Vindication of Ecclesiastical Volume 3, Volume 2 · Book · Chapter 2 · Document 246 – Document 247
Litera Apoſtolica contra ſententiam prolatam in Canonicos Sancti PauliAdditamenta Matthaei Pariſ. p. 180, 181. Londini, ab Archiepiſcopo Cantuarienſi, eos volente viſitare.
INNOCENTIUS Epiſcopus, Servus ſervorum Dei, Dilectis filiis de Sancto Albano, & de Wautham Abbatibus, & Archidiacono Sancti Albani, Lincolnienſis & Londonienſis Dioceſeos ſalutem, & Apoſtolicam Bénedictionem. Ex parte dilectorum filiorum, Henrici Decani, Petri Archidiaconi, Roberti Cantoris, Magiſtri Gulielmi de Litchfield, Gulielmi le Faite, & Roberti dicti Monachi Canonicorum Londoniae fuit propoſicum coram nobis, quod cum venerabilis frater noſter Cantuarienſis Archiepiſcopus ad Londonienſem Eccleſiam, impenſurus in ea viſitationis officium acceſſiſſet, Capitulo proponente ejuſdem Eccleſiae, ſe ac Eccleſiam ſuam ab ipſius juriſdictione liberos & immunes, ac ideo eundem Archiepiſcopum ad viſitandum admittere, ſibique procurationis praeſtare obſequium recuſante, idem Archiepiſcopus in perſonas eorum ob hujuſmodi ejuſdem Capituli delictum excommunicationis ſententiam, authoritate propria promulgavit, quam ipſi nunciari Miſſam humiliter petierunt. Ad quod memoratus Archiepiſcopus ex adverſo reſpondit, quod non ob Capituli, ſed praedictorum Decani & aliorum delictum, eandem in eos ſententiam protuliſſet. Ipſius autem ſententiae forma, in noſtra & fratrum noſtrorum audientia lecta fuit, cujus tenorem praeſentium inſeri fecimus, ad cautelam, Noverint univerſi, quod cum nos B. Dei gratia Cantuarienſis Archiepiſcopus, totius Angliae Primas, Cantuarienſi & Roffenſi Civitatibus & Dioceſibus viſitatis, ut venerabilem fratrem noſtrum Londoniae Epiſcopum viſitaſſemus, deſcendimus ad viſitandum Capitulum Cathedralis Eccleſiae Sancti Pauli Londoniae. Et monuimus vivâ voce, ac per alios fecimus ſaepius admoneri Decanum & Capitulum praedictae Cathedralis Eccleſiae Sancti Pauli; ut nos tanquam Metropolitanum ſuum, ſecundum formam à jure traditam, ad exercendum viſitationis officium in ſua Eccleſia admitterent reverenter. Quod ipſe Decanus & Capitulum facere in humanitate denegarunt; affirmantes vivâ voce coram nobis, quod nullatenus nos reciperent ad praedictum viſitationis officium exercendum: & tenentes clauſa oſtia chori atque Capituli, ubi volebamus proponere Verbum Dei, manifeſtè impediverunt nos verbo & facto, ne poſſemus ibidem officii noſtri debitum exercere. Et quamdiu in corpore ipſius Eccleſiae Sancti Pauli fuimus praeſentes, divinae laudis organa proſuae voluntatis libito ſuſpenderunt; in manifeſtam injuriam, & grave praejudicium Cantuarienſis Eccleſiae, ac animarum periculum & ſcandalum plurimorum. Nos igitur offenſam hujuſmodi manifeſtam, nolumus, ſicut nec debemus relinquere impunitam, ne caeteri exemplo ſimilem aſſumant audaciam reſiſtendi: praemiſſa competenti monitione, quia nos ab exercendo viſitationis officio tàm temerè & inhumaniter repulerunt, nec nobis ſuper hoc parere & ſatisfacere curaverunt, Henricum Decanum, Petrum Archidiaconum, Robertum Cantorem Londoniae, Magiſtrum Gulielmum de Lichefeldia, Gulielmum la Feite, & Robertum dictum Monachum, Canonicos Londoniae, qui irreverenter ſe opponebant, & praeſentes aderant, & quos in hujuſmodi contumatiae rebellione & contradictione, evidenter nobis conſtabat eſſe culpabiles: auctoritate omnipotentis Dei, & beatorum Apostolorum Petri & Pauli, & beatiſſimi patroni noſtri Sancti Thomae Martyris glorioſi, in ſcriptis Excommunicamus, et Excommunicatos fore publice nunciamus. Actum Londoniae in praedicta Eccleſia Sancti Pauli, die Martis poſt Aſcentionem Domini, Anno ejuſdem 1250.
Auditis igitur & plenius intellectis, quae a partibus fuere propoſita hinc inde, nos praemiſſae verba ſententiae perſpicaci diſcretionis examine ponderantes, ac volentes ſuper hoc prolixae concertationis materiam quae in utriuſque partis protelaretur diſpendium, remedio ſalubris compendii removere: de praedictorum fratrum conſilio pronunciando decrevimus, praedictam ſententiam quatenus in praedictos Henricum Decanum, Petrum Archidiaconum, Robertum Cantorem, & alios Canonicos Londoniae, propter delictum memorati Capituli noſcitur promulgata, nullam penitus extitiſſe, ipſoſque per eam aliquo vinculo non teneri, nec per denunciationem ipſius notandos eſſe aliquatenus vel vitandos. Super eo verò, quod idem proponit Archiepiſcopus, ſe in eos propter delictum ipſorum dictam ſententiam protuliſſe, ipſum ſicut de jure fuerit audiemus. Ideoque diſcretioni veſtrae per Apoſtolica ſcripta mandamus, quatenus praedictae ſententiae denunciationes, quas ut dicitur contra praefatos Decanum & alios fieri facit Archiepiſcopus ſupradictus, quatenus in praedictos Canonicos Londoniae ob delictum Capituli eſt prolata, faciatis omnino caſſare: Contradictores auctoritate noſtro, appellatione poſtpoſita, compeſcendo. Quod ſi non omnes hiis exequendis poteritis intereſſe, duo veſtrum nihilominus exequantur. Datum Lugduni, quinto Calendas Octobris, Pontificatus noſtri anno octavo.
This year there were extraordinary Tempeſts, ſtormes and inundations of the Sea in England and ſundry other places, which Matthew Paris relating at large, makes this inference from them, that they were ſigns of Gods extraordinary indignation for the unſpeakable enormities and injuſtice of the See of Rome.Mat. Paris Hiſt. Angl. p. 773.
Inſolita maris inflatio & commotio, &c. Ut manifeſtè ira Dei tàm in mari, quàm in terra mortalibus appareret, ſecundum illud Abacuc vaticinium, vindicta videretur peccatorum imminere. Nunquid in fluminibus iratus es Domine, vel in mari indignatio tua? Et quid mirum? a Romana enim Curia, quae ſons eſſe totius juſtitiae tenetur, enormitates irrecitabiles emanarunt. Quarum unam indignam ſcribi, huic parginae duximus inſerendum.
Licet Prior de Binham jus plenarium haberet in Eccleſia de Westle, in uſus propriosDeteſtabilis exactio à Prioratu de Binham. habenda, utpote per collationem patroni, confirmationemque duorum Epiſcopo rum, & eorundem capituli, de tribus Romanae Eccleſiae Pontificibus, Lucio videlicet, Eugenio & Gregorio nono, quidam Januenſis, ſpurius, et illiteratus, tales à Domino Papa literas, contra jus et pietatem impetravit. Innocentius Epiſcopus, &c. Dilecto filio magiſtro B. de Nympha, ſcriptori noſtro in Anglia commoranti, ſalutem & Apoſtolicam benedictionē. Cum dilectus filius noſter N. Camerarius noſter, quondam Reinerio de Solerio Praepoſito Yporienſis nuper viam univerſae carnis ingreſſo, Eccleſiam Weſtleiae Elienſis Dioceſis, quam ſpectantem ad praeſentationem dilectorum filiorum Prioris & Conventus de Binham, ordinis S. Benedicti, idem Praep…ſitus dum viveret obtinebat in partibus Anglicanis, dilecto filio Herrigetto clerico, nato nobilis viri Pertini de Malachana de Volta, civis Ianuenſis, auctoritate noſtra duximus conferendam, decernens irritum et …uane, quicquid de ipſa contra collationem ſuam contigerit attentari. Nos quod à dicto Camerario factum eſt in hac parte, ratum habentes, diſcretioni tuae per Apoſtolica ſcripta mandamus, quatenus procuratorem ipſius H. vel alium quem volueris, ejus nomine in poſſeſſionem Eccleſiae memoratae, amoto ab ea quolibet detentore, per te vel per alium procures inducere corporalem, et tuearis inductum, contradictores per cenſuram Eccleſiaſticam, appellatione poſtpoſita, compeſcendo. Illa indulgentia non obſtante, per quam Anglis eſt indultum, quòd Itali clerici decedentis beneficium, vel cedentis alius Italicus immediatè nequeat obtinere, ſeu aliqua alia, de quae oporteat in praeſentibus fieri mentionem, aut per quam hec collatio ſen aſſignatio valeat impediri, vel etiam retardari, ſeu conſtitutione de duabus dietis edita in conſilio generali. Datum Lugd. 3 Cal. Maii. Pont. noſtri anno 7.
The ſame year, the Pope having a deſign to remove to Burdeaux, then under King Henry the third his Dominion, and from thence into England, and ſending ſolemn Nuncioes to King Henry for this purpoſe, he was thereupon put to a great dilemma, to avoid the Popes diſpleaſure on the one hand, and manifold inconveniences of granting his requeſt which would accrue to his Crown and Subjects, on the other hand; which he thought beſt to evade by delayes.
Tempore quoque ſub eodem, miſſis ſolennibus nunciis, Dominus Papa poſtulavitMat. Paris Hiſt. p. 777. Papa cupit apud Burdegalim commorari. Dominum Regem Angliae, ut liceret ei ſaltem apud Burdegalim civitatem ſuam in Gaſconia commorari. Fratres enim Domini Regis Francorum eum diſtrictè convenerant, rogantes ex parte dicti Regis & ſua, ut pacem iniret cum Frederico humiliato, & ſatisfactionem Eccleſiae humiliter offerenti, ſicut honorem univerſalis Eccleſiae diligebat. Imponebant etiam illi dicti Regis fatres, videlicet Pictaviae & Provinciae Comites, quod per Papae avaritiam totum evenit infortunium memoratum. Ipſe enim Papa cruce ſignatos, ne in ſuccurſum Regis advenirent, pecunia corruptus impedivit, et abſolvit a voto ſuae peregrinationis, quos paulò antè per ſuos mittit praedicatores & minores cruceſignavit. Praeterea cruce ſignatos Comiti R. et aliis vendit Magnatibus, ſicut olim Judaei conſueverunt, oves et columbas in Templo vendere, quos Deum legimus in Evangelio ira punitos ejeciſſe. His autem perſuaſionibus, difficilem ſe Papa exhibuit & inexorabilem, unde durius verbis & litigioſis Dominus Papa & dicti Comites ab invicem receſſerunt, & verſus Angliam ire maturaverunt, ut Dominum Anglorum Regem perſuaderent, quatenus ad ſuccurſum Francorum Regis praeſentiam ſuam deſiderantis & expectantis, ſecundum votum ſuum, ſicut honorem Chriſti deſideravit, properaret.
Arctabatur igitur Rex Angliae vehementer, quod ſi paecluderet vias Papae, fratremRegis Anglorum Anguſtia. ſuum Aethelmarum Papa offenſus minimè promoveret: ſi ſinum panderet e… refugii, Fredericum, per cujus terras neceſſe tranſire habet peregrinaturus, in iram provocaret. Francis quoque non placeret. Praeterea, quod multum prudentiores Angliae perterruit, ſi Papa in Burdegali commoraturus reciperetur, poſſet in brevi tempore per navigium in Angliam navigare, et illam praeſentia ſua deteriorare, et ut timetur, coinquinare. Qui enim ſenſerant illam ſuis corrumpi Caurſinis uſurariis, magis formidabant ipſum ſua Curia, ſi praeſens eſſet, quod abſit, maculari. (Such a dangerous, unclean, unwelcome gueſt was his Holineſſe then reputed, even in time of Popery to his Ghoſtly Sons, that they would rather have his room then company.) Ideo ſuper hoc propenſius conſilium Regis protelabatur.
The Biſhops and Clergy of the Province of Canterbury, to avoyd the turbulent Viſitation and Exactions of Archbiſhop Boniface, made a Tax and Collection to defray the Expenſes of their Appeals and oppoſitions againſt him in the Court of Rome, which our Hiſtorians thus relate.
Epiſcopi Angliae interim cognoſcentes ex dicti Epiſcopi (Lincolnienſis) relationibus,Mat. Paris, p. 776, 777. Mat. Parker & Godwin in the life of Boniface. Epiſcopi Angliae ſe opponunt Archiepiſcopo Cantuarienſi. nuper a Curia Romana redeuntis, & aliorum, quos miſerant, procuratorum & exploratorum ſuorum, quod Archiepiſcopus Cantuarienſis laqueos damnoſos ipſis parare moliebatur, pecuniam, ad expenſas in Curia Romana effundendas, collegerunt: quae, pecunia interveniente, more arundinis ventis agitatae, huc illucque flecti conſuevit. Acceperunt igitur à beneficiatis, de qualibet Marca duos denarios. Gravè enim erat, quod poſtulavit exactor memoratus, videlicet viſitationem et procurationem totius Cleri et populi in ſua, quae ampla fuit, Provincia. Quae propter hoc magis angebat univerſos, quod conſtat ipſum Archiepiſcopum morum & ſcientiae mendicum, ad ipſam viſitationem, non propter religionis augmentum, vel morum reformationem, ſed propter emolumenta turpia, et jam ſibi conſueta, certius inhiare; As moſt uſually did in ſuch Viſitations.Mat. Paris, p. 773, 774, 777. Archiepiſcopus Cantuarienſis metu ſupprimit vocem querulorum.
Diebus quoque ſub eiſdem, Cantuarienſis Archiepiſcopus cauteriatam ſuam ſentiens conſcientiam ſuper enormi facto quod Londini perpetraverat, maximè in Eccleſia Sancti Bartholomaei, miſſis clanculo nunciis, tàm comminationibus quàm blanditiis, & tàm ex parte Regis & Reginae, quàm ipſius Archiepiſcopus vocem querulam Canonicorum ſupprimere procuravit. Moreover,
Cantuarienſis Archiepiſcopus perpendens, quod ex enormi facto, quod Londini inArchiepiſcopi Cantuar. clamorem Canonicorum S. Bartholomaei compeſcuit. Eccleſiis Canonicorum Sancti Bartholomaei perpetraverat, infamiae & ſcandali foetor ſulfureus totius Regionis infecerat latitudinem, miſſis cautè nunciis, clamorem eorum blanditiis & promiſſis, admixtis comminationibus, ſuppreſſit. Ipſi igitur tum quia pauperes, tum quia potens erat Archiepiſcopus, ſeipſum etiam manifeſtè culpabilem juſtificare, in patientia ſua animas ſuas poſſidentes, ſiluerunt, Deo & beato Bartholomaeo cauſam ſuam commendantes.
Tempore quoque ſub eodem, Archiepiſcopus Cantuarienſis Bonifacius comperiensMat. Paris, p. 760. Mat. Parker in Bonifacio, p. 185, 186, 187. Cantuarienſis Archiepiſcopus Romanam Curiam adit. quod Decanus Sancti Pauli, concomitantibus quibuſdam ejuſdem Eccleſiae Canonicis, & eorum quos laeſerat procuratoribus, conſilio Legiſtarum animatus, & Regis Literis & protectione armatus, necnon & generis ſui potentiae conſiſus, ut fortior fieret in tyrannide, per Papalem auctoritatem, Curiam Romanam aditurus, in magna pompa et apparatu transfretavit. Boniface being at Rome, veriſſimas contra ſe commotiones paratas intelligens, adverſarios tâm Regis ac Reginae, quàm ſuo nomine partim minis, partim blanditiis compeſcuit. Deinde ut Provinciam Cantuarienſem ad nutum ſuum in perpetuum proſtraret, egit cum Papa, de viſitationis ſuae jure ejus authoritate firmando, quod cum intellexiſſent Suffraganei, pecuniam grandem ad ſuppeditandos in jure ſumptus in Curia Romana (quae, pecunia interveniente, more arundinis ventis agitatae, huc illucque flecti conſuevit) conflaflabant. What the iſſue of his Journy, and the conteſts between him and his Suffragans was before the Pope, *Mat. Weſtm. Anno 1250. p. 242.Matthew Weſtminſter thus ſummarily relates. Tandem poſt multas hinc inde expenſarum effuſiones, & laborum diverſas vexationes, determinatum est, ut ſuam Archiepiſcopus (ſecundum jus commune) rationabilius & tolerabilius exerceret juriſdictionem, & ſic viſitationem proſequeretur, ſub diffinita modificatione, & mota ceſſavit tempestas: of which more afterwards.
What Juriſdiction and Intereſt King Henry the 3d. claimed and exerciſed this yearMat. Paris, p. 776, 788. Mat. Weſtm. Anno 1250. Godwins Catalogue of Bps. Mortuo Epiſc. Roffenſi, eligitur Laurentius de S. Martino. in the election, confirmation of Biſhops, and diſpoſition of Biſhopricks, theſe enſuing paſſages will inform us.
Eodemque anni tempore, obiit Epiſcopus Roffenſis. Cujus loco Monachi Roffenſes elegerunt Magiſtrum Laurentium de Sancto Martino, Domini Regis Clericum & Conſiliarium ſpecialem, ne ſi forte alium elegiſſent, ſe Rex electioni oppoſuiſſet. He got a Diſpenſation from the Pope to hold all his former Livings in Commendam with his Biſhoprick, a practice newly invented.
Eodemque anno, circa feſtum Sancti Matthaei, apud Turonim obiit Epiſcopus Wintonienſis Mat. Paris, p. 774, 775, &c. Mat. Weſtm. Anno 1250. Mors Willielmi Epiſcopi Wintonienſis.Willielmus; qui, ut ſibi parceret in expenſis, ibidem circiter undecim menſibus moram cum caſtigata familia continuaverat. Obligabatur enim Epiſcopatus ejus debitis inaeſtimabilibus contra Papam, ex illo tempore excreſcentibus, quo Dominus Rex ipſum Epiſcopum perſequendo ab Anglia exturbaverat. Cui ſinum conſolationis Dominus Papa opime remuneratus tunc pandebat, ut *Here p. 581, to 596.praeſcriptum eſt. Facta igitur pace cum Papa, & Rege incurvato, ut pecuniam pactam ci…iùs coacervaret, qua Eccleſiam ſuam liberaret, ſolitam reſcidit menſae dapſilitatem & familiae numeroſitatem. Moriturus igitur, cum viaticum ſalutis videret afferri, cum in oſtio intrans Sacerdos, Euchariſtiam bajularet, ait, Expecta amice, Dignum est, ut Dei mei proditor obviam ei trahar, & meritò ut detractor: & ſic manibus miniſtrorum, qui ei obtemperaverunt, obviam Corpori Chriſti tractus, cum lachrymis & contritione viaticum aſſumpſit ſalutare. Et ſic in timore Dei ſpiritum contritum exhalavit.
Quod cum Dominus Rex audiſſet, laetas querelas ac breves cum ſiccis lachrymisRex omnem diligentiam adhibet ut frater ejus Aethelmarus in Epiſc. Wintonienſem poſtularetur. emittens, omni quo potuit ſtatim niſu conabatur, ut in loco ipſius frater ejus Aethelmarus, licet ordine, aetate, et ſcientia inſufficiens, ſubſtitueretur. Miſit igitur illico duos de praecipuis Clericis ſuis quos noverat ad omnem ſuggeſtionem ſagaciſſimos, Wintoniam cum Literis ejus, ut accumulantes blanditias minis & promiſſis, animos Monachorum Eccleſiae Cathedralis, ad quos pertinet electio, ad hoc inclinarent, ut ipſum Aethelmarum omnes in Epiſcopum poſtularent, & ſuarum Paſtorem animarum. Et qui ad hoc mittebantur fuerant Johannes Manſell, & Petrus Chaceporc, Clerici, qui ut deſiderium Regis effectui manciparent, ſummam diligentiam adhibuerunt, & quamplurium Monachorum corda enervarunt, ut eundem Aethelmarum poſtularent in Praeſulem. Poſtularent, inquam, quia ad Praeſulatus culmen omnino fuerat inſufficiens et ineptus. Deinde elapſis circiter quindecim diebus, quibus quotidie dicti Clerici inſtantiſſimè elaboraverant, ut eorum qui in Conventu conſtantiores videbantur, ad Regis terreni, ſpreto Regis coeleſtis timore, voluntatem incurvarentur, venit ipſe Rex Wintoniam, & illico ad Eccleſiam Sancti Swithini, videlicet Cathedralem accedens, quaſi Epiſcopus vel Prior venit in Capitulum, et aſcendens ſedem Praeſidentis, Sermonem ſedens hunc inchoavit, ſibi thema praefigendo.
JƲstitia & pax oſculatae ſunt invicem, &c. & continuans ſermonem, addidit: Sermo Regis quaſi praedicantis in Capitulo Wintoni…nſi.Ad me et Reges alios, necnon et Principes et Iuſtitiarios noſtros, qui habent mediante Iuſtitia populos gubernare, pertinet rigor Iudicii et Iuſtitiae. Ad vos autem, qui estis pacis homines & religionis alumni, pertinet pax & tranquillitas. Hodie autem, quia ut audivi, petitioni meae, ut benè ſit vobis, favorabiles vos foeliciter exhibuiſtis, Juſtitia & pax oſculatae ſunt. Quod est dictum: Aliquando vobis mihi rebellibus in poſtulatione Willielmi de Rale, Epiſcopi vestri jam defuncti, mihi non accepti, gravis extiteram: nunc autem vobis favorabilis factus ſum amiciſſimus, & memor veſtrae benignitatis, gratiſſimus impenſor viciſſitudinis. Praeterea, conſtans est per mulierem primò ruinam mundo eveniſſe, & per mulierem remedium. Similiter in caſu praeſenti, ut uxori meae, ſcilicet Reginae, avunculum ſuum Willielmum electum Valentinum promovere in hunc Epiſcopatum deſideranti, ſatisfacerem, vos aliquando ſollicitans inquietavi, & inquietando damnificavi: nunc autem ego, nimirum volens fratrem meum uterinum promovere, qui ratione mulieris, ſcilicet Reginae Iſabellae matris noſtrae, mihi indubitanter ſanguine fraterno conjungitur, vobis reconciliabor, voſque & Eccleſiam veſtram efficaciter promovebo, & praecordial is amicitiae brachiis amplexabor. Caeterum, libra rationis debetis non ultimò ponderare, quod in hac Civitate natus fui, & in hac Eccleſia baptizatus: unde majoris dilectionis mihi vinculis astringimini, nec debetis quomodolibet meae voluntati contraire, ſed in omnibus prompta devotione obſecundare. Nec vacat à cauſa conſenſus gratiſſimi, quod idem frater meus Aethelmarus postulandus Eccleſiam iſtam, velut Sol, radiis ſuae Regalis generoſitatis, quae fulget ex parte genitricis, & praeclari ſanguinis, quo pollet ex parte genitoris, & ſuae gratiſſimae benignitatis & juventutis, qua Deo complacet & hominibus, per longa tempora, ut ſperamus, illuſtrabit. Ite igitur in pace, et inito conſilio cito revertentes, ſine alicujus contradictionis ſcrupulo, pium propoſitum noſtrum, de quo mihi ſpem dediſtis, palam coram me & omnibus electum, vel poſtulatum veſtrum communi aſſenſu Aethelmarum fratrem meum foeliciter nominetis. Et in calce ſermonis ſuperaddidit, quod ſi ipſos Monachos perſuaſionibus ſuis rebelles inveniret, profecto confunderet univerſos: ſecundum illud Poëticum,