Works Volume 4, Chapter 1
CAP. I.
Clemens Romanus quis fuerit. Romanorum Epiſcoporum ſeries ad Irenaei tempora. Hegeſippi, & Hieronymi teſtimonium; Quaeſtio an primus, an tertius, an quartus poſt Petrum Clemens, Epiphanii teſtimonium. Paulus & Petrus Romanam Eccleſiam fundabant. Teſtimonium Gaii, Dionyſii. Duo Romae coetus, Judaeorum & Gentilium. Petro Clemens, Paulo Linus ſucceſſit. Idem Antiochiae factum. Evodius & Ignatius. Ignatius ab Apoſtolis conſtitutus Epiſcopus. Idem Epheſi, Johannes & Timotheus. Idem Corinthi, Paulus & Cephas. Conſtitutio de uno in civitate Epiſcopo poſt nata. Idem fortè Hieroſolymis. Quindecim Epiſcoporum ſucceſſiones, à Chriſto ad Adriani obſidionem. Hugonis Grotii teſtimonium de duobus Hieroſolymae conventibus.
§. 1. POſt omnes Sacri Codicis periochas, quae ad hanc materiam pertinere videntur, leviter perluſtratas, Ad primi aevi ſcriptores, adeóque primo loco ad Clementis Romani ad Corinthios Epiſtolam accedamus, De ipſo imprimis paucula praefati.
§. 2. Hunc Pauli foreign Petri, tandémque Epiſcopum Romanum fuiſſe ex aPhil. 4.3.Paulo, bEp. ad Trall.Ignatio, cL. 3. c. 3. Euſ. l. 5. c. 6. Hieron. Catal. & in Iſ. 52.Irenaeo, & Antiquorum omnium conſtanti affirmatione diſcimus. Ideóque dHier. in Iſ. 52.Apoſtolicum virum, eHier. in Interp. Com. Orig. in Ep. ad Rom.Apoſtolorum Comitem, imò fClem. Al. Strom. l. 4.Apoſtolum nuncupatum eſſe praedixmus.
§. 3. De eo, & hâc ejus Epiſtolâ à gforeign, Euſeb. l. 3. c. foreign ▪Romanâ Eccleſiâ ad Corinthios, ad acerrimam hDe hac foreign Hegeſip. Euſ. l. 3. c. foreign. l. 4. c. foreign.foreign inter ipſos ſedendam miſsâ, loquatur prae aliis iL. 3. c. 3. Euſ. 4. c. 6.Irenaeus qui ſimul Romanorum Epiſcoporum ſeriem ad ipſius tempora ab Apoſtolis deducit, foreign, inquit, foreign, &c. Clariſſima, & illuſtriſſima ſingularium Epiſcoporum ſeries, ab Apoſtolis fundatoribus, per Linum, Cletum, (vel Anacletum) Clementem, Evareſtum, Alexandrum, Xyſtum, Teleſphorum, Hyginum, Pium, Anicetum, Soterem ad duodecimum Eleutherium, Irenaei aetate ſuperſtitem, deducta.
hEpiphanio aliiſque foreign vocatus.§. 4. Eadem etiam ab Hegeſippo, hoc ipſo tempore hiſtoriam ſuam adornante, &, ut ait *L. 2. c. foreign.Euſebius, foreign, ſub primâ Apoſtolorum ſucceſſione vivente, à Novatorum omnium calumniis vindicatur. †Euſ. l. 4. foreign.foreign, inquit, foreign, &c. quod idem foreign foreign, in unaquaque civitate, & Epiſcoporum ſucceſſione, eodem modo ſe habere conſirmat, & exinde foreign, haereſium origines, quatenus his Apoſtolicae doctrinae propagatoribus ſe oppoſuerint, deducit.
§. 5. Idem etiam ab Hieronymo didiciſſe non gravabitur, quiſquis Hieronymo Authore Presbyteranam foreign amplexus eſt; Clemens, *Catal. Eccl. ſcript.inquit ille, quartus poſt Petrum Romanus Epiſcopus, ſiquidem Linus ſecundus fuit, tertius Anacletus, tametſi plerique Latinorum, ſecundum poſt Petrum putent fuiſſe Clementem.
§. 6. De re ipſa mirus omnium conſenſus, Clementem Romae Epiſcopum fuiſſe, eúmque ſingularem; at quo ordine aut loco ſucceſſerit, ſeu ſecundo, ſeu quarto poſt Petrum, ſeu demum foreign, magnis, ut videtur, authoribus diverſa placuere. Ab Hieronymo quartus, ab Irenaeo tertius, à Latinis, i. e. *De praeſcr▪Tertulliano, & reliquo ſatis prolixo comitatu, ſecundus illi aſſignatur, ut & ab authore Conſtitutionum.
§. 7. In hac tantâ ſcriptorum antiquorum varietate, non dicam inconſtantiâ, non gravabimur hîc quaedam, licèt extra orbitam, breviter proponere, rémque non ita omnibus notatam paucis dilucidare, facto initio ab Epiphanii verbis, quatenus ea cum Irenaeo ſatis pulchrè concordant, ei itidem lucem non minimam allatura, l. 1. adverſ. Carpocra. foreign, inquit, foreign. Hic quod ab Irenaeo de beatis Apoſtolis, illud ab Epiphanio de Petro, Paulóque, diſertè Apoſtolis & Epiſcopis dictis, affirmatum videmus, ab utroque ſcilicet foreign, fundatam Eccleſiam Romanam, & aedificatam eſſe.
§. 8. Magna quidem non ita pridem inter doctos viros orta & in utramque partem diſceptata controverſia eſt, an Petrus & Paulus unum idémque Eccleſiae Romanae caput conſtituerint, cui Epiſcopus Romanus poſtmodum ſucceſſerit, (foreign) an demum uni Petro Primatus & Cathedra imputanda, & vindicanda ſit. Nolo me liti iſti immiſcere, paucis tantummodo interceſſurus, quae omnem litigantibus materiam, omnem antiquorum ſcriptis foreign praeripiant.
§. 9. Ʋtroſque, Paulum & Petrum, Apoſtolos, Romae fidem Chriſti inſeviſſe, & ſanguine ſuo obſignaſſe, praeter praedicta Irenaei, & Epiphanii ſuffragia, praeter ipſam foreign, inſcriptionem in coemeteriis ipſorum, foreign, inquit *Euſ. hiſt. Ec. l. 2. foreign.Euſebius, foreign, ad ipſius adhuc tempora permanentem, his duobus teſtimoniis extra dubium ponetur.
§. 10. Primò foreign ſatis antiquus, Zephyrini Epiſcopi foreign apud Euſebium, l. 2. c. foreign. de Pauli & Petri monumentis verba faciens, ea foreign appellat. Sic & ſecundò *Ibid.Dionyſius Corinthiorum Epiſcopus, (annis poſt ipſorum exitum 20.) in Ep. ad Rom. Romanam aequè ac Corinthiorum Eccleſiam foreign affirmat. Haec verò ab illis non incommodè, ſed, ſecundum rei geſtae Hiſtoriam, exactiſſimè affirmata eſſe, conſtabit illicò, ſi unicum illud recolatur, non Gentiles tantùm, ſed Judaeos Romae fuiſſe, Eos quidem ſatis inter ſe diſſitos, ante fidei praedicationem, nec ſubitò in eundem coetum compingendos. Eodem igitur tempore, quo Petrus (foreign) Judaeis, Paulus etiam (foreign) Gentilibus foreign Romae praedicabat, foreign, Act. 28.30. poſtquam Judaeorum maxima pars ab eo diſceſſerant, v. 29.
§. 11. Hoc uno praelibato, Illud ſtatim ſequitur, quod ex *Ep. ad Trall.Ignatio laudat Walo, Linum Paulo, Clementem Petro ſeorſim adjunctos Diaconos fuiſſe, qui, cùm per aliquod tempus foreign, Apoſtolis tandem in Epiſcopatu ſuccedebant, Linúſque Gentilium Romae fidelium, Clemens Judaeorum Epiſcopus creabatur.
§. 12. Exhinc prima iſta ſcriptorum varietas exorta eſt, dum alii Petro, alii Paulo Romanae Eccleſiae Originem imputaverint, ſed utrique eorum rectiſſimè Epiphanius.
§. 13. Exhinc ſecunda varietas, dum alii Linum, alii Clementem, primum poſt Apoſtolos Romae Epiſcopum ſtatuerint, ſingulis quidem id quod res eſt affirmantibus, ſed diverſo reſpectu (& ſic ut nobis rerum geſtarum ignaris, erroris quandoque anſam porrexerint) Lino quidem Paulo, Clemente Petro ſuccedente, tandémque poſt Lini & Anacleti (vel Cleti) exitum, ſublato omni diſcrimine, atque in unum Eccleſiae conſeſſum coaleſcentibus Judaeis & Gentilibus, Clemente ſimul omnes paſcente.
§. 14. Exhinc & tertia varietas de hoc uno Clemente, aliis eum Petro primum, *L. 7.45. foreign.authore Conſtitutionum, poſt Linum, ſecundum, aliis poſt Linum Cletúmque, tertium, & incluſivè loquendo, (quod feciſſe Hieronymum conſtat) ſic ut Apoſtolis ipſis primae deferrentur, etiam quartum ſucceſſiſſe affirmantibus.
§. 15. Quod de Romanâ diximus, idem & in Antiochenâ eveniſſe apparet. In Epiſtolâ ad Magneſios (licèt in Laurentiano codice non compareat) Antiochena Eccleſia à Petro & Paulo foreign fundata dicitur, & in Epiſtolâ ad Antiochenos ſatis antiquâ, & à Walone ſub Ignatii nomine laudatâ, Vos, inquit, Antiocheni foreign, quod & alii non ſemel affirmarunt. Id verò ſic intelligi debet, ut, quemadmodum Petrus Judaeorum Antiochenſium, ita Paulus Gentilium, Apoſtolus fuiſſe ſtatuatur. Nam Eccleſiae, vel coetus Gentilium Antiochenſium (ſub Paulo ad fidem perductorum) diſerta mentio eſt, Act. 15.23. ubi Decretalis Epiſtola Concilii Hieroſolymitani, [foreign] inſcripta, hunc foreign Gentilium coetum indigitat.
§. 16. Quod ex Gal. 2.9. ſatis clarè monſtrari poteſt; Ibi enim junxiſſe dextras Apoſtoli dicuntur, & pactum iniiſſe, ut Paulus cum Barnabâ foreign, ut ad provinciam ipſorum, Petrus verò (ut & Jacobus Hieroſolymorum Epiſcopus, &, ut ſtatim dicetur, Joannes) ad Judaeos; i. e. cùm in unâ aut civitate aut provincia, ubi & Judaei & Gentiles eſſent, fidem Chriſti praedicarent, hi ad Gentium Synagogas, illi ad Gentilium aedes privatas ſe reciperent.
§. 17. Quod ad hanc Antiochiae civitatem foreign pertinere videmus, v. 11. Ubi Petro Antiochiam venienti, & (ut Judaeis Hieroſolymitanis, legis Moſaicae aemulis, licèt ad fidem converſis, gratum faceret, & à ſe proculcatae legis ſcandalum procul arceret) ſe à Gentilium conſortio ſubtrahenti, v. 12. idémque reliquis Judaeorum Antiochenſium fidelibus facientibus, Paulus itidem praeſens, ſe foreign in faciem, i. e. corani, & publicè obſtitiſſe profitetur.
§. 18. Poſtquam verò & Petrus, & Paulus Antiochiâ abſceſſerant, ad alias Apoſtolicae ſollicitudinis ſuae partes profecti, quid mirum, ſi, quod Apoſt. Conſt. ſcriptor aſſerit, Evodius pariter, & Ignatius, alter Petro (in Eccleſia Judaeorum) alter Paulo (in parte Gentilium) ſuccederet, utriſque tandem coetibus, dirutâ divinitùs maceriâ omni, ſub Ignatio foeliciter coaleſcentibus, qui igitur *Hom. 4. in Luc.Origeni & †L. 2. c. foreign.Euſebio ſecundus, Hieronymo (iterum incluſivè Apoſtolos complexo) tertius Antiochiae Epiſcopus dicitur, *De Syn. Arim. & Seleuc.Athanaſio itidem foreign, poſt Apoſtolos non unum, ſed plures) conſtitutus Epiſcopus. Quod & †Ign. Encom.Chryſoſtomus ſic effert, foreign, &c. eum ab Apoſtolis (in plurali) creatum Epiſcopum fuiſſe, cùm tamen Theodoretus foreign, &c. à magni Petri dextrá foreign, ſummi ſacerdotii, i. e. Epiſcopatus gratiam accepiſſe pronunciet. Ita enim rem integram geſtam eſſe, veterum ſcripta diſerte monſtrant. De Euodio imprimis illud in voce foreign Suidae notiſſimum eſt, foreign, Regnante Romae Claudio, Petro Apoſtolo Euodium Antiochiae ordinante Chriſtiani cognominabantur, qui prius Nazores & Galilaei dicebantur. De Ignatio verò illud Pſeudo-Clementis, Conſtit. l 7. c. 47. teſtabitur, foreign, Ignatius à Paulo Epiſcopus ordinatus eſt. Cùm verò in Ignatii Actis à Simeone Metaphraſte congeſtis, Ignatius Euodio ſucceſſiſſe dicatur, ut Euodius Petro, foreign, accinente itidem Actorum Ignatii vetere Scriptore. Manuſcripto, foreign (foreign) foreign, cumque illud, ut diximus, ipſius Petri dextra factum eſſe affirmet Theodoretus [in foreign] ut & Felix tertius Papa in Epiſtola ad Zen…nem, foreign hic omnem abſtulit Johannes Antiochenus in [l. 10.] Chronico, ita rem integram diſponens, foreign (foreign) foreign. Cum Petrus Romam contenderet, i…erque per Antiochiam magnam faceret, Euodium Epiſcopum & Patriarcham Antiochenum mori contigit, & Ignatius (prius Gentilium Antiochenorum Praefectus à Paulo conſtitutus) Epiſcopatum Antiochiae Magnae ſuſcepit, (Judaicae nempe foreign, cui vivus praefuerat Euodius) Sancto Petro Apoſtolo manus illi imponente, & in ſolio collocante. Clara itidem omnia, ſi quis animum adverterit.
§. 19. Idem etiam Epheſi obtinuiſſe videtur, ubi praeter Gentiles à Paulo converſos, & in manus Timothei traditos, alios poſteà è Judaeis, ſub Sancto Johanne Apoſtolo (cujus provincia Judaei ex pacto erant, Gal. 2.9. & illi quidem per Aſiam, ut ex *foreign, l. 3. c. foreign.Euſebio ubique patet, univerſam, praecipuè verò Epheſi, †Vid. Polycratem ap. Euſeb. l. 3. c. foreign.ubi diem obiit, degentes) poſt ejus ab exilio reditum, in ſacros coetus collectos fuiſſe conſtabit, ſi adeatur Euſebius, l. 3. c. foreign. Idque ex antiquâ foreign affirmat conſtitutionum author, foreign. Epheſi quidem Timotheus à Paulo, Johannes verò à Johanne Epiſcopus ordinatus eſt.
§. 20. Idem ferè de Corintho credendum ſuadet, Dionyſii, antiquiſſimi Corinthiorum Epiſcopi, priùs laudatum teſtimonium, qui Corinthum, aeque ac Romam, non Pauli tantùm, ſed & Petri foreign plantationem fuiſſe affirmat. Paulus nempe Gentiles Corinthi repertos (tales Criſpus, Gaius, Stephanae integra familia) ad fidem vocatos baptizavit, 1 Cor. 1.14, 16. Judaeos itidem nonnullos foreign, Act. 18.4. qui tamen (ex potiori eorum parte) foreign obſiſtebant, & blaſphemabant, v. 6. & exinde Paulus ſe ad Gentiles ſolos recipiebat. Judaeis verò Cephas, i. e. Petrus Evangelium praedicavit, ut patet 1 Cor. 1.12. & 3.22. & haec duplex foreign, ſtatim (licèt non in diverſos coetus ſub diverſis Epiſcopis, tamen) in partes perquam diſſitas foreign diſceſſit, c. 1.13. & ex hac ipſâ duplici plantatione (uno dicente, Ego ſum Pauli, c. 3.4. & altero eſſe ſe ex parte Cephae affirmante, v. 22.) omnes illae notiſſimae foreign, & foreign, inter fideles ortae ſunt. Quod quum à proximis Apoſtolorum ſucceſſoribus, idem ubique docente experientiâ, ſatis animadverſum eſſet, tunc demum toto orbe decretum eſt, ut ad unum ubique in ſingulis civitatibus Epiſcopum res tota deferretur; Quod iis quidem quae ad Hieronymi ſententiam dicenda putavimus, ſatis commod… addi poſſet, ſi iis jam vacaremus.
§. 21. Tunc certè conſtitutioni iſti locus fuit (quam tacito primùm conſenſu firmatam, dein Canonibus ſancitam eſſe veriſſimè pronunciavit *Apol. p. 188.D. Blondellus) foreign. Illis enim verbis hunc ſenſum ineſſe [in eâdem civitate unicum Epiſcopum eſſe oportere, ad quem omnes convenirent, Judaei, Gentéſque] vox [foreign] mihi perſuaſit, quâ, ſub iſtis temporibus, Gentilium, & Judaeorum in Eccleſiâ Chriſti amicam conjunctionem, intelligi, Apoſtolorum Symbolum confirmat, ideóque Polycarpum foreign dici videmus, in Epiſt. Eccl. Smyrn. apud Euſeb. Hoc certè, ante ea à Cornelio prolata verba, tacito conſenſu jamdiu invaluiſſe D. Blondello elargiemur, Tandémque Niceno *Can. 8.Canone, contra Novatianos in univerſum decretum eſſe, foreign, in qualibet civitate unicum tantùm, non plures Epiſcopos admittendos eſſe. Quam ad rem qui plura cupit, adeat Notas in Cod. Can. Eccleſiae Ʋniverſae, p. 146. eadémque apud D. Blondellum relegat, Apol. p. 189.
§. 22. Haec certè de Româ, Epheſo, Antiochiâ, Corintho ſatis manifeſta, ſi etiam Hieroſolymis locum habere poſſent, exinde lucem aliquam tenebris iſtis, quae foreign occupaſſe dicuntur, exorituram ſeperarem. Epiſcoporum enim Hieroſolymae primorum (poſt Jacobum, & Simeonem uſque ad Marcum) tempora foreign nequaquam ſe reperiſſe fatetur *L. 4. c. foreign.Euſebius, id tantùm foreign accepiſſe, A Chriſto ad obſidionem Judaeorum ab Adriano factam, quindecim Epiſcoporum ſucceſſiones fuiſſe, quos, inquit, omnes Hebraeos fuiſſe affirmabatur, Jacobum ſcilicet, Simeonem, Juſtum, Zacchaeum, Tobiam, Benjaminum, Joannem, Matthiam, Philippum, Senecam, Juſtum, Levi, Ephraemum, Joſephum, Judam, poſt quem primus è Gentibus Marcus ſedere coepit.
§. 23. Ex hâc foreign, ut Euſebio viſum eſt, hiſtoriâ, mirum eſt quàm ſibi prolixas tragoedias exordiendi occaſionem arripuerit *Praeſ. p. 14.D. Blondellus, ut ſic foreign ſuae de foreign inſerviret. Eae quidem tanti non ſunt, ut hîc Lectori extra orbitam, & ad nauſeam proponantur. Verùm ſi conjecturae (in re obſcurâ) non adeò improbabili locus, aut venia ſperari poſſet, non gravarer ego foreign, aut ſymbolam meam hîc adjicere; ſcilicet ut alibi, ſic & Hieroſolymis, poſt excidii ſaltem ſub Tito tempora, Gentilibus jam tum non paucis civitatem occupantibus, & ad fidem demum Chriſti converſis, ſuum à Judaeis diſterminatum coetum fuiſſe, cui licèt, ad Marci illius tempora, Hebraei Epiſcopi praeſiderent (eodem planè exemplo, quo & Paulus, Hebraeus ipſe ex Hebraeis, Romae, Antiochiae, Corinthi, Epheſi, Gentiles ad fidem à ſe vocatos aliquandiu gubernabat, & quo Timotheus, circumciſus & ipſe, Gentilibus Epheſinis praeponebatur) poterant tamen Hebraei fideles ut aliis multis, ſic & ipsâ, quâ utebantur, linguâ ad alienigenis disjuncti, (praeſertim cùm ab ipſis Helleniſtis, i. e. Graecè loquentibus Judaeis quadantenus diviſi eſſent, Act. 6.1.) ſuum etiam coetum ſeparatum, atque à Gentium fidelibus diſtinctum, ſub Epiſcopo ſuo uſque ſervare.
§. 24. Quá in re, conjecturae noſtrae ſuffragium ſuum tuliſſe Hugonem Grotium, foreign, ex annotationibus poſthumis ad Apoc. 11.3. nuper editis, & poſtquam haec omnia Typographo tranſmiſſa eſſent, curſim perlectis edoctus gratulor. Sic enim ille, de duobus teſtibus. Duo Chriſtianorum genera ex multitudine Aeliam deductâ exſtiterunt, ex Judaeis orta & alienigenis, Qui cum diversâ linguâ loquerentur, Judaei Hebraicâ, alienigenae Graecâ, neceſſariò & duos fecere conventus, ſive Eccleſias, Hîc duo illi conventus (putarim potius Epiſcopi horum conventuum) vo…antur teſtes duo, quia illuſtre Deo teſtimonium praebebant. Et quia facti ex Judaeis Chriſtiani opponebant ſe aliorum Judaeorum vitiis, ſicut olim Moſes fecerat, ideò Moſi comparantur, & quia vocati ex Gentibus idololatriam oppugnabant, ideò Eliae comparantur, qui Idololatriam & olim deſtruxerat.—Tempus autem hîc expreſſum terminatur, in principio motus Judaici, qui fuit ſub Adriano. Atque inde futurum erit, ut quindecim iſti à Chriſto ad Adrianeum excidium Epiſcopi non in uno Judaeorum omnes, ſed diviſim alii in Judaeorum, alii in Gentilium coetu, aut Eccleſiâ (i. e. in cathedra non unâ, ſed geminâ) praeſederint. Neque nobis opus erit, ut aut ad Euſebii foreign, aut ad perpetuam D. Blondelli ſeniorum praeſidentiam confugiamus; Judicent vi…i docti. Nos interim in orbitam redeamus.