Works, Interpretation · Part 9
DE COETU VIRGINEO CXLIIII M Signatorum Agni.
COETVS V…gineus AGNI Sionei satellitium,Ad Cap. 14. idémque selectum illud Israelis ex Gentibus surrogati Agmen, de quo ad initium SIGILLI septimi, (geminâ namque Visione,Comment. in cap. 7. ut ibi monuimus, Prophetiae SIGILLORUM cum foreign connectendae causâ, describitur) significat Ecclesiam, in medio illo Christiani nominis Orbe Bestiam a…ectantium, AGNO fidelem, súbque BABYLONE Virginem: germanam illam nec degenerem duodecim Apostolorum Apostolicè multiplicatam progeniem; solam utique, ad exemplum Chori coelestis, AGNUM PATREM que cantu Evangelico castè ritéque celebrare edoctam; quod nemo Bestianorum malo suo fato addiscere potuit: Adhuc populum non uni alicui, ut Bestiani, sedi addictum, sed AGNUM comitantem quócunque gentium ierit: Bestiae cultores denique, de cultûs Evangelici praescripto, Deique in Idololatras patefacta severitate saepius & acriter commonefacientem; tandémque omnibus, ni in aeternum perire velint, ut ab ejus commercio… quantocyùs se subducerent, denunciantem. Haec Visionis summa est. Iam textum ad ejus normam elucidemus.
*Vers. 1.Et vidi, & ecce AGNVS stabat supra montem Sion, & cum eo centum quadraginta quatner millia.
Ex numero 144 seu duodecies duodecim millium apparet, eundem hîc Coetum describi qui ad septimi Sigilli ingressum signabatur; nimirum legitimam illam nec degenerem Apostolorum sobolem,Comment in cap. 7. numerum hunc duodenarium tanquam generis sui insigne gerentem. Recolat Lector quae illic notavimus.
Mons Sion autem solium fuit Regni Davidici, idémque Civitas Davidis dicta, quòd eum ille Iebusaeis ereptum extus moenibus novis, intus arce regiâ, vicis, plateisque construxerat. Ergò hîc parabolicè adhibitus, illum terrarum locum designabit quem Christus, debellato DRACONE, Regni seu Ecclesiae suae domicilium fecerat, id est, Christiani nominis Orbem. In hoc Orbe Ecclesia Virginea mansionem habet, inibíque AGNO fidem & pudicitiam illibatam etiamnum servat, quum omnia stupris ac caedibus Bestia contaminâsse, pessundedisse, nibilque integrum aut intactum reliquisse videretur.
Habentes nomen Agni, & nomen Patris ejus scriptum in frontibus suis.
Malè è quibusdam exemplaribus excidit illud nomen Agni, Legit & Cy…anus lib. 2. Te…. …e…s. Iudae…a. 22. … foreign, &c.…quod agnoscunt Vulgata, Primasius, Andreas, Aretas, Editio Compl…tensis, Syrus Interpres; ut cam veram lectionem esse non sit dubitandum: quin ut …ità legatur rem ipsam postulare, in progressu interpretationis clarè patebit. Alluditur enim (ut in Bestiae quoque historia notavimus) ad ritum priscum, quo tam Servi Dominorum, quàm Milites Imperatoris sui nomine aut stigmate olim inscripti cernebantur; atque servi quidem praecipuè in frontibus (teste Rhodigino lib. 5. 33.) milites verò in manibus. Vegetius lib. 2. 5. Victuris in cute punctis milites scripti, & matriculis inserti jurare solent. AEtius autem l. 8. 12. Stigmata vocant quae in facie aut alia parte corporis in s…ribuntur, qualia sunt MILITVM in manibus. De militum verò inscripti one pleniùs nos instruet Lipsius, lib. 1. de Milit. Rom. dialog. 9. Sub principibus, inquit, tirones jam captos compungebant, & in cute signabant [Romani.] Vera haec stigmata erant & manibus militum impressa. Erant inscripti nomine Imperatoris: hinc Augustinus regium characterem vocat, & Chrysostomus foreign. Petitum hoc vel ab eo, quòd olim nomen Imperatoris in se… tis, hastis, vexillis inscribi solitum, atque eo exemplo in cute: vel à sacris; quos enim Deo consecrabant velinitiabant, hos stigmatibus inur…bant. Ad rem igitur. Illi nomen Agni & Patris ejus in frontibus suis gerunt, qui fidem quâ se Agno, seu Imperatori & Domino, & Patri ejus in Baptismo mancipârunt, non frangunt, neque ad Satanae ejusque Angelorum cultum pompásque, quae semel ejurârunt, relabuntur. Ità enim antiquitus (ut illud ad pleniorem dicendorum lucem hoc loco inseram) Abrenunciationis in Baptismo formula in plerisque Ecclesiis*… Ch y…. Hom. 21. ad popu…. Antioch. concipiebatur: foreign, Renunci… Satanae, & omnibus operibus ejus, & pompis ejus, & omni cul…i ejus. In multis, i…sque antiquissimis, Liturgiis additum,aConsta. Apostolabidem. foreign, & Angelis ejus. In aliis, bTertul. de Specta…. cap. 4. Ambr. He…. lib. 1. cap. 4.Et omnibus inventis ejus, & omnibus qui sub ipso sunt. In aliis eodem, sensu,cA…ahor Co… stit. Apost. ib…d. Ambr… iis qui myster. i…tian. cap. 2. H… ad cap. 5. Mat. Et mundo ejus. Quae omnia stylo Apocalyptico expeditè effere licet, foreign, Renuncio Draconi, & omnibus copiis ejus, id est, ut CyrillusdLib. 7. …. Iud. Alexandrinus Baptismi formulam explicat, Daemoniorum turbis valedico, omnem pompam eorum & cultum respuo. Romana Ecclesia hîc aliis paulò contractior fuit: Sola enim apud …am Satanae, pomparum & operum ejus mentio: ubi sub Satanae, tanquam Principis, nomine, Angelos quoque ejus; pomparum & operum, cultum idololatricum omnémque apparatum ejus intelligit.
Esse jam Baptismi Sacramentum, utpote quo fidem Agno & Patri solenniter profitemur, quóque nomen eorum suscipimus & Christiani dicimur, Dominicum Signaculum, passim Patres, ídque à prima Ecclesiae antiquitate, praedicant. Hincillud*Hom. 8. in divers… …ang…hi l…o…. Origenis, Immortale LAVACKVM portemus in frontibus nostris; …ùm Daemones viderint, contremiscent. ‖In Ioan. tract. 6. Secundi contra P…ulianum ultimo. Primi cont…a Cresconium 30. & alibi. Vide quoque cum 6. de Baptis. cap. 1. Epi…, 23. 60, 200.Augustinus etiam regium characterem vocat, characterem Imperatoris, characterem Redemptoris. Iidem porrò Signaculum hoc idololatriâ & superstitione induci & quasi obliterari docent. Tertullianus de Spectac. cap. 4. de Baptismo sub Signaculi nomine agens; Cùm, inquit, aquam ingressi Christianam fidem in legis suae verba profitemur, renunciâssenos… DIABOLO, & POMPAE & ANGELIS EIVS, ore nostro contestamur. Quid erit summum ac praecipuum in quo Diabolus & Pompae & Angeli ejus censeantur, quàm Idololatria? & cap. 24. Nonne ejeramus & rescindimus SIGNACVLVM rescindendo testationem ejus? Ejusdem generis est & illud lib. de Idololat. cap. 19. Non convenit signo Christi & signo Diaboli. Similiter August. Tract. 7. in Ioan. Perdidit signum Christi, accipit signum Diaboli. Non vult Christus communionem, Solus vult possidere quod emit. Cum istis facit Isidor. Origin. lib. 18. cap. 59. de Spectaculorum exsecratione; Deum negat qui talia praesumit, & fidei Christianae praevaricator effectus est qui id denuo appetit…ui in lavacro jampridem renunciavit, id est, Diabolo, pompis & operibus ejus.
Omnes igitur qui BESTIAE characterem acceperint, Christi & Patris abnegârunt, ejerârunt, irritum fecerunt, ac pro eo habentur acsi nunquam accepissent. Soli centum isti & quadraginta quatuor mille qui ad BESTIAE castra non transfugerant, sed Agno firmiter adhaerebant, Characterem Dominicum etiamnum in frontibus suis oftendunt.
Unum adhuc monedum restat; nempe illud, Quòd licèt Signati utrobique, tam hîc quàm cap. 7. iidem sint, tamen signaculi rationem non utrobique eandem esse; ídque ex diverso signandi fine: Illic enim tutelae res agebatur, hîc servitii & fidelitatis. Sed nec opus est ut propterea aliud ibi signaculum quaeramus à Baptismi Sacramento plané diversum: nam utrumque praestat Baptismus. Siquidem, praeter illud quod est professionis nostrae, Deus aliud, gratiae nimirum suae, signaculum superaddit, quo pro …uis agnoscit qui tinguntur, ínque tutelam suam suscipit. De hoc igitur in priori Signatorum Visione; de illo in praesenti, ni fallor, agitur. Atque huic sententiae favet, quòd Clemens Alexandrinus apud Eusebium lib. 3. cap. 17. Baptisma nuncupet foreign, perfectam custodiam: Item quòd Nazianzenus, Orat. in sanctum Baptisma, idem Sigillum dici, foreign, quia conservatio est: Denique illud Basilii Exhortat. ad Baptismum, Nisi signatus sit super te vultus Domini, nisi characterem in te agnoscat Angelus, quomodo pro te pugnabit, aut ab inimicis vindicabit? ubi Nicetas Scholiastes, Quia per cum consignati, cujusnam Domini simus agnoscimur, atque ab insidiis tuti conserv…tmur. Iam pergamus ad reliqua.
Et audivi vocem de coelo,Vers. … tanquam vocem aquarum multarum, & tanquam vocem tonitrui magni: & vox quam audivi erat sicut citharoedorum citharizantium citharis suis.
3. Et cantabant quasi canticum novum ante thronum, & ante quatuor Animalia & Presbyteros, &c.
Vocem verò indicat & canticum Angelorum coelestium, Patrem & Agnum glorificantium; quomodo fecisse leguntur cùm primùm Agnus Librum fatorum resignandum suscepisset.Cap. 5. 11. Ad hos Angelos utique respiciens, mox versu 6 dicit, Et vidi alium Angelum volantem in medio coeli, id est, alium à praecentoribus istis. Nullius enim ante hunc Angeli meminisset, nisi dicamus symphoniacos istos Angelorum chorum fuisse
Vox autem aquarum multarum & tonitrui instar, non significat aliud quàm vocem numerosae & confertae multitudinis; cujusmodi in Templo, dum adhuc florebat, audiri soleret, cantorum Levitarum, voce & instrumentis musicis Deì laudes resonantium: quorum prae multitudine, simul & acclamantis populi, sonitus reddebatur, quasi marinorum fluctuum & fragoris tonitrualis. Non conjectura est, sed res manifesta; quippe quod in epinicio cap. 19, ubi eadem est parabola, disertè exprimitur. Audivi, inquit, quasi vocem turbae multae (audi, turbae multae) & sicut vocem aquarum multarum,Vid. R. D. Ki…ch. & sicut vocem tonitruorum magnorum, dicentium, Hallelujah. Hinc apud Ezechiel. cap. 43. 2. ubi in Hebraeo simpliciter est, Vox ejus (i. gloriae Dei Israelis) quasi vox aquarum multarum, Septuag. paraphrasticè reddunt, foreign, Vox castrorum ejus, quasi vox geminantium multorum. Chaldaeus similiter, Vox benedicentium nomen ejus, sicut vox aquarum multarum. Adde illud ex eodem Propheta de Cherubinis cap. 1. 24. Audivi, inquit, vocem alarum eorum, tanquam vocem aquarum multarum, tanquam vocem Omnipotentis, vocem loquelae tanquam vocem castrorum. Denique ab hac notione est, quòd in descriptione personae Fil…i Dei exordio Apocalypseos ex Daniele expressâ;*Dan. 10. 6. pro quo apud Danielem est, Vox multitudinis, à Ioanne substituitur, Vox aquarum multarum. Quod enim Daniel habet, Pedes ejus quasi species aeris candentis,Apocal. 1. 15. & vox verborum ejus sicut vox multitudinis; id Ioannes enuntiat, Pedes ejus similes aurichalco, sicut in camino ardenti; & vox ejus tanquam vox aquarum multarum.
Canticum porrò novum est, cujusmodi post Christum mundo exhibitum Deo canitur: quo nempe Sessori Throni & Agno, unà solisque, redemptio, potentia, divitiae, sapientia, fortitudo, honor, gloria & benedictio religosè & evangelicè deferuntur. Hujus cantici formula exstat cap. 5*Vers. 12. 13., ídque titulo cantici novi: ut eò hîc respici vix dubitandum sit, cùm nusquam in hoc libro alibi cantici novi mentio audiatur. Dignus est, inquiunt, AGNVS qui occisus fuit (id est, prout antè à Presbyteris & Animal…bus paulò explicatiùs dicitur, propterea quod decisus fuit) a…cipere potentiam, & divitias, & sapientiam, & for…itudinem, & honorem, & gloriam, & benedictionem. Sedenti igitur super thronum & AGNO sit benedictio, & honor, & gloria, & robur in secula seculorum, Amen. Haec no… cantici formula est, quam si Déus aliquando penitius intelligere dederit, latiùs fortasse explicando diducam: altiùs enim in animo meo insedit, universum cultûs Evangelici mysterium eo contineri.
Quod appositi rationem attinor, Novum dicividetur, vel quasi alterum & diversum ab eo quod Christo nondum misso canebatur (sub hoc enim, secundùm effatum illud Apostoli,2 Cor. 6. 1…. Vetera transierunt, & ecce facta sunt omnià nova;) vel ob novum in adventu ejus beneficium, priorum mundi aetarum nulli, sed temporibus tantùm novissimis, concessum: de quo verò beneficio Deus exinde, tam ab Angelis, quàm hominibus foreign E… huic quidem nominis rationi fit mandae erit tum illud Isaiae cap. 42: 9, 10. Nova ego annuntio, Cantate Domino canticum novum: tum quae in Psalmis occurrit aliquoties cantici novi appellatio, haud… aliter, ut videtur, intelligenda, quàm aut de eo quo Divinum numen ob novum aliquod, liberationis praesertim, beneficium celebratur (juxta illud Psal. 40. Eduxit me de luto coenoso, Vers. 2. ….&c. & indidit ori meo canticu… novum;) aut saltem quod, ad istiusmodi canticorum morem, cum laetitia & jucunditate haud vulgari canitur: quorum utrumque cantico Evangel…co convenire haud est cur multis ostendere conarer, res in aperto est.
Et nemo poterat discere Canticum illud, nisi illa centum quadraginta qùatuor millia, qui empti sunt de terra.
In toto Orbe Christiano nemo, quamdiu Bestia rèrum potiretur, canticum Angelorum cantare sciret, praeter eos qui de numero centum istorum quadraginta quatuor millium Agni asseclarum fuerint: Siquidem hi soli, citra omnem idololatriae labem… Patrem & Agnum glorificant in terris, ficuti beati Angeli in coelis; idipsum nimirum, quod in Orat…one Dominica Ecclesia ab omnibus ut fiat, Patrem indesinenter rogat, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, sic etiam in terra. Adeò Divinum Numen legitimè ritéque colendi idea exemplúmve absolutum aliunde quàm à coelitibus peti nequeat.
Hi sunt qui cum mulieribus non sunt inquinati;Vers. 4. Virgines enim sunt.
Id est, cum mulieribus impudicis seu meretricibus non consueverunt. At quaenam istae mulieres sunt? Sanè, non quae vulgariter sic dicuntur, sed, Prophetarum more, Civitates; atque eae Christiani quidem nominis, sed idolis deditae, quarum regina est BABYLON illa magna, mater scortorum dicta, quacum fornicantur Reges & incolae terrae. Cum talibus, qui ex Agni Coetu sunt non consueverunt, hoc est, incestu idololatrico sese non contamimârunt. Virgines enim sunt, id est, ab omni idololatriae labe immunes. Omnino enim postulat analogiae ratio, ut eodem sensu isti Virgines dicantur quo caeteri, Reges & populi, cum Babylone scortari perhibentur. Praeterea, cùm Babylon ista scortorum mater audiat, consequens est ut siliae ipsius, reliquae civi…ates, scortilla quoque sint, quibuscum incolae cuique subditi spirituali scortatione polluantur.
Hi sunt qui sequuntur Agnum quócunque ierit.
Hoc est, fidelissimè …i adhaerent, neque ullâ occasione deserunt; ductâ Metaphorâ ab iis qui à latere cujuspiam nunquam recedunt, sed comitantur omni loco. Vel sic; In quacunque civitate, regione, territorio Agnus tentorium suum fixerit, eò eundem sectantur: contrà quàm reliqui hominum, qui licèt Christiani audiant, Agnum tamen, nisi Romae apud Petri sedem habitârit, alibi quaerere & sectari nollent.
Hi empti sunt ex hominibus, primitiae (foreign) Deo & Agno.
Id est, ex reliqua turba prophana redempti, ut essent Deo & Agno peculium sacrum, instar primitiarum. Neque enim, ut vulgò creditur, foreign seu Primitiae primitivos tantùm fructus denotant, sed etiam in genere quicquid prophanis usibus exemptum Deo consecratur; idipsum nempe quod Hebraeis foreign quo nomine cùm ipsas decimas, tum quicquid oblationum fuit, praeter ignitas, Scriptura comprehendit. Unde Chrysostomus,*In Epist. ad Heb. Hom. 12. Vide quoque eundem Hom. …5. in Gen. quas Abrahamus Melchisedeco solvit decimas,*Sic & Philo quas promisit Iacob. Q…i & de solvendis decimis …aepiusculè utitur voce foreign P…lo De congressu quaerendae eruditionis gratiá, & De Charitate. Idem De muratione Nominum, Decumas deci…arum appellat foreign (inquit) foreign. Ibidem, foreign Similiter, Diony…. Halicarnasseus apud Euseb. Prapar. Evang l. 4. c. 16. fructuum, pecorum, sed & hominem, de…mas quas Pelasgos in Qtalia Apollini… Iovíque ex vero debuisse refert, semel …terumque foreign vocat. foreign vocat. Itémque Irenaeus, quas sibi in Ecclesia asserit Deum etiamnum exigere creaturae suae primitias, contendit non debere esse minores decimâ: cùm Christus, inquit ille, naturalia Legis non dissolverit, sed extenderit; & verò Christiani non minorem, sed majorem, quàm Iudaei spem habeant. Vide eum advers. Haeres. lib. 4. cap. 27, & 34. juxta editionem Fevardent. Quid, quòd Callimachus etiam, Hymno in Delum, decimas Apollini mitti solitas foreign, id est, primitias decimiferas, nuncupet? Ex quibus omnibus appareat vocem foreign non primitivorum duntaxat oblationem, quae Hebraeis est foreign vel foreign, sed & quamvis aliam denotare; nominísque rationem indè esse, quia Deo portio sua priùs reddenda sit quàm aliquid in nostros usus insumatur. Porro, quoniam vox Primitiarum quotae partis definitionem non includit, hinc sactum ut veteres Christiani foreign suas, seu fructuum oblationes, licèt minores esse non debere putârint quàm partem decimam, tamen foreign seu primitias appellare maluerint quàm decimas; tanquam scilicet nomine libertatis, non servitutis. Haec, licèt ad institutum meum plerâque ex parte non facientia, annotare tamen volui, ut iis qui apud nos Decimarum in Ecclesia Christiana solvendarum antiquitati & juri ex Patribus & Conciliis eruendis quandoque navant operam, gratum, si possim, facerem. Interim (ut eò redeam unde paulisper digressus sum) fatendum est, strictiorem quoque primitiarum significationem huic loco non malè convenire; nempe, ut COETUS Virgineus dicantur primitiae respectu Turbae palmifer…rum eum aliquando auctiori numero excepturae. Liberum itaque Lectori judicium suum esto.
Et in ore eorum non est inventum mendacium [Ità Vulgata,Vers. 5. [In Bibl. Polyglott. MS. Alexandr. habet foreign mendacium.] Syrus, Complutensis, Aretas, & in exemplari Palatino Andreas; aliis dolus] sine macula enim sunt.
Non est inventum mendacium. Cujusmodi nimirum invenitur in ore Bestianorum seu Christiani nominis idololatrarum omnium; qui se quidem Agnum & Patrem colere prae se ferunt, reapse tamen honorem Divino Numini proprium creaturis tribuunt. Sanè omnis idololatra mendax est, cùm pro Deo colat quod non est Deus. Quò spectat illud Apostoli ad Rom. 1. 25. Commutârunt veritatem Dei in mendacium, dum coluerunt & servierunt creaturae foreign, prout Creatori. Unde idola dicuntur mendacia: ut Amos. 2. 4. Errare fecerunt, sive seduxerunt, eos mendacia ipsorum (Vulgat. idola) post quae abierunt patres eorum. Similiter Isai. 28. 15. posuimus mendacium spem nostram. R. Sal. foreign. Item Ierem. 16. 19, 20. Veniunt gentes à finibus terrae, & dicent, Verè mendacium possederunt (Chaldaeus foreign coluerunt) Patres nostri, vanitatem in qua non est utilitas, Numquid faciet sibi homo De…s, & ipsi non sunt Dii? Hinc autem Apoc. 21. 8. Idololatrae & mendaces, itémque vers. 27. facientes abominationem & mendacium, foreign seu tanquam synonyma poni videntur. Porrò, quum quorumvis hominum idololatria mendacium sit, tum verò eorum, qui se interim veri Numinis cultores simulant, propriissimè dolus est, seu mendacium fraudulentum: ut si Bestianorum, quorum oppositione Coetus iste signatorum Agni describitur, attendamus hypocrisin; lectio quae dolum, alteri quae mendacium habet, praeferenda videbitur; quamvìs ad rem ipsam haud ità multum intersit. Interim, ad pleniorem hujus loci intellectum, conferat Lector illum Zephan. 3. 13. sanè huic quàm simillimum: Reliquiae Israel non facient iniquitatem, nec loquentur mendacium, & non invenietur in ore eorum lingua dolosa.
Et vidi alium Angelum volantem foreign,Vers. 6. in fastigio coeli, habentem Evangelium aeternum, ut evangelizaret habitantibus super terram, & omni genti, & tribui, & linguae, & populo.
Finitâ Coetûs descriptione, sequitur rerum, eo Ecclesiae statu, quà à Coetu, Agni Ducis sui auspiciis, quà ab Agno ipso, in transfugas & perduelles gerendarum historia. Harum ordo duplex: primò Admonitionis trigeminae ad Bestianos, totidem Angelorum celeusmatis repraesentatae; secundò Vindiciarum, parabolâ Messis & Vindemiae. Monitorum Angelorum primus est iste quem hîc alium dicit: alium verò, ut dixi, ob Angelos symphoniacos paulò antè memoratos, quorum è numero Evangelistes iste non fuerit. Atque hîc in memoriam revocandum est, (quod jam in superioribus monui) Angelos in hujusmodi Visionibus eorum vicem repraesentare quorum gubernationi praesint; quódque communibus utrorumque operis geritur, id Angelis authoribus, tanquam rei gestae auspicibus & ducibus, factum dici. Hinc verò protinus suspicari datur, Angelum tam sublimè volantem (si modò & illud in censu parabolae deputari debeat) non cujusvis sortis hominum, sed celsioris conditionis praesidem esse, talibúsque in Evangelio suo annunciando usurum. Porrò Evangelium illud foreign seu aeternum dicitur; ídque, ut opinor, non tam futuri, quàm praeteriti respectu; quasi quod foreign, id est, à seculo, seu ab origine mundi, promissum fuerit; scilicet, Semen mulieris aliquando contriturum caput Serpentis, Genes. 3.i. Christi adventu destruendum regnum Diaboli, & constituendum regnum Dei. Quo sensu & Apostolus dicit, illud à Deo promissum fuisse foreign, ad Tit. 1. 2. Sic igitur foreign idem hîc erit quod foreign, & foreign quod Hebraeis esset foreign, evangelium antiquum: quemadmodum foreign, Isai. 58. 12. foreign, Ier. 6. 16. & foreign, Deut. 33. 15. sunt colles, semitae, desolationes antiquae.
Dicentem voce magnâ, Timete Deum, & date ei gloriam,Vers. 7. quia venit tempus judicii ejus: & adorate illum qui fecit coelum, & terram, & mare, & fontes aquarura.
PRimus Angelus, jam tempus regni Dei adesse commemotans quo judicium ejus in idola & idololatras exercendum sit; adeóque, jam prostratis & solio Romano exutis Daemonibus, exerceri coeperit; eapropter hortatur gentes, tribus, linguas & populos, qui exinde in nomen Christi concesserant, ut hujus rei memores, unicum illum verum Deum Creatorem, prout in Evangelio annunciatur, colant, caveántque ab idolis: Deum, inquit, timete, id est, reveremini, & date ei gloriam, gloriam verò adorationis & cultûs religiosi; ut sequentibus verbis exponitur. Quia venit tempus judicii ejus] hoc est, quo Christus per crucem suam exspoliavit imperia & principatus, Gentibúsque, quas per tot secula siverat in viis suis ambulare, annunciavit per Apostolos & Evangelistas ut ab idolis converterentur: sin minùs, morte aeternâ, ipso de coelis redeunte, plectendos fore. Quorsum igitur Christiani, qui in hunc Iudicem & Daemonum triumphatorem Iesum Christum fidem profiteantur, ad idola & daemones co…eados postliminiò reverterentur?
Potuit fortasse tempus judicii hîc strictiùs accipi, de judicio nimirum Dei pridem in DRACONEM ejúsque asseclas exerto, quo Ethnicismus corruit: sed mallem illud latiùs extendere, & universè accipere, de Regno Christi temporibus novissimis inito & promulgato, in quo idola ampliùs non sint ferenda; juxta nimirum illud Salvatoris apud Ioannem in Evangelio cap. 12. 31. Nunc Iudicium est mundi hujus, nunc princeps mundi hujus ejicietur foras. Vide & cap. 16. 11. A quo enimvero Iudicio Paulus quoque Apostolus (quomodo hîc Angelus) argumentum duxit Paganos Athenienses ab idolorum cultu dehortandi, Act. 17. 30, 31. Deus, inquit, temporibus ignorantiae hucusque neglectis, nunc demum mandat omnibus ubique hominibus ut resipiscant; Eò quòd statuit diem quo justè judicaturus est Orbem terrarum per eum virum quem definivit; fide ejus rei palàm factâ omnibus, illo ex mortuis suscitato. Cuigemina est ejusdem commonefactio ad Lycaonios, cap. 14. 15, 16. Annunciamus, inquit, vobis, ut à vanis istis rebus convertamini ad Deum vivum, qui fecit coelum & terram, & mare, & omnia quae in iis sunt; Qu…que praeteritis aetatibus sivit omnes gentes (nempe, judicio suo nondum iis manifestato) suis ipsarum viis incedere. Supplendum est, Iam verò judicium suum omnibus promulgat: id quod Angelus hîc expressit, dicendo, Venit tempus judicii ejus.
Sed quando, inquies, & ubi gentium, quibúsque tandem administris, Angelus iste praedicatione suâ functus est? Praeludia quaedam ejus edita sunt cùm primùm superstitio ad memorias & circa reliquias Martyrum in Ecclesia gliscere coeperit; ut patet ex historia Vigilantii, quocum istiusmodi superstitioni intercedente plures alios, etiam ex Episcopis ejus temporis, sensisse, testis est adversarius Hieronymus, qui eum immeritò hoc nomine exagitat.
Sed omnium manifestissimè praeconium hoc impletum liquet ab anno Domini 720 in Ecclesiis Graecis & Orientis, ubi omnino Angelus Evangelistes volavit foreign, in coelifastigio, id est, loco celso & sublimi; quippe qui Evangelii sui administris usus est, non imae & vulgaris sortis hominibus, sed summis in Orbe Christiano potestatibus; Imperatoribus putà Constantinopolitanis, Leone Isauro, Constantino Iconomacho, Leone Armenio, Michaele Balbo, & Theophilo; qui omnes, potissimùm autem primi, pro cultu Religionis uni Deo Creatori exhibendo, contra cultum creaturae, non solùm qui in veneratione Imaginum, sed etiam qui circa Divos eorúmque reliquias exercebatur, edictis & decretis …uis acerrimè protestati sunt. Repetat Lector testimonia quae hac de re ex Theophane laudavi, cùm de Bestia Bicorni agerem. Porrò autem secundi auspiciis Coucilium Constantinopoli convocatum est Episcoporum 338, concordibúsque suffragiis Imaginum adoratio impietatis accersita & damnata. Dices, Lector, silegere non pigebit, Definitionem Synodi ipsissimam Angeli hujus concionem esse, eodémque quo illius, juxta interpretationem nostram, fundamento subnixam. Quum verò nonnullorum fraude ibi contigerit, qui in Imaginum quidem damnationem cum reliquis consenferant, Divorum verò invocationi adhuc faverent, (neque enim paribus suffragiis in hanc atque in illam superstitionem itum est,) ut duo Canones, unus de Beata Maria Deipara, alter de reliquis Sanctis coelitibus religiosâ invocatione colendis, Concilii decretis initio immixti fuerint; eos Constantinus Imperator cum sanioris sententiae Patribus cùm advertissent, illico erroris arguerunt, inque judicii sui testimonium induci, atque de codice deleri curaverunt. Cujus …acti testem habeo, si quis dubitet, primò Authorem refutationis Definitionis istius Constantinopolitanae, Actis Concilii Niceni secundi insertae; qui cùm primam ejus editionem sibi refutandam sumpsisset, ad istos Canones sic infit: foreign Post hanc editionem suam, inquit, etiam intercessionum Deo acceptabilem oblationem abjecerunt, delentes hano ex hoc scripto suo. Deinde Acta Stephani Monachi pseudomartyris;Apud Surium, T…m. 6. Nov. 28. apud quem cùm Episcopi, qui ad eum convincendum ab Imperatore missi fuerant, Concilii decretum recitare inciperent; ille verò statim excipere adversus Concilii titulum, Sancti; illud sanctum dici non debere, propterea quòd sancta proscripsisset. Annon, inquit, sacram supellectilem imaginibus exornatam concerpsistis? Annon adjectivum hoc foreign ab omnibus justis, ab omnibus Apostolis, à Prophetis, à Martyribus piísque viris abjecistis? Sancitum enim à vobis est, ô generosi viri, ut cùm quisquam ad horum aliquem adiret, ex eóque quaereretur quò abiret, responderet, Ad Apostolos, Ad quadraginta Martyres; sive unde veniret, itidem responderet, Ex Templo Martyris Theodori, ex Templo Martyris Georgii. Annon hae vestrae doctrinae sunt? Quonam ergò pacto qui sancta proscripsistis, Sanctum Concilium coegistis? Haec Stephanus ipsemet. Audiamus porrò Actorum ejus descriptorem (qui eodémque tempore vixit) in eosdem ob Deiparae cultum imminutum tragicè exclamantem: Quonam pacto, Christe, lenitatem illam tuam, quae nullis verbis explicari potest, non admirer? Quonam pacto benignitatis tuae, quae vim sermonis omnem supera…, abyssum exponere queam? Adhuc porrò audacissimae illae linguae eò proruperunt, ut ingens quoque illud & improbum eloqui non dubitârint; nimirum illam ipsam Dei genitricem Virginem, inutilem quandam post mortem & commodi omnis expertem rem esse, nec cuiquam omnino adjumento ac praesidio esse posse. Adhuc istis testem adduco Cedrenum. Refert ille Constantinum Legem universalem edidisse (proculdubio ex Concilii sententia, cujus Acta hodie praeter solam Definitionem desiderantur) nè quisquam prorsus servorum Domini foreign diceretur; sed, ut eorum reliquiae repertae contemnerentur. (nè superstitiosè venerarentur, Cedrene, etiamsi verae fuerint; sin falsae, ut è Templis abjicerentur) néve ipsorum intercessio posceretur; nihil enim valere. Adjecit etiam scelestus, inquit, Nè Mariae quidem intercessionem quisquam imploret. Iam liceat mihi Lectorem convenire, annon ex hisce testimoniis clarum esse putet, aliquid in Concilio isto actum adversus Sanctorum cultum & reliquiarum. In hoc autem probando aliquanto diutiùs immoratus sum, quoniam non est, ut illud de Imaginibus, perinde omnibus notum.
Sed nondum hîc desuncti sumus: priùs illa de epitheto Sancti justis, quasi per diminutionem & contumeliam, abjudicato, calumnia detergenda est. Palàm enim est ex ipsa Definitione Synodi (quae hodiéque in Actis Niceni secundi exstat) Apostolos & justos à Patribus istis passim Sanctitatis titulo honorari; non igitur simpliciter prohibuisse credendi sunt quod ipsimet factitarent. Sed, ut conjicere datur, illius seculi opinione nomen foreign (nam de hoc solo sermo est) videbatur intercessionis honorem inferre: unde, ut superstitioni quovis pacto iretur obviàm, illius usu in communi sermone de Templis, praesertim cùm eò precatum ibant, interdictum fuit. Nempe foreign. ab foreign deflexum videtur: quâ voce significatur foreign, Veneratio, aut res veneratione & adoratione digna. Unde Hesychio, foreign utrumque ab foreign, veneror, colo. Imò, quod ad cultum mortuorum manifestò ducat, communis est originis cum foreign, sacra mortuis facere, parentare, & cum foreign, parentatio, inferiae. Praeterea (ut illud quoque bona Lectoris cum venia, & citra futilitatis notam, adjiciam) fieri potuit ut nomen foreign Graecorum vulgo (quippe similium vulgi hallucinationum exempla apud nos quandoque observare est) sonare videretur, licèt falsò, foreign, eum per quem preces nostrae Deo offeruntur, id est, foreign, admissionalem & interpretem apud Deum: quomodo Gregorius Nazian. Christum Dominum nuncupat; juxta Apostoli illud ad Ephes. 2. 18. foreign.
Quicquid sit, illud ex allatis modò testimoniis apparet, tum temporis existimatum fuisse, hujusce vocis usu superstitionem illam erga sanctos vitâ defunctos ali atque foveri. Cui ut omni ratione & machinâ occurreretur, ejus usu interdictum fuit: non quidem simpliciter & universè, quod adversarii calumniantur; sed in Templis appellandis solummodo, quae Apostolorum & Martyrum memoriis nuncupabantur. Errori, ut videtur, minuendo, quo, vel ea loca esse, creditum est, Deum per Martyrum intercessiones adeundi, vel eorum, quorum nominibus ferebantur, venerationi sacra. Ideo in vicem cognominis foreign, illud Apostolorum & Martyrum, non minùs certé honorificum, substituere visum fuit. Satisne verò consideraté & consultò, illius est judicare qui temporis illius circumstantias factíque rationes omnes probè plenéque perspectas habuerit. Interim Ecclesiae virginitati aut puritati nihil quicquam detrahit, si fortè aliquando in talibus quae ad rationem & modum rei gerendae spectent minùs sapienter judicaverit. Non enim necesse est ut perpetuò aut prudenter agat aut loquatur, quae casta sit. Simili ferè de causa Sacerdotis vocabulum de Presbyteris Evangelicis, Sacrificii de Sacramento Eucharistiae, (nè hujusmodi alia nominem) apud plerasque Ecclesias reformatas in desuetudinem abire jussa sunt. Nec id quidem omnino temerè, nisi quòd (ut quibusdam videtur) in prioris locum non commodum satìs vocabulum substitutum, Ministrorum: quo licèt omnes qui sacro fungantur munere, ritè & ex Scripturae usu appellentur; non tamen eo Presbyteri à Diaconis distinguuntur. Annon igitur Presbyteros potiùs dixissemus nomine Apostolico, si noluissemus Sacerdotes? Sed haec alterius loci sunt.
Porrò, non in Oriente solùm, verùm etiam in Occidente, fremente licèt Pontifice Romano, Angeli hujus praeconium insonuit; non quidem plenis, ut illic, buccis, voce tamen pablicâ & solenni. Primùm, anno 790, in Synodo Francofurdiana sub Carolo M. 300 ferè Episcoporum, praeter Abbates & alios: ubi cultus & adoratio Imaginum, unà cum Concilio Niceno secundo quod eam stabiliverat, quódque Hadrianus Papa per Legatos suos rexerat & approbaverat, damnata sunt.*Habetur in Catal. Test. ve…. edit. 1608. pag. 1123. Iterúmque in Synodo Parisiensi, anno 825, jussu Ludovici congregatâ: in qua tum ex authoritate Divina tum Patrum sententiis prolixé ostenditur, adorationem Imaginum rem nesariam ac impiam esse, Synodúmque Nicenam ejusmodi superstitionis ream reprobandam esse. Adde Commentarium à Carolo Magno ad Hadrianum Pontificem, idolorum propugnatorem, post Concilium illud Francofurtense, missum; ut hîc quoque Angelum in Coeli fastigio volâsse agnoscas. Atque hactenus primi Angeli hortamentum percepimus: jam secundi praeconium auscultemus.
SEcundus Angelus ROMAM, ob spurcitiem & multitudinem idololatriarum quibus, primi Angeli hortatione spretâ, tum ipsa sese contaminaverat, tum ut idem secum facerent cunctis in Orbe suo gentibus author & princeps extiterat, è civitate Dei in BABYLONEM versam denuntiat; ea-propter, sententiae Divinae in omnes Idololatras latae jam penitus per impoenitentiam suam obnoxiam factam, diutiùs non ferendam, sed irrevocabili decreto perdendam atque exscindendam esse; e…que excidio usque ab hoc praeconio apparatum continenter & assiduè institutum iri.
Atque hujus quidem praeconii administri exstitere, verbo partim, partim facto, Waldensium & Albigensium Coetus, ut qui omnium mortalium primi Ecclesiam Romanam ab idololatria seu scortatione mystica renuntiârunt BABYLONEM esse Apocalypticam; iidémque primum quoque ei ad ruinam fecere gradum; quandoquidem sic detectam extemplò magna hominum multitudo eam abominari, privatímque per omnes ditionis ejus provincias defectionem facere; adhaec authoritatem ejus exinde indies magìs magísque labefactari, ruinámque tunc fieri coepisse, quae non stitura sit donec tandem ad Urbis ipsius cremationem sit deventum. Verbo dicam; ab hujúsque Angeli praeconio quasi delectus sanctorum militum Babyloni diruendae continenter fieri coepit.
Cecidit,*Vers. …. cecidit Babylon.
Quasi dicat, Iam nunc Ruinae Babylonis jaciuntur fundamenta: ab hoc enim tempore Belli contra ipsam gerendi apparatus suscipietur. Imitatur autem Isaiam cap. 21. qui iisdem planè verbis, nec dissimili rerum occasione, veteris illius Babylonis interitum non jam factum retulit, sed, ut hîc, jactis rerum fundamentis, certo certiùs futurum praenunciavit. Quippe, ut docet Chronologia, eodem tempore Isaias hoc vaticinium suum edidit quo Medi, Babylonem aliquando vastaturi, excusso Assyriorum jugo, sese in libertatem asseruerint, conditâque sub novo Rege Dejoce Ecbatanâ, Regni tum Nino tum Babyloni fatalis fundamina posuere.
—Quia ex vino veneficii scortationis suae potavit omnes gentes.
Vino venèficii s…ortationis suae] id est, philtris, vino potionato dementavit. foreign enim hîc, non iram aut excandescentiam valet, sed ex usu Hellenistico venenum; nempe voci Hebraeae foreign parem esse voluere, quae iram modò, modò venenum significat. Hinc Deut. 32. 33. Septuag. foreign, i. Fel Draconum vinum eorum, & venenum aspidum insanabile. Item Iob 20. 16. foreign, id est, Venenum draconum sugat, occîdat eum lingua serpentis. Adde Psal. 58. 4. foreign, Venenum illis secundùm similitudinem serpentis. Vide etiam, si lubet, Deut. 32. 24. Iob. 6. 4. Imò ubicunque in V. T. veneni significatio occurrit, eam aliter quàm aut hâc aut voce foreign non nisi semel tantùm expressam videbis.
Duplicis autem in Apocalypsi foreign, seu vini ejusmodi potionati, mentio habetur: foreign, quo, ut dixi, amatorium virus seu philtrum designatur (juxta quod idem cap. 18. 23. foreign, seu veneficium, consueto ad eam rem vocabulo, nuncupatur;) & foreign, quae supplicio afficiendorum potio est: siquidem illo spiritualis scortationis illecebram, ex consuetudine Meretricum philtris amorem conciliantium, Spiritus Sanctus expressit; hoc ad morem Iudaeorum allusit, qui morte afficiendis, ut torporem iis inducerent, calicem vini, cui myrrha, aut aliud id genus aroma amarum immixtum fuerit, praebere consueverant. Cujusmodi proinde potionem Servatori cruci jamjam affigendo iidem exhibuisse perhibentur; sed ille bibere recusavit: Matt. 27. 34. Dederunt ei, inquit, vinum foreign, cum felle mixtum, id est, foreign enim & foreign idem valent. Voce autem foreign Evangelista speciem amaram in genere designavit, pro Hellenistarum usu (quibus & Absinthium foreign dicitur.) Hanc Marcus myrrham fuisse determinat; Et dederunt ei, inquit,Mart. 15. 23. bibendum vinum myrrhatum. Myrrha verò, Hebraicè foreign, Syriacè foreign, ab amaritudine summa nomen traxit. Atque hinc factum videtur ut Prophetae in cladibus depingendis toties*Targ. in Thren. 4. 21. de Constantinopoli: Desolabunt te Pa… chevaei (i. Asricani) & transibit super te Calix maledictionis: inebriab…ris & eva…uaberi…. Calicis parabolâ uterentur; utpote qui ex more gentis perituris porrigi soleret. Sic fuit Angeli secundi praeconium, quem mox excepit tertius. Is quid novi adhuc moniti superaddat, pronis auribus excipiamus.
TErtius Angelus, priores duos supergressus, Bestiae cultores admonet quàm horrendum eisdem impendeat periculum, siquidem ejus sequaces adhuc esse perrexerint; ideóque suadet ut, omni cunctatione abjectâ, protinus sese à consortio ejus subducant, hócque pacto saluti suae consultum eant; neque enim qui posthac ei adhaeserint, salvos esse posse. Quod quidem praeconium maximè omnium insigne, Lutheri sociorúmque ejus & successorum operâ, superiori seculo felicissimè adimpletum est: quod nimirum eximia illa quam cernimus Ecclesiarum Reformatio est consecuta; hominibus non jam singulatim, ut ad praecedentis Angeli vocem factum erat, sed provinciatim & tributim, asserendae & repurgandae Religioni, passim Bestiae jugum excutientibus.
El tertius Angelus,Vers. 9, &c. inquit, sequutus est illos, (i. priores duos) dicens voce magnâ, Si quis adoraverit Bestiam & imaginem èjus, & acceperit characterem in fronte sua aut in manu sua; Hic bibet de vino irae Dei, [foreign] quod mixtum est mero in calice irae ipsius, & cruciabitur igne & sulphure in conspectu Angelorum sanctorum, & ante conspectum Agni; Et fumus tormenti eorum ascendet in secula seculorum: nec habent requiem die aut nocte qui adorant Bestiam & imaginem ejus, & si quis acceperi… characterem Nominis ejus.
Poenae atrocis atrox descriptio, cui vix quicquam simile habet totius Canonis ambitus. foreign supplicii potio est perituris dari solita, ut ad vers. 8. monuimus. Vinum merum, id est, aquâ non dilutum, fortiùs inebriat, adhúcque magis si diversa vinorum genera misceantur: cujusmodi igitur nonnulli hîc intelligi volunt verbis istis foreign, id est, meri mixti; cùm alioquin pugnantia diceret. Sed magìs sese mihi probat, ut foreign idem sit quod merum myrrhâ, felle, thure, similive saporis amari pharmaco mixtum, quod in poculo Iudaeis maledictionis dicto, ex more gentis, usitatum; allusúmque ad illud Psalmi 75. 9. juxta Septuagint. foreign. Ubi Chaldaeus habet, Calix maledictionis in manu Domini, & vinum forte, plenum mixtione amaritudinis, ad tollendum per illud scientiam improborum. Diximus enim, potionem illam exhibitam ut morituro rationis usus tolleretur. Pro eo autem quod Septuaginta habent, foreign, in Hebraeo est foreign vinum rubens, nempe quod aquae admixtione colorem non perdiderat. Erant enim vina in Terra sancta rubra. Reliqua descriptionis per se patent.
Iuvabit autem hîc triplicis istius praeconii gradus paulisper observare, útque posterior priorem gravitate superet. Primus enim Angelus sollus officii admonuit, Deum ritè ex Evangelii praescripto colendi; culpam hâc parte commissam non exprobravit. Secundus ulteriùs progressus, Moechationis spiritualis crimen intentat, atque id interitu & exitio inevitabiliter luendum; sed quod soli adhuc Babyloni, criminis principi & Architectae, nondum participibus ejus, comminetur. Tertius verò, omnibus gravitatis numeris expletis, universae Bestiae cohorti cunctisque in obsequio ejus permansuris horrendos atque infandos cruciatus, eosque nec finem nec remissionem ullam habituros, denuntiat. Sequitur
Hîc patientia Sanctorum est:Vers. 12. Hîc qui custodiunt mandata Dei & fidem Iesu.
Quasi diceret, Hoc praecouium Lydius lapis erit probandae tum patientiae tum obedientiae Sanctorum. Patientiae quidem; si tam atrocis poenae, talísque quae omnem moram compensabit, exspectationi acquiescentes, nihil tam diuturnis Bestiae successibus perturbentur, néve ad eam, quâ in refractarios & imperio suo immorigeros grassabibitur persecutionum rabie, quicquam animis concidant: Obedientiae verò erga Dei mandata & fidem Iesu; si hâc comminatione auditâ, nihil cunctati protinus sese à Bestiae communione subducant, imagini & characteri ipsius renuncient. Hi sunt qui custodiunt mandata Dei & fidem Iesu, id est, qui ritè ac Evangelicè Deum colunt in fide Iesu Christi: proptereá que Evangelicorum nomine haud immeritò dicendi.
SIc Ecclesiâ Virgineâ triplici monitione suâ defunctâ, succedit Assertio ejus contra hostes, typo Messis & Vindemiae; quibus semel peractis, non differtur ampliùs beata justorum remuneratio, ut testatum facit denunciatio ista de coelo utriusque descriptioni praemissa;
Audivi,Vers. 13. inquit, vocem de coelo dicentem mihi, Scribe, Beati mortui qui in Domino moriuntur, ab hoc tempore: Etiam, dicit Spiritus, ut requiescant à laboribus suis; opera verò eorum sequuntur eos.
Scio plerosque pronunciatum hoc coeleste ad superiora referre, tanquam consolandis Sanctis jam gravissima quaeque à Bestia, praecedenti celeusmate irritatâ, passuris. In qua sententia & ipse pridem fui: Nunc verò, re accuratiùs perpensâ, eò inclino, ut ad sequentia potiùs referendum putem, tanquam commonefactionem jam instantis Resurrectionis & Iudicii sub Tuba septima; cujus utpote apparatus in sequenti Visione agi inciperet. Ità ut illud foreign, ab hoc tempore, dicatur, non respectu rei praecedenti Visione exhibitae, sed proximè sequenti exhibendae; quam nimirum protinus exciperet Resurrectio mortuorum & Iudicium. Quasi dixisset, Nunc ad illud deventum est quod unicum restat implendum, ad tempus illud quo Mortui in Domino ad beatam vitam suscitabuntur, Sic enim in Evangelio Matth. 23. vers. ult. Dominus ad Iudaeos, Non me videbitis foreign, donec dicatis, Benedictus qui veni… in nomine Domini; id est, non à temporis momento quo haec loquutus erat, sed à tempore Paschatis, quod tunc celebratum ibat: post quod vulgo Iudaeorum non ampliùs se conspiciendum praebuit. Ratio autem mihi sic, ut dico, sentiendi triplex est. Primùm, quòd non meminerim uspiam in sacra Scriptura diem mortis*Vid … LXXV. LXXVI. Diem mercedis indig…ari, sed Diem solum Resurrectionis & Iudicii. Secundò, Denuncia…io de coelo, …um mandato scribendi, non nisi ad insigne aliquod rerum momentum indicandum videtur adhibitum. Certè ejusmodi mandatum alibi nusquam, praeterquam initio totius Prophetiae, reperire est. Denique pronunciato huic, si bene attendatur, sensu omnino convenit cum illo ad clangorem Tubae septimae,*Vers. 18. cap. 11. quando tempus affore dicitur quo mortuorum (nempe, propter Christum) causa judicabitur, Deús que redditurus sit mercedem servis suis Prophetis, & Sanctis, & timentibus nomen ejus parvis & magnis, & perditurus eos qui perdunt terram. Ità hîc, Beati, inquit, ab hoc tempore mortui qui in Domino mortem occubuere, ut requiescant à laboribus suis, id est, vitam deinceps pristinorum malorum & calamitatum securam degant (quo sanè hostium & tyrannorum exterminium innuitur:) & opera eorum sequuntur eos, id est, perpessionum suarum & rectè factorum omnium mercedem consequentur beatissimam.
Interim, hâc interpretatione admissâ, de sensu verborum foreign; nihil muto; adhuc ea cum prioris sententiae sequacibus, non de quibusvis in Christi …ide obdormientibus, sed speciatim de Martyribus, intelligendo, qui vitam pro Christo profuderunt (talibus enim constat*Cap. 20. 4. 5. Resurrectio prima:) ut cum Beza reddendum putem, qui propter Dominum seu Domini causâ, moriuntur. Quemadmodum ad Ephes. 4. 1. foreign, Vinctus in Domino, est Vinctus propter Dominum; idem scilicet quod foreign, cap. 3. 1. Quo eodem sensu veteres (ut ex Tertulliano conjicere datur) acceperunt illud 1 Thes. 4, 16. Mortui in Christo resurgent primi, id est, Martyres, qui propter Christi confessionem neci dati fuerint. Videsis eum de Anima c. 55. Quippe notum est, Latinis ablativum, & Graecis perinde dativum, qui aliàs instrumentum & modum agendi significat, etiam causam ob quam sive propter quam denotare; ut, Verberat odio, invidiâ pulsus est, & similia. Hunc autem ablativum sive dativum cùm Hebraei per praepositionem foreign enuncient, & eorum imitatione Scriptura Graeca per 'EN; indè factum ut EN quoque ibidem causam propter quam designet. Rarior quidem est haec significatio cum hac particula; sed non dubito quin plura suppeditârit*Vid. Iud. de Dieu in Act. 24. 16. foreign propter hoc. Matth. 6. 7. foreign i. foreign. Ephes. 3. 13. foreign, propter afflictiones m…a…. Col. 2. 16. foreign, propter …ibum. Hebraismus est, ubi foreign in saepe valet propter. Vid. Gen. 18. 28. foreign propter quinque. exempla observatio diligens, quàm mihi nunc in promptu sint.
TAntum de pronunciato coelesti. Iam bigae Visionum, cui praemitti diximus, sensum, quantum in re futura licèt, quâque decet sobrietate & modestiâ, indagemus: & primò MESSIS, quâ primus ad consummationem gradus sternitur.
Et vidi, inquit, & ecce nubem candidam; & super nubem sedentem similem Filio hominis, habentem in capite suo coronam auream, & in manu sua falcem acutam.Vers. 14. 15. Et alius Angelus exivit de Templo, clamans voce magnâ ad sedentem super nubem, Mitte falcem tuam & mete; quia venit hora inetendi, quoniam aruit Messis terrae. 16. Et misit qui sedebat super nubem falcem suam in terram; & demessa est terra.
Messis nomen tria complectitur; segetis desectionem, collectionem, & trituram. Unde factum ut duplicem in sacris, contrariíque sensûs parabolam constituat: modò stragis & excidii, quasi desectionis & triturae; modò restitutionis & salutis, pro collectionis ingenio. Illius exemplum obvium apud Ieremiam, cap. 51. 33. ubi sic de clade Babylonis, Filia Babylonis quasi Area, tempus triturae ejus: adhuc modicum & veniet tempus messionis ejus. Item Isaiae cap. 17. 3, &c. de excidio Damasci, & clade Israelis per Thiglath-pelesarem, Cessabit adjutorium ab Ephraim, & regnum à Damasco, &c. Eterit perinde ac si colligeret messor segetem, & brachium ejus spicas demeteret. Hujus verò exemplum vix alibi quàm in N. T. reperire est. Messis, ait Salvator, magna est, operarii verò pauci. Matt. 9. 37.Non desunt tamen qui ab hac notione interpretentur querelam istam Israelis apud Ierem. 8. 20. Praeteriit Messis, consumpta est aestas, & nos non sumus salvati; i. Transiit tempus quo putavimus nos salvos fore, & non salvati sumus. Utrius autem figuram MESSIS hoc loco sustineat, eruamus, si possimus, ex rerum gerendarum ordine quas alibi Spiritus Sanct. de iisdem Ecclesiae temporibus repraesentaverit.
Calcationem torcularis, quâ Vindemia MESSEM istam subsequens desungitur, eandem esse cum strage illa cruenta ab Equi albi Sessore patranda cap. 19. palàm est ex eo quod ejusdem Sessoris descriptioni inseritur; Is est qui calca… torculare furoris irae Dei omnipotentis. Iam verò hoc dato & posito, necesse est parabolas propheticas, quae utramque pariter immediatè, & nullo ampliùs Viso interveniente, praevertant, aut rem eandem denotare, aut si diversas, tamen aliquo pacto inter se conjunctas & devinctas. Cùm idcirco hîc Vindemiam proximè antecedat MESSIS ista; illic verò Stragem eam atrocem Apparatus nuptiarum Agni, unà cum Excidio Babylonis: sequitur omnino, aut apparatum istum, aut Excidium, esse MESSEM quam quaerimus, aut eódem cum MESSE, aut cum iis MESSEM, pertinere.
Si dixerimus Vastationem Babylonis MESSEM esse, id tum Typi ingenio, qui desectionem & trituram subindicat, satìs consentaneum foret; tum praesertim subblandiretur Ieremiae exemplo veteris quoque Babylonis casum eâdem figurâ praedicentis. Locus est quem paulò antè laudavi: Filia Babylonis quasi area, tempus triturae ejus: adhuc modicum & veniet tempus messionis ejus. Huic quoque accedit quòd cùm utraque, tam Messis quàm Vindemia, quòd Annum absolvant, rerum finem & consummationem denotet; Messis verò Vindemiam tempore praecedat: ideo, si consummationi tyrannidis Romanae significandae utramque deservire compertum esset; sanè appositè admodum MESSIS Urbis ipsius cladem, tanquam excidii plenarii Praemetium; VINDEMIA Messi succedens universi Regni Bestiani interitum, haud longo eam intervallo subsecuturum, designatum iret.
Nec sanè quicquam est quod huic accommodationi obstet praeterquam illud unum, quòd Stragem illam internecinam cap. 19. Vindemiae quoque imagine expressam, non Babylonis vastatio, ut hactenus, praesupposuimus, sed alius rerum eventus, (Babylonis vastationem (ut videtur) subsequens) Apparatus nempe Nuptiarum Agni, seu Sponsae ejus exornatio, proximè anteire deprehenditur. Annon igitur MESSIS apparationi isti significandae erit, aut (si hoc incongruum) rei alicui cum ea gerendae?
At quaenam, inquies, Apparatio illa Sponsae est? quídve illud quod cum ea simul gerendum sit? Sanè Apparatio illa Sponsae, nondum video quid aliud esse possit quàm illa tot seculis exspectata conversio & collectio Israelis; illius quae olim (juxta Salvatoris parabolam) ad nuptias Filii Regis invitata, venire recusavit, nunc verò tandem prompta & parata accurret.Matth. 22. Non enim Gentes Sponsa illa dici posse videntur, cùm illae jam olim & à multis seculis Christo desponsatae fuerint. Iudaei idcirco sunt, qui adhuc Agni Sponsa futuri exspectantur.
Cum hac autem Conversione & Reductione Israelis (quâ illa in …oetum Agni Virgineum cooptabitur, ejúsque pars fiet) conjuncta erit Turcici Imperii demessio seu excidium; juxta quod ad Phialam sextam legitur, sed aliâ figurâ, Aquas magni illius sluminis Euphratis exsiccandas esse, ut paretur via Regum ab ortu Solis. Tempus enim hujus Phialae planissimè ad tempus Apparationis istius Sponsae convenit; cùm sicut ista excidio Babylonis & stragi hostium novissimae interjecta sit, ità haec Phiala Phialae quae in Thronum Bestiae effunditur, & Phialae novissimae media intervenit. Nempe Ecclesia Christi, ut conversione Israelis quasi gemina evasura sit; ità utraque pars proprium & peculiarem id temporis hostem videtur habitura: illa BESTIAM Romanam origine incircumcisâ; haec Imperium MUHAMMEDICUM circumcisae Gentis, atque ortu Ismaelitico Isaacidis ominoso. Quorum utriusque exterminio sub adventum Christi peragendo, quidni hujus MESSIS, illius autem VINDEMIA repraesentando deserviat?
Porrò hui… MESSIS interpretationi si minùs firmitudinem, speciem saltem aliquam, conciliet Vaticinium illud*Cap. …. Ioelis, unde utraque Imago tam Messis quàm Vindemiae desumpta est. Illic enim de tempore convertendi Israelis agi, vel ex primis O…culi verbis manifestum est. In diebus illis, inquit, & tempore illo quo reducam captivitatem Iudae & Ierusalem; Congregabo omnes gentes in vallem Iosaephati, & discrpta…o …um iis ibi superpopulo meo & haereditate mea Israel, quos disperserunt in nationibus, terrámque meam diviserunt. Deinde in apparatûs bellici hypotyposi sequitur, Immittite falces, quoniam maturavit Messis: Venite & descendite, quia plenum est torcular, exuberant torcularia, quia magna est malitia eorum. Utcunque igitur in hac Figurae MESSIS accommodatione id observare liceat, rem gerendam ità comparatam esse …t ei utraque Messis notio, tam desectionis & triturae quàm collectionis, aptari possit; haec ex parte Israelis in Ecclesiae horreum colligendae, illa stragis hostium cum ea conjunctim futurae: tamen cùm de Ecclesiae contra hostes assertione novissima hîc agatur, ideo omnino desectionis & triturae notionem praeferendam censeo.
Sed quicquid MESSIS futura sit, certè Dominum ejus & messionis Auspicem, ipsum Christum Regem fore arguit descriptio. Ecquid enim ulli praeter ipsum Regi Titulus iste*Vers. 14. FILII HOMINIS cum NUBIS carpento in universa Scriptura tribuitur? Ut minimè tutum sit, meâ quidem sententiâ, id aliò torquere. Potiùs colligendum videtur, Divini Numinis potentiam in MESSE isthac defungenda, sicut & in proximè futura VINDEMIA, magìs conspicuam & illustrem futuram quàm in ullis hactenus operibus factum est eorum quae Angelorum tantùm nominibus gerebantur.
HACTENUS de MESSE conjectavimus; pergamus nunc ad VINDEMIAM. Quam utì in Anni tempestatibus fieri consuevit, ità hîc ordine rei gerendae MESSEM sequi, rationi consentaneum est.
Et alius Angelus exivit de Templo quod est in coelo, habens & ipse falcem acutam. 18.Vers. 1…. Et alius Angelus exivit de altari, qui habebat potestatem in ignem: & clamavit voce magnâ ad eum qui habebat falcem acutam, dicens, Mitte salcem tuam acutam, & vindemia botros vineae terrae; quoniam maturae sunt uvae ejus. 19. Et misit Angelus falcem suam acutam in terram, & vindemiavit vin…am terrae, & misit in lacum irae Dei magnum. 20. Et calcatus est lacus extra Vrbem, & exivit sanguis de lacu usque ad fraenos equorum per stadia mille sexcenta.
Haec VINDEMIAE descriptio est. Ad cujus interpretationem eò certiùs collineabimus, quò hîc parabolae significatio minùs in ambiguo posita, & expressior habetur botrorum calcandorum designatio. Siquidem Calcatio vindemialis in Scriptura parabolica cladem atrocem, cruentam & internecinam constanter denotat. Hoc primum. Deinde cladem, qua de hic agitur, eandem esse cum Clade illa magna cap. 19. ostendunt (ut paulò antè admonui) verba illa de calcando torculari irae Dei descriptioni ejus inserta. Ergo eadem quoque erit cum Bello magni illius diei Dei omnipotentis ad Phialam novissimam: quocum Cladem illam internecinam cap. 19. eandem esse, illud dubitare non sinit, quòd utraque ejusdem omnino hostis clades novissima sit; utraque enim in Bestiam, Pseudoprophetam, eorúmque Confoederatos ultimò incubitura est. At eorundem clades ultima non potest esse nisi una. Iam si Vindemia nostra eandem cum istis cladem designet, in eosdem quoque hostes incubituram necesse est; ergò in Bestiam & Pseudoprophetam. Vitis igitur, seu Vinea terrae, cujus hic mentio, Bestiae ditio est. Vvae ad vindemiandum maturae, Bestiani sanguinis reatu turgentes, maturi judicio. Lacus denique seu Torcular, Locus caedis; idem nimirum qui ad Phialam septimam Hebraicè interpretatus ARMAGEDDON dicitur, forsan quod ibi ad internecionem Bestiae turmae seu copiae delebuntur. ARMA enim foreign excidium sonat;Vide D…us. P…e… l. 10. p. 434. GEDON seu GEDDON foreign turmam, exercitum, seu exercitum eorum.*Rev. 16. 16. Congregavit, inquit, eos in locum qui vocatur Hebraicè ARMAGEDDON. (libri à Plantino excusi simplici foreign ARMAGEDON) Et septimus Angelus essudit …hialam suam in Aerem: & exivit Vox magna è Templo Coeli è Throno, dicens, Factum est.
Ubi autem hic Lacus seu locus futurus sit calcandarum Uvarum, adhuc in Dei arcanis est; nec igitur nobis curiosè nimis satagendum, nedum definiendum, donec aut eventus ipse patefecerit, aut eidem proximior rerum status aliquod ejus fortasse indicium praebuerit. Illud tamen monere fas erit citra temeritatis notam, Ex tam diligenti intervalli per quod Caedes extenderetur dimensione, videri posse Spiritum Sanct. ad regionem ejusmodi aliquam digitum intendere, quae stadia mille sexcenta in longitudinem pateat: per tot enim stadia stragem faciendam esse docet extra URBEM, hoc est, ni fallor, in regione seu ditione URBIS. Hinc factum ut quidam circuitione istâ Terram Sanctam, designari putarent, ut quae tot ad amussim stadia longitudine suâ colligat, i.e. Italica milliaria ducenta, Graeca verò non ampliùs centum sexaginta; quantam esse Terrae Sanctae longitudinem perhibet Hieronymus Epistolâ ad Dardanum. Graeci enim, inquiunt illi, milliare suum metiebantur stadiis decem, quorum singula erant passuum centum; passus autem (quam orgyam appellant) pedum Romanorum sex… ità in universum continebat milliare Graecum 6000 pedes Romanos. E diverso Romani passum quinque pedibus definiunt, stadium passibus 125, milliare octo stadiis, id est, pedibus tantùm 5000. Unde factum ut milliare Graecum, tametsi mille passuum numero cum Romano conveniret, Romano tamen quintâ parte majus esset. Quâ ratione milliaria Romana 200 efficiunt non ampliùs 160 Graeca. Haec ratiocinii summa est. Praeterea, nec illud conjecturae omnino nihil momenti addit, quòd loci nomen ARMAGEDDON Hebraicè nuncupetur, quasi futuri in Terra Hebraeorum. Sed quâ tandem ratione hoc fieri poterit? Sanè illis qui Antichristum ex Oriente proditurum opinantur, haec sententia facilis admodum & expedita est; nobis non item: nisi quis sortè illud verisimile existimet, Pseudopropheta… post eversam Romam in Orientem migraturum, ibíque sedem collocaturum: quod quidem ex ipsis Bestiae asseclis non desunt qui affirment; nempe, ante supremum Iudicii diem Pontificem Romanum Hierosolymis sedem habiturum. Nam illud certè, Bestiam, rebus suis domi in Occidente in tali qualis supponitur statu & discrimine constitutis, iterum (utì olim in expeditione Hierosolymitana) exercitum in Palaestinam ducturam, tot hostibus à tergo relictis, atque ibi demum funditus deletum iri, nullâ verisimili…udine affirmari posset. Quinimo, nè nos qui Occidentalem Antichristum asserimus, illis qui Orientalem ab hac parte inferiores simus, in vicino item locus est cui dictus stadiorum numerus perinde convenit; putà STATO DELLA CHIESA, seu Ecclesiae Romanae Latifundium, quod ab Urbe Roma usque ad ultimum Padi ostium & paludes Veronentes porrigitur spatio milliarium Italicorum ducentorum, id est, stadiorum 1600.
Sed quò abeo? …ibulam tandem curiositati imponamus, cui forsan hactenus nimis indulsimus. Ad alia deveniamus, in quibus majus sit operae pretium. Atque adeò illud imprimis attendat Lector, Non eundem este hîc botrorum putatorem atque calcatorem torcularis; sed prout diversa sunt munia Vindemiatoris & Torculatoris, ità quoque diversos authores habere; Vindemiationem seu putationem, Angelum falce vinitoriâ instructum; Calcationem, Christum ipsum Regem equitatu coelesti comitatum: id quod ex Visione capitis 19, (nam aliquoties laudavi) liquidò constare potest. Illic enim vidit Ioannes*Vers. 12. &c. Coelum apertum, & ecce Equus albus; & qui sedebat super eum vocatur fidelis & verax, & cum justitia judicat & pugnat—Et vestitus erat veste aspersâ sanguine, (sanguine autem uvarum) & vocatur nomen ejus VERBVM DEI. Et exercitus qui sunt in coelo sequebantur eum in equis albis, vestiti byssino albo & mundo. Et de ore ejus podrit gladius acutus, ut in ipso percuterct gentes: Ipse enim regit cas virgâ ferreâ; & is est QVI CALCAT TORCVLAR VINI FVRORIS DEI OMNIPOTENTIS,—&c. Ecquid clariùs dici potuit? Proindèque in contextu, cui lucem pro virisi facimus, neutiquam dicitur, Angelum qui vindemiavit …ive putavit botros eundem quoque Lacum calcâsse; sed solummodo botros putatos in lacum misisse; quo facto, calcatum esse Lacum extra Vrbem, A quo autem nisi à Christo Rege, è coelo cum coelesti Equitatu prodeunte? Id nimirum est quod Spiritus Sanctus significare voluit, statim additâ Equorum mentione: Et exivit, inquit, sanguis è Lacu usque ad…aenos Equorum. Quorsum enim illud de Equis insertum, nisi…ut hoc indicio submoneret, ab eo Lacum calcatum esse ad quem comitatus iste equestris pertinebat?
Ut igitur rem in pauca conferam; haec Visionis istius Vindemialis summa est: Angelus Vindemiator, adhibitis Sanctis, quorum ad hoc negotium ei praefectura demandata est, borros Bestianos putabit abscindétque; eâque putatione suâ faciet in ARMAGEDDUNTEM congregari; congregatos demum calcabit Dominus Iesus in adventu suo: juxta quod Paulus ait de Homine peccati, (qui ipsissima haec Bestia est) eum à Domino destruendum fore, foreign.2 Thes. 2. 8.
Utraque autem tam MESSIS quàm VINDEMIA precibus impetratur: illa quidem (ut-videtur) Ecclesiae in universum; unde qui supplicum personam ibi sustinet Angelus, è Templo generatim prodire dicitur: haec verò magis Martyrum & Confessorum, in quos lanienis atque tormentis saevierint impii, ac Christo victimam fecerint; propterea qui ad hanc inclamat Angelus, è Thysiasterio seu Altaris septo egreditur, atque in ignem potestatem habere dicitur, ignem autem martyrii. Notum verò illud in vulgus est, sanguinem Martyrum ad Deum pro vindicta clamare. Sanè enim passim testatur Scriptura, Divinum numen Ecclesiae, neque res secundas, neque in hostes vindictam, citrapreces suorum largiri velle.Dan. 9. Luc. 18. Ità ad preces Danielis solvitur Captivitas Babylonica: & in parabola de Vidua iniquum Iudicem clamoribus suis fatigante, apodosis est, Deum similiter precibus electorum suorum adactum tandem aliquando ad vindictam surrecturum esse. Adde quòd, cùm Tubae clancturae essent demoliendae rei Romanae, priùs Martyrum preces, facto suffitu, Deo in memoriam revocantur.
Audi igitur, ô Christe Rex, & in memoriam apud Patrem tuum revoca tot supplices tuorum pro regno tuo preces, tot afflictorum & interfectorum pro nomine tuo gemitus, & cùm tempus quod tibi opportunum videbitur advenerit, Surge, mete & vindemia.Cap. 8.
¶Hucusque, Lector, fusiore hoc interpretandi genere progredi potui, nec ultrá. In reliqua quae supersunt Vaticinia SPECIMINA tantùm do; eorum nimirum partem quae ante triennium aut quadriennium in plerasque Visiones Apocalypticas cum amicis privatim communicaveram. Ea, qualiacunque sint, candori tuo, Lector, commendo, …tque benignè interpreteris obsecro; donec D.O.M. vires & otium mihi largiatur & ista (nisi doctorum & piorum virorum judicia absterruerint) simili quo priora filo pertexendi. Porrò scias in hisce capitum ordinèm adeò ad amussim servare non libuisse, quin BABYLONIS mysterium PHIALARVM Visioni anteponerem; quod tamen Ioannes postposuit: an quia ex Phialarum Angelis unus illud monstraverat? an quia praecedentibus Visionibus omnibus tanquam CLAVEM reserandis subjicere voluit? Vtrumque in causa fuisse videtur: Sed non idem interpretanti atque narranti ordo ubique commodus est.