Poems 2, Poem 18 – Poem 22
Anno aetatis 16. In obitum Procancellarii medioi.
PArére fati diſcite legibus,
Manuſque Parcae jam date ſupplices,
Qui pendulum telluris orbem
Japeti colitis nepotes.
Vos ſi relicto mors vaga Taenaro
Semel vocârit flebilis, heu morae
Tentantur incaſſùm dolique;
Per tenebras Stygis ire certum eſt.
Si deſtinatam pellere dextera
Mortem valeret, non ferus Hercules
Neſſi venenatus cruore
Aemathiâ jacuiſſet Oetâ.
Nec fraude turpi Palladis invidae
Vidiſſet occiſum Ilion Hectora, aut
Quem larva Pelidis peremit
Enſe Locro, Jove lacrymante▪
Si triſte fatum verba Hecatëia
Fugare poſſint, Telegoni parens
Vixiſſet infamis, potentique
Aegiali ſoror uſa virgâ.
Numenque trinum fallere ſi queant
Artes medentûm, ignotaque gramina,
Non gnarus herbarum Machaon
Eurypyli cecidiſſet haſtâ.
Laeſiſſet & nec te Philyreie
Sa…itta echidnae perlita ſanguine,
Nec tela te fulmenque avitum
Caeſe puer genitricis alvo.
Tuque O alumno major Apolline,
Gentis togatae cui regimen datum,
Frondoſa quem nunc Cirrha luget▪
Et mediis Helicon in undis,
…am praefuiſſes Palladio gregi
laetus, ſuperſtes, nec ſine gloria,
Nec puppe luſtraſſes Charontis
Horribiles barathri receſſus▪
At fila rupit Perſephone tua
…ata, cum te viderit artibus
Succoque pollenti tot atris
Faucibus eripuiſſe mortis.
Colende praeſes, membra precor tua
Molli quieſcant ceſpite, & ex tuo
Creſcant roſae, calthaeque buſto,
Purpureoque hyacinthus ore.
Sit mite de te judicium Aeaci,
Subrideatque Aetnaea Proſerpina,
Interque felices perennis
Elyſio ſpatiere campo.
In quintum Novembris, Anno aetatis 17.
JAm pius extremâ veniens Jâcobus ab arcto
Teucrigenas populos, latéque patentia regna
Albionum tenuit, jamque inviolabile foedus
Sceptra Caledoniis conjunxerat Anglica Scotis:
Pacificuſque novo felix diveſque ſedebat
In ſolio, occultique doli ſecurus & hoſtis:
Cum ferus ignifluo regnans Acheronte tyrannus,
Eumenidum pater, aethereo vagus exul Olympo,
Forte per immenſum terrarum erraverat orbem,
Dinumerans ſceleris ſocios, vernaſque fideles,
Participes regni poſt funera moeſta futuros;
Hic tempeſtates medio ciet aëre ditas,
Illic unanimes odium ſtruit inter amicos,
Armat & invictas in mutua viſcera gentes;
Regnaque olivifera vertit florentia pace,
Et quoſcunque videt purae virtutis amantes,
Hos cupit adjicere imperio, fraudumque magiſter
Tentat inacceſſum ſceleri corrumpere pectus,
Inſidiaſque locat tacitas, caſſeſque latentes
Tendit, ut incautos rapiat, ſeu Caſpia Tigris
Inſequitur trepidam deſerta per avia praedam
Nocte ſub illuni, & ſomno nictantibus aſtris.
Talibus infeſtat populos Summanus & urbes
Cinctus caeruleae fumanti turbine flammae.
Jamque fluentiſonis albentia rupibus arva
Apparent, & terra Deo dilecta marino,
Cui nomen dederat quondam Neptunia proles
Amphitryoniaden qui non dubitavit atrocem
Aequore tranato furiali poſcere bello,
Ante expugnatae crudelia ſaecula Troiae.
At ſimul hanc opibuſque & feſtâ pace beatam
Aſpicit, & pingues donis Cerealibus agros,
Quodque magis doluit, venerantem numina veri
Sancta Dei populum, tandem ſuſpiria rupit
Tartareos ignes & luridum olentia ſulphur.
Qualia Trinacriâ trux ab Jove clauſus in Aetna
Efflat tabifico monſtroſus ab ore Tiphoeus.
Igneſcunt oculi, ſtridetque adamantinus ordo
Dentis, ut armorum fragor, ictaque cuſpide cuſpis.
Atque pererrato ſolum hoc lacrymabile mundo
Inveni, dixit, gens haec mihi ſola rebellis,
Contemtrixque jugi, noſtrâque potentior arte.
Illa tamen, mea ſi quicquam tentamina poſſunt,
Non feret hoc impune diu, non ibit inulta,
Hactenus; & piceis liquido natat aëre pennis;
Qu… volat, adverſi praecurſant agmine venti,
Denſantur nubes, & crebra tonitrua fulgent.
Jamque pruinoſas velox ſuperaverat alpes,
Et tenet Auſoniae fines, à parte ſiniſtrâ
Nimbifer Appenninus erat, priſcique Sabini,
Dextra veneficiis infamis Hetruria, nec non
Te furtiva Tibris Thetidi videt oſcula dantem;
Hinc Mavortigenae conſiſtit in arce Quirini.
Reddiderant dubiam jam ſera crepuſcula lucem,
Cum circumgreditur totam Tricoronifer urbem,
Panificoſque Deos portat, ſcapuliſque virorum
Evehitur, praeeunt ſummiſſo poplite reges,
Et mendicantum ſeries longiſſima fratrum;
Cereaque in manibus geſtant funalia caeci,
Cimmeriis nati in tenebris, vitamque t…ahentes,
Templa dein multis ſubeunt lucentia taedis
(Veſper erat ſacer iſte Petro) fremitúſque canentum
Saepe tholos implet vacuos, & inane locorum.
Qualiter exululat Bromius, Bromiique caterva,
Orgia cantantes in Echionio Ara cyntho,
Dum tremit attonitus vitreis Aſopus in undis,
Et procul ipſe cavâ reſponſat rupe Cithaeron.
His igitur tandem ſolenni more peractis,
Nox ſenis amplexus Erebi taciturna reliquit,
Praecipiteſque impellit equos ſtimulante flagello,
Captum oculis Typhlonta, Melanchaetemque ferocem,
Atque Acherontaeo prognatam patre Siopen
Torpidam, & hirſutis horrentem Phrica capillis.
Interea regum domitor, Phlegetontius haeres
Ingreditur thalamos (neque enim ſecretus adulter
Producit ſteriles molli ſine pellice noctes)
At vix compoſitos ſomnus claudebat ocellos,
Cum niger umbrarum dominus, rectorque ſilentum,
Praedatorque hominum falsâ ſub imagine tectus
Aſtitit, aſſumptis micuerunt tempora canis,
Barba ſinus promiſſa tegit, cineracea longo
Syrmate verrit humum veſtis, pendetque cucullus
Vertice de raſo, & ne quicquam deſit ad artes,
Cannabeo lumbos conſtrinxit fune ſalaces,
Tarda feneſtratis figens veſtigia calceis.
Talis, uti fama eſt, …aſtâ Franciſcus eremo
Tetra vagabatur ſolus per luſtra ferarum,
Sylveſtrique tulit genti pia verba ſalutis
Impius, atque lupos domuit, Lybicoſque leones.
Subdolus at tali Serpens velatus amictu
Solvit in has fallax ora execrantia voces;
Dormis nate? Etiamne tuos ſopor opprimit artus
Immemor O fidei, pecorumque oblite tuorum,
Dum cathedram venerande tuam, diademaque triplex
Ridet Hyperboreo gens barbara nata ſub axe,
Dumque pharetrati ſpernunt tua jura Britanni;
Surge, age, ſurge piger, Latius quem Caeſar adorat,
Cui reſerata patet convexi janua caeli,
Turgentes animos, & faſtus frange procaces,
Sacrilegique ſciant, tua quid maledictio poſſit,
Et quid Apoſtolicae poſſit cuſtodia clavis;
Et memor Heſperiae dis jectam ulciſcere claſſem,
Merſaque Iberorum lato vexilla profundo,
Sanctorumque cruci tot corpora fixa probroſae,
Thermodoontéa nuper regnante puella.
At tu ſi tenero mavis torpeſcere lecto
Creſcenteſque negas hoſti contundere vires,
Tyrrhenum implebit numeroſo milite Pontum,
Signaque Aventino ponet fulgentia colle:
Relliquias veterum franget, flammiſque cremabit,
Sacraque calcabit pedibus tua colla profanis,
Cujus gaudebant ſoleis dare baſia reges.
Nec tamen hunc bellis & aperto Marte Iaceſſes▪
Irritus ille labor, tu callidus utere fraude,
Quaelibet haereticis diſponere retia fas eſt;
Jamque ad conſilium extremis rex magnus ab oris
Patricios vocat, & procerum de ſtirpe creatos,
Grandaevoſque patres trabeâ, caniſque verendos;
Hos tu membratim poteris conſpergere in auras,
Atque dare in cineres, nitrati pulveris igne
Aedibus injecto, quà convenere, ſub imis.
Protinus ipſe igitur quoſcumque habet Anglia fido…
Propoſiti, factique mone, quiſquámne tuorum
Audebit ſummi non juſſa faceſſere Papae.
Perculſoſque metu ſubito, caſúque ſtupentes
Invadat vel Gallus atrox, vel ſaevus Iberus.
Saecula ſic illic tandem Mariana redibunt,
Tuque in belligeros iterum dominaberis Anglos.
Et nequid timeas, divos divaſque ſecundas
Accipe, quotque tuis celebrantur numina faſtis▪
Dixit & adſcitos ponens malefidus amictus
Fugit ad infandam, reguum illaetabile, Leth…n.
Jam roſea Eoas pandens Tithonia portas
Veſtit inauratas redeunti lumine terras;
Maeſtaque adhuc nigri deplorans funera nati
Irrigat ambroſiis montana cacumina guttis▪
Cum ſomnos pepulit ſtellatae janitor aulae
Nocturnos viſus, & ſomnia grata revolvens.
Eſt locus aeternâ ſeptus caligine noctis
Vaſta ruinoſi quondam fundamina tecti,
Nunc torvi ſpelunca Phoni, Prodotaeque bilinguis
Effera quos uno peperit Diſcordia partu.
Hic inter caementa jacent ſemifractaque ſaxa,
Oſſa inhumata virûm, & trajecta cadavera ferro;
Hic Dolus intortis ſemper ſedetater ocellis,
Jurgiaque, & ſtimulis armata Calumnia fauces,
Et Furor, atque viae moriendi mille videntur▪
Et Timor, exanguiſque locum circumvolat Horror,
Perpetuoque leves per muta ſilentia Manes
Exululant, tellus & ſanguine conſcia ſtagnat.
Ipſi etiam pavidi latitant penetralibus antri
Et Phonos, & Prodotes, nulloque ſequente per antrum
Antrum horrens, ſcopuloſum, atrum feralibus umbris
Diffugi…nt ſontes, & retrò lumina vortunt,
Hos pugiles Romae per ſaecula longa fideles
Evocat antiſtes Babylonius, atque ita fatur.
Finibus occiduis circumfuſum incolit aequor
Gens exoſa mihi, prudens natura negavit
Indignam penitùs noſtro conjungere mundo;
Illuc▪ ſic jubeo, celeri contendite greſſu,
Tartareoque leves difflentur pulvere in auras
Et rex & pariter ſatrapae, ſcelerata propago
Et quotquot fidei caluere cupidine verae
Conſilii ſocios adhibete, operiſque miniſtros.
Finierat, rigidi cupidè paruere gemelli.
Interea longo flectens curvamine caelos
Deſpicit aethere â dominus qui fulg…rat arce,
Vanaque perverſae ridet conamina turbae,
Atque ſui cauſam populi volet ipſe tueri.
Eſſe ferunt ſpatium, quà diſtat ab Aſide terra
Fertilis Europe, & ſpectat Mareotidas undas;
Hic turris poſita eſt Titanidos ardua Famae
Aerea, lata, ſonans, rutilis vicinior aſtris
Quàm ſuperimpoſitum vel Athos vel Pelion Oſſae
Mille fores adituſque patent, totidemque feneſtrae,
Amplaque per tenues tranſlucent atria muros;
Excitat hic varios plebs agglomerata ſuſurros;
Qualiter inſtrepitant circum mulctralia bombis
Agmina muſcarum, aut texto per ovilia junco,
Dum Canis aeſtivum coeli petit ardua culmen
Ipſa quidem ſummâ ſedet ultrix matris in arce,
Auribus innumeris cinctum caput eminet olli,
Queis ſonitum exiguum trahit, atque leviſſima capta…
Murmura, ab extremis patuli confinibus orbis.
Nec tot Ariſtoride ſervator inique juvencae
Iſidos, immiti volvebas lumina vultu,
Lumina non unquam tacito nutantia ſomno,
Lumina ſubjectas late ſpectantia terras.
Iſtis illa ſolet loca luce carentia ſaepe
Perluſtrare, etiam radianti impervia ſoli.
Milleniſque loquax auditaque viſaque linguis
Cuilibet effundit temeraria, veráque mendax
Nunc minuit, modò confictis ſermonibus auget.
Sed tamen a noſtro meruiſti carmine laudes
Fama, bonum quo non aliud veracius ullum,
Nobis digna cani, nec te memoraſſe pigebit
Carmine tam longo, ſervati ſcilicet Angli
Officiis vaga diva tuis, tibi reddimus aequa.
Te Deus aeternos motu qui temperat ignes,
Fulmine praemiſſo alloquitur, terrâque tremente:
Fama files? an te latet impia Papiſtarum
Conjurata cohors in meque meoſque Britannos,
Et nova ſceptrigero caedes meditata Jacobo:
Nec plura, illa ſtatim ſenſit mandata Tonantis,
Et ſatis antè fugax ſtridentes induit alas,
Induit & variis exilia corpora plumis;
Dextra tubam geſtat Temeſaeo ex aere ſonoram.
Nec mora jam pennis cedentes remigat auras,
Atque parum eſt curfu celeres praevertere nubes,
Jam ventos, jam ſolis equos poſt terga reliquit:
Et primò Angliacas ſolito de more per urbes
Ambiguas voces, incertaque murmura ſpargit,
Mox arguta dolos, & deteſtabile vulgat
Proditionis opus, nec non facta horrida dictu,
Authoreſque addit ſceleris, nec garrula caecis
Inſidiis loca ſtructa ſilet; ſtupuere relatis,
Et pariter juvenes, pariter tremuere puellae▪
Effaetique ſenes pariter, tantaeque ruinae
Senſus ad aetatem ſubitò penetraverat omnem
Attamen interea populi miſereſcit ab alto
Aethereus pater, & crudelibus obſtitit auſis
Papicolûm; capti poenas raptantur ad acres;
At pia thura Deo, & grati ſolvuntur honores;
Compita laeta focis genialibus omnia fumant,
Turba choros juvenilis agit: Quintoque Novembris
Nulla Dies toto occurrit celebratior anno.
Anno aetatis 17. In obitum Praeſulis Elienſis.
ADhuc madentes rore ſqualebant genae,
Et ſicca nondum lumina
Adhuc liquentis imbre turgebant ſalis,
Quem nuper effudi pius,
Dum maeſta charo juſta perſolvi rogo
Wintonienſis praeſulis.
Cum centilinguis Fama (proh ſemper mali
Cladiſque vera nuntia)
Spargit per urbes divitis Britanniae,
Populoſque Neptuno ſatos,
Ceſſiſſe morti, & ferreis ſororibus
Te generis humani decus,
Qui rex ſacrorum illâ fuiſti in inſulâ
Quae nomen Anguillae tenet.
Tunc inquietum pectus irá protinus
Ebulliebat fervidâ,
Tumulis potentem ſaepe devovens deam:
Nec vota Naſo in Ibida
Concepit alto diriora pectore,
Graiuſque vates parciùs
Turpem Lycambis execratus eſt dolum▪
Sponſamqne Neobolen ſuam.
At ecce diras ipſe dum fundo graves,
Et imprecor neci necem,
Audiſſe tales videor attonitus ſonos
Leni, ſub aurâ, flamine:
Caecos furores pone, pone vitream
Bilemque & irritas minas,
Quid temerè violas non nocenda numina,
Subitoque ad iras percita.
Non eſt, ut arbitraris eluſus miſer,
Mors atra Noctis filia,
Erebóve patre creta, ſive Erinnye,
Vaſtóve nata ſub Chao:
Aſt illa caelo miſſa ſtellato, Dei
Meſſes ubique colligit;
Animaſque mole carneâ reconditas
In lucem & auras evocat:
Ut cum fugaces excitant Horae diem
Themidos Joviſque filiae;
Et ſempiterni ducit ad vultus patris;
At juſta raptat impios
Sub regna furvi luctuoſa Tartari,
Sedeſque ſubterraneas
Hane ut vocantem laetus audivi, cito
Foedum reliqui carcerem,
Volatileſque fauſtus inter milites
Ad aſtra ſublimis feror:
Vates ut olim raptus ad coelum ſenex
Auriga currus ignei,
Non me Boötis terruere lucidi
Sarraca tarda frigore, aut
Formidoloſi Scorpionis brachia,
Non enſis Orion tuus.
Praetervolavi fulgidi ſolis globum,
Longéque ſub pedibus deam
Vidi triformem, dum coercebat ſuos
Fraenis dracones aureis.
Erraticorum ſyderum per ordines,
Per lacteas vehor plagas,
Velocitatem ſaepe miratus novam,
Donec nitentes ad fores
Ventum eſt Olympi, & regiam Cryſtallinam, &
Stratum ſmaragdis Atrium.
Sed hic tacebo, nam quis effari queat
Oriundus humano patre
Amoenitates illius loci, mihi
Sat eſt in aeternum frui.
Naturam non pati ſenium.
HEu qu…m perpetuis erroribus acta fatiſcit
Avia mens hominum, tenebriſque immerſa profundis
Oedipodioniam volvit ſub pectore noctem!
Quae veſana ſuis metiri facta deorum
Audet, & inciſas leges adamante perenni
Aſſimilare ſuis, nulloque ſolubile ſaeclo
Conſilum fati perituris alligat horis.
Ergóne marceſcet ſulcantibus obſita rugis
Naturae facies, & rerum publica mater
Omniparum contracta uterum ſterileſcet ab aevo?
Et ſe faſſa ſenem malè certis paſſibus ibit
Sidereum tremebunda caput? num tetra vetuſtas
Annorumque aeterna fames, ſqualorque ſituſque
Sidera vexabunt? an & inſatiabile Tempus
Eſuriet Caelum, rapietque in viſcera patrem?
Heu, potuitne ſuas imprudens Jupiter arces
Hoc contra muniſſe nefas, & Temporis iſto
Exemiſſe malo, gyroſque dediſſe perennes?
Ergo erit ut quandoque ſono dilapſa tremendo
Convexi tabulata ruant, atque obvius ictu
Stridat uterque polus, ſuperâque ut Olympius aulâ
Decidat, horribiliſque retectâ Gorgone Pallas.
Qualis in Aegaeam proles Junonia Lemnon
Deturbata ſacro cecidit de limine caeli.
Tu quoque Phoebe tui caſus imitabere nati
Praecipiti curru, ſubitáque ferere ruinâ
Pronus, & extinctâ fumabit lampade Nereus,
Et dabit attonito feralia ſibila ponto.
Tune etiam aërei divulſis ſedibus Haemi
Diſſultabit apex, imoque alliſa barathro
Terrebunt Stygium dejecta Ceraunia Ditem
In ſuperos quibus uſus erat, fraternaque bell….
At Pater omnipotens fundatis fortius aſtris
Conſuluit rerum ſummae, certoque peregit
Pondere fatorum lances, atque ordine ſummo
Singula perpetuum juſſit ſervare tenorem.
Volvitur hinc lapſu mundi rota prima diurno;
Raptat, & ambitos ſociâ vertigine caelos.
Tardior haud ſolito Saturnus, & acer ut olim
Fulmineùm rutilat criſtatâ caſſide Mavors.
Floridus aeternùm Phoebus juvenile coruſcat▪
Nec fovet effoetas loca per declivia terras
Devexo temone Deus; ſed ſemper amicá
Luce potens eadem currit per ſigna rotarum▪
Surgit odoratis pariter ſormoſus ab Indis
Aethereum pecus albenti qui cogit Olympo
Mane vocans, & ſerus agens in paſcua caeli,
Temporis & gemino diſpertit regna colore.
Fulget, obitque vices alterno Delia cornu,
Caeruleumque ignem paribus complectitur ulnis.
Nec variant elementa fidem, ſolitóque fragore
Lurida perculſas jaculantur fulmina rupes.
Nec per inane furit leviori murmure Corus,
Stringit & armiferos aequali horrore Gelonos
Trux Aquilo, ſpiratque hyemem, nimboſque volutat.
Utque ſolet, Siculi diverberat ima Pelori
Rex maris, & raucâ circumſtrepit aequora conchâ
Oceani Tubicen, nec vaſtâ mole minorem
Aegaeona ferunt dorſo Balearica cete.
Sed neque Terra tibi ſaecli vigor ille vetuſti
Priſcus abeſt, ſervatque ſuum Narciſſus odorem▪
Et puer ille ſuum tenet & puer ille decorem
Phoebe tuuſque & Cypri tuus, nec ditior olim
Terra datum ſceleri celavit montibus aurum
Conſcia, velſub aquis gemmas. Sic denique in aevum
Ibit cunctarum ſeries juſtiſſima rerum,
Donec flamma orbem populabitur ultima, latè
Circumplexa polos, & vaſti culmina caeli;
Ingentique rogo flagrabit machina mundi.
De Idea Platonica quemadmodum Aristoteles intellexit.
DIcite ſacrorum praeſides nemorum deae,
Tuque O noveni perbeata numinis
Memoria mater, quaeque in immenſo procul
Antro recumbis otioſa Aeternitas,
Monumenta ſervans, & ratas leges Jovis,
Caelique faſtos atque ephemeridas Deûm,
Quis ille primus cujus ex imagine
Natura ſollers finxit humanum genus,
Aeternus, incorruptus, aequaevus polo,
Unuſque & univerſus, exemplar Dei?
Haud ille Palladis gemellus innub ae
Interna proles inſidet menti Jovis;
Sed quamlibet natura ſit communior,
Tamen ſeorſùs extat ad morem unius,
Et, mira, certo ſtringitur ſpatio loci;
Seu ſempiternus ille ſyderum comes
Caeli pererrat ordines decemplicis,
Citimúmve terris incolit Lunae globum:
Sive inter animas corpus adituras fedens
Oblivioſas torpet ad Lethes aquas:
Sive in remot… forte terrarum plagâ
Incedit ingens hominis archetypus gigas,
Et diis tremendus erigit celſum caput
At…ante major portitore ſyderum.
Non cui profundum caecitas lumen dedit
Dircaeus augur vidit hunc alto ſinu;
Non hunc ſilenti nocte Pleiones nepos
Vatum ſagaci praepes oſtendit choro;
Non hunc ſacerdos novit Aſſyrius, licet
Longos vetuſti commemoret atavos Nini,
Priſcumque Belon, inclytumque Oſiridem.
Non ille trino glorioſus nomine
Ter magnus Hermes (ut ſit arcani ſciens)
Talem reliquit Iſidis cultoribus.
At tu perenne ruris Academi decus
(Haec monſtra ſi tu primus induxti ſcholis)
Jam jam pöetas urbis exules tuae
Revocabis, ipſe fabulator maximus,
Aut inſtitutor ipſe migrabis foras.