non fuerint, profecto modeſtiam & innocentiam noſtram in judicii veſtri libra praeponderare videbitis; calumnioſis detrahentium labiis, & venenoſis inventionibus fictionum: ſed nec nunc primum cauſae noſtrae juſtitiam, & reſidentis in ſede Domini pravitatem, ad publicam mundi notitiam novimus pervenire. Quin praeter agillimae Famae praeloquium, quae frequenter in maximis virginum aurium deflorat, auditum: Nos ipſi, quod primitus rumor eduxerat, ſubſequentibus poſtmodum noſtrae ſerenitatis affatibus firmaremus, qualiter iſte novus athleta, ſiniſtris factus auſpiciis Pontifex generalis, amicus noſter praecipuus, dum in minoribus eſſet ordinibus conſtitutus, beneficiorum omnium, quibus Imperium Chriſtianum ſacroſanctam Eccleſiam ditavit, oblitus, ſtatim poſt aſſumptionem ſuam, fidem cum tempore renovans, & mores cum dignitate commutans; ac habens quodammodo de publica turbatione pruritum, in nos ſupremum & unicum filium Eccleſiae, ſuae malignitatis aculeos acuiſſet: dum occaſione aſſumpta, quod propter imminens ſcandalum evitandum, ſacramento praeſtito, et lata contra nos excommunicationis ſententia, nos ad certi temporis obligaverimustranſitum, adverſa valetudine corporis praepeditos: adjectis pleriſque capitulis aliis, de quibus antea nunquam fueramus muniti, vel admoniti; excuſationibus noſtris, contra Deum et Juſtitiam, omnino rejectis, excommunicationis ſententia nos denunciavit aſtrictos. Cui, velut in nos primitus de noſtra voluntate pro…atae, cum humilitate paruimus, & abſolutionis beneficium, priſtina nobis incolumitate corporis reddita, poſtulantes, dum nos ad tranſitum inſtanter pararemus. Quo petito ſuppliciter, & injurioſe negato, in Terrae Sanctae ſubſidium ſub pia voti proſecutione tranſivimus, exiſtimantes vicarium Jeſu Chriſti, ad ejus negotium potius, quam ad conceptae malevolentiae contra nos Odium aſpirare. Sed is, quem ſperavimus ea ſolummodo quae ſurſum ſunt ſapere, & viſu coeleſtia contemplantem, mente credimus in coeleſtibus habitare, ſubito inventus eſt homo, quinimo per inhumanitatis opera non ſolum a veritate ſepoſitus, ſed ab humanitate diſcretus: dum praeter impedimenta, quae nobis in Syria praeparavit, per nuntios & legatos, qui Soldanum Literis ſuis, quas nos captis ipſarum latoribus in teſtimonium reſervamus, ne nobis terram divino cultui & Hieroſolymitani Regni juribus debitam, redderet, monuerunt: Regnum noſtrum Siciliae violenter intravit; ſumpta occaſione, quod R. filius olim Ducis Spoleti, praeter voluntatem & conſcientiam noſtram (prout poſtmodum per ipſius poenam evidenter expreſſimus) terram eccleſiae parabat intrare: & non prout ſancti per fidem Regna vicerunt, ſed per perfidiam & perjuria praedicans univerſis, aut ſi qui ad perjuriam praedicatione ſolummodo, provocari non poterant, provocabantur exemplo, dum ipſi praefecti Papalis exercitus, quo terram facilius obtinerent, nos captos in Syria manifeſte jurabant. Redeuntibus nobis de partibus tranſmarinis, & injuriam noſtram propulſantibus ſolum, nec juxta magnificum morem Imperii prodeuntibus ad vindictam, per concordiae medios verbum pacis libenter admiſimus. Veram matrem noſtram Eccleſiam, ex agnitione Catholicae fidei reperiſſe cognoſcimus, ſed patrem ſemper invenimus ſimulatum; dum ipſa reconciliationis die viam noſtrae coufuſionis excogitans, de redeundo in Italiam iterum ſub inermi & domeſtico Comitatu, nobis inſtantiſſime perſuaſit: occaſionem ſignificans, ne velut ex priori & armato proceſſu, timoris cauſ…m noſtris fidelibus praeſtaremus; aſſerendo quod nobis omnia planiſſima faceret; Cujus contrarium per literas & nuncios ſuos manifeſtiſſime procuravit, prout conſtat teſtimonio plurium noſtrorum fidelium, qui tunc temporis erant omnium conſcii; velut ex eis quidam participes & alii principes factionis. Propter quod, filio & principibus noſtris ad nos de Germania venientibus, per rebelles noſtros itineribus publicis undique praepeditis: ſed & eodem filio noſtro Aquiligiam, navali praeſidio cum ſumma difficultate recepto, ac in Teutoniam abinde deſtinato, in Regnum de neceſſitate redivimus: utpote quos ad arcendam rebellium noſtrorum nequitiam, patris conſilium vel Aſtutia potius miſerat imparatos. Ubi quodammodo reſpirantibus nobis, & capeſcentibus requiem poſt labores, quieti noſtrae ſanctiſſimus Pater noſter invidit, conſiliatoris ſibi formam aſſumpſit; inſtantiſſime perſuadens, ut contra Romanos Excellentiae noſtrae devotos, & alios rebelles noſtros de Tuſcia, qui jura Eccleſiae & Imperii detinebant, procederemus audacter, de ſuo favore ſecuri quod nobiſcum noſtra & Imperii pondera participare volebat. Et ſic ad multam ejus inſtantiam, Romanos, qui tunc temporis Viterbiam impugnabant, in favorem Eccleſiae nos oportuit diffidare:Nota. ipſo mittente Literas latenter ad urbem, quod haec per nos praeter ſuam conſcientiam & mandatum, faceremus in odium Romanorum. Et interim in Sicilia quadam ſeditione ſuborta, oportuit nos neceſſario conferre Meſſanam; ut factioni ibi inchoatae principiis obſtaremus: occaſione ſolummodo iſta praetenta, quod tam nobilem noſtram Siciliae Inſulam voluimus amittere: nobis non requiſitis, & omnino celatis, contra omne jus gentium, quod belli ſocios & participes ſtatuit non relinqui, foedus iniit cum Romanis, per nos ad mandatum ejus, ut diximus, diffidatis; non attento, quod nos non ſine dubia vice & honoris noſtri fortuna, inter rebelles & ſeditioſos noſtros remanentes inermes, copioſam & ſtrenuam militam armatorum in ejus ſubſidium miſeramus, quanquam perſonaliter intereſſe nequiveramus. Ad haec, cum conſcientiae noſtrae integritas, & pura devotio quam ad matrem noſtram Eccleſiam habebamus, novercalia deſiramenta patris agnoſcere filium non ſinebant: quin quod erat aſtutiae caſui reputantes, ſatisfactionis noſtrae cauſam invitricantis arbitrio ſaepius poneremus: qui tanto nobis vice qualibet illudebat aceribus, quanto conſtantius ſpem uberioris arbitrii promittebat. Medio deinde tempore, dum de negotio Italiae per Papam ad honorem Imperii componendo, ex praeteritorum conjectura diſcriminum, nulla ſpes nobis remanſiſſet in poſterum vel exilis, ac perſecutionem eandem congruo tempore ſervaremus, expectantibus repente credimus arriſiſſe fortunam, reiterata diſcordia inter Eccleſiam & Romanos, in qua ſic magnifice, ſic devote theſauros noſtros effudimus & perſonam, quod omnem omnino conſcientiae pravae rubiginem de malevolentium cordibus credebamus eraſiſſe. His etiam omnibus non contenti, ut de nobis prorſus indubitata ſecuritas eccleſiae praeberetur, circa ipſam zelo devotionis ſummae ſuccenſi, & incentivo perfectae charitatis in Deo, ad praeſentiam iſtius ſummi Pontificis, perſonaliter ivimus etiam non vocati; ducentes nobiſcum Conradum chariſſimum filium noſtrum, nunc Romanum in Regem electum, & Regni Hieroſolymitani haeredem, quem nobis tunc temporis fratris ſui manifeſta tranſgreſſio filium unicum in paternae dulcedinis affectione reliquerat. Ac eundem, poſt oblatam Eccleſiae perſonam noſtram, in totum obſidem Summo Pontifici nos offerre non puduit; unionem omnimodam inter nos & Eccleſiam, ſub atteſtatione divini judicii humiliter poſtulantes: quamdudum nobis antea iſte Praelatus Eccleſiae generalis, cum eſſet Epiſcopus Oſtienſis, inſtanter ſuaſerat expetendam. Propter quae omnia, dum ſerenam nobis totius Curiae faciem aſſertio demonſtrata praetenderet, & verba gratiſſima tam Summi Pontificis, quam curialium omnium, ſinceram oſtenderent voluntatem; cum eis omnia perfeciſſe credentes, ſub intentionis noſtrae ſanctae propoſito, nec minus ſub obſequiorum noſtrorum fiducia, diſſenſionis cauſam inter nos & Lombardos in ſinu corrupti Judicis toties ſuffocatam, necnon & ſedationem inter nos diſcordiae Cives & Nobiles Aconenſes devotione promptiſſima duximus exponendum. Sicque de negotiorum noſtrorum omnium proſpera conſummatione ſecuri, in obſequium Eccleſiae perſonaliter alacri voluntate proceſſimus cum exercitu copioſo; quem ſub magnis aerarii noſtri ſtipendiis congregari tam de Germaniae quam de Italiae partibus feceramus. Nec prius a concepti propoſiti proſecutione deſtitimus, quam libertatem Eccleſiae conculcatam in Urbe, & terram exterius occupatam, in ſtatum primum & debitum, noſtra potentia reformavit. Indubitabiliter aeſtimantes, ut quod obtinere prius favor juſtitiae noſtrae non poterat, devotionis obſequia promererentur. Sed audite retributionem mirabilem, quam pro tanta devotione, pro tot beneficiis, pro tam indubitatae fiduciae firmamento, Chriſti vicarius, paſtor Eccleſiae noſtrae Catholicae, fidei praedicator, nobis in ſingulis reddere procuravit. In primis ſuper negotio ultramarino, quicquid per Ravennenſem Archiepiſcopum, dilectum Principem noſtrum, tunc Apoſtolicae ſedis Legatum, ſecundum formam expreſſam ab Eccleſia ſibi datam, videlicet de reducendo nobis & praedicto Conrado nato noſtro in poſſeſſionem plenam & priſtinam omnium jurium nobis ſub tractatum in Regno, fuerat rationabiliter ordinatum: ſtatim adveniente Caeſarienſe Archiepiſcopo, nec Legato praedicto, nec nunciis noſtris ad Curiam venientibus expectatis, nec ulla majori mora protracta, delatos Biſantios potuit numerare, inordinate fuit ex toto deſtructum negotium Italiae, nedum quod ad honorem noſtrum & Imperii, ſicut promiſerat, ordinare, imo petentibus & inflantibus nobis ad revocationem hoſtium noſtrorum, quod in Lombardia & Tuſcia fideles noſtros, tunc temporis diviſim exercitum ſuorum copiis devaſtabat. Nec nos cum militibus, quos tunc in partibus ipſis, ut diximus, pro eccleſiae provinciis habebamus, ire permiſit: nec aliquem nuntium ſeu literas voluit deſtinare, ex quibus per bella campeſtria ſunt quamplurimum ſtrages hominum, & eccleſiarum incendia ſubſecuta. Adhuc etiam tanta & ſuperiori nequitia non contentus, civitatem Caſtellae per ipſum introactae tarbationis temporibus occupatam, quam reddi nobis forma pacis & fratrum ſuorum omnium conſilia ſuadebant, receptis libris illius monetae ſolummodo, quae ad quinquaginta marcarum millia multa expendentibus, reddere recuſavit. Ecce qualiter pater noſter iſte ſanctiſſimus nos amabat! Deinde ſuper profectibus noſtris omnibus, & ſuper pacificanda nobis Italia (maxime de qualibet patris, vel vitrici noſtri potius benevolentia deſperare coacti) apprehendimus arma & ſcutum, vires de Teutonum partibus (ad quas nos diebus illis, praevaricatio filii noſtri de neceſſitate vocaverat) propter ingreſſum Italiae congregantes, militibus ſtrenuis juſtitiam noſtram armavimus, quam aſſequi precibus minime poteramus. Quod cum ad notitiam ſummi Pontificis perveniſſet, ſub praetextu treugarum pro Terrae ſanctae ſubſidio fidelibus populis & terrae Principibus indictarum, armatum nobis ingreſſum Italiae, per Apoſtolicas literas interdixit. Oblituſque die eodem ipſo, quo praedictas treugas indixit; nos tanquam defenſorem & advocatum eccleſiae requiſivit: quod contta Romanos, quos ſibi jura eccleſiae ſubtraxiſſe dicebat, potenter procedere deberemus: iniquum in nobis reputans, quod domum noſtram & poſſeſſionem avitam, quam nobis infidelium noſtrorum rebellio furioſa praecluſerat, viriliter ingredi nitebamur, quod juſtum crediderat in Romanis, qui patri vel avo ſeu parentibus ſuis in nullo prorſus extiterant obligati. Adjecit praeterea in literis antedictis, quod de negotio Lombardiae in ipſum praeciſe ſine adjectione temporis & conditione aliqua nullo jure & honore Imperii reſervato compromittere deberemus: per quod, vel nos in perpetuum a juris noſtri proſecutione cujuſlibet ſuſpenderet; vel jus & honorem Imperii libere ſuffocaret. Quod cum nobis nec noſtrorum conſilia principum, nec praeteritorum diſpendiorum memoria ſuaderent, ad artes alias poſtmodum ſe convertit: mittens nobis obvium in veſtimentis ovium Lupum rap…cem, Epiſcopum Praeneſtenſem: per quem, apud nos literis Apoſtolicis de vita Sanctiſſima commendatum, Placentiam nobis ſubditam & noſtris amicam, ad factionis Mediolanenſis revocavit perjuria; per eum firmiter aeſtimans, ſic univerſaliter, & in tantum fideles noſtros evertere, ut proceſſus noſtros in Italiam penitus enervaret. Qua ſpe, faciente divina clementia, quae ſuum tuetur Imperium, omnino fruſtratus, clamantibus apud eum rebellium noſtrorum incendiis, depopulationibus reorum ex ſtragibus occiſorum, quod ipſum de data eis rebellionis ſecura fiducia, nec non de fide mentita, quod contra nos, & Imperium ipſis aſſiſtere promiſiſſet, publicis vocibus arguebant. Quia juxta petitionem ipſorum, occaſione praedicta nos excommunicare juſte non poterat, impedimenta clandeſtina noſtris proceſſibus undique praeparavit: literas & legatos per imperium & ubique per orbem, ut quoſcunque poſſet, a fide & aſſertione noſtra ſeduceret deſtinando. Quae omnia cum noſtrorum fidelium fides & amicorum affectio conſcientiam noſtram latere non vellent, nolentes adhuc vinci a malo, ſed in bono malum vincere cupientes, ſolennes nuncios noſtros, venerabiles Petranenſem Archiepiſcopum Florentinum & Reginenſem Epiſcopos, magiſtrum Thaddaeum de Sueſſa, magnae curiae noſtrae judicem, & magiſtrum R. Portaſtal. Capellanum, dilectos ac fideles noſtros, ad ſedem Apoſtolicam duximus deſtinandos. Quibus oblata ſibi per eos ex parte noſtra devotione omnimoda, & ratione tractata contra Haereticam pravitatem, pro eccleſiaſtica libertate, de reformandis Eccleſiae & Imperii juribus (dudum inter nos & Eccleſiam expetitis, & expectatis) ſummus Pontifex de praeſentium fratrum ſuorum conſilio, Legatione noſtra in omnibus ſuis capitulis acceptata, per eoſdem & Archiepiſcopum Meſſanenſem, quem ad nos pro pace ſua nuncium deſtinavit, excellentiae noſtrae promiſit, quae ceſſari mandaret ubique locorum ab impedimenti… omnibus, quae ſi noſtris proceſſibus objeciſſe, coram fratribus ſuis & Nunciis noſtris fuit profeſſus manifeſte, prout haec omnia per teſtimoniales Antiſtitum omnium praefatorum literas manifeſtiſſime comprobantur. Cum qua reſponſione, nunciis noſtris & ſuo ad noſtram praeſentiam redeuntibus; priuſquam per tres Dietas a curia receſſiſſent▪ eis omnino celatis, & in confuſionem ipſorum, G. de Monte-longe, quem primitus ad nos nuncium miſerat, & contra nos poſtmodum ad everſionem Mantuanam & aliorum fidelium noſtrorum ſtatuerat, in Lombardia Legationis officium plene commiſit: arbitratus ut quanto ſibi major daretur auctoritas, tanto majora nobis, & noſtris impedimenta pararet. Quibuſdam tamen Principibus noſtris, Praelatis Italiae & Germaniae nobiſcum in Curia manentibus, literas deſtinavit: ſugillationem famae noſtrae non modicam continentes, certis capitulis intercluſis: & ſpecialiter de gravaminibus, quae quibuſdam Eccleſiis Regni noſtri dicebantur illata: ſuper quos, mandavit vos per eoſdem principes admoneri, Quorum capitulorum omnium & reſponſionum noſtrarum ad ſingula, ſeriem vobis ſub teſtimonio publico miſimus intuendam. Quibus omnibus, coram Principibus & Praelatis ac religioſis quam pluribus, cujuſlibet ordinis ſigillatim oſtenſis (quanquam de tanta Patris inſtabilitate confuſos ſe filii reputarent & de verecundia (capitis praeſentium rubor ora perfunderet) nihilominus tamen de ipſorum conſilio praedictos Panormita…enſem Archiepiſcopum, Magiſtrum T. & magiſtrum R. Portaſtel. excellentiae noſtrae, cum Nunciis Civitatum noſtrarum fidelium, ad ſedem Apoſtolicam duximus remittendos▪ per quos ad ſatisfactionem omnem, mora qualibet & difficultate ſepoſitis, obtulimus nos paratos Sed nec in his omnibus eſt averſus furor ejus, quin dictus Evangelizantis pacem Chriſti vicarius, ſed actor ſchiſmatis & diſſenſionis amicus, contra traditiones Sanctorum Patrum, audiens Nuncios noſtros portantes omnimodum noſtrae devotionis xenium, & metuens ne ſupervenientibus ipſis, obice vallo juſtitiae, ſine publico ſcandalo forte procedere non valeret; prae feſtinantia nimia conceptum edidit abortivum, in nos ſupremum Chriſtianorum Principem, die Dominica Palmarum, contra ſolennem morem ſacroſanctae matris Eccleſiae, & in coena Domini, poſtmodum praecipitavit ſententiam, per quam (ſicut per famam audivimus, licet hoc credere minime debueramus, contradicente ſaniore parte fratrum ſuorum) de quorundam Cardinalium Lombardorum conſilio, nos excommunicationis vinculis dicitur aſtrinxiſse; praepeditis Nunciis noſtris per rautores & ſatellites ſuos, de patrimonio pauperum ſolidatos, qui jam applicuerant: & ne allegandum juſtitiam & innocentiam noſtram, ac demum ſatisfactionem offerendam, etiam ad cautelam, ad praeſentiam ſuam & aſpectus publicos pervenirent. De quo licet nos ſingulari & propria ratione, propter noſtram juſtitiam, & infamiam procedentis, malle merito debueramus, quod perperam & inordinate proceſſerit, cum nequitiam ſuam editurus fuiſſet omnimodo, non forſitan antea crepuiſſet: dolemus tamen, & ex corde dolemus, propter verecundiam univerſalis Eccleſiae matris noſtrae, quam Dominus noſter Jeſus Chriſtus, ſub ſpecie virginis glorioſae, in paſſionis teſtamento diſcipulo commendavit. Alias nobis per talem, quem merito noſtrum Judicem non habemus, nullam poſſe fieri reputamus injuriam: utpote cum ſe prius mimicum capitalem quam judicem noſtrum, et opere fuerit profeſsus et verbo, rebelles noſtros et noſtri Imperii publice confovendo. Indignum praeterea ſe tanti coertione Principis, & generaliter qualibet Pontificalis authoritate judicii reddidit; dum Mediolanenſem Civitatem, quae pro maxima parte teſtimonio religioſorum quamplurium fide dignorum, inhabitatur haereticis, contra nos & Imperium manifeſto favore tuetur. Et contra R. de Mandello Civem Mediolanenſem, dudum Potentatem Florentinum, & Clarentinum. Epiſcopi Florentini, viri vitae probabilis ac famae approbatae, in pleriſque capitulis ſupra haeretica pravitate, ob odium noſtrum, & Mediolanenſium gratiam, non admiſit. Illum haberi praeterea Chriſti vicarium, et ſucceſsorem Petri, ac diſpenſatorem animarum fidelium indigne fatemur; non ob dignitatis injuriam, ſed ob perfonae defectum; quod diſpenſationes cum fratrum deliberatione maxima concedendas, in camera ſua more Mercatoris cujuſlibet, in libra Mercationis celatis fratrum conſiliis (cum quibus ſecundum Eccleſiaſticam diſciplinam deliberare tenetetur) exiſtens ſibi bullator et ſcriptor et forſitan numerator. De quibus diſpenſationes inſignes praeterire ſilentio non volumus, per quas Sipham gnatam quondam Conneſtablii Regni Cypri, contra ſeparationis ſententiam latam ſuper hoc per Nicoſienſem Epiſcopum, & de non habendo ſimul praeſtitum ſacramentum Balianno de Jocelino, & ſororem Johannis de Caeſaria, Jacobo de Amendolia, qui prius ſororem ipſius deſponſaverat, proditoribus noſtris, ſibi invicem gradu tertio attinentes, conceſſit uxores; accepta non multae pecuniae quantitate: veruntamen quod quantitati vel numero defuit, odii noſtri qualitas compenſavit. Defectum etiam & praevaricationem ejus in illo dolemus, quod ut contra nos Nobiles & Potentes Romaniae ſibi ſatellites fautores adquirat, effuſione pecuniae non contentus, ipſis caſtra & poſſeſſiones Sanctis Patribus pia fidelium devotione donata, Romanam Eccleſiam noſtro patrocinio commendatam dilapidando, largitur. Itaque non miretur univerſalis Eccleſia, nec populus Chriſtianus, ſi nos talis ſententiam Judicis non veremur, non in contemptum Papalis Officii, vel Apoſtolicae dignitatis (cui omnes Orthodoxae fidei profeſſores, & nos ſpecialius caeteris, ſubeſſe fatemur) ſed perſonae praevaricationem arguimus; qua ſe ſolio tanti regiminis, monſtravit indignum: & omnes Primates nominis Chriſtiani ſanctum intentionis noſtrae propoſitum, & piae devotionis zelum in nobis agnoſcant, & quod non ex odii fomite, ſed ex cauſa juſtiſſima, Romanus Princeps contra Romanum Antiſtitem commonetur: dum metuit ne grex Dominicus, ſub tali paſtore per devia deducatur. Ecce quod ſacroſanctae Romanae Eccleſiae Cardinales, per ſanguinem Jeſu Chriſti, & ſub atteſtatione divini judicii, per Literas noſtras & Nuncios atteſtamur: ut generale Concilium Praelatorum, & aliorum Chriſti fidelium debeant evocare. Nunciis quoque noſtris, & reliquorum Principum accerſitis: in quorum praeſentia, nos ipſi praeſentes cuncta quae diximus, ſumus oſtendere & probare parati, & his etiam duriora. Nec minus illa probabili ratione turbamur, quod iſte rector Eccleſiae, qui deberet eſſe virtutum quarumlibet & conſtantiae maximae, ſine macula cupiditatis, vas electum, ne error majorum in ſubditos propagaretur cum augmento contra promiſſionem ſuam Literis ſuis de fratrum conſilio nobis factam, per quas in reſtaurandis Imperii viribus, non deeſſe nobis, ſed adeſſe promiſit auxilio, conſilio, & favore, praeter perſonae noſtrae infamiam, nedum blaſphemiam, jus Imperii nititur conculcare: praeſertim cum quantumcumque conſcientiae noſtrae librum ſollicite revolvamus, nullam in nobis occaſionem invenimus ad cauſam, propter quam iſte inimicus homo contra nos debuiſſet tam acriter commoveri. Niſi quod cum ipſo contrahere, de nepte ſua deſponſanda Henrico naturali filio noſtro, nunc Regi Tunis & Gallur. noſtra magnificentia credidit indecens, & reputavit indignum. Tu igitur dilecte, cum tibi dilectis, Princeps Orbis terrae profuturae, non nobis ſolum, ſed Eccleſiae quae eſt omnium fidelium congregatio, condole: cujus caput languidum, Princeps ejus in medio eſt, quoniam leo rugiens, Propheta ejus, veſanus, vir infidelis, ſacerdos ejus polluens ſanctum, injuſte faciens contra legem. Nobis tamen prae caeteris mundi Principibus, defectus eſt talis Summi Pontificis merito deplorandus, qui veluti ſibi viciniores loco, & propinquiores officio, honores congerimus, & onera perſentimus. Sed nec illud omittimus, in affinitatem noſtram affectuoſe rogamus, ut contumeliam noſtram ad injuriam veſtram revoces. Ad domos veſtras cum aqua concurrite, dum ignis accenditur in vicinis. Cauſam motus Pontificalis attendite, quod in favorem rebellium noſtrorum procuratur. Quae cauſa, licet ad praeſens expreſſa non fuerit, proculdubio tamen ſubeſt: ſimilia vobis in veſtris imminere pericula timeatis. Facilis enim, & Regnum & aliorum Principum omnium, humiliatio creditur, ſi Caeſaris Romanorum potentia conteratur, cujus clypeus prima jacula ſuſtinet adverſantium. Haec eſt namque cauſa pro vero, videlicet de Lombardis, quae cor Papae pungebat, & urebat intrinſecus, licet ipſam foris educere, propter noſtrum & audientium ſcandalum, non auderet: pro qua nobis per ſpecialem ſuum nuntium fide dignum (cujus ad hoc teſtimonium invocamus) ore tenus expreſſe promiſit, quod ſi negotium Lombardorum in ejus arbitrio poneremus, nedum quod in aliquo magnificentiam noſtram offenderet, verum etiam totius Orbis decimas, Terrae Sanctae neceſſitatibus conſecratas, noſtris utilitatibus applicabat. Nec eſt mirum. Inſtantibus enim & acutis Lombardorum aculeis pungebatur, quibus, prout per aliquorum Praelatorum confeſſionem accepimus, contra nos et Imperium, corporale praeſtitit ſacramentum; cum ipſos peregrinantibus nobis in partibus Syriae pro ſervitio Jeſu Chriſti, tranſmiſit in Regnum. Sed cum temporis fuerit iſta promiſſio, fidem licite frangere poterat, & editum variare decretum. In quorum favorem, rem auditu horribilem, & diſcretione qualibet ſeu ratione carentem, facere minime formidavit. Cum enim per G. Brixinienſem, H. Cumanum, & alios Epiſcopos, nos faceret admoneri, quod vel ſatisfactionem Lombardorum per ipſum deberemus accipere, vel treugas pro Terrae Sanctae negotio per quadriennium, ut diximus, indictas Lombardis, cum ab indictarum treugarum jam quinquennium exceſſiſſet. Noſque rem tanti conſilii, ad deliberationem noſtrorum fidelium modico temporis ſpatio ſervaremus, monitionibus ipſis de approbatione Legati praedicti G. de Monte longo (ſcilicet qui apud Mediolanenſes interim morabatur) inducias approbantibus ſupradictas, prout haec omnia liquido Praelatorum ipſorum teſtimonio comprobantur. Medio tempore, nec voluntatis noſtrae judicio, nec fidelium noſtrorum conſiliis expectatis, conceptum virus evomuit contra nos; prout aliquorum relatio declaravit procedendo. Poſtremo, te pro nobis, imo vos totius optimates Orbis & Principes exigimus adjurantes, non quod ad propulſationem talis injuriae noſtrae non ſufficiant munimenta, ſed ut totus mundus agnoſcat, quod honor omnium tangitur, quicunque de corpore Principum ſaecularium offendatur. Datum Terviſii, xx. die Aprilis, nona Indictione.
Hanc Epiſtolam, mutatis tamen titulis, & paucis in fine verbis, Dominus ImperatorLamentabile ſcandalum exortum. Regi Anglorum, multiſque per Orbem Principibus, ut ſuam allegaret innocentiam, & Papalem manifeſtaret proterviam, deſtinavit: coepitque ſcandalum oriri per totius mundi latitudinem. Ipſe vero Papa, cum haec fida cognoviſſet relatione, ipſum Imperatorem magis ac magis diffamando, multis opprobriis laceſſivit, necnon & haeretica damnavit enormitate: prolixioremque Epiſtolam, ut ipſum damnabilem toti mundo redderet & infamem, Principibus & Praelatis terrarum tranſmiſit invectivam, in haec verba.