A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter S
LITERA S.
¶ Sadnesse.
IT is good to purge melancholy.
Sadnes and melancholy the pathway to sickenesse.
foreign.
Omnia mala, nobis solitudo persuadet. Sen.
Tristitia morbum parit.
Crescit dissimulatione ipse dolor.
foreign.
Mens solicita tineae instar, corradit ossa.
Morbum non rarò auget moeror & animi tristitia.
As sowre as veriuice.
A sowre plumme.
Irrisibilis lapis. Zenod.
Sinapi victitat. Plautus.
¶ Safety.
He is arriued in the hauen.
He is passed through the pikes.
Out of the gun shot.
Procul à malis remotus.
Extra malorum metum.
Quae fuit durum pati, meminisse dulce est. Cic.
Porrò à Iove & fulmine. Diog.
Procul à pedibus equinis.
Extra fumum & vndam. Arist.
In portu navigat. Ter.
Extra lutum pedes habet. Hom.
Extra telorum jactum. Ter.
Ille miseriam nescit qui sine periculo vivit.
Iucunda malorum praeteritorum memoria. Cic.
E terra spectat naufragium. Cic.
In vado.
In tranquillo est. Ter.
Fast binde, fast finde.
Tuta custodia.
Occasio facit furem.
Domus nunquam relinquenda fine custodia.
Aspicere oportet quid possis deperdere.
Quitest aperto, qui audeat vivere ostio?
A man must praise the sea, and keepe himselfe on land.
Iucundissima navigatio iuxta terram, ambulatio iuxta mare.
In terra pauperem quàm in mari divitem esse praestat.
Nescis quantum malum evasisti, qui nunquam es ingressus mare.
¶ Scrupulositie.
Hee stumbleth at a straw, and leapeth ouer a blocke.
He is more precise then wise.
In minutis anxius, in magnis negligens.
Nodum in scirpo quaerit. Plaut.
Percolat cul…cem, deglutit camelum. Matth. 23.24.
A man must not trouble himself with that which is to come.
A scrupulous man stumbleth and staggereth amongst quicke sands and flint stones.
Anxius & superstitiosulus est semper inquietus,
Ludibria aurium, oculorumque credit pro veris. Liu. lib. 24. c. 44.
Nodum in scirpo quaerit.
Nimia superstitione & religione se alligat. Gell. lib. 4.
Est futuri anxius & ante miserias miser. Sen.
Omnem impetum moratur suspicio. Sen. epist. 82.
Perculsa mens superstitiosa est ipsissima. Tac. lib. …. Annal. c. 28.
¶ Season.
EueryEvery thing is good in it season.
foreign. i. Vbique molesta est intempestivitas.
foreign
Res pusilla data loco maxima est.
Omnia suam habent tempestivitatem.
Et data non apto tempore vina nocent. Ovid.
Bonum fit malum, datum tempore non suo.
Crudelis in re adversa est objurgatio.
Dulce est desipere in loco.
& Secrets.
Keepe your owne counsell, if you bee wise.
Fieldes hauehave eies, and woods hauehave eares.
If our shirt knew our secrecie, i… were to be burnt.
foreign.
foreign. i. Nemo sui est accusator.
Adversa tolerat optime, quisquis tegit.
Altum sileri quod vis, primus ipse sile. Sen.
Docti celant sua mala domestica.
Securè agitur iter omne quod hostes latet. Ex Grutero.
Nil tam in metu minùs prodendum, quàm metus.
Lepus suum latibulum prodit.
"Vix fidem silentiumque in multis speres conscijs.
Infoelicitatem absconde, ne inimicos reddas laetos. Sen.
Privata mala dissimulanda.
Taciturnitas est tutissimum rerum administrandarum vinculum.
Nullum putaveris esse locu… sine teste. Sen.
¶ Security.
He letteth the world wa…, or slide.
He wilbe his owne executor.
Omnia minoris aestimat.
Indulget genio. Ter.
Edamus, bibamus, cras moriemur. 1. Cor. 15.22.
Omnia susque deque habet.
Suarum rerum negligentissimus.
Homo prorsus dissolutus.
Edit, ludit, bibit, (quasi) post mortem nulla voluptas.
Sedition.
Hee fisheth in troubled waters.
Hee seeketh to raise himselfe by other mens ruines.
Aes alienum & desperatio praecipites ad novanda omnia agit. Liu. lib. 42. c. 30.
Miles bonum privatum publico gliscit malo.
foreign.
foreign. i. In seditione, quivis honores sortitus est. Hesiod.
Vix alia quàm in rebus novis, spes prodigo est. Tac. lib. 15. c. 35.
Ad res novandas semper proni pauperes. Sal.
Captat anguillas.
Opportuni magnis conatibus, transitus rerum. Salust.
Honores quos desperat quieta, Repub. perturbata consequi arbitratur.
Ruente quercu, quisque ligna colligit. Aristoph.
Alterius opes, alterius exitium.
Dives esse cupit alienis jacturis & dives calamitatibus.
Facilè est invenire rebus jam motis ducem. Tac. lib. 14.
Movet quieta cui nec res, nec spes bona est. Salust. Catul. c. 21.
Seeking.
He that seeketh, findeth.
Travaile, and you shall hauehave.
foreign.
Qui quaerit, invenit. Matth. 7. v. 7.
Deus omnia laboribus divendit.
Vnà cum Minerva manus est movenda.
Industrium adjuvat Deus.
foreign.
Nil tam difficile est, quin quae rendo inuestigari potest. Ter.
A yong seruing man, an old beggar.
foreign. i. inertes non alit otium.
Tam diu (& non amplius) servi sunt, quàm diu vsui.
Egestatem affert manus otiosa.
Assecla, fit tandem senex egens.
—Miseri qui castra sequuntur.
He that seeketh amisse, findeth not.
Nihil invenitur quod sua via non quaeritur. Sen.
Bove venatur leporem. Plutarch.
Clave findit ligna.
Securi fores aperit. Idem.
¶ Seruice.
No service to the King.
Hee that serueth the King, serueth a good master.
Alit me rex.
Fall…tur, egregio quisquis sub principe credit, servitum, nunquam libertas gratior extat quàm sub rege novo. Claud. lib. 3.
foreign. i. Foelix qui potuit servire beato.
Quaestus summus est servire regi & reipub.
Cuncta assequaris regio suffragio.
Servus non vivit, vt vult.
They that are bound must obey.
Servus est inscitus, qui se hero moderari postulat.
Serò recusat ferre, qui subijt jugum. Sen.
Plus oportet scire hominem servum quàm loqui.
Servi, heri somniculosè imperia exequi nefas.
Omnis herus est servo monosyllabus.
The seruice of God is perfect liberty.
Cultus Dei est perfecta libertas.
Deus honorat le honorantes. 1. Sam. 2.
Foelix qui potuit servire (Iehovae.)
Hee that serueth a good master, shall hauehave good wages.
No such enchantment as a good seruice.
Parere nemo non vult praestantissimis.
Mavelim servire tibi quàm libertum esse alterum.
The lo…ger that a man staieth in seruice, the more foole he is.
Et tua laesuro subtrahe colla jugo. Ovid.
Contemnenda servitutis praemia.
Qui magni aestimat libertatem, parvo omnia alia aestimat. Sen. epist. 104.
foreign. i. liberum nomen est quavis re dignum.
Liberis servitutis pretium est ingratum. Curt. lib 6. c. 26.
Merces auctoramentum servitutis.
Seruice is no heritage.
He is not free that serueth others.
The longer that a man staieth in seruice, the more foole he is.
Imperium alterius non fert qui suus esse potest. Salust.
Durum est servitutem ferre.
Grave est servitutem ferre.
Argentum accepi, imperium vendidi. Plaut.
foreign.
Nullum otium servis. Aristot.
Alterius non sit qui suus esse potest.
Servi carent suo arbitrio.
Miserum est alieno arbitrio vivere.
Merces auctoramentū servitutis.
Omnes liberi libentiùs sumus quam servi. Terent.
Servus non vivit vt vult.
A man must not hire a dogge, and barke himselfe.
They that are bound, must obey.
Herorum est imperare, servorum verò jussa capessere.
Omnis herus servo est monosyllabus.
Ad digiti crepitum servus. Hier.
Dico servo meo, fac hoc & facit. Matth. 8.19.
Servus est inscitus qui se hero moderari postulat. Plaut.
A seruant must not be blamed for doing his message or errand.
Legatus neque laeditur, nec caeditur.
foreign. Demost.
Ius gentium violat, legatis qui nocet.
Etiam inter hostes, legatorum …us est sacrum.
Non debet invisa esse fidorum ministrorum veritas.
Inter hostium tela, tutus legatus.
One must be a seruant before that hee can be a Master.
Stultum est imperare reliquis qui nescit sibi.
Nemo benè imperat, nisi qui ante paruerit imperio, Arist.
Miserum est, eum esse magistrum, qui nunquam fuit discipulus. Senec.
Service vnrewarded is a punishment.
Me piget actorum sine fine & honore laborum.
Etiam mero cicadas rore paveris.
Grave nimis est, vt fructu laboris privetur industrius. Cassiod. lib. 2.
Proffered seruice stinketh.
Largitur vltro qui se, se vilem facit. Plaut.
Merx vltronea putet. Hier.
Quae vltro offeruntur, non perinde juvant.
Oblatum servitium est malè gratum. Plaut.
Mend my wages, and I will mend my worke.
Equus defraudatus pabulo suo ignavus.
Qualis merces, talis merx.
Spes praemij est laboris solatium.
Beneficium propter officium.
Vbi merces non est, ibi neque ars.
Merces aequa viro fac constituatur amico. Aristot.
A yong seruing man, an old beggar.
An hawke when hee is growen old, is cast on the dunghill.
Emeritae iam praemia nulla senectae.
foreign
Tam diu quis in pretio est, quamdiu est vsui.
Segnis juventa, egens senecta.
Favor no bilium, favor mobilium.
Nihil sene egente calamitosius.
Haec est Dominorum in servos consuetudo, tamdiu vobis cordi sumus, quamdin vsui. Ter.
¶ Seuerity.
Sometimes seuerity is better then gentlenesse.
A sharpe salue for a sharpe sore.
A knottie peece of timber, must hauehave sharpe wedges.
Regna custodit metus. Sen.
Aliquando plus saevitia quàm bonitas juvat. Caesar.
foreign. i. Metus impedit maleficia.
Clavus clavo pellendus.
foreign.
foreign. Plut.
Acerrimus rerum emendator est metus. Plin. lib. 7. epist. 17.
Gravioribus morbis acriores sunt adhibendae medicinae.
—Immedicabile vulnus
Ense recidendum est.
Non magis parcemus quàm lupis. Arith.
"Pudor quem non flectit, frangat metus.
Et ferrum & ignis, saepe medicinae loco est. Sen.
Etiam ruina domorum extinguendum incendium. Salu…t. c. 31.
Non pravos homines lenitas inflectit.
Contrarijs medici curant contraria.
Morbus gravis acriotem medicinam postulat.
Cum dolore sunt abscindenda, quae leniter sanari non possunt.
The rough net is not alwayes the best catche… of birds.
To fright, or chase a pigeon, is not the way to catch her.
Nothing is gotten by roughnesse.
Principem in multis connivere oportet.
Imperij nulla vis tanta, quae premente metu, fit diuturna.
Iudicia vastant vrbem acerba, non corrigunt.
Moderatione plura, quàm viperpetres.
Mansuëtudo plus prodest reguantibus quàm timor.
Instabile est regnum, quod non clementia firmet.
Si quoties peccant homines sua fulmina mittat
Iupiter, exiguo tempore inermis erit. Ouid.
Acerbitate imperij socios perdidimus. Liu.
Extrema primo nemo tentavit loco. Seneca.
Turpe medico funera multa, & creber regi carnifex.
Ad omnes metus, ad paucos supplicium perveniat:
Plus, saepe monendo quàm minando proficitur.
Frequens vindicta, omnium odium irritat. Seneca lib. 1. de Clementia.
¶ Shame.
Shame be to him that ill thinketh.
Mala mens, malus animus.
Charitas malè non cogitat.
Mali suspicionem, vir bonus & integer aegrè fert.
Suspicio est venenum amicitiae.
All crie shame on him.
Est fabula vulgi.
In omni fabula Daedali execratio.
Exhibilatur ab omnibus.
Exploditur ab omnibus.
¶ Shamelesse.
Hee sheweth himselfe in his owne likenesse.
Prod…t malitiam suam.
Nullum simulatum est diuturnum. Cic.
foreign. Xenoph. 1. lib. Cyrop. i. Impudentia est dux ad quae vis turpissima.
Quamdiu in animo duraverit spes, aliquis erit bonae speilocus. Sen. Epist. 25.
¶ Shifting.
He liueth by his wits.
He is a Conie catcher.
He hath trickes in his bugget.
Infinitis aucupijs emungit pecuniam.
Versutè vivit.
Novit arte tractare homines. Ter.
Duodecem artium homo.
Scit vti foro. Terent.
Servit scaenae. Terent.
Volantia sectatur.
He will not abide the touchstone.
He shrinketh in the wetting.
Deficit, cum vsus est.
Iupiter, vbinam est fides. Ter.
Tergiversatur.
Effugia quaerit.
Diuerticula quaerit.
Vallus vitem decepit. Arist.
He trieth all the keyes in the bunch.
He is put to his shifts.
Ad triarios res redijt. Liu.
Sacram anchoram solvit. Luc.
Vertit se in omnes facies.
Quo se vertat non habet.
Confugit ad artes.
Nihil intentatum relinquit.
Haec diverticula & anfractus, effugia sunt infirmitaris: vt qui cursu parum valent, flexu eludant. Quint. lib. 9. Instit. c. 2.
He draweth his necke out of the coller.
E postico discedit. Galenus.
Quum adsit via, semitam quaerit. Eust.
Laconicas lunas causatur.
Mercatorem se simulat.
He stoppeth two gaps with one bush.
Vnâ fideliâ duos dealbat parietes. Cic.
Vni genero duas parat nurus.
He is put to his trumps.
Ad vltima recurrit refugia.
Res ad triarios redijt. Liv.
Movet talum à sacra linea. Plut.
He is a time-seruer.
Protei more in omnem speciem se vertit. Plato.
Polypi mentem obtinet. Plut.
¶ Signes, forerunners.
Pale colours argue purposes ill accomplished.
Similes videntur captivis ex pylis. Arist.
Victi sunt queruli.
Flent victi.
Comets and blazing starres, portend alterations.
Miracula non temere fiunt.
Crinita mortem stella minatur Regibus.
Cometa annum suspectum facit. Sen.
Solet ira multis numinis ostendi notis. Sen.
Fati imminentis sua sunt & praesagia. Flor. l. 11. c. 6.
The Gull commeth not, but against a tempest.
The horse-crowe croaketh before the raine.
The Storkes flie afore that winter commeth.
— Sinistra malum praedicit ab ilice cornix. Virg.
Funestum omen ad lamenta inclinat.
Feralia bubo damna canit. Stat.
Imbres & ventos cautus praesagit echinus. Laup. Lip.
¶ Shortnesse, or brevity.
A man may comprize much matter in few words.
Short and sweet.
Grata brevitas. Cic.
Quicquid praecipies, esto brevis.
Veritas multis verbis non eget.
Est brevitas verbis, non virtus major in herbis.
Laconica brevitas.
Audientiae parit fastidium prolixitas. Arnob.
foreign.
Sapientis est paucis multa dicere.
Oratio quo brevior, eo opportunior.
Vno fasce omnia cōplectitur. Plin.
¶ Sicke.
The sicke hauehave neede of the Physician.
Morbi faciunt, vt medicina egeamus.
Morborum multitudo, medicorum multitudo.
Aegrotantes indigent medico.
Apud aegros medicinae vsus.
The chamber of sicknesse is the Chappell of deuotion.
Quum angustia fuerit ijs, quaerent me diluculo. Hose. 4.15.
Tempore angustiae meae Dominum requiro. Psal. 77.3.
¶ Silence.
There is a time to speake, and a time to holde ones peace.
Alia committenda, alia caelanda.
Aut silere oportet, aut meliora affere silentio.
Omnia tempus habent.
A good bee-still is worth a groat.
Silentij tutum praemium. Aristot.
Loqui nescit, qui tacere nescit.
Magna res est vocis & silentij temperamentum. Sen. de prov.
Few words are best.
Wide eares, and a short tongue.
Sepes sapientiae est silentium.
Libentiùs audias quàm loquaris.
foreign.
foreign. i. Silentium habet multa bona.
Os vnum natura, duas formavit & aures,
Vt plus audiret, quàm loqueretur homo.
A man may holde his tongue in an ill time.
Tacere nescit, idem qui nescit loqui. Syrus.
Amyclas perdidit silentium. Virg.
Omnis conjuratio detegenda.
Morbis alimentum, suppeditat silentium. Heliod. lib. 11. Aethiopic.
Viro justo non competit silentio facinora obtegere. Basilius.
¶ Simplicity.
The simple man is soone deceiued.
The blinde eate many a flie.
If a man make himselfe a sheepe, the wolfe will deuoure him.
An asse is eaten vp of wolues.
Saepe ignoscendo das injuriae locum.
Innocens hominum genus, est maximè obnoxium violentiae.
Simplices maximè falluntur, quia alios aestimant ex ingenio suo.
Facilè credens facilè fallitur
Credulitas nimia interdum obest.
Fallitur ex facili qui caret arte doli. Ovid.
Qui nihil mali suspicatur, fallitur.
Nemo celerius opprimitur, quam qui nil timet. Velleius.
Ex suâ naturâ, homines antiqui fingunt caeteros. Cic.
Decipere, pro…aevi moribus, est prudentia.
Qui desiderat pacem, desideret bellum.
Credulitas nimia obest.
Nesciens malum facilè opprimitur.
Incauti sunt opportuni iniuriae.
Id agunt homines, vt ex alterius praedentur inscitia.
Simplicitas absque ratione, est stultitia. Hier.
We soone beleeue that we would hauehave.
Qui amant, ipsi sibi somnia fingunt.
Credulus spem sovet.
Credula spes stultos fovet.
Imperiti facilè ad credendum impelluntur.
Hee bringeth him into a fooles paradise.
In falsum gaudium inducit.
Inescat hominem. Terent.
Illudit hominem. Terent.
Spe lactat inani.
Et reijcit mundi labilis insidias. Remaclus.
Fucum ei facit. Terent.
Os sublinit. Plaut.
Id agit vt ex ejus praedetur inscitia. Cic.
Simple folke vse not to thinke euill.
Humi jacentem scelera non intrant casam. Sen.
Ignorare vitia, est melius quam scire.
Nusquam alibi minus corruptelae quàm in vitâ rusticâ.
foreign. Chrys.
Malè cogitare gens, non suëvit rustica. Ex Iano Grutero.
Rusticâ simplicitate nihil est innocentius.
¶ Slandering.
Tale-bearers set division amongst princes.
Calumniator principes inter se committit.
Vera falsis mittit delatio.
Criminibus fictis improba lingua valet. Stroz.
Where can a man hauehave a worse friend then he bringeth from home.
Domesticum thesaurum calumniatur. Arist.
Hoc municeps aut vicinus nunciavit.
Propria vineta caedit. Horat.
Slander leaueth a skarre.
foreign. i. Saepe calumnia plus valet quàm veritas.
Etiam sanato vulnere cicatrix manet. Senec.
Nocentissima res calumnia.
Infamia etiam tum vivit, quum credas esse mortuam. Plaut.
No man can hauehave eueryevery mans good word.
Hee is not the first that hath beene ill spoken of.
His tongue is no slander.
Aequo animo audienda convitia imperitorum. Sen.
Malè de te loquuntur homines, benè loqui nesciunt, faciunt non quod mereris, sed quod solent. Seneca.
Malè de te loquitur malus, non moveat te, quia hoc non facit judicio, sed morbo, non de te loquitur, sed de se. Sen.
foreign. Aesc.
Oportet sapientem ab insipientibus feriri. Diog.
Esse indicat meliorē, lingua quem carpit. Auctor Polyc. lib. 4. c. 14.
Quibusdam canibus sic innatum est, vt non pro feritate, sed consuëtudinc latrent. Sen.
Nulla tam modesta est foelicitas, vt malignitatis dentes vitare possit. Sen.
Non qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. Isid.
Bonos viros nihil maledicta vulnerant.
The euill that commeth out of the mouth, returneth (or falleth) into the bosome.
In suum ipsius sinum conspuit.
Mali bibunt improbitatis faecem. Psal. 75.
Sceleris in scelere supplicium est.
foreign. Demost. Epist. 4.
A good seruant is a continuall beating stocke.
Subjugus homo. Cic.
Misera omnis servitus.
Spartae servi maximè servi. Plutar.
Mulus Marianus.
¶ Sleepe.
All are not in bedde that shall hauehave ill rest.
Non impunè auseres.
Gravissimè lues.
Senties qui vir siem. Terent.
Faciam vt mei hujusque loci semper memineris. Ter.
Sleepe is the image of death.
A sleeper is but a dead man.
Somnus mortis imago.
Vigilare plus alio, est alio plus vivere. Chrysol.
Sleepe lasteth halfe a mans life.
Dimidio vitae nihil differunt foelices ab infoelicibus.
Dimidium vitae edormitur. Senec. Epist. 4. lib. 16.
Vitam nobiscum dividit somnus. Sen. Epist. 3. lib. 21.
He sleepeth out his eyes, and profit.
Qui dormiunt libenter, sine lucro, & cum malo quiescunt.
foreign.
Vsque ad ambas aures dormitat.
Vltra Epimenidem dormit. Gell.
Porrectis pedibus dormit.
Without sleepe, no health.
foreign.
Quod caret alterna requie durabile non est. Ovid.
Longus dolorem saepius lenit furor.
Somnus curarum domitor.
Hee that sleepeth much, getteth nothing.
The couch is the idle mans prison.
foreign — foreign.
Otium est paupertatis mater.
¶ Slienesse.
In the coldest flint, there is hote fire.
Hee looketh as though butter would not melt in his mouth.
The still sow eateth vp all the draffe.
O vita fallax, abditos sensus geris. Senec.
Parthi naturâ taciti, sunt ad faciendum, quàm ad dicendum promptiores. Iust.
Errat qui istorum, qui occurrunt, vultibus credit.
Benignior pellace vulpe. Diogenian.
Tristis severitas inest in vultu, sed rara fides.
Cave tibi à cane muto & aqua silente.
Simplicitas extra est, residet sub pectore vulpes.
Ab homine homini quotidianum periculum est. Sen.
He…, quàm recessus altos hominum vitâ tenet.
All dogges barke not at him.
Summam prudentiam stultitiae nomine tegit.
Tinea damnum facit, & sonitum non facit.
Nihil fecerit magni, tacere cui grave est. Curt. lib. 4. c. 39.
Minimo sono labuntur flumina maxima.
You can picke no more out of him then out of a stone wall.
Heu quam recessus altos vita hominum tenet. Plin. lib. 3. epist. 3.
— Marpesia cautes. Virg.
Abdit in profundo consilium suum. Hom.
Muti citiùs loquentur.
Odium tectum aperto pejus.
Taciturnior statuâ Horat.
Taciturnior Pythagoraeis. Zenod.
Magis mutus quam piscis. Luc.
Caput sine lingua. Gell.
A close-biter.
Tacitae & occultae inimicitiae magis sunt timendae quàm indictae & apertae. Cic.
Qua flumen placidum est, forsan latet altiùs vnda. Cato.
Mordet sed non latrat.
Aspidis morsus. Nic.
Calculo mordet. Aristoph.
Magis nocent insidiae quae latent. Sen. lib. 1. Declam.
Vrit absque torre. Plutarch.
¶ Slownesse.
He is none of the Hastings.
Come day, goe day, the day is long enough.
He creepeth like a snaile.
Cancer leporem capit.
Caudae equinae paulatim pilos evellit. Horat.
Celeriùs elephanti pariunt. Plin.
Callippedes sedulò movet, sed nihil promovet. Cic.
foreign.
Penelopes telam retexit. Hom.
Moras nect…t.
Paulo tardior.
Pulmo priùs venisset. Plaut.
Laconicas lunas causatur. Luc.
Lento pede.
Short shooting looseth the game.
Celeritas in negotijs conficiendis plurimùm valet.
Odiosa in rebus omnibus tarditas.
Multa amittuntur tarditate & socordiâ.
Occasio non est negligenda.
Post bellum machinae. Brut.
Hee that neuer beginneth, shall neuer make an end.
Omne opus difficile est, antequam tentes.
Omnia dum incipias gravia sunt, dumque ignores; vbi cognoveris, facilia,
Slow but sure.
Frequentior currentibus quàm reptantibus lapsus. Plin. lib. 9. Epist. 26.
Bos lassus fortius figit pedem.
Tarda & sera nimis sed laude & fama perenni. Cic.
¶ Sobrietie.
Better meales few, then one too merry.
Ne fraena animo permitte calenti.
Pone modum laetis.
Saepe per vinum oriuntur dissidia in convivijs.
Fiat moderatè quod faciendum est saepe.
Phoci convivium.
Calidum convivium non comedendum.
Praestat abesse ab eo convivio in quo extrema gaudij luctus occupat, quàm adesse.
¶ Solitarinesse.
It is not good for a man to be alone.
Hominî inter homines, non arbores vivendum.
Non bonum est homini esse soli. Gen. 2.
Dolor insidiatur solitudini. Senec. Epist. 20.
Vae soli, nam cum ceciderit, quis eriget illum? Eccles.
N…mo sibi satis est, eget omnis amicus amico.
Mage fovet errorē solitudo quàm fugat.
Aut societas, aut mors.
Natura nihil amar solitarium.
Nullius rei sine socio, jucunda est possessio. Sen.
Sine convictore amico vita insuavis est.
Solenesse bringeth sadnesse.
Ante tempus, solitudo senectutem affert.
Omnia mala solitudo nobis persuadet.
Lugentem timentémque custodire solemus, ne solitudine malè vtatur. Sen.
As sowre as a crab.
A grimme fellow.
Sinapi victitat.
Irrisibilis lapis.
Homo naturâ peracerbus. Cic.
Homo asper, & insuavis moribus.
He is in his dumps.
He is melancholicall.
Cogitabundus est.
Animo anxius & solicitus.
foreign.
—Fragrantior aequo
Non debet dolor esse viri nec vulnere maior. Iuv.
Rerum aestimator semper iniustus dolor. Seneca.
A solitarie man is fit for the wolfe.
A young Heremite, an olde deuill.
Bona conscientia advocat turbam.
Angelicus Monachus senibus Satanizat in annis.
An Heremite is Hercules in a wood.
Mala conscientia in solitudine est anxia.
It is better to be alone then in ill company.
Communio nulla esse cum improbis potest. Cic. Epist. fam. lib. 11. Epist. 28.
Procul recede à vicino malo.
¶ Sorrow.
Too much sorrow maketh a man to run mad.
Melancholy the pathway to madnesse.
Atra bilis, delirantes homines facit. Plaut.
Cor ne edito. Pythag.
Ne te vesano trade dolori. Marul.
Gemitus dolores indicat, non vindicat. Syr.
Ne dederis cor tuum moeror…, nam multos occidit dolor. Ben, Syrae.
All follow the corps to the graue, but eueryevery man bewayleth his owne griefes.
foreign.
Simulant dolorem homines, non re dolent. Ter.
Non vacat aurorae, quanquam ijsdem faverat armis,
Cladibus & casu Trojae{que} Hecubae{que} moveri,
Cura Deam spectat, luctusque domesticus angit. Ouid.
Homines maximè deflent suos casus.
He maketh two sorrowes of one.
Dolor recens veteres dolores advocat.
Vulneris exasperat fervorem, tolerandi impatientia.
An cuiquam vsus est homini seipsum vt cruciet?
Non est, nisi ab impatienti dolor.
Post calamitatem memoria, est altera calamitas.
Casus veteres non sunt deplorandi novis lachrymis.
Refricat dolorem. Cic.
Praestat vni malo obnoxium esse quàm duobus.
Annulus arctus non gestandus. Pythag.
Ne memineris malorum.
Impatientia mala cuncta exasperat.
Stultum est timere, quod vitare non possis.
Morbus morbo non addendus.
— Flagrantior aequo
Non debet dolor esse viri, nec vulnere major.
Vulnera non sunt exulceranda.
Ne dederis cor tuum moerori; nam multos occídit moeror.
¶ Sparing, or niggardlinesse.
A peny-father.
A pinch-penie.
A nip-crust.
He needeth not to borrow, nor nothing will l…nd.
Homo sordidus, & tenax.
Restrictus ad dandum. Cic.
Negandi causa avaro nunquam deest.
Nihil prosunt ei divitiae, quia non vtitur.
Cereri sacrificat. Plaut.
Ficos dividit. Mart.
Xenocratis caseolus.
Cumini sector. Arist.
Sacrum sine fumo. Luc.
Victitat suo succo. Plaut.
Patroclo sordidior. Aristoph.
Luto lutulentior. Plaut.
Araneas sibi avarus servari velit. Plaut.
It is better to spare at the brimme, then at the bottome.
Sera est in fundo parsimonia.
Maxima vtilitas scire vti paupertate.
Vtere quaesitis modicè cum sumptus abundat.
Etiam suus benignitati est modus. Terent.
Lessen household, and saue charge.
Qui multos habet servos, multos habet fures. E Rabbinis.
Magnum vectigal parsimonia. Cic.
Actaeon praeda fuit canibus. Ouid.
The world he holdeth at the staues end, that needeth not to borrow, nor nothing will lend.
foreign.
Vnus Timon, sibi amicus, caeteris hostis.
Canis in praesepi.
Nemini misereri certam est, quia me nemo miseret. Plaut.
Manum habet extentum ad recipiendum, & ad dandum contractam. Plaut.
Avarus hostis clam palamque est omnium. Chrys.
Of sauing, commeth hauing.
Euer spare, and neuer bare.
It is better spared, then ill spent.
Hee that hath saued his dinner, shall hauehave the more for his supper.
— Voti contrahe vela tui.
foreign.
Si caseum haberem, non desiderarem obsonium. Plut.
Ne vni navi bona omnia committas.
Parsimonia & labore, crescunt res.
Optimus est modus cupitorum, non quantum velis, sed quantum debeas, sumere. Sen.
Divitiae grandes homini sunt vivere parcè. Lucret. l. 5.
Patrem familias vendacem non emacem esse oportet. Columel.
Vivitur exiguo melius, natura beatis
Omnibus esse dedit, siquis cognoverit vti.
Quod Dei boni dant, culpâ tuâ ne amittas cave. Plaut.
¶ Speach, or talke.
The speech is the picture of the minde.
A man is knowen by his words.
foreign.
Quale ingenium habeas judicio est oratio. Ter.
foreign. i. Qualis est natura hominis, talis est sermo.
Qualis vir, talis oratio. Sen.
foreign. i. Sermo est imago mentis.
Lingua est interpres mentis.
Animi simulachrum, est ipsa epistola.
To speake without consideration, is to shoot without aime.
A man must first thinke, and then speake.
Res maxima est, deliberandum censeo. Ter.
Lingua mentem praecur rere non debet. Isoc.
Finis est primus in intentione, & vltimus in executione. Arist.
The tongue that speaketh in haste, lyeth.
Where many words are, the truth goeth by.
Loquacitas est stultitiae signum.
Nimium altercando veritas amittitur.
Vera falsis miscet delatio.
Qui sunt in locutione praecipites, ij sunt in sensu leves. Greg.
EueryEvery speech hath his proper dialect.
Quot linguae, tot sunt dialecti.
O…nia verba articulata aliquid significant.
Vt quisque est, ita loquitur.
¶ Speedinesse.
As swift as a Bee.
Dicto citius.
Dictum factum. Hom.
Citatis quadrigis.
Quam primùm.
Iovis quadrigis vtens. Plaut.
With a trice.
With a wet finger.
With the turning of an hand.
Nullo negotio.
Quàm facilè lupus agnum comedit.
Omnia in promptu.
E vestigio.
A spie, or blood-hound.
A good intelligencer.
Canis venaticus. Cic.
Corycaeus auscultavit. Strab.
Nihil dulcius quàm omnia scire. Cicero.
Legationis specie speculatorem agit. Liu. l. 22. c. 33.
Speculator oculus aurísque.
¶ Strife, or contention.
The deuill hath cast a bone betwixt them.
Lis inter eos orta est.
Inimicus homo eos inter se commisit. Matth. 13.
Concordes vnus capit lectulus, discordes non tota quidem domus.
Simult…tes inter se exercent.
Sphaeram inter se reddunt. Plut.
¶ Successe.
Wish, and hauehave.
Dulcissimum est potiri quicquid desideras.
Gallinae filius albae.
In beato omnia beata.
Trahit dormientis rete.
He hath sped on his errand.
He arose on the right side.
They that winne, laugh.
Res ei prosperè evenit. Ter.
Non aberravit ab eo, quod sibi proposuit.
Pius est putandus, cui praesto est foelicitas.
Omnia ei ex sententiâ procedunt.
Omnia secundissima ei accederunt. Cic.
Non minùs foelici euentu, quam recto judicio. Plut.
Capram Coelestem orientem conspexit. Plutarch.
Solus est quem diligit Deus. Ter.
Dormientis rete trahit.
Laureum gestat baculum.
Foelicitate foelicior.
Cum homini Dij sunt propitij, aliquid adijciunt lucri. Plaut.
¶ Ill Successe.
He hath his labour for his paines.
Early vp, and neuer the neerer.
Hee hath fished well, and caught a frogge.
Ejus funis nihil attraxit. Aristoph.
Oleum & operam perdidit. Plaut.
Omnes industriae fructus perdidit. Cic.
Laborem serit. Diog.
Thesaurus Carbones erant. Luci.
Concupivit assam farinam.
Lupus hiat. Aristoph.
Nebulas diverberat.
Quum plurimum laboravit, eodem in statu est.
E multis paleis parum fructus colligit.
Pro perca scorpium cepit.
Hodie nihil succedit.
In fumos abierunt conatus ejus.
His ma…ter lieth a bleeding.
Res inclinata est.
Res est in summa desperatione. Cic.
Res est loco pessimo.
Res est in extremum deducta discrimen. Cic.
Actum est, ilicet. Ter.
Res occisa est. Plaut.
Your bolt cannot bee made to stand in his butt.
Apud novercam quereris.
Surdo fabulam narras.
Non est oleum in lecytho. Arist.
Confregisti tesseram.
Aras litus. Ausonius.
His markets are marred.
His cake is dough.
In frigidum furnum panes immittit. Herod.
Expectatione frustratus est.
Spe excidit.
Periërunt omnia.
Omnes industriae & fortunae fructus perdidit. Cic.
The matter is dasht.
All the musicke is marred.
Acta, transacta omnia. Ter.
Intersecta est musica.
Serenitati nubes inducta est.
Non potest ad salutem converti malum.
— Medio de fonte leporum
Surgit amari aliquid.
He goeth away with a flea in his eare.
Ignominiosè dimissus est. Cic.
Re infecta discedit.
Spes ejus elusa est.
It hath made vp his mouth.
Voti compos est. Hom.
Desiderium explevit. Cic.
Scopum attigit.
Omnia ex sententia. Cic.
He angleth for the fish already caught.
Actum agit. Cic.
Corvus hians est delusus.
Spe delusus est.
Commodum est ab alio interversum.
¶ Succession.
There cannot lightly come a worse, except the deuill come himselfe.
Est omnium longè deterrimus.
Novissimum malum intolerabile maximè.
Singulari nequitia.
Seldome commeth the better.
foreign. i. Illi iam non sunt, at qui sunt, mali. Aristop.
Mors optima rapit, deterrima relinquit.
Aetas parentum peior auis, mox datura progeniem vitiosiorem: Hor.
Succedunt Micinius & Marcellinus, & magis alij homines, quàm mores.
¶ Suddennesse.
Who can hinder a mischance?
foreign.
Cui deest securitas, quies perit.
Ipsa dies quando{que} parens, quandoque nouerca.
Nulla tranquillitas solida, est in hac vitâ expectanda.
Nemini satis cautum in horas.
A lightning before death.
Periturum gaudium.
Fati imminentis sua sunt & praesagia. Florus lib. 11. c. 6.
Cygnea cantio.
Pyraustae gaudium gaudet.
Aliqua aegritudo contaminabit gaudium.
Sudden thunder will astonish a man.
Omnia repentina grauiora.
Minùs praeuisa pestis grandior.
Non temerè fiunt miracula.
Nihil est dolore improuiso torrentius. Quint. Declam. 17.
¶ Sufficiency.
He is able to liue of himselfe.
He need to be beholding to no body.
Nullius indiget Deus.
Non aliunde pendet. Cic.
Omnia in se posita habet.
Domi habet, domi nascitur.
Habet omnia ad cultum, victúm{que} necessaria.
Nullius putat se indigere opera, qui alteri denegat. Sen.
¶ Surenesse.
As sure as a club.
As sure as gold.
Certo certius.
Non est de restitutione dubitandum.
Iouem lapidem iurare.
He striketh all dead.
Iouis suffragium.
Vtramque facit paginam.
Ille vnus instar omnium.
Est rei prora & puppis.
¶ Suretiship.
He that is surety for another must pay.
Eme lectum viri obaerati.
Multam rei iure exigas à vadibus. Dionys. lib. 10.
Sponde, noxa praesto est. Plat.
Praedes vad ésque & poenitudinis rei, priusquam promiseris, delibera. Sen.
He hath a sure card.
Non vulgari anchorâ nititur. Sui.
Ad asylum confugit.
Send a wise man on your errand, and say nothing vntounto him.
He is a Surebee.
Iupiter Aquilam delegit.
Fidelissimus nuncius.
Negotiis par Regi placet. Tac. l. 5.
Xenocratis testimonium. Cic.
Huic mandes, siquid rectè curatum velis. Terent.
¶ Surgerie.
An ill Surgeon without store of playsters.
Eodem collyrio medetur omnibus. Hieron.
Consilij inops.
Amens consultor.
Medicus debet esse foreign.
¶ Surgeon.
The vessell of an Apothecary hath often times poyson in the bottome.
Pyxides vnguentariorum saepè venenum in profunditate habent.
Tituli pyxidularum medicorum remedium pollicentur, cùm intus venenum occultant. Seneca.
¶ Suspicion.
I hauehave him in the winde.
Noui eius impetus. Cic.
Subolfacio quid velit.
Intus & in cute noui eum.
Elephantina olfacio promuscide.
Much suspected but little proued.
Suspecta multa, probata pauca.
Maledictum id est, quod indignis malè dicitur. Plaut.
Quoniam verbo arguit, verbo satis est negare. Cic. p…o Rosc. Amer.
Barbarè alios insectari, est audientium contumelia. Apul.
No fire without some smoke.
Fumo flamma proxima. Plaut.
Impossibile est infamiam secundùm totum, esse falsam. Arist.
Praenunciat fumus incendium. Aristot.
Nihil est actum sub sole, cuius legitima causa non successerit.
Publicus rumor non est omnino frustra.
He hath a ielous head.
From ielousie the Lord deliuer vsus.
Est malè suspicax.
Suspiciosi ad contumeliam omnia accipiunt magis.
foreign.
Zelotypia malum intolerabile.
Ne de amici moribus citò sinistra sentias.
In amore nec seruus Dominum fert aemulum.
Suspiciosi est credere, omnia dolo malo fieri.
Suspicion is a vertue, when a man hideth an enemie in his bosome.
Reconciliata simultate, quamlibet leues suspiciones sunt cauendae.
Cum inimico nemo citò in gratiam redeat. Sen.
In veste nemo ignem circumferat.
Omnem moratur impetum suspicio.
¶ Swearing.
He that sweareth oft, foresweareth.
Hee that sweareth too much, shall bee damned.
He that sweareth outragiously, shal be damned eternally.
Non minùs peccat, qui baspliemat Christum regnantem in coelis, quàm qui in terris ambulantem crucifixerunt. August.
Iurare leues ob causas periurium est. Matth. 5.
Fidei facit iacturam saepe dejerans. Egisipp. lib. 5. c. 15.
Ne temerè iures.
¶ Sword.
The sword eateth vp one, as well as another.
Euentus belli varius.
Inter vtrumque volat dubijs victoria pennis.
Dubiae Martis incerti vices.
Fortuna belli semper in ancipiti loco est.
—Incerti fallax fiducia Martis.
Bello, noxius ac innocens iuxta cadit.
Communis Mars, inque vicem, perimentem perimit. Hom.
Caecus ferè est euentus rei bellicae.
Incertus belli exitus.
He that killeth with the sword shalbe smitten with the skabberd.
Qui gladio ferit, gladio peribit.
Sanguis occisorum vindictam clamat.
Nullus tam vilis hominis sanguis, qui non manus inquinet.
The sword must not rust in the scaberd.
Gladius non est frustra gerendus. Rom. 13.3.
Sunt puniendi mali, vt non laedantur boni.