Vindication of Ecclesiastical Volume 3, Volume 2 · Book · Chapter 2 · Document 170
MIſeratione divina, R. Oſtienſis, & Vellet J. tituli Sancti Praxedis, S. tituli Sancti Laurentii in Luc. S. tituli Sancti Mariae trans Tyberim, Presbyteri, R. Sancti Mariae in Coſmedin, E. Sanctorum Coſmae & Damiani, O. Sancti Nicolai in carcere Tulliano, Diaconi, Sanctae Romanae Eccleſiae Cardinales, Religioſo viro Abbati de Wareduna, ſalutem in Domino. Ex parte Magiſtri Petri Apoſtolorum Principis Baſilicae Canonici, Rectoris Eccleſiae de Morduna, nati Jacobi Johannis Capot, Civis Romani, fuit propoſitum coram nobis, quod dudum Sanctae recordationis Dominus Gregorius Papa, falſis ſuggeſtionibus provocatus, Elienſi Epiſcopo ſuas direxit Literas, continentes, ut praefato Magistro, vel alii ejus nomine, de proventibus Eccleſiae ſupradictae minimè reſponderet, nec etiam permitteret reſponderi, ſed Eccleſiam ipſam ad manum ſuam retinens, proventus ipſius perciperet & ſervaret, ut de utriſque juxta ſuum beneplacitum diſponi deberet, contradictores per cenſuram Eccleſiasticam appellatione poſtpoſita compeſcendo. Decernens Dominus Papa praedictus, nihilominus irritas et inanes omnes Literas ſuper Eccleſia et proventibus ipſis, nomine praefati Magiſtri obtentas a ſede Apoſtolica, vel etiam obtinendas, ut ſcilicet nemo conveniri poſſet per illas, nec aliquis authoritate poſſet procedere earundem. Et ſi proceſſus eſſet habitus per eaſdem, eſſet irritus et inanis, niſi de praemiſſis plenam facerent mentionem; Decano Eboracenſi, & Archidiacono Richemundiae ad haec omnia exequenda deputatis. Sed idem Epiſcopus, in hujuſmodi mandati executione procedens, tibi per ſuas Literas dicitur injunxiſſe, ut ſi firma Eccleſiae ſupradictae, vel aliqua pars ipſius, apud te for ſan reſideret, ipſam deponi faceres apud Bernewelle, in cuſtodia Prioris & Sacristae loci ejuſdem, & ab inde in anteà, dicto Magistro vel alii ejus nomine de proventibus Eccleſiae ſupradictae, nullatenus reſponderes, ſed eos deponi faceres ibidem, ut de eiſdem poſſit ſecundum diſpoſitionem hujuſmodi ſummi Pontificis reſponderi. Quare praefatus Magister nobis humiliter ſupplicavit, ut cum indignum ſit, & omni rationi contrarium, ut poena ipſum alligare debeat â ſuggeſtis prorſus inſontem, provideri ſuper hoc ei miſericorditer dignaremur. Nos autem, penes quos poteſtas reſidet, Apoſtolica ſede vacante, volentes praefato Magiſtro gratiam facere ſpecialem ob ſuae meritum probitatis, tibi diſtricte praeſentium authoritate mandamus, quatenus eidem Magiſtro, vel procuratori, vel Nuncio ſuo, de firma Eccleſiae ſupradictae, ſubtracta ſibi authoritate mandati praedicti, plenam ſatisfactionem impendas, & ei de caetero, ut teneris, integre reſpondere procures, non obſtantibus praedictis Literis, vel proceſſibus habitis per eadem. Alioquin, ne mandatum noſtrum ad nos vacuum revertatur, noveris nos Priori fratrum Praedicatorum Norwicenſium, & Petro de Arche, Canonico Eccleſiae Sancti Angeli de Ferentino, noſtras Literas destinaſſe, ut te ad id, ſi neceſſe fuerit, per cenſuram Eccleſiasticam debeant coarctare. Datum, &c. Anno Dom. 1243. Apoſtolica ſede vacante.
After this Act of the Cardinals Papal Authority, they proceeded to the Election of a New Pope, and on the Feaſt of the Nativity of St. John Baptist, An. 1243. elected and created Innocent the 4th. Pope, who being confirmed on the Feaſt of St. Peter and Paul, preſently ratified the ſentence of Excommunication, denounced by his Predeceſſor Pope Gregory the 9th. againſt the Emperor, and confederating with the Citizens of Viterbium, and the parts adjoyning, raiſed an Army, routed the Emperors forces, took ſundry Caſtles from him near Viterbium, and made the Emperor to retreat from thence. Videntes autem qui partes circumjacentes inhabitant, quod Imperator Mat. Paris, p. 585, 588, 589.turpiter, non ſine magno rerum diſpendio & dedecore & hominum jactura ſeceſſerat, receſſerunt multi à fidelitate ipſius, & Romanis atque Viterbienſibus ſunt confoederati; Secundum illud Poëticum:
Mobile mutatur ſemper cum Principe vulgus.
Obfuſcata eſt igitur non mediocriter fama Imperatoris: captus enim erat Comes Imperatoris fama diminuta.Simon de Tuſcia, cui fiducialiter commiſerat Viterbium cuſtodiendum, cum ſuis complicibus, qui Romam, captivus trahebatur, amiſſumque fuit ipſum Viterbium, cum quibuſdam Civitatibus & Caſtris circumjacentibus, ipſeque Imperator quaſi fugam iniit. Denigrata eſt fama ipſius, & ſiniſtro ſuſurro divulgatum, quod nunquam divina officia audire dignabatur, vel orare, vel perſonas Eccleſiaſticas digne venerari, vel in fide Catholica ſane loqui vel ſentire, a concubitu muliercularum Saracenarum abſtinere, imo potius tam Saracenos, quam alios infideles in terram Imperii vocare, et Vrbes conſtruere permiſit munitiſſimas. (A moſt notorious calumny, ſecretly diſperſed by this Pope and his Predeceſſor, though abundantly refuted by the Emperors Anſwers to it, and Letters to Chriſtian Princes.)
Receſſerunt igitur ab Imperatore multi Nobiles et graves ac potentes: Ab Imperator multi deficiun Nobiles. Mat. Weſtm. An. 1245, 1246.Videlicet, Marchiſii de Monte ferrato, & de Mala ſpina, Vercella, Alexandria, & multae Nobiles Civitates. Et multiplicati ſunt inimici ejus, prout ſolent homines fortunae ſequentes ſerenitatem. In Alemannia etiam multi abierunt retrorſum; et nolentes amplius ſtare cum eo, alium ſibi in Regem elegerunt, vel Imperatorem, videlicet Andegravium, virum elegantem & ſtrenuum: cui Germanis & Italiae pars potiſſima conſilium & auxilium uſque ad capitum expoſitionem, ſp… ſpondit indefeſſum. But he loving the Emperor, & Romanae Curiae odivit cavillationes, refuſed to conſent to the Election the Papal party had made of him for their Emperor; and upon private conference with the Emperor, datis dextris confoederati ſunt, ut de ſuſpecto factus eſt idem Andegravius amicus tutiſſimus, & omnibus qui eum elegerant manifeſtè ſignificavit, quod tam temerae praeſumptioni non adquievit. Veruntamen, qui oderunt ipſum Imperatorem Fredericum, extulerunt caput. Intermeantibus igitur Nobilibus & profundi conſilii perſonis, tractatum eſt diligenter de pace inter Eccleſiam & Imperatorem. Sed noluit aliquo modo Imperator jurare, ut ſtaret Eccleſiaſticae cenſurae abſolute, niſi praecognitis cauſis, et praeviſa via, et omnibus conditionibus, nec quomodolibet quaedam acquiſita, ad Imperium jure antiquo ſpectantia, reſignare. Et ſic, procurante humani generis inimico, (or rather the Pope, his Vicar General, rather then Chriſts) ira rediit rediviva. The Emperor was ſo deſirous of Peace, that after this, ſe ſpoſpondit Eccleſiae & Eccleſiaſticis Praelatis ſatisfacturum, Circa ſecuritates deſignandas, offert cautionem juratoriam, literatoriam, & fidejuſſoriam per Reges, Principes, & Magnates, & Comites locorum. Praeterea circa praedictas cautiones committit ſe ordinationi Domini Papae, & Tractatorum per praeſens ſcriptum, (recorded at large by Matthew Paris) and Sealed with his Imperial Seal; but the Popes obſtinacy would not reſt ſatisfied therewith.
Iſtud Papae & Imperatoris mutuum diſſidium; as it hindred him and all Chriſtian Mat. Paris, p. 592, 614. Diſcordia Imperatoris & Papae omnibus necet.Kings, Princes from ayding the Chriſtians, againſt the cruelty of the Tartars, ad injuriam Chriſti, & uni verſalis Eccleſiae & totius Chriſtianiſmi; ſo, totius mundi latitudinem perturbaſſet. Unde diſcordia eorum longè latèque per orbem ventilata (utpote quibus non ſunt majores, imò nec eis pares, in tota Chriſtianitate) corda Tartarorum, imò omnium Paganorum, necnon & univerſorum Chriſti inimicorum, exhilaravit, & in ſpem erexit tutiorem. Adeò ut ſuperbiendo & jactitando dicerent, Deum Chriſtianis offenſum, qui ſeſe ad invicem impugnant & corrodunt: & ſibi potius propitium Deum, qui ipſos multiplicavit, & eorum dominium dilatavit. Yea, Sectae pullulant, fide vacillante. Inter Eccleſiam & Imperium diſcordia, nunquam talis.
Interim Dominus Imperator, videns Dominum Papam ex novo creatum, confirmata Via verſus Romam arctius cunſtodiuntur.Prioris ſententia, ipſi nequaquam velle parcere, nolens etiam ſtare mandatis Eccleſiae abſolutè, juſſit vias, portus, & pontes arctiſſimè cuſtodiri, ne quis portans pecuniam, quam ſcivit Romanam Curiam inſatiabiliter ſitire, poſſet tranſmeare. Filius autem ejus Conradus huic operi operam impendens diligentem, adeò vigilanter tam per mare quàm per terras tranſire volentibus aditus praecluſit, ut nec fratribus Minoribus, vel Praedicatoribus (the Popes and his Confederates Meſſengers and Intelligencers) vel alicui alii transfigurato, quem deprehendere poſſet, peperciſſet, quin comprehenſum, uſque ad animae exhalationem torqueret. In the mean time Cardinal Columna died at Rome; qui inter omnes Cardinales in poſſeſſionibus ſaecularibus claruit potentiſſimus: unde efficaciſſimus diſcordiae inter Imperatorem & Papam ſeminator exſtitit & ſuſtentator. The Emperor through the Popes perverſeneſſe, revolting from his former promiſes, *Mat. Paris, p. 617, 618.Calcaneo Papali inſidias tetendit, & laqueos abſconditos: de quibus Dominus Papa praemonitus, Imperatoris vulpinos Maeandros, in quantum potuit, evitavit, & ſuſpectos habuit, nec ſe credebat ei, vel ſuis. Whereupon creating ten of his Creatures and Confederates Cardinals, he privily fled with them from Rome to Caſtellana, from thence to Sutrium, the Emperor informing him, Quod nihil faceret de conventis, niſi literis abſolutionis priùs habitis. Cui cum contradicendo reſpondiſſet Dominus Papa, hoc fore diſſonum rationi, orta eſt diſcordia inter eos. Dominus igitur Papa, ſuae praeſagus perturbationis, extunc repentinam & clandeſtinam fugam arripere ſatagebat, nullo tamen conſcio, ne fugienti Dominus Imperator repagula praepararet. Fuerunt tamen qui dicerent, *The iſſue proved this to be a real truth.ipſum magis amore munerum, quae delaturi erant illi Ciſalpini, nec auſi erant terras tranſire Imperatoris, ut ipſis ſinum aperiens occurreret, quàm pro timore alicujus perſequentis. Unde ſumpta qualiquali occaſione verſus Januam, quae ſibi patria fuit genialis, greſſus impiger dirigebat. Eadem igitur die, ſignificatum fuit Domino Papae, (ut idem poſteà aſſerebat) quod trecenti Milites Tuſci erant in veniendo ipſa nocte, ut ipſum apprehenderent.. Dominus igitur Papa, non mediocriter attonitus, & perturbationis vultum praeferens, in hora primi ſomni, relictis Papalibus ornamentis, veterem induit Senebaldum, & leviter armatus equum aſcendit velociſſimum, manu non vacua, & vix cubiculariis conſciis, clam ſubitoque diſcedens, non equinis pepercit lateribus: ita quod ante primum, triginta quatuor milliaria pertranſivit, nemine comitante, vel ipſum ſequi potente. Media autem nocte clamor factus, Ecce Papa receſſit, neſcientibus aliquibus, niſi aliquot ſed paucis Cardinalibus. Petrus verò de Capua, cum uno ſolo Comite, non ſine viarum diſcrimine, ſequutus, invenit Papam ipſo die apud Caſtrum ſupra mare, quod dicitur Civitas vetus. Venerant autem ibidem in occurſum Papae viginti tres Galeiae, quarum unaquaeque ſexaginta viros benè ferro armatos, & centum & quatuor remiges aſſignatos continebat, exceptis nautis, & ſexdecim Bargae. Propter quod argumentoſi ſuſpicabantur, haec omnia diu antè praeviſa Dominum Papam deſideraſſe. Fuerunt autem cum armatis, & eis praefuerunt, poteſtas Januae, quem Admiratum vocant, & majores Civitatis, qui ſe omnes jactabant eſſe vel affines vel conſanguineos Papae, propter retributionem. Intravit igitur unam Galeiarum illarum Dominus Papa, ſerò cum ſeptem Cardinalibus, & paucis aliis comitantibus. Et vix magnum mare intraverant navigantes, ecce occupat ipſos tempeſtas valiniſsima, non tamen ex adverſo, et erectis velis, non ſine marimo timore et periculo, eadem via qua navigantes capti erant Praelati, per centum milliaria; die Veneris ſequenti, compellente tempeſtate rapti, applicuerunt in portu inſulae cujuſdam Piſanorum; and at laſt after many perils and difficulties he arrived at Janua; where, Receptus eſt à concivibus, conſanguineis, & affinibus ſuis, in Urbe ipſa qua natus eſt, in campanarum claſſico, in cantu & Muſicis inſtrumentis; Dicentibus omnibus & conclamantibus: Benedictus qui venit in nomine Domini. Quibus & ipſi reſponderunt: Anima noſtra ſicut paſſer de laqueo venatoris erepta est.
Cum autem Domino Imperatori haec innotuiſſent, morè Satyrico infrenduit, & Imperator Fredericus aegrè fert fugam Papae.ait, ſcriptum eſt, Fugit impius nemine perſequente. Obſtupuit & doluit nimis, & ſuorum Portuum & Civitatum cuſtodes ignaviae & deſidiae redarguit, qui adverſarios ſuos permiſerunt liberè pertranſire. Fecit igitur in circuitu Januae, praecipuè verſus Galliam, exitus viarum, ne ad Papam pecunia portaretur, arctiſſimè cuſtodiri. Et jam acclamabatur Dominus Imperator manifeſtus Eccleſiae perſequutor. Nec reputabat Dominus Papa adhuc ipſam Civitatem Januam, tutum forè refugium, non ignorans potentiam Imperatoris eſſe latiſſimam, ſecundum illud Poëticum:
An neſcis long as Regibus eſſe manus?
Ipſis quoque temporibus, dum videlicet Dominus Papa moram apud Januam continuaret, Imperator Fredericus ſibi multos potenies amicos conciliat.conſentientibus Mediolanenſibus ſimul cum Liguribus Italicis quibuſdam, etiam Romanis & multis de Nobilioribus Alemanniae, procurante Papa animatur quidam de maximis Alemanniae potens, quem nominant Andegravium; ut Imperialem ſibi dignitatem aſſumens, donec plenius exaltaretur, ope fultus multiplici tam Praelatorum quàm Magnatum, bellum moveret contra Tyrannum Fredericum, perſecutorem Eccleſiae jam puhlicum & generalem. *By the Popes and his Creatures calumnies.Denigrata eſt enim fama ſua, non mediocriter, & dicebatur quod jam non firmo greſſu in lege Domini ambularet, Saracenis confoederatus, Saracenicas meritriculas ſibi retinens concubinas, & alia quae relatu ſunt indigna & moroſa. Cumque haec attentaturus memoratus Andegravins, ſecum & Optimatibus ſuis convocatis deliberaret, quid ſuper hoc agendum, dixerunt ei amici ſui, temerarium forè hoc aggredi, & ancipiti caſui ſe, qui tranquilla pace gaudebat, committere, quicquid pars Papalis ei promitteret. Et dum ſuper hoc penderet ſententia, ecce Imperator rapido curſu illuc advolans, paucis & conſciis & concomitantibus, cui haec nota facta ſunt, animum dicti Andegravii adco effoeminatum divertit ab hoc propoſito, quod facti ſunt Dominus Imperator & ipſe Andegravius amiciſſimi & confoederati & affines: & dedit Andegravius Imperatori munera & Imperator ei. Et hoc negotio conſummato, ſicut clanculo venerat Dominus Imperator & ſubito, ſic receſſit. Ipſorumque temporum curriculo, ut partem ſuam, quam credebant adverſarii jam infirmatam, magis roboraret, Dominus Imperator dedit filiam ſuam nuptui cuidam Principi potentiſſimo Graecorum, nomine Botatio Romanae Eccleſiae exoſo & inobedienti, & ideo ſchiſmatico. Quod audientes adverſarii Imperatoris, ſiluerunt confuſi.
The Popes Cardinals and Kinred repaired to him to Janua, exigentes redditus ad uſus filiorum & Nepotum ſuorum, praecipue ex Regno Angliae ſibi conferendos; yet he thought himſelf not ſecure there, by reaſon of the Emperors Forces ſurrounding all paſſages by Land and Sea; Hereupon the better to provide for his Nephews.
Eodem tempore ſe tranſtulit Dominus Papa clam à cuſtodibus Imperialibus, ad Anno 1244. Mat. Weſtm. p. 187.Aſtenſem Civitatem. Et citò poſt raptim & noctu Lugdunum ſe contulit. Extunc igitur cogitavit Concilium generale congregare, praecipue ut Imperatorem deponeret, et ibi, vel in inferioribus Galliae partibus ignominioſe eum ab Imperiali culmine praecipitaret. Rex autem Franciae comperiens, quod Dominus Papa Regno ſuo appropinquavit, ſciens, quod de adventu ſuo nihil bom Regivel Regno proveniret, convocavit Magnates ſuos, conſulens eos quid ſuper his foret agendum? et cum conveniſſent, ecce Papalis petitio directa eſt ad ipſum Regem et proceres, ut liceret ei ad Remenſem Civitatem, quae tunc ſuo Antiſtite viduabatur, ſe transferre: (which he neither could nor durſt attempt, notwithſtanding his Papal pretended Supremacy over all Kings, Kingdoms, without the Kings previous licenſe.) Quod cum Franci attoniti audiſſent, ſtatim conſtanter reſponderunt; Haec ſe nullo modo velle tollerare. Reſcripſit ergo Rex Franciae Domino Papae moderatè; Proceres ſuos nullatenus velle conſentire ut in Franciam veniret: timebant ne quaſi mus in pera, anguis in ſinu, hoſpites ſuos remuneraret: Nota.nec permitterent duo magna luminaria in ſuo climate apparere, ne, uno aliud abſorbente, eclipſis fieret: nec valuit verborum elegantia, in Epiſtola Papali compoſita, vel exemplum de foelicis memoriae Papa Alexandro ſumptum, conſtantiam Francorum enervare. Dicebant enim, quam diſſimilis ille vir huic puero? Such unwelcome gueſts were Popes to their own moſt Chriſtian Son the King, & his whole Kingdom of France; yea ſuch peſts and plagues were they to all Kingdoms, whether they or their Legates came; into whoſe Dominions neither they nor their Legates could nor durſt enter without their Royal Aſſents, notwithſtanding their pretended Soveraign Monarchy over all Kings and Kingdoms of the World, to diſpoſe of them at their pleaſures.
The Pope receiving this Anſwer from the French, by the policy of his Cardinals, greedy of Engliſh Gold and preferments, moved the King of England to entertain him in his Realm, enforming King Henry, what an extraordinary Honour and Benefit it would be to him and the whole Kingdom. Whereupon the King at firſt was deſirous to grant this requeſt, but upon ſerious advice of the Rapines, Simony and grievances that would enſue thereon, he upon ſecond thoughts rejected it, as Matthew Paris thus atteſts.
Ipſis quoque diebus, Domino Papa procurante, ſed tamen diſſimulante, quidam • Mat. Paris, p. 636. Conſilium ſubdolum quorundam Cardinalium.Cardinalium, qui ſolius erant amatores pecuniae, Chartam quandam Domino Regi, ſub ſpecie multae amicitiae, tranſmiſerunt, cujus tenor talis exſtitit. Conſilium damus vobis amiciſſimum, vobis ſalubre et honorificum, et Regno veſtro glorioſum, nec mediocriter profuturum; Videlicet, ut preces Domino Papae per ſolennes Nuncios dirigatis, humiliter eidem ſupplicantes, quatenus dignetur Regnum Angliae, in quo jus dignoſcitur habere ſpeciale, ſua praeſentia foeliciter illuſtrare: Et nos ipſum ſupplicationi veſtrae reddemus, propoſſe ſupplicando, favorabilem, qui vestrum & Regni veſtri foelices ſucceſſus deſideramus. Excellentiſsimus enim vobis honor foret, & gloria immortalis, ut temporibus veſtris, quod non recolitur aliquibus diebus eveniſſe, Dominus Papa, qui patrum pater eſſe dignoſcitur, Anglorum finibus perſonanaliter appareret. Recolimus etiam eum dixiſſe, unde gaudemus, quod gratanter videret delicias Weſtmonaſterii, et divitias Londinenſes. Haec cum Domino Regi innotuiſſent, gaudebat, & huic ſubdolo conſilio de facili incurvaretur, niſi peritorum conſiliis ad contradicendum, vel diſſentiendum erigeretur. Qui dicebant, quod ſatis, imo nimium, jam ſuorum Caurſinorum uſuris, et Romanorum ac Italicorum rapinis et ſimoniis, Angliae puritas maculatur, quamvis non ipſe Papa praeſentialiter bona Eccleſiae et Regni diſſipet et praedetur. Similiter & Regni Francorum introitus, quem per ſolennes Nuncios poſtulavit, & Arragonum denegabatur. Infamia enim Curiae Papalis id promeruerat, cujus foetor uſque ad nubes fumum teterrimum exhalabat. And could he be then Chriſts Vicar, or St. Peters Succeſſor?
This Pope at laſt comming into France, much againſt the Kings and many of the Clergies wills, ſummoned the Council of Lyons on purpoſe to Excommunicate and depoſe the Emperor, as you hearo before, pronouncing him Excommunicate the ſecond time in France, before the Council. The form of the Excommunication denounced againſt him in the Council, ſent into England and all other places to publiſh, is thus regiſtred by Matthew Paris.