A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter E
LITERA E.
¶ Education.
HE is in the making and marring.
Adhuc sua messis in herba est. Ouid.
Facilè sequax quocunque torqueas. Cic.
Proba est materies, si probum adhibeas artificem. Quint.
foreign. Plato 1. de de legibus. i. Arx disciplinae est recta educatio.
With what liquor a vessell is first seasoned, It will long keepe the sent of it.
As children are vsed in youth, such will they be in old age.
Quo semel est imbuta recens seruabit odorem,
— Testa diu. Hor.
Nihil haeret tenacius quàm id, quod rudibus annis perceperimus. Sen.
Sapit vnusquisque quod didicit.
Saliuā imbibit infantulus à qua siquādo discrepat, auersatur. Hier.
He is better fed then taught.
Blanda patrum segnes facit indulgentia natos.
Corpus habet bene indutum, sed animum ignorantem.
Praestat non nasci, quàm male educari.
Grace and good maners maketh a man.
It is better to bee vnborne then vntaught.
Disciplinae pueris necessaria.
Neglectis vrenda filix innascitur agris.
foreign.
Recta institutio caput & arx virtutis. Aristot.
Haud facit partus matrem sed educatio.
Fundamentum reipub. adolescentum institutio.
Salem & mensam ne praetereas.
Vita hominum sine literis mors est.
A blacke hen may bring foorth white egges.
Nurture is aboue nature.
Nemo adeò ferus est, vt non mitescere possit;
Si modo culturae patientem accommodat aurem.
—Ingenium placida mollitur ab arte.
—Studio mores conuenienter eunt.
foreign.
Ars vincit naturam.
Educatio plus habet momenti ad honestatem, quàm natura.
¶ Ease.
No such treasure as to liue at ease.
Beatus ille qui procul negotijs. Hor.
Beati putantur qui faelicitate istius saeculi & delicijs vtuntur. Hier.
Otium est oblectabile. Ans.
Quid est beata vita? securitas & perpetua tranquillitas. Sen. epist. 4. lib. 14.
In otio cum dignitate versari egregium est. Cic
Miseriam nescire est sine periculo viuere. Sen.
Iustum otium omni pulchrius negotio est. Plin. lib. 1. epist. 9.
¶ Eie.
See with your eie, and pity with your hart.
That which the eie seeth not, the heart rueth not.
Oculi mouent dolorem. Cic.
Oculus est sensuum omnium acerrimus.
Plus mouent nos visa quàm audita.
Sore eies will not be touched.
Impij castigationem non ferunt.
Qui male agit, odit lucem. Ioh. 3.
Pessimus quisque correptorem asperrimè patitur. Sen. lib. 5. de ira.
Better eie out, then alwaies ake.
Satius est insidias subire semel, quàm semper timere.
Nil moror officium, quod me grauat.
Si oculus offendit te, exscinde.
Praestat incidi semel ceruicem, quam semper premi.
Vsus rei, non bonae non retinendus.
¶ Element.
In his owne element.
Where he would be.
Globus per praecipitium.
Sphaera per praecipitium.
Non contingit sensum decipi circa proprium obiectum
Equus in planitiem prouocatur.
Quisque videt quàm plurimum in rebus suis.
Exercet se in arte quam nôrit. Cicero.
foreign.
In sua ipsius arena.
Res in suo ipsius foro vertitur. Sen.
Ventorum stationes nôrunt indigenae.
¶ Eloquence.
He that studieth old Cicero,
Hee to plead is better then Pluto.
Gladios moratur militum facundia. Val. Max. lib. 8. c. 9.
Ille profecisse se sciat, cui Cicero valdè placet. Quint. lib. Instit. c. 1.
Attica vel Nestoria eloquentia.
Potentiae magnae est magna cloquentia. Quint.
Eloquentiae symphonia mulcet, & fauorem obtinet.
Mellita comitatur dicta Suada.
Cicero disertissimus Romuli nepotum. Catull.
Cicero pater eloquij. Mantu.
Mercurij catena. Eunapius Sardianus.
¶ End.
It is better neuer to begin, then neuer to make an end.
Praestat nunquam incepisse, quàm attentata deseri.
sti gium operi est imponendum. Cic.
Domum quum facis ne relinquas impolitam. Hesiod.
All is well that endeth well.
It is not good praysing of a foord, vntill a man be ouer.
Finis est nobilissima causarum, quia omnia ad eum referuntur. Arist.
A casu describe diem non solis ab ortu.
— Finis, non pugna coronat.
Semper spectandus rei finis & exitus.
Finis vltimus tam agentem, quàm actionem perficit.
Mortuos securè laudes, non item vivos.
Exitus acta probat. Ouid.
Finem vitae specta. Cato.
Ante obitum nemo suprem áque funera faelix.
Multa cadunt inter calicem supremá{que} labra. Gell.
Nescis quid serus vehat vesper.
A worthy death crowneth the life.
It is better to die well, then liue well, (viz. for a time.)
Summus dies de omnibus iudicat. Sen.
In vita hominis multi incipiunt, raro finiunt.
Cuius finis est bonum, ipsum est bonum. Arist.
Bona mors est homini, vitae quae extinguit mala. Sen.
Gloriosa mors, & vitae opprobrio praeponderat.
Mors non à malis non à bonis abstrahit. Cic.
Index dies foelicitatis est vltimus. Sen.
Dico vitam tum beatam, fata cum peracta sunt
This faire weather will not hold.
Better is the last smile, then the first laughter.
Adhuc invitamur benignè, sed quod superest timemus. Cic.
Ex postremo euentu omnia plerumque aestimantur. Demost.
Anceps rei euentus.
Alius de alio iudicat dies, summus de omnibus. Sen.
¶ Endeuour.
With tooth and naile.
With might and maine.
Omnibus neruis. Cic.
Remisvelísque. Idem.
Nullum non mouet lapidem. Bas.
Omnem rudentem mouit. Iulius Pollux.
Omnibus viribus.
Toto pectore. Cic.
Remigio velóque. Plaut.
Summis vtitur velis. Arist.
foreign. Aeschines contra Ctesiphontem.
¶ Enuie.
A man shall neuer bee enriched by enuie.
Enuie is neuer dead.
Inuidus alterius rebus macrescit opimis.
Pascitur in viuis liuor. Horat.
Malitia paucis, virtus omnibus prodest.
Est miserorum vt maleuolentes sint & inuideant bonis. Plautus.
Inuidia est inimica semper alienis successibus.
It is better to be enuied then pitied.
Praestat inuideri quàm miserabilem esse. Herod.
Miserrima est fortuna quae inimico caret.
foreign.
One beggar is woe, when another doth by the doore goe.
Figulus figulo inuidet & faber fabro. Theocr.
Inimicus & inuidus vicinorum oculus. Hier.
Non amat ante larem pauper habere parem.
Esurienti ne occurras. Theocr.
Enuie striketh at the fairest flowers.
Hee that is in most fauour with the king, is most enuied of the Courtiers.
Enuie can abide no excellency.
Obnoxia maximè inuidia & excellentia.
Qui invident, egent; illi quibus invidetur, rem habent
Liuor Exurit herbas, est summa papauera carpit.
Miseri foelicibus inuidere solent.
Charissimus Regi, odiolissimus aulicis.
Inuidia vt ignis non nisi excelsa appetit.
Inuidia ex opulentia orta est. Salust.
foreign.
Faelicitatis comes inuidia.
Difficile est in prosperis inuidiâ carere.
Famam iners credit esse dedecus suum.
Alta petit liuor.
Inuidia vt ignis summa petit. Fabius.
¶ Error.
He is not borne that hath not beene deceiued.
Errare commune est mortalium.
Errare possum, haereticus esse nolo. August.
Nemo mortalium omnibus horis sapit. Plin.
As far wide as the man in the moone.
Toto aberrat Caelo. Macrob.
Totâ errat viâ. Ter.
foreign.
Longè extra septa evchitur. Chrys.
Extra
Organum.
Cantionem.
Nec coelum, nec terram attingit.
Extra oleas fertur. Aristoph.
He taketh his aime amisse.
He casteth as the blind man doth his staffe, when he shooteth at a Crow.
Nullo scopoiaculatur. Luc.
Andabatarum more clausis oculis pugnat. Hier.
In tenebris gladium ventilat. Marc.
Iacula & sagittae perperam in tenebris nocent. Liu. lib. 44. cap. 9.
¶ Escape.
He hath escaped a scowring, when a fish doth escape out of the net, hee hath a long flight through the riuer.
Effugit casses.
Iterum tranquillitatem videt. Aristoph.
Esteeme, or account.
EueryEvery thing is as it is esteemed.
Alia auget, alia minuit comparatio.
Ingenij stimulos addere fama solet.
— Acceptissima semper
Munera sunt, auctor quae pretiosa facit.
Omnes res laudantur & appetuntur, vt earum vsus est.
Iacent ea quae contemnuntur. Cic.
Pretium rei cuique pro tempore est.
The Euent or issue.
The euent or issue is vncertaine.
Man purposeth and God disposeth.
Exitus in dubio est.
Consilio non semper similis exitus.
Anceps rei successus.
foreign. i. Communis est fortuna, & futurum est incertum.
foreign. i. Ei qui bene agrum conserit, non manifestum est quis fruetur.
foreign.
Non idem finis consilij & cursus.
¶ Euill.
One euill in the necke of another.
— Nunquam queruli causa doloris abest. Ouid.
Catenata mala. Mant.
Aliud ex malo malum. Ter.
Heu fo…tuna, vt omnia in me conglomeras mala!
Mala malis succedunt. Hom.
Calamitas nulla est sola.
Fortuna nulli contenta est obesse semel.
Alio relinquente fluctu alius excipit. Aristid.
Fumum fugiens in ignem incidit. Luc.
Cinerem vitans in prunam incidit.
Finis alterius mali, gradus est futuri. Sen.
Malum vsque proximum malo.
A man may come soone enough to an ill bargaine.
In procliui sunt mala.
O nulla longi temporis faelicitas! Sen.
Mille atque mille sunt viae infortunij.
Nimio celeriùs venit id, quod molestum est, quàm id quod cupidè petas. Plaut.
Mala vnde minimè expectantur, erumpunt. Sen.
Quid vesper ferat incertum est. Liu. lib. 45. c. 8.
De re futura callidus est nemo satis. Salust. orat. ad Iul. Caes.
A man may sooner fall then rise.
foreign. i. Celer est ad pejora cursus.
— Facilis descensus averni. Virg.
Like the Flounder hee leapeth out of the panne into the fire.
He is gotten out of the myre, and is fallen into the riuer.
De fumo ad slammam tendit. Appian.
Evitata Charibdi in Scyllam incidit. Hom.
Cinerem vitans in prunas incidit. Arist.
Cucurrit quispiam ne pluvia madesceret, & in fovea praefocatus est.
In euill there is ods.
Multae scelerum facies.
Non omnibus eadem insania.
Nauta cauet decumanum fluctū.
Peccati gravitas ex circumstantijs est aestimanda.
Omnia peccata non sunt aequalia.
— Distat sumásne, pudenter an rapias. Hor.
Lydi mali, post hos Aegyptij, tertijque cares
Omnium perditissimi.
Of two euils the least is to be chosen.
Minora terenda mala, vt vitentur maiora.
Rem bonam impediri est melius, quàm concedi malae. Cic.
E duobus malis minimum eligendum. Socr.
Praestat incidere in manum
Iehovae, quam in manum hominum. 1. Chr. 21.12.
Malo à ciue spoliari quàm ab hoste vaenire.
Faire dayes often bring darke nights.
To day we sing, to morrow we weepe.
Gaudia, principium saevi sunt saepe doloris.
— Miscentur tristia laetis.
Post Zephiros plus laedit hyems, post gaudia luctus.
Qui manè ridet, saepe plorat vesperi.
Nulli mortalium constans est foelicitas.
Nulla tam bona fortuna est, de quá nihil possis conqueri.
Vni bono mala annexa sunt à Dijs duo.
Who can hinder a mischance?
Many things fall out, betweene the cup and the vpper lip.
Quod quisque vitet nemini satis cautum in horas. Horat.
— Careat successibus opto,
Quisquis ab euentu facta notanda putat.
Nubila sunt subitis tempora nostra malis. Ovid.
foreign. Menander.
Fortuna nunquam perpetuò est bona. Ter.
Multa cadunt inter calicem supremáque labra.
Quod fugere credas, saepe solet occurrere.
Citiùs eveniunt quae non speres quàm quae speres.
Multi ad portum naufragium faciunt.
Fortuna nunquam, perpetuò est bona.
Non praesenti credendum fortunae, cum quid vesper ferat, incertum sit. Liv. lib. 30. c. 30.
Tempestate plura perdas, quam vllo repares praelio.
Quae diu crevere, vel horâ extirpantur arbores.
O nulla longi temporis foelicitas! Senec.
Verae letitiae rara est hora & mora.
¶ Excellencie.
In print, rarely, admirably, finically.
Atticè. Diogen.
Ita egregiè, vt nihil supra. Terent.
Archimedes non potuit meliùs describere. Cic.
Nihil ex agro dicit. Suid.
Nunc ipsa floret musa.
Ad amussim. Aul. Gell.
Nunc ipsa vivit sapientia.
Nihil potest nec addi, nec adimi. Arist.
Cygnea cantio. Mart.
Ex perpendiculo.
He may cast his cap after him for euer ouertaking him.
Multis parasangis ab eo praecurritur. Luc.
Equis albis eum praecedit. Horat.
Sedecim pedibus superat. Arist.
A perse A.
A peerelesse paragon.
A blacke Swan.
Nullam laudes caeteris relinquit. Cic.
Aquila in nubibus. Aristoph.
Alpha penulatorum. Mart.
Vnus multorum instar.
Niger cygnus.
In sua arte Roscius. Cic.
Neminem habet parem.
Quavis re dignus.
Atheniensis siquis probus, egregiè probus est. Plato.
He hath gotten the start of him.
Equis albis praecedit. Horat.
Longo intervallo alios post se relinquit.
Palmam ei praeripuit. Cic.
Sedecim pedibus superavit. Arist.
Prior occupat omnia.
Multis parasangis praecurrit cum.
Primas tenet.
Multi discipuli praestantiores sunt praeceptoribus. Eurip.
He is worthy to cary away the bell.
Vitulo dignus. Virg.
Palma dignus. Virg.
Primae ei tribuendae. Cic.
Cedro dignus.
Obelisco dignus.
Argivo clypeo dignus.
Ambrosia alendus. Cic.
Calculis omnium destinatum est. Apuleius.
¶ Excesse.
Too much of one thing is good for nothing.
foreign.
Nimium semper plus obest, quàm prodest.
Nimia omnia hominibus ex sese nimium negotium exhibent.
Omne quod est nimium vertitur in vitium. Hor.
In omni re videndum, nequid nimis.
In omnibus rebus magis offendit nimiùm quàm parum. Cic.
Nihil est tutum quod modum excedit, modum autem servare convenit.
¶ Excuse.
He helpeth a lame dogge ouer a stile.
The Bishop maketh things better then he findeth them.
Fiunt mali peiores si laudaueris. Philostr.
Capitale nefas operosâ diluit arte.
— Nigrum in candida vertit
Parvolae haud nocent serpentes, etiam mansuescunt ferae
Nunquam patronus deficit peioribus.
Nocentem qui defendit, sibi crimen parat.
Mala causa eget patrocinio.
Lenitate verborum, rei tristitiam mitigare conatur.
He would make faire weather of it.
A cloake for the raine.
Tussis pro crepitu.
Quando malefecit, se purgitat. Plaut.
Ad culpam leuandam ingenia humana foecundissima.
Quod vitiosum est, quo animo facias, nihil interest.
Haesitantia (est) cantoris tussis.
Timidus vocat se cautum, & sordidus parcum.
Fimo suffitum facit.
Nigra in candida vertit.
Omne vitium habet suum patrocinium. Sen.
Vitia nostra excusamus, & malumus defendere quàm excutere. Idem.
Charitie construeth all (doubtfull) things in good part.
A little fault may be pardoned.
— Suprema pericula saepe,
Dant veniam culpae. Claud.
Praeteritae veniam dabit ignorantia culpae.
Vir verè bonus difficilimè alios malos iudicat. Chrys.
Minima non curat Lex.
To excuse is to accuse.
Non mihi homines placent, qui quando malefecerint, purgitant. Plaut.
Nescio quid peccati secum portat omnis purgatio. Terent.
Culpam minuit pudor, cumulat defensio.
A sory excuse is better then none.
Quaerit latebram periurio.
Haesitantiâ cantoris tussis
Semper aliquid causatur.
Verisimilitudine coloratur veritas. Sen. lib. de 4. virtut.
If the Apothecaries pilles had a good taste, they would neuer gilde them ouer.
Putre salsamentum eget origano.
Vera pulchritudo fuco nō indiget.
¶ Exercise.
It is good to be doing something.
Nulla dies sine linea.
Esse in opere longè pulcherrimum est. Sen. lib. 1. de vit. tranq.
¶ Expectation.
He waiteth for the Moone shine in the water.
Long waiting and small offering, maketh poore Priests.
foreign. i. Turpe est diu manere, & vacuum redire.
Spem pretio emit. Ter.
Vana spe se fallit. Zened.
Rusticus expectat dum defluit amnis, at idem
Labitur, & labetur in omne volubilis aevum.
Ex inanibus paleis parum fructus colligit.
¶ Experience.
The burnt childe feareth the fire.
Experience the mother of wisedome.
Cautus — metuit foveam lupus,
Accipiterque suspectos laqueos. Horat.
Qui semel est laesus fallaci piscis ab hamo,
Omnibus vnca cibis aera subesse putat.
foreign. i. post mala prudentior. Apostol.
foreign. i. error vitam reddit modestiorem.
Venenum gustu, amicum experimento, magno suo malo deprehendit.
Ictus piscator sapit. Zenod. Soph…c.
Factum stultus agnoscit. Hom.
Malo accepto stultus sapit. Plato.
Post factum plerumque sapimus.
Stultorum magister eventus.
Rebus peractis Prometheus factus est Cleon.
Tum iudicant homines vbi iam poenitet.
Praeterita compellant nos futurorum rationem habere.
Nocumenta sunt documenta.
Vela inflata notis secundis ventos praetiment. Seuec.
Batchelers wiues, and maids children must needs be well taught.
He that hath no children, feedeth them fat.
Pupillos — dura premit custodia matrum.
Difficilis cura rerum alienarum.
Nemo …antopere curat aliena quàm sua.
Nutricum more malè pascis, (puta infantes) Plut.
Omnes vno animo socrus oderunt nurus. Ter.
Qui non ipse amavit, aegrè amantis ingenium inspicit.
Omnes socrus oderunt nurus. Ter.
Bos alienus subinde prospectat foris.
Age and experience maketh wise.
The longer that one liueth, the more he knoweth.
Hee that would know what would bee deare, had need bee a merchant but one yeere.
Multorum saeculorum docuit experientia.
Senesco multa addiscens. Stat.
Mater omnium artium vsus & experientia.
Anno senior discedo. Aristoph.
Summum cupe, & medium habebis. Quint.
Malus gladiator non citò accipit rudem.
Consilium verum docet experientia rerum.
Plurima sunt cognoscenda, sed optima retinenda.
Ante annos prudentia nulla.
Many speake of Robin Hood, that neuer shot in his bow.
EueryEvery man can skill of a shrew, but he that hath her.
Nihil inexpertum affirmes. Sen.
Errat in ignota regione viarum. Virg.
Magistratus virum indicat. Plut.
Prudentia requirit experientiam.
Qui non ipse amavit, aegrè amantis ingenium perspicit. Terent.
Tranquillo quisque gubernator est.
Opus est ad notitiam sui experimento, quod quisnam possit, nisi tentando didicit? Sen. c. 3. de Diu. prox.
I know best where my shooe pincheth mee.
Scio qua (parte) me calceus vrget.
Vbi quis dolet, ibi manum, oculos linguam habet.
Quod proprium est, premit vnumquem{que} pariter.
Nota mihi sunt mala mea. Plut.
It is but my essay, I played not to day.
Venia danda experienti. Diog.
Incipienti favendum. Pind.
Disciplina nulla est, in quà discendâ non peccamus.
He that goeth not in company, knoweth nothing.
Sciendum vti foro. Terent.
Non omnino temerè est, quod vulgò dictitant.
Publicus rumor non est omnino frustra.
No man knoweth what is good, except he hauehave endured euill.
foreign. i. opinio hominibus malum est, experientia autem optimum.
HaueHave I taken you napping?
HaueHave I found you out?
Ficulno folio teneo anguillam. Plutarch.
Hinc illae lachrimae. Ter.
Medius teneris. Aristoph.
Tempus omnia revelat. Tertul.
Experience is the mistresse of fooles.
Experientia est magistra stultorum. Fab.
Mala mens quotidie emitur. Sen. Epist. 8. lib. 3.
In his owne element.
Ignis ad to…rem. Diog.
In planitiem equus provocatur. Lucian. Synes. Plato.
Calcar addit currenti. Cic.
Sphaera per praecipitium truditur.
Res in nostro foro vertitur. Plaut.
¶ Extremitie.
Hee breaketh out into extremities.
A man very passionate.
Sui modum non habet. Ter.
Animi impetum regere non potest.
Aut oportet tragoedias agere omnes, aut insanire.
Homo inaequalis. Horat.
All extremitie is euill.
Medicus loco demùm vltimo, ferro vtitur.
Omne quod est nimium vertitur in vitium.
In medio jacet virtus.
Extrema primo nemo tentavit loco. Sen.
Summum jus, summa iniuria. Cic.
Tondere pecus oportet, non deglubere.
Tyrannis omnis plusquam crimen publicum est.
¶ Eye.
A Cat may looke on a king.
Nil peccant oculi, si oculis animus imperat.
Aestimari nos putamus toties, quoties aspici. Sen. de tranq.
The Eye torne, is an enemie enraged.
Habet occultos conscientia carnifices, qui magis lancinant, & torquent vitia, quaà cruces, quàm verbera, quàm tormenta. Pecat.
Sauciam conscientiam quis ferat.