Works Volume 4, Preface 2
PRAEFATIO.
Mores Chriſtianorum quàm Chriſti inſtituto diſſimiles. Pietatis foreign, & Charitatis, unica Chriſti Cura: Redemptionis, Praedicationis, Sacramentorum, Clavium, Apoſtolici Symboli, Catecheſeos, at foreign Confirmationis ſcopus. foreign, 2 Tim. 2.19. Ejus duplex foreign. Confirmationis inſtitutio, debitus uſus, beneficia. Conſilium hujus Commentarii, duplex.
§. 1. QUOD de naſcente olim mundo Epiphanius obſervat, Primo illo humani generis diluculo nullas tenebrarum mixturas, *foreign. Panar. li. 1. Edit. Baſ. p. 8. l. 46.nullas hominum ſectas, Nullum opinionum aut dogmatum diſſidium fuiſſe, foreign, impietatem, & pietatem, aut, quod idem plane eſt, foreign, infidelitatem, & fidem, univerſum orbem inter ſe diſpefcuiſſe, (†foreign. Ib. fide quidem Chriſtianiſmi Effigiem ſibi inſculptam, infidelitate verò impietatis & Apoſtaſiae Characterem & imaginem inſcriptam praeferente) fallor Ego, ſi magis ad felicis & intaminatae Mundi infantiae, aetatiſque illius, non poeticè, ſed verè aureae Encomium, quàm ad ſeneſcentis & degeneris ſaeculi, ſub quo, ut ſub face Romuli hodiè naſcimur, improperium & opprobrium dictum fuerit.
§. 2. Multò quippe felicius, ſi illi credamus, apud primi (de terrâ terreni, ejuſque praevaricantis) Adami poſteros, quàm inter ſecundi (de Coelo Coeleſtis, 1 Cor. 15.47.& ad reſtaurationem ſaeculi nati) diſcipulos, pietati & genuinae morum probitati proſpectum eſt. Quò certè nihil uſpiam infeliciſſimo ſaeculo magis probroſum, & pudendum, nihil univerſae Chriſti incarnati proſapiae, ipſique foreign Conſilio, & aeconomiae Contumelioſius aut dici, aut fingi potuit.
§. 3. Illud quippe divino Theſmothetae, adeoque Soteri noſtro imprimis Curae fuit, ut redimeret nos ab omni iniquitate; & mundaret ſibi populum peculiarem & acceptabilem, *foreign.Sectatorem aut aemulum bonorum operum. Dedit ille ſeipſum pro nobis, non ut faecundo, & ſcientiâ inflante turgido Cerebello Minerva aliqua (erudita quidem, at & pugnax proles) naſceretur, ſed ut obſtetricante Charitate, ex viſceribus intimis, humano generi ſalubres prodirent Gratiae, ut hanc Dei Civitatem, mundique illam, ut Caſtra mitiſſimi Agni, atque rugientis Leonis, adeò inter ſe latiſſimè, & toto Coelo diſparata, hoc unico Bonae indolis Inſigni & quaſi foreign, palam diſtinguenda & dignoſcenda curaret: eodemque licèt non aequali, puritatis ſplendore Eccleſiam ſuam coruſcantem redderet, quo ipſa Coeleſtis Aula, Spirituum Conſummatorum (vereque foreign) foreign, in aeternum micatura creditur.
§. 4. Sic certè Apoc. 21. Civitatem Sanctam, novamque, quae à Deo deſcenſura erat, Hieroſolymans deſcribi videmus, *foreign, v. 2.ut ſponſae marito ſuo paratae, omnique muliebris mundi ſupellectile, puriſſimo auro, & pretioſiſſimis omne genus margaritis ornatiſſimae, imaginem referret, verè foreign, Tentorium ſanctiſſimi numinis, & majeſtaticae praeſentiae Schecina, & plenitudo quaedam, (ut Hebraei loqui amant) futura, ubi aforeign, v. 3.habitare dignabitur Deus, & ſecundam tantùm non foreign pati, ubi cum morte & lacrymis, bforeign, v. 27. foreign, v. 8. foreign— foreign, c. 22.15.impuritate omni, & hypocriſi in exilium miſſis, ſingula demum ſupernam, & pluſquam humanam munditiem, & cforeign, v. 5.novitatem ſortientur.
§. 5. Hoc certè Concionum Chriſti Conſilium unicum, auguſtiſſimae praeſertim & diviniſſimae iſtius, quam ad naturalis & Moſaicae Legis foreign, & foreign, & foreign, ſupplementum, extenſionem, ampliationem, ex altero, eoque praecelſiori monte (Sinaitico quodammodo ſuperſtructo) ſine tonitru, at aforeign, Mat. 7.29.non ſine poteſtate, ſine aſtantis populi metu, at non ſine bforeign, v. 28.ſtupore, & ecſtaſi habitam fuiſſe legimus; Mat. 4. Hûc facta, dicta, inſtituta magiſtri noſtri omnia palàm collimarunt, huc geminum vitae mortiſque ejus martyrium, Aquae, ſanguiniſque ſacramentum, ex cJoh. 19.34.latere in Cruce confoſſo erumpens, & ad Eccleſiam quotidie deſcendens. Huc univerſa foreign, ſolennis ad praedicandum & baptizandum dJoh 20.21.Miſſio, ut ipſi à Patre, ſic Diſcipulis ab ipſo facta. Huc oeconomorum eMat. 16.19.Claves, quibus filios familias, ſeu immorigeros, ſeu etiam ad bonam frugem redeuntes, pro cujuſque merito, flectant, temperentque fidi procuratores. Huc f2 Cor. 10.14.Militiae Apoſtolicae tela, quibus ſtrenui Summi Ducis legati ſubditos protegant, hoſtes verò Contumaces fundant & debellent,Mar. 16.15: & foreign univerſam lapſi Adami proſapiam ad obſequium Chriſti Captivam ducant, unicè collimant, & diriguntur.
§. 6. Huc omnia (poſt triumphalem Magiſtri exitum) Conſilia, Coetus, peragrationes, miniſteria Apoſtolorum ſpectant; prae omnibus verò ſelecta Fidei Capita, paucula quidem ea, ſed ad ingenerandos bonos mores imprimis idonea, & efficacia; gforeign, 2 Tim. 1.13.ſalubrium verhorum formula (inquit Paulus) Eccleſiis ſingulis, contra quoſcunque animae morbos, concreditum antidotum, & foreign: quod unum h ad omnis impietatis depulſionem, & ad pietatis Evangelicae Stabilitionem aut conſtitutionem abunde ſufficere Magnus pronuntiavit Athanaſius. iforeign, Epiſt. ad Epict. T. 1. p. 582.Hâc quippe unâ armaturâ expugnari mundum, hoc ſolius Catecheſeos exorciſmo exulare daemones, nec aliis contra omnem Satanae ictum amuletis indigere, quàm quae ex hac auſpicatiſſimâ pyxide promi rectiſſimè dixeris. Idem igitur apud antiquos Catechiſtae, & Exorciſtae Munus, & miniſterium fuit; nec, ſine inſigni aliquo dementiae, & foreign mixturâ, Gentilium impietatibus inhaerere putabantur, qui ſub hâc ſacro ſanctâ formâ, Chriſtianorum fidem fuerint amplexati.
§. 7. Unicum adjicio, ſed illud Celeberrimum, & quod rem omnem (quam per has praefandi ambages moliti ſumus) ad praeſens noſtrum inſtitutum aperte deducat, à Confirmationis venerando, in Eccleſia, ritu, quatenus ille à baptiſmo latè differt, petendum Exemplum. De hac ſemel dixerim, poſt Fidem ipſam foreign, lJud. 3.geminaque Novi faederis à Chriſto ipſo inſtituta, & omnibus diſtrictè mandata ſacramenta, nihil eſſe, quod ad perenne ejuſdem Chriſti, aut duraturum obſequium, ad ſinceram & foreign Evangelicae legis obedientiam fortius obliget, Nihil, à cujus diligenti & prudenti adminiſtratione, auctiores Reipublicae Chriſtianae fruges ſperari poſſent, Nihil de…ique, cui aut neglecto, aut pro formâ & ex opere ut ajunt, operato, foreign majora & p…rnitioſiora pietatis diſpendia imputanda videntur. Ad hunc enim praecipuè finem, ritum iſtum antiquitùs inſtitutum, & celebratum eſſe, tùm ut obſervantia Chriſto debita firmiùs ſponderetur, & hâc quaſi arrbâ, & foreign obſignaretur, tùm ut uberiore Sanctificantis ſpiritus rivo in fideles & illuminatos caelitus evocato, ab eô intimè prolui, & inungi, & ad novitatem vitae roborari poſſent.
§. 8. Huc etiam Paulus ipſe reſpexiſſe videtur, cùm adverſus omnes Gnoſticorum foreign & foreign, ipſiuſque futurae reſurrectionis abnegationem, Ignita quidem illa Nequiſſimi tela, hoc unum Fidei ſcutum opponat. 2 Tim. 2.19. foreign. Ad foreign quod attinet, viro Doctiſſimo Sam. Petito lubens aſſentior, vocem ad modum Hebraeae foreign eſſe, & cùm alibi fundamentum denotet, hic, & 1 Tim. 6.19. pro foreign pacto, aut Chirographo ſumendam eſſe, (ſicut & foreign quae aliquando foreign, Iſ. 30.1. foreign redditur) adeoque ad foedus aut pactum Chriſti, illud Dei cum hominibus contrahentis Inſtrumentum reſpicere, cujus foreign, ſolida & immutabilis firmitas, ex ipſo, quod ei appenditur, ſignaculo, aut foreign judicanda eſt: Signaculi verò hujus gemina facies, duplex Epigraphe, Ex unâ parte, divini promiſſi, aut Faederis Icona impreſſam videas, Cognovit Dominus qui ſunt ejus] Fideles ſcilicet ſervos Deus nunquam non agniturus, tutaturus & remuneraturus eſt, nullo non gratiarum ſpiritus ſui imbre perfuſurus; Ex alterâ, Officii Noſtri imago exertè, ſed ſummatim, & foreign inſcribitur, [Omnis qui nominat nomen Domini, ab iniquitate procul diſcedat] Quiſquis ſalutem ab Evangelico Faedere quaerit, Quiſquis Chriſto Nomen dedit, Obſequium deſpondit, Mercedem à tanto brabeutâ & agonothetâ expectat, ſciat ſe ſeverâ, & indiſpenſabili lege teneri, ut improbitati, impuritati, impietati omni nuntium remittat, vitam mTit. 12.12.piè, ſobriè, juſtè inſtituat, ſe ab omni nHeb. 10.26.Voluntario peccato, o2 Cor. 7.1.á quocunque, aut Carnis, aut Spiritus, inquinamento mundandum ſollicitè curet, perficiens ſanctificationem in timore Domini, Deo conſtanter, & pHeb. 12.28.foreign ſerviens cum metu, & reverentiâ.
§. 9. Ab hâc foreign & foreign, Sigilli, pactique ſolidi, & ſtabilis mentione, hic foreign factâ, nolim perſuadere mihi Confirmationis, Obſignationis, apud Latinos, foreign, apud Graecos, nomina adeo lucidè deſumpta eſſe, & huic impoſita, ut aliunde hauriri omnino ſit impoſſibile; ſicut nec inunctionis aut Chriſmatis a phraſi iſtâ, quâ ver… Chriſtianos dignoſcendus proponitur, foreign, Ʋncti aut Chriſti (pro quo malè vulgatus [Domini] repoſuit, pro foreign, legens) nomen nominans.] Illud unicum contendo, quod nemo, uti ſpero, diffitebitur, clariſſimam Antiquiſſimi Ritus Effigiem (non tâm fronti ſignandam, quàm ipſis cordium tabulis inſcribendam) ſi alibi non extaret, ab hoc uno ſigillo non incommodè peti poſſe. Ad haec enim duo Confirmationem inſtitutam ab initio fuiſſe, extra dubium pono, 1. ut nuper baptizati (quos fratrum & fidelium titulo Eccleſia ſemper dignata eſt) per Epiſcopi preces, Charitate, aliiſque Spiritus Sancti donis aucti (quibus, ceu charagmate per cauterium inuſto, ſervos ſuos dignoſcendos voluit Chriſtus) de caetero, ſpes bonas nutriant, pro certo habentes Deum, ſuos, ſeu famulos, ſeu diſcipulos efficaciter agniturum, ſolido & paterno amore amplexurum, nec unquam, niſi prius deſeratur, deſerturum; idque non obſcurè teſtari ſigilli chirographo divino affixi Epigraphen, ex ſuperiore parte, Cognovit Deus qui ſunt ejus. 2. Ut profeſſio, & abrenunciatio ſemel in baptiſmo facta, non jam, ut in infantiâ per ſponſores, ſed ore proprio Novitii iterata; Deo, Angelis, Epiſcopo, & frequenti coetu, inſpectantibus & conteſtantibus, hoc tam ſacroſancto & verendo ritu ſolenniter firmaretur, nec jam temerè, aut impunè violari poſſe putaretur, quod tantâ cum pompâ & Caeremoniâ ratum & fixum fuit: Illud quaſi de caelo clarè buccinante, & tonante foreign facie alterâ, Diſcedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Chriſti.
§. 10. Haec certè, ſi, quàm ſanctè & prudenter in Eccleſiâ Chriſti (ſeu per Apoſtolos ipſos, ſeu, ad eorum Exemplar, per Apoſtolicos viros, ipſorum Cathedrae & poteſtatis ſucceſſores) ordinata ſunt, tàm piè & reverenter, & conſtanter à Praelatis adhiberentur, aliis inſuper, loco & ordine ſuo, Militiae Eccleſiaſticae telis, in ſubſidium, quotieſcunque res poſtulaverit, vocatis; ſi in infantiâ baptizati, ſtatim que ubi adoleverint, Catecheſi, & dilucidâ voti baptiſmalis & Univerſae Fidei capitum explicatione imbuti, ad Epiſcopum demum foreign poſitum, nec honore magis; quàm morum ſanctitate omnibus praelucentem à ſingularum Parochiarum Rectoribus adducendi curarentur, manuque, & benedictione ejus, ut & monitis, & interminatione paternis, ad ſolennem foreign, profeſſionis & abrenunciationis confirmationem admitterentur, ſub his tantum auſpiciis ad menſam Domini aſpirare permiſſi; depellendi inſuper, & poteſtate clavium ligandi, & privilegiis diſcipulorum interdicendi, & abſtinendi, quoties *Gal. 6.1.praeoccupati in delicto aliquo deprehenderentur, aut voluntariae *Heb. 10.26.praevaricationis rei peragerentur, ſolo genuinae & ſolidae reſipiſcentiae tabulâ ab hujuſcemodi Naufragio redimendi, aut eripiendi; ſi, inquam, hâc non tetricâ ſed ſeverâ lege, nec ad inanem, & praefulgidam pompam, ſed ad ſolennem, & ſtatam cum nequitiis pugnam, comparatâ, in Chriſti Caſtris mereri, & proficere conſueſceremus Chriſtiani, vix dici, aut concipi poteſt, quàm uberem & felicem meſſem ex hâc ſemente, & Culturâ, qualem Contra Carnem & Satanam victoriam, quae trophaea ab his militiae Apoſtolicae telis non carnalibus & infirmis, ſed potentibus Deo & foreign apprimè idoneis, ex pectari fas eſſet, cùm ſpretis jamdiu his politiae noſtrae foreign, & aut univerſum in deſuetudinem a beuntibus, aut ad inanem tantùm pietatis foreign compoſitis, & in meram tandem operis, ut ajunt, operati umbram degenerantibus aut (quod adhuc pejus) ad lucrum, & avaritiam (ut *De Rep. Eccle. l. 5. c. 12. n. 24.Spalatenſis queritur) converſis, Eccleſiam hodie in Eccleſiâ, ſervos in familiâ Dei, Diſcipulos Chriſti inter Chriſtianos, fruſtra requiramus, nec quicquam pium aut ſanctum, praeter Unbram & Nomen, inter candidatos Pietatis, reperiamus.
§. 11. Ut ex hoc profundo animarum torpore Evigilet aliquando Chriſtianus Orbis, ut à tenebris pluſquam Cimmeriis aut Aegyptiis, ad aliquem Crepuſculi ſaltem, ſi non lucis gradum aſpiret, viſum eſt his pauculis ſupinum & ſomnolentum Saeculum inquietare; & in hunc finem, Sacrum Confirmationis ritum, Eccleſiae Antiquae ſatis Cognitum, ut ut in modernâ contemtui habitum, adeoque aut in aërem, aut in umbram abeuntem, tandemque à Doctiſſimo Dallaeo inter meras Baptiſmi Caeremonias numerari juſſum, hoc breviculo Commentario, ſi non in integrum vindicare, ſaltem ex cineribus, quibus opprimi, & ſepeliri videtur, ſuſcitare & foreign, aliiſque, quorum intereſt, praeferre facem, aut viam aperire, ut cujus adeò damnoſum, & lugendum neglectum experimur, ab eo ad genuinos uſus evocato, pari gradu felices ſucceſſus, & res laetas invicem ſortiamur.
§. 12. At & praeter hos inſignes & planè divinos Confirmationis Uſus aliud eſt (ut id obiter notem) non infimi Ordinis beneficium, ad Eccleſiae Concordiam, & pacem imprimis ſpectans, quo ſcilicet Anabaptiſtis, & Antipaedobaptiſtis, fatalibus, & Epidemiis Occidentis noſtri (nec hujus tantùm ſaeculi) peſtibus, Zizaniis quidem illis, quae in Agro Reformationis, juratiſſimus Pacis, puritatis, & antiquitatis hoſtis ſeminanda curavit, ora in omne aevum obſtruantur. Nec enim vel minimam Argumenti Umbram ſupereſſe, quâ adverſus Infantium tinctionem, aut pro baptiſmi ſemel adhibiti iteratione, contra perpetuum Ecclſiae dogma, & praxim novatores militent, quae non hoc uno confirmationis Ritu, in ſubſidium Baptiſmi inſtituto (ſi, quemadmodum ad quaevis Lavacri foreign redimenda aut defectus ſupplendos opportunè paratur, ſic à Paſtoribus Eccleſiae legitimè, & diligenter fuerit adhibita) tanquam Clypeo, aut potius panopliâ repelli poſſit. Id ſemel, & foreign, paucis notaſſe, Cordato Lectori ſatis erit.
§. 13. Det Deus, ut quae ſunt Pacis & ſobrietatis, quae non ad lites ſeminandas, ſed ſopiendas, nec ad foreign, ſed foreign apprimè conducunt, ſollicitè, & gnaviter curemus omnes, nec per novitatem dogmatum, ſed morum, ad Hieroſolymam ſupernam & Novam, ad *Apoc. 11.17.Manna abſconditum, Calculum candidum, eique inſcriptum nomen novum, tandemque ad verè Olympium foreign, immarceſcibilem Coronam, Coeleſte bravium aſpiremus.