Vindication of Ecclesiastical Volume 3, Volume 2 · Book · Chapter 1 · Document 76
CIrca dies iſtos, Papa Gregorius, cum Imperatoris Romanorum Frederici contumaciam, ſimul & crucifixi contemptum, ut ſibi videbatur, impunitum diutiusAn. Dom. 1228▪ Mat. Paris, Hiſt Angl. p. 332. 333. Mat. Weſtm. Anno 1228. diſtuliſſet; tandem ne canis videretur latrare non valens, de conſilio Cardinalium ſuorum, ipſum Imperatorem excommunicavit, & latam ſententiam per literas Apoſtolicas in diverſis mundi partibus publicari praecepit. Inter caeteros autem hujus ſententiae, publicatores, Stephano ſcripſit Archiepiſcopo in haec verba: Gregorius Epiſcopus, Stephano Cantuarienſi Archiepiſcopo, ſalutem, &c. In maris amplitudine ſpatioſa navicula Petri poſita, vel potius expoſita turbinibus tempeſtatum, ſic jugiter procellis & fluctibus agitatur, ut ejus g…bernatores ac remiges vix contingat aliquando inter inundantium imbrium anguſtias reſpirare, vix Carybdis voragines tranſire, vix a Scylla declinare. Nam quandoque proſpero flatu plenis velis ad portum vehitur, ſubito ventus irruens ex adverſo, impulſus ab illo cujus halitus ardore facit, adaltitudinem maris & turbulentis profunditatis Oceanum▪ navis rapitur, quae cincta fluctibus mergitur, nec ſubmergitur: quia in ea Dominus reſidens, diſcipulorum tandem clamoribus excitatur, dum fugat ſpiritus inſufflantes, & mari ventiſque imperat, fit tranquillum. Quatuor quidem procellae quatiunt navem iſtam. Nam perfidia Paganorum turba Terram inclytam, Chriſti ſanguine conſecratam impie detinere contendunt; rabies tyrannorum temporalia rapiens, exterminat juſtitiam, & conculcat Eccleſiaſticam libertatem: haereticorum inſania Christi tunicam ſcindere nititur, & ſubvertere fidei Sacramentum: falſorum fratrum & filiorum doloſa perverſitas concutit viſcera, & latus dilacerat matris ſuae. Sicque fores pugnae, intus timores: extra inficit Gladius, & domibus mors ſimiliter intentatur. Sicque frequenter fit, quod Chriſti Eccleſia tot anguſtiis perturbatur; dum alere credit filios, nutrit in ſinu ignem, ſerpentes, & regulos; qui flatu, & morſu, & incendio cuncta vaſtare nituntur. Hinc eſt, quod ad monſtra hujuſmodi perimenda, & expugnandas acies inimica, ac tempeſtatum inquietudines mitigandas, Apoſtolica ſedes his temporibus cum multa diligentia quendam alumnum, Imperatorem videlicet Fredericum; quem quaſi a matris utero excepit, uberibus lactavit, humeris bajulavit, de manibus quaerentium animum ejus frequenter eripuit, educare ſtuduit, multis laboribus & expenſis uſque ad virum perfectum perduxit, ad Regiae dignitatis decorem, & tandem ad faſtigium culminis Imperialis provexit; credens illum habere defenſionis virgam, & baculum ſenectutis. Ipſe autem dum in Theutonicam ſe tranſtulit, ad habenas Imperii obtinendas, jucunda, ut credebatur, auſpicia, ſed verius pericula matris obtutibus inferebat. Nam ſponte, non monitu ſede Apoſtolica ignorante, crucem ſuis affixit humeris, vovens ſolemniter ſe in Terrae ſanctae ſubſidium profecturum. Deinde ſe & alios cruce ſignatos excommunicari obtinuit, niſi certo proficerentur tempore. Sed incidenter abſolutionem petiit, & accepit, de parendo ſuper haec mandatis Eccleſiae, prius praeſtito juramento. Exuberantem autem gratiam ſuper ipſum Apoſtolica ſedes infundens, ut feſtinantius ad Terrae ſanctae tranſiret ſubſidium, ipſum contra morem ad coronam vocavit, qui ad hoc non invitatus, ſed multiplicatis interceſſoribus interceſſoris invitari per magnificos nuncios conſuevit. Sicque idem ſub crucis vexillo uſque ad haec tempora *Did not this Pope and others who preceeded and ſucceeded him, much more do it, then this Emperor?propria negotia plenius, & perfectus conſummavit. Tandem cum manibus foelicis recordationis Honorii Papae, praedeceſſoris noſtri in beati Petri baſilica recepiſſet diadema, de manibus noſtris, tunc in minori officio conſtitutis, crucem reſumpſit, voto publice innovato. Plures ſub ſpe ſui ſubſidii ad ſumendam induxit, & certum recipit terminum transfretandi. Habito quoquo poſtmodum apud Verulas cum Eccleſia Romana colloquio, juravit publice, ſe in certo termino, a Romanae ſibi Eccleſia praefigendo, & tanquam Imperatorem honorifice profecturum. Exinde apud Ferentium in colloquio ſimili, duorum annorum tranfretandi elegit ſibi terminum, & praefixit. Sicque tranſiturum, & nobilem mulierem, natam Chariſſimi filii noſtri in Chriſto Johannis Regis Hieroſolymorum, illuſtris ipſius regni haeredem, in conjugem recepturum ſolemniter praeſtito juramento ſpoſpondit. Adjungentis, quod per hocad obſequium Terrae ſanctae, non ut caeteri peregrini, ſed ut Templarii & Hoſpitilarii ſe in perpetuum obligaret. Appropinquante itaque termino praelibato, caepit excuſationes multiplices praetendere, ſe ad tranſitum aſſerens non paratum, & ut denuo ternorum ſibi daretur terminus annorum, grandia obtulit obſequia Terrae ſanctae cum obligationibus ſatis magnis. Apoſtolica vero ſedes ne tantis laboribus exſufflatis & inutiliter ſic exhauſtis, totum diſſolveretur negotium, quod huic Principi poſt Romanam Eccleſiam principaliter incumbebat: habito plurium Epiſcoporum & aliorum virorum conſilio, de contingentibus nil omittens, venerabilem fratrem noſtrum P. Albanenſum Epiſcopum, & bonae memoriae G. titulo ſancti Martini Presbyterum Cardinalem, ad Confirmanda illa, quae Imperator pro crucis obſequio ſpontaneus promittebat tranſmiſit. Cumque apud ſanctum Germanum cum pluribus Alemanniae Principibus pariter conveniſſent, Imperator propria manu juravit, quod inde ad biennium, id eſt, in paſſagio Auguſti, nunc proximo tranſacto, omni excuſatione & dilatione ceſſantibus, transfretaret, mille milites ibidem per biennium teneret ad ſuum ſtipendium, pro ſubſidio Terrae ſanctae centum millia unciarum auri, in quinque paſſagiis tunc proximo futuris illuc deſtinaret certis aſſignanda perſonis. Et tunc Cardinales Presbyteri, de Imperatoris conſenſu, in conſpectu Principum ac populi circumſtantis, excommunicationis ſententiam publice Authoritate Apoſtolica protulerunt in quam incideret Imperator, ſi forte in aliquo defecerit praedictorum. Obligavit inſuper ſe Imperator ad centum chelendras, & quinquaginta galleias ducendas & tenendas ultra mare: & quod inſuper duobus millibus militum paſſagium certis terminis largiretur, in animam ſuam jurari faciens, ſe iſta quae diximus impleturum, & ſponte conſentiens in ſe & regnum ſuum ferri ſententiam, ſi non fuerint obſervata. Qualiter autem haec impleverit, advertas, Nam cum ad ejus frequentem inſtantiam, multa cruce ſignatorum millia per excommunicationis ſententiam coarctati in termino deſtinato ad portum Brunduſii properaſſent, quia gratiam ſuam Imperator ſubtraxerat civitatibus ferie cunctis in portubus conſtitutis, & idem a praedeceſſore noſtro, ac a nobis frequentius monitus, ut diligenter pararet omnia, & fideliter quae ſpoſponderat adimpleret: ipſe praemiſſorum, quae ſedi Apoſtolicae & cruce ſignatis per praedicatores & literas ſuas fecerat, de ſponſione paſſagii neceſſariorum & victus, ſuae ſalutis immemor, tamdiu in aeſtivi fervoris incendio, in regione mortis & aeris corruptela detinuit Chriſtianum exercitum, ut non ſolum magna pars plebis, verum etiam non modica multitudo nobilium & magnatum, peſtilentia, ſitis ariditate, ardoris incendio, ac multis incommoditatibus expiravit. Inter quos defecerunt bonae memoriae Epiſcopi Andegavenſis & Auguſtenſis. Pars vero non modica infirmitate gravata regrediens, in viis, in ſilvis, & in planitiis, in montibus & ſpeluncis occubuit jam ex parte. Sane reliqui vix obtenta licentia, licet galeiae, chalendrae ac naves ſufficientes ad tranſitum victualium, hominum, & equorum, ut promiſerat, non adeſſent, in feſto tamen beatae Virginis cum jam temporis inſtantia immineret, ut naves tranſmarinis partibus inciperent remeare, ſulcare maria inchoarunt: ſed pro nomine Jeſu Chriſti ſe diſcrimini committentes, ac credentes Imperatorem cominus eorum veſtigia ſecuturum, Idem vero, evacuatis promiſſionibus, ruptis vinculis quibus tenebatur aſtrictus, calcato timore divino, contempta reverentia Jeſu Chriſti, cenſura Eccleſiaſtica vilipenſa, ac relicto exercitu Chriſtiano, expoſita infidelibus Terra Sancta, devotione populi Chriſtiani abjecta; in ſuum & totius Chriſtianitatis opprobrium retrorſum abſtractus & illectus eſt ad conſuetas Regni delicias objectionem corporis ſui frivolis excuſationibus, ut dicitur, geſtiens palliare Attendite ergo, & videte, ſi eſt dolor ſicut dolor ſedis Apoſtolica, matris veſtrae, ſic crudeliter & toties deceptae in filio, quem lactaverat; in quem poſuit in hoc facto ſpei ſuae fiduciam, in quem tot beneficiorum abundantiam cumulavit. Diſſimulans interim, ne occaſione inventa, ſe averteret a Terrae ſanctae ſubſidio, exilia Praeſulum, ſpoliationes, captivitates, & injurias multiplices, quas Eccleſiis, viris religioſis, clericis irrogavit; & obaudiens querelas multiplices pauperum, populorum, & nobilium patrimonii Eccleſiae clamantium contra ipſum, quas in aures Domini Sabaoth credimus introiſſe. Et quamvis Eccleſiae Romana tueri debeat filium tanta diligentia educatum, et magnificentia exaltatum; nunc ipſum gemit ſine Marte victum, abſque hoſte proſtratum: et in ſuae confuſionis opprobrium, tam ignominioſe deiectum. Non minus gemit exterminium exercitus Chriſtiani qui non inimicorum gladiis, vel veritate defecit, ſed calamitate tam miſerabili eſt conſumptus. Gemit etiam quod reſidua bellatorum, expoſita maris periculis & fluctibus tempeſtatum, abſque duce; praeceptore, & principe ducitur, quo ignorat, modicum profectura terrae ſanctae utilitatibus. Quibus debitae conſolationis ſolitum & opportunae ſubjectioni sauxilium, impedientibus jam maris frementis procellis, temporiſque anguſtia juxta votum non poſſumus miniſtrare. Gemit inſuper excidium Terrae ſanctae utilitatibus, quibus debitae conſolationis ſolatium, & opportunae ſubjectionis auxilium, impedientibus jam maris frementis procellis, temporiſque anguſtia, juxta votum non poſſumus miniſtrare. Gemit inſuper excidium Terrae Sanctae, quam nunc eripi de manibus Paganorum ſperabamus; quam olim, ut aſſeritur, recuperaſſet Chriſtianus exercitus per *Excambium.concambium Damiatae, niſi ſemel eis & iterum Imperialibus fuiſſet Literis Interdictum. Qui etiam non fuiſſet in manibus Paganorum incluſus; ſi galeiarum ſubſidium, ut ex parte ſua promiſſum fuerat, & fieri poterat, ſubſecutum eſſet. Nam Damiata, quae ut aſtruitur, ſuo tradita nuncio, & aquilis Imperialibus inſignata; eodem die crudeliter ſpoliata, & per ſuas deteriorata, viliter & ignominioſe, per ipſos fuit infidelibus reſtituta. Recurrit etiam ad rediviva ſuſpiria, & amiſſionem praeſcriptam, recolens Damiatae tot laborum anguſtias, tot expenſarum diſpendia, tot mortes fidelium, & tot excurſus temporum, quae inutiliter affluxerunt; ſubortis lachrymis flere non ceſſat; nec eſt qui conſoletur eam ex omnibus charis ejus, nec abſtergat lachrymas a maxillis. Cum ergo vox ejus in Rama jam ſonuerit, & Rachel non ſolum filios, ſed haec omnia irremediabili lamentatione deploret; quis fidelium a gemitibus & ſuſpiriis continebit? quis filiorum, cernens aquarum profluvia de matris oculis prodeuntia, lachrymas non effundet? quis matris non compatietur anguſtiis? nec immenſis ejus doloribus condolebit? quis fidelium propter haec non ardentius inflammabitur ad ſubſidium Terrae Sanctae, ne Chriſtiana juventus ex inſperato caſu penitus proſtrata videatur, & ignominioſe animo conſternata? Nonne viri cordati, & filii Jeſu Chriſti, debent ad ſubſidium Terrae Sanctae tanto fortius animari, quanto ignominiam jam amplius reſultare conſpiciunt ex inſperata ruina in patrem & filium, in redemptorem atque redemptos, in Chriſtum & populum Chriſtianum? Nos igitur hoc negotium tanto ardentius reſumere affectamus, & profundiori conſilio lata intendimus remedia invenire; quanto magis neceſſitas, & ex multis inflata doloribus noſtram grandis anguſtia mentem pavit: & ſic cum Dominus populo ſuo modicum oſtendit ſe iratum, de illius manu hoc tempore ſacrificium non acceptans, qui prudentiam non eſt imitatus illorum, per quem ſalus in Iſrael conſuevit. Non tamen miſericordiae Dei ſunt conſumptae, nec ejus miſerationes penitus defecerunt. Sperantes namque in miſericordia Dei noſtri, qui viam nobis oſtendit, per quam in hoc opere proſpere gradiamur: & viros ſecundum cor ſuum deſtinabit, qui praecedant in cordis puritate ac manuum munditia exercitum Chriſtianum. Ideoque fraternitatem veſtram obſecramus in Domino, per Apoſtolica ſcripta praecipiendo mandantes: quatenus haec clero et populis vobis commiſſis fideliter exponentes, ac inducentes eoſdem ad haec exequenda, ſuos ſtudeant animos praeparare; & ipſos ad vindicandam injuriam Jeſu Chriſti ſedulis exhortationibus invitetis, ut cum ipſos ſedes Apoſtolica habito majori tractatu ſollicitandos providerit, promptos inveniat & paratos. Porro, ne tanquam canes muti, non valentes latrare, videamur deferre homini contra Deum, non ſumentes ultionem de illo, qui tantam injuriam populo procuravit, Imperatorem videlicet Fredericum, qui nec transfretavit in termino conſtituto, nec illuc in taxatis paſſagiis praeſcriptam pecuniam deſtinavit, nec mille duxit milites per biennium tenendos, ad ſuum ſtipendium, pro ſubſidio Terrae Sanctae ibidem, ſed in tribus articulis manifeſte deficiens, in his diſcriptae excommunicationis laqueum ultroneus ſe ingeſſit, excommunicatum, quanquam inviti, publice Nota.nunciamus, et mandamus ab omnibus arctius evitari: contra ipſum, ſi contumacia ejus exigerit, gravius proceſſuri. Confidimus tamen adhuc in pii patris clementia, qui neminem vult perire, quod oculi mentis caligantes, hoc Eccleſiaſtico delibuti collirio, …i non fuerit animo rebellis, lumine poterunt illuſtrari, ut ſuam aſpiciat nuditatem▪ & ignominiam ſuam, quam incurrit, avertat: Sicque recurrat ad medicum, & ad matrem Eccleſiam revertatur, per humilitatem debitam: & ſatisfactionem congruam, ſalutis remedia recepturus. Non enim ejus ſalutem in Domino affectamus interire, quem olim ſyncere dileximus, in minori etiam officio conſtituti. Data Laterani, Pontificatus noſtri Anno ſecundo.
The Emperour juſtly incenſed with the publication of theſe libellous, ſcandalous, and fabulous Excommunications againſt him in England, and all other Kingdoms, Churches, to his intollerable defamation; endeavoured to vindicate himſelf and his innocency, againſt the Popes calumnies, by diſpatching Letters into all parts, and particularly into England, thus recorded by Matthew Paris.