Poems, Elegies – Poem 12
ELEGIARUM Liber Primus.
Elegia prima ad Carolum Diodatum.
TAndem, chare, tuae mihi pervenere tabellae,
Pertulit & voces nuncia charta tuas,
Pertulit occiduâ Devae Ceſtrenſis ab orâ
Vergivium prono quà petit amne ſalum.
Multùm crede juvat terras aluiſſe remotas
Pectus amans noſtri, tamque fidele caput,
Quòdque mihi lepidum tellus longinqua ſodalem
Debet, at unde brevi reddere juſſa velit.
Me tenet urbs refluâ quam Thameſis alluit undâ,
Meque nec invitum patria dulcis habet.
Jam nec arundiferum mihi cura reviſere Camum,
Nec dudum vetiti me laris angit amor.
Nuda nec arva placent, umbraſque negantia molles,
Quàm male Phoebicolis convenit ille locus!
Nec duri libet uſque minas perferre magiſtri
Caeteraque ingenio non ſubeunda meo.
Si fit hoc exilium patrios adiiſſe penates,
Et va …um curis otia grata ſequi,
Non ego vel profugi nomen, ſortemve recuſo,
Laetus & exilii conditione fruor.
O utinam vates nunquam graviora tuliſſet
Ille Tomitano flebilis exul agro;
Non tunc Jonio quicquam ceſſiſſet Homero
Neve foret victo laus tibi prima Maro.
Tempora nam licet hîc placidis dare libera Muſis,
Et totum rapiunt me mea vita libri.
Excipit hinc feſſum ſinuoſi pompa theatri,
Et vocat ad plauſus garrula ſcena ſuos.
Seu catus auditur ſenior, ſeu prodigus haeres,
Seu procus, aut poſitâ caſſide miles adeſt,
Sive decennali foecundus lite patronus
Detonat inculto barbara verba foro,
Saepe vafer gnato ſuccurrit ſervus amanti,
Et naſum rigidi fallit ubique Patris;
Saepe novos illic virgo mirata calores
Qud ſit amor neſcit, dum quoque neſcit, amat.
Sive cruentatum furioſa Tragoedia ſceptrum
Q…aſſat, & effuſis crinibus ora rotat,
Et dolet, & ſpecto, juvat & ſpectaſſe dolendo,
Interdum & lacrymis dulcis amaror ineſt:
Seu puer infelix indelibata reliquit
Gaudia, & abrupto flendus amore cadit,
Seu ferus è tenebris iterat Styga criminis ultor
Conſcia funereo pectora torre movens,
Seu maeret Pelopeia domus, ſeu nobilis Ili,
Aut luit inceſtos aula Creontis avos.
Sed neque ſub tecto ſemper nec in urbe latemus,
Irrita nec nobis tempora veris eunt.
Nos quoque lucus habet vicinâ conſitus ulmo
Atque ſuburbani nobilis umbra loci.
Saepius hic blandas ſpirantia ſydera flammas
Virgineos videas praeteriiſſe choros.
Ah quoties dignae ſtupui miracula formae
Quae poſſit ſenium vel reparare Jovis;
Ah quoties vidi ſuperantia lumina gemmas,
Atque faces quotquot volvit uterque polus;
Collaque bis vivi Pelopis quae brachia vincant,
Quaeque fluit puro nectare tincta via,
Et decus eximium frontis, tremuloſque capillos,
Aurea quae fallax retia tendit Amor.
Pellaceſque genas, ad quas hyacinthina ſordet
Purpura, & ipſe tui floris, Adoni, rubor.
Cedite laudatae toties Heroides olim,
Et quaecunque vagum cepit amica Jovem.
Cedite Achaemeniae turritâ ſronte puellae,
Et quot Suſa colunt, Memnoniamque Ninorr.
Vos etiam Danaae faſces ſubmittite Nymphae,
Et vos Iliacae, Romuleaeque nurus.
Nec Pompeianas Tarpêia Muſa columnas
Jactet, & Auſoniis plena theatra ſtolis.
Gloria Virginibus debetur prima Britannis,
Extera ſat tibi ſit foemina poſſe ſequi.
Tuque urbs Dardaniis Londinum ſtructa colonis
Turrigerum latè conſpicienda caput,
Tu nimium felix intra tua moenia claudis
Quicquid formoſi pendulus orbis habet.
Non tibi tot caelo ſcintillant aſtra ſereno
Endymioneae turba miniſtra deae,
Quot tibi conſpicuae formáque auróque puellae
Per medias radiant turba videnda vias,
Creditur huc geminis veniſſe invecta columbis
Alma pharetrigero milite cincta Venus,
Huic Cnidon, & riguas Simoentis flumine valles,
Huic Paphon, & roſeam poſthabitura Cypron.
Aſt ego, dum pueri ſ…it indulgentia caeci,
Moenia quàm ſubitò linquere fauſta paro;
Et vitare procul malcfidae infamia Circes
Atria, divini Molyos uſus ope.
Stat quoque juncoſas Cami remeare paludes,
Atque iterum raucae murmur adire Scholae.
Interea fidi parvum cape munus amici,
Paucaque in alternos verba coacta modos.
Elegia ſecunda, Anno aetatis 17.
In obitum Praeconis Academici Cantabrigienſis.
TE, qui conſpicuus baculo fulgente solebas
Palladium toties ore ciere gregem,
Ultima praeconum praeconem te quoque ſaeva
Mors rapit, officio nec favet ipſa ſuo.
Candidiora licet fuerint tibi tempora plumis
Sub quibus accipimus delituiſſe Jovem,
O dignus tamen Haemonio juveneſcere ſucco,
Dignus in Aeſonios vivere poſſe dies,
Dignus quem Stygiis medicâ revocaret ab undis
Arte Coronides, ſaepe rogante dea.
Tu ſi juſſus eras acies accire togatas,
Et celer à Phoebo nuntius ire tuo,
Talis in Iliacâ ſtabat Cyllenius aula
Alipes, aethereâ miſſus ab arce Patris.
Talis & Eurybates ante ora furentis Achillei
Rettu…it Atridae juſſa ſevera ducis.
Magna ſepulchrorum regina, ſatelles Averni
Saeva nimis Muſis, Palladi ſaeva nimis,
Quin illos rapias qui pondus inutile terrae,
Turba quidem eſt telis iſta petenda tuis.
Veſtibus hunc igitur pullis Academia luge,
Et madeant lachrymis nigra feretra tuis.
Fundat & ipſa modos querebunda Elegéia triſtes,
Perſonet & totis naenia moeſta ſcholis.
Elegia tertia, Anno aetatis 17.
In obitum Praeſulis Wintonienſis.
Moeſtus eram, & tacitus nullo comitante ſedebam,
Haerebantque animo triſtia plura meo,
Protinus en ſubiit funeſtae cladis Imago
Fecit in Angliaco quam Libitina ſolo;
Dum procerum ingreſſa eſt ſplendentes marmore turres
Dira ſepulchrali mors metuenda face;
Pulſavitque auro gravidos & jaſpide muros,
Nec metuit ſatrapum ſternere falce greges.
Tunc memini clarique ducis, fratriſque verendi
Intempeſtivis oſſa cremata rogis.
Agmina gemmatis plaudunt caeleſtia pennis,
Pura triumphali perſonat aethra tubâ.
Quiſque novum amplexu comitem cantuque ſalutat,
Hoſque aliquis placido miſit ab ore ſonos;
Nate veni, & patrii felix cape gaudia regni,
Semper ab hinc duro, nate, labore vaca.
Dixit, & aligerae tetigerunt nablia turmae,
At mihi cum tenebris aurea pulſa quies.
Flebam turbatos Cephaleiâ pellice ſomnos,
Talia contingant ſomnia ſaepe mihi.
Elegia quarta. Anno aetatis 18.
Ad Thomam Junium praeceptorem ſuum, apud mercatores Anglicos Hamburgae agentes, Paſtoris munere fungentem.
CUrre per immenſum ſubitò mea littera pontum,
I, pete Teutonicos laeve per aequor agros,
Segnes rumpe moras, & nil, precor, obſtet eunti,
Et feſtinantis nil remoretur iter.
Ipſe ego Sicanio fraenantem carcere ventos
Aeolon, & virides ſollicitabo Deos;
Caeruleamque ſuis comitatam Dorida Nymphis,
Ut tibi dent placidam per sua regna viam.
A… tu, ſi poteris, celeres tibi ſume jugales,
Vect. quibus Colchis fugit ab ore viri.
Aut queis Triptolemus Scythicas devenit in oras
Gratus Eleuſinâ miſſus ab urbe puer.
Atque ubi Germanas flavere videbis arenas
Ditis ad Hamburgae moenia flecte gradum,
Dicitur occiſo quae ducere nomen ab Hamâ,
Cimbrica, quem fertur clava dediſſe neci.
Vivit ibi antiquae clarus pietatis honore
Praeſul Chriſticolas paſcere doctus oves;
Ille quidem eſt animae pluſquam pars altera noſtrae,
Dimidio vitae vivere cogor ego.
Hei mihi quot pelagi, quot montes interjecti
Me faciunt aliâ parte carere mei!
Charior. ille mihi quam tu doctiſſime Graium
Cliniadi, pronepos qui Telamonis erat.
Quámque Stagirites generoſo magnus alumno,
Quem peperit Libyco Chaonis alma Jovi.
Qualis Amyntorides, qualis Philyrêius Heros
Myrmidonum regi, talis & ille mihi.
Primus ego Aonios illo praeeunte receſſus
Luſtrabam, & bifidi ſacra vireta jugi,
Pierioſque hauſi latices, Clioque ſavente,
Caſtalio ſparſi laeta ter ora mero.
Et memini Heroum quos vidit ad aethera raptos,
Flevit & amiſſos Belgia tota duces.
At te praecipuè luxi digniſſime praeſul,
Wintoniaeque olim gloria magna tuae;
Delicui fletu, & triſti ſic ore querebar,
Mors fera Tartareo diva ſecunda Jovi,
Nonne ſatis quod ſylva tuas perſentiat iras,
Et quod in herboſos jus tibi detur agros,
Quodque afflata tuo marceſcant lilia tabo,
Et crocus, & pulchrae Cypridi ſacra roſa,
Nec finis ut ſemper fluvio contermina quercus
Miretur lapſus praetereuntis aquae?
Et tibi ſuccumbit liquido quae plurima coelo
Evehitur pennis quamlibet augur avis,
Et quae mille nigris errant animalia ſylvis,
Et quod alunt mutum Proteos antra pecus.
Invida, tanta tibi cum ſit conceſſa poteſtas;
Quid juvat humanâ tingere caede manus?
Nobileque in pectus certas acuiſſe ſagittas,
Semideamque animam ſede fugâſſe ſuâ?
Talia dum lacrymans alto ſub pectore volvo,
Roſcidus occiduis Heſperus exit aquis,
Et Tarteſſiaco ſubmerſerat aequore currum
Phoebus, ab eöo littore menſus iter.
Nec mora, membra cavo poſui refovenda cubili,
Condiderant oculos noxque ſoporque meos.
Cum mihi viſus eram lato ſpatiarier agro,
Heu nequit ingenium viſa referre meum.
Illic puniceâ radiabant omnia luce,
Ut matutino cum juga ſole rubent.
Ac veluti cum pandit opes Thaumantia proles,
Veſtitu nituit multicolore ſolum.
Non dea tam variis ornavit floribus hortos
Alcinoi, Zephyro Chloris amata levi.
Flumina vernantes lambunt argentea campos,
Ditior Heſperio flavet arena Tago.
Serpit odoriferas per opes levis aura Favoni,
Aura ſub innumeris humida nata roſis.
Talis in extremis terrae Gangetidis oris
Luciferi regis fingitur eſſe domus.
Ipſe racemiferis dum denſas vitibus umbras
Et pellucentes miror ubique locos,
Ecce mihi ſubito Praeſul Wintonius aſtat,
Sydereum nitido fulſit in ore jubar;
Veſtis ad auratos defluxit candida talos,
Infula divinum cinxerat alba caput.
Dumque ſenex tali incedit venerandus amictu,
Intremuit laeto florea terra ſono.
Flammeus at ſignum ter viderat arietis Aethon,
Induxitque auro lanea terga novo,
Biſque novo terram ſparſiſti Chlori ſenilem
Gramine, biſque tuas abſtulit Auſter opes:
Necdum ejus licuit mihi lumina paſcere vultu,
Aut linguae dulces aure bibiſſe ſonos.
Vade igitur, curſuque Eurum praeverte ſonorum,
Quàm ſit opus monitis res docet, ipſa vides.
Invenies dulci cum conjuge forte ſedentem,
Mulcentem gremio pignora chara ſuo,
Forſitan aut veterum praelarga volumina patrum
Verſantem, aut veri biblia ſacra Dei.
Caeleſtive animas ſaturantem rore tenellas,
Grande ſalutiferae religionis opus.
Utque ſolet, multam, ſit dicere cura ſalutem,
Dicere quam decuit, ſi modo adeſſet, herum.
Haec quoque paulum oculos in humum defixa modeſtos,
Verba verecundo ſis memor ore loqui:
Haec tibi, ſi teneris vacat inter praelia Muſis
Mittit ab Angliaco littore fida manus.
Accipe ſinceram, quamvis ſit ſera, ſalutem;
Fiat & hocipſo gratior illa tibi.
Sera quidem, ſed vera fuit, quam caſta recepit
Icaris a lento Penelopeia viro.
Aſt ego quid volui manifeſtum tollere crimen,
Ipſe quod ex omni parte levare nequit.
Arguitur tardus meritò, noxamque fatetur,
Et pudet officium deſeruiſſe ſuum.
Tu modò da veniam faſſo, veniamque roganti,
Crimina diminui, quae patuere, ſolent.
Non ferus in pavidos rictus diducit hiantes,
Vulnifico pronos nec rapit ungue leo.
Saepe ſariſſiferi crudelia pectora Thracis
Supplicis ad moeſtas delicuere preces.
Extenſaeque manus avertunt ſulminis ictus,
Placat & iratos hoſtia parva Deos.
Jamque diu ſcripſiſſe tibi fuit impetus illi,
Neve moras ultra ducere paſſus Amor.
Nam vaga Fama refert, heu nuntia vera malorum!
In tibi finitimis bella tumere locis,
Teque tuàmque urbem truculento milite cingi,
Et jam Saxonicos arma paraſſe duces.
Te circum latè campos populatur Enyo,
Et ſata carne virûm jam cruor arva rigat.
Germaniſque ſuum conceſſit Thracia Martem,
Illuc Odryſios Mars pater egit equos.
Perpetuóque comans jam defloreſcit oliva,
Fugit & aeriſonam Diva peroſa tubam,
Fugit io terris, & jam non ultima virgo
Creditur ad ſuperas juſta volaſſe domos.
Te tamen intereà belli circumſonat horror,
Vivis & ignoto ſolus inópſque ſolo;
Et, tibi quam patrii non exhibuere penates
Sede peregrinâ quaeris egenus opem.
Patria dura parens, & ſaxis ſaevior albis
Spumea quae pulſat littoris unda tui,
Siccine te decet innocuos exponere faetus;
Siccine in externam ferrea cogis humum,
Et ſinis ut terris quaerant alimenta remotis
Quos tibi proſpiciens miſerat ipſe Deus,
Et qui laeta ferunt de caelo nuntia, quique
Quae via poſt cineres ducat ad aſtra, docent?
Digna quidem Stygiis quae vivas clauſa tenebris,
Aeternâque animae digna perire fame!
Haud aliter vates terrae Thesbitidis olim
Preſſit inaſſueto devia teſqua pede,
Deſertaſque Arabum ſalebras, dum regis Achabi
Effugit atque tuas, Sidoni dira, manus.
Talis & horriſono laceratus membra flagello,
Paulus ab Aemathiâ pellitur urbe Cilix.
Piſcoſaeque ipſum Gergeſſae civis Jeſum
Pinibus ingratus juſſit abire ſuis.
At tu ſume animos, nec ſpes cadat anxia curis
Nec t…a concutiat decolor oſſa metus.
Sis etenim quamvis fulgentibus obſitus armis,
Intententque tibi millia tela necem,
At nullis vel inerme latus violabitur armis,
Deque tuo cuſpis nulla cruore bibet.
Namque eris ipſe Dei radiante ſub aegide tutus,
Ille tibi cuſtos, & pugil ille tibi;
Ille Sionaeae qui tot ſub moenibus arcis
Aſſyrios fudit nocte ſilente viros;
Inque fugam vertit quos in Samaritidas oras
Miſit ab antiquis priſca Damaſcus agris,
Terruit & denſas pavido cum rege cohortes,
Aere dum vacuo buccina clara ſonat,
Cornea pulvereum dum verberat ungula campum,
Currus arenoſam dum quatit actus humum,
Auditurque hinnitus equorum ad bella ruentûm,
Et ſtrepitus ferri, murmuraque alta virûm.
Et tu (quod ſupereſt miſeri) ſperare memento,
Et tua magnanimo pectore vince mala.
Nec dubites quandoque frui melioribus annis,
Atque iterum patrios poſſe videre …,
Elegia quinta, Anno aetatis 20.
In adventum veris.
IN ſe perpetuo Tempus revolubile gyro
Jam revocat Zephyros vere tepente novos.
Induiturque brevem Tellus reparata juventam,
Jamque ſoluta gelu dulce vireſcit humus.
Fallor? an & nobis redeunt in carmina vires,
Ingeniumque mihi munere veris adeſt?
Munere veris adeſt, iterumque vigeſcit ab illo
(Quis putet) atque aliquod jam ſibi poſcit opus.
Caſtalis ante oculos, bifidumque cacumen oberrat,
Et mihi Pyrenen ſomnia nocte ferunt.
Concitaque arcano fervent mihi pectora motu,
Et furor, & ſonitus me ſacer intùs agit.
Delius ipſe venit, video Penëide lauro
Implicitos crines, Delius ipſe venit.
Jam mihi mens liquidi raptatur in ardua coeli,
Perque vagas nubes corpore liber eo.
Perque umbras, perque antra feror penetralia vatum,
Et mihi fana patent interiora Deûm.
Intuiturque animus toto quid agatur Olympo,
Nec fugiunt oculos Tartara caeca meos,
Quid tam grande ſonat diſtento ſpiritus ore?
Quid parit haec rabies, quid ſacer iſte furor?
Ver mihi, quod dedit ingenium, cantabitur illo;
Profuerint iſto reddita dona modo.
Jam Philomela tuos soliis adoperta novellis
Inſtituis modulos, dum ſilet omne nemus.
Urbe ego, tu ſylvâ ſimul incipiamus utrique,
Et ſimul adventum veris uterque canat.
Veris io rediere vices, celebremus honores
Veris, & hoc ſubeat Muſa perennis opus.
Jam ſol Aethiopas fugiens Tithoniaque arva,
Flectit ad Arctoas aurea lora plagas.
Eſt bieve noctis iter, brevis eſt mora noctis opacae
Horrida cum tenebris exulat illa ſuis.
Jamque Lycaonius plauſtrum caeleſte Boôtes
Non longâ ſequitur feſſus ut ante viâ,
Nunc etiam ſolitas circum Jovis atria toto
Excubias agitant ſydera rara polo.
Nam dolus, & caedes, & vis cum nocte receſſit,
Neve Giganteum Dii timuere scelus.
Forte aliquis ſcopuli recubans in vertice paſtor,
Roſcida cum primo ſole rubeſcit humus,
Hac, ait, hac certè caruiſti nocte puellá
Phoebe tuâ, c…leres quae retineret equos,
Laeta ſuas repetit ſylvas, pharetramque reſumit
Cynthia, Luciferas ut videt alta rotas,
Et tenues ponens radios gaudere videtur
Officium fieri tam breve fratris ope.
Deſere, Phoebus ait, thalamos Aurora ſeniles,
Quid juvat effoeto procubuiſſe toro?
Te manet Aeolides viridi venator in herba,
Surge, tuos ignes altus Hymettus habet.
Flava verecundo dea crimen in ore fatetur,
Et matutinos ocyus urget equos.
Exuit inviſam Tellus rediviva ſenectam,
Et cupit amplexus Phoebe ſubire tuos;
Et cupit, & digna eſt, quid enim formoſius illâ,
Pandit ut omniferos luxurioſa ſinus,
Atque Arabum ſpirat meſſes, & ab ore venuſto
Mitia cum Paphiis fundit amoma roſis.
Ecce coronatur ſacro frons ardua luco,
Cingit ut Idaeam pinea turris Opim;
Et vario madidos intexit flore capillos,
Floribus & viſa eſt poſſe placere ſuis.
Floribus effuſos ut erat redimita capillos
Tenario placuit diva Sicana Deo.
Aſpice Phoebe tibi faciles hortantur amores,
Mellitaſque movent flamina verna preces.
Cinnameâ Zephyrus leve plaudit odorifer alâ,
Bland…tiaſque tibi ferre videntur aves.
Nec ſine dote tuos temeraria quaerit amores
Terra, nec optatos poſcit egena toros,
Alma ſalutiferum medicos tibi gramen in uſus
Praebet, & hinc ticulos adjuvat ipſa tuos.
Quòd ſi te pretium, ſi te fulgentia tangunt
Munera, (muneribus ſaepe coemptus Amor)
Illa tibi oſtentat quaſcunque ſub aequore vaſto,
Et ſuperinjectis montibus abdit opes.
Ah quoties cum tu clivoſo feſſus Olympo
In veſpertinas praecipitaris aquas,
Cur te, inquit, curſu languentem Phoebe diurno
Heſperiis recipit Caerula mater aquis?
Quid tibi cum Tethy? Quid cum Tarteſſide lymphâ,
Dia quid immundo perluis ora ſalo?
Frigora Phoebe meâ melius captabis in umbrâ,
Huc ades, ardentes imbue rore comas.
Mollior egelidâ veniet tibi ſomnus in herbâ,
Huc ades, & gremio lumina pone meo.
Quáque jaces circum mulcebit lene ſuſurrans
Aura per humentes corpora fuſa roſas.
Nec me (crede mihi) terrent Semelëia fata,
Nec Phäetonteo fumidus axis equo;
Cum tu Phoebe tuo ſapientius uteris igni,
Huc ades & gremio lumina pone meo.
Sic Tellus laſciva ſuos ſuſpirat amores;
Matris in exemplum caetera turba ruunt.
Nunc etenim toto currit vagus orbe Cupido,
Languenteſque fovet ſolis ab igne faces.
Inſonuere novis lethalia cornua nervis,
Triſte micant ferro tela coruſca novo.
Jamque vel invictam tentat ſuperaſſe Dianam,
Quaeque ſedet ſacro Veſta pudica foco.
Ipſa ſeneſcentem reparat Venus annua formam,
Atque iterum tepido creditur orta mari.
Marmoreas juvenes clamant Hymenaee per urbes,
Litus io Hymen, & cava ſaxa ſonant.
Cultior ille venit tunicâque decentior aptâ,
Puniceum redolet veſtis odora crocum.
Egrediturque frequens ad amoeni gaudia veris
Virgineos auro cincta puella ſinus.
Votum eſt cuique ſuum, votum eſt tamen omnibus unum,
Ut ſibi quem cupiat, det Cytherea virum.
Nunc quoque ſeptenâ modulatur arundine paſtor,
Et ſua quae jungat carmina Phyllis habet.
Natvia nocturno placat ſua ſydera cantu,
Delphinaſque leves ad vada ſumma vocat.
Jupiter ipſe alto cum conjuge ludit Olympo,
Convocat & famulos ad ſua feſta Deos.
Nunc etiam Satyri cum ſera crepuſcula ſurgunt,
Pervolitant celeri florea rura choro,
Sylvanuſque ſuâ Cypariſſi fronde revinctus,
Semicaperque Deus, ſemideuſque caper.
Quaeque ſub arboribus Dryades latuere vetuſtis
Per juga, per ſolos expatiantur agros.
Per ſata luxuriat fruticetaque Maenalius Pan,
Vix Cybele mater, vix ſibi tuta Ceres,
Atque aliquam cupidus praedatur Oreada Faunus,
Conſulit in trepidos dum ſibi Nympha pedes,
Jamque latet, latitanſque cupit male tecta videri,
Et fugit, & fugiens pervelit ipſa capi.
Dii quoque non dubitant caelo praeponere ſylvas,
Et ſua quisque ſibi numina lucus habet.
Et ſua quiſque diu ſibi numina lucus habeto,
Nec vos arboreâ dii precor ite domo.
Te referant miſeris te Jupiter aurea terris
Saecla, quid ad nimbos aſpera tela redis?
Tu ſaltem len…è rapidos age Phoebe jugales
Quà potes, & ſenſim tempora veris eant.
Brumaque productas tardè ferat hiſpida noctes,
Ingruat & noſtro ſerior umbra polo.
Elegia ſexta.
Ad Carolum Diodatum ruri commorantem.
Qui cum idibus Decemb. ſcripſiſſet, & ſua carmina excuſari poſtulaſſet ſi ſolito minus eſſent bona, quod inter lautitias quibus erat ab amiſis exceptus, haud ſatis felicem operam Muſis dare ſe poſſe affirmabat, hunc habuit reſponſum.
MItto tibi ſanam non pleno ventre ſalutem,
Quâ tu diſtento forte carere potes.
At tua quid noſtram prolectat Muſa camoenam,
Nec ſinit optatas poſſe ſequi teneb…?
Carmine ſcire velis quám te redamémque colámque,
Crede mihi vix hoc carmine ſcire queas,
Nam neque noſter amor modulis includitur arctis,
Nec venit ad claudos integer ipſe pedes.
Quàm bene ſolennes epulas, hilaremque Decembrim
Feſtaque coelifugam quae coluere Deum,
Deliciaſque refers, hyberni gaudia ruris,
Hauſtaque per lepidos Gallica muſta focos.
Quid queretis reſugam vino dapibuſque poeſin?
Carmen amat Bacchum, Carmina Bacchus amat.
Nec puduit Phoebum virides geſtaſſe corymbos,
Atque hederam lauro praepoſuiſſe ſuae.
Saepius Aoniis clamavit collibus Euoe
Miſta Thyonêo turba novena choro.
Naſo Corallaeis mala carmina miſit ab agris:
Non illic epulae non ſata vitis erat.
Quid niſi vina, roſaſque racemiferumque Lyaeum
Cantavit brevibus Têia Muſa modis,
Pindaricoſque inflat numeros Teumeſius Evan,
Et redolet ſumptum pagina quaeque merum.
Dum gravis everſo currus crepat axe ſupinus,
Et volat Eléo pulvere fuſcus eques.
Quadrimoque madens Lyricen Romanus Iaccho
Dulce canit Glyceran, flavicomamque Chloen.
Jam quoque lauta tibi generoſo menſa paratu,
Mentis alit vires, ingeniumque ſovet.
Maſſica foecundam deſpumant pocula venam,
Fundis & ex ipſo condita metra cado.
Addimus his artes, fuſumque per intima Phoebum
Corda, favent uni Bacchus, Apollo, Ceres.
Scilicet haud mirum tam dulcia carmina per te
Numine compoſito tres peperiſſe Deos.
Nunc quoque Threſſa tibi caelato barbitos auro
Inſonat argutá molliter icta manu;
Auditurque chelys ſuſpenſa tapetia circum,
Virgineos tremulâ quae regat arte pedes.
Illa tuas ſaltem teneant ſpectacula Muſas,
Et revocent, quantum crapula pellit iners.
Crede mihi dum pſallit ebur, comitataque plectrum
Implet odoratos feſta chorea tholos,
Percipies tacitum per pectora ſerpere Phoebum,
Quale repentinus permeat oſſa calor,
Perque puellares oculos digitumque ſonantem
Irruet in totos lapſa Thalia ſinus.
Namque Elegia levis multorum cura deorum eſt,
Et vocat ad numeros quemlibet illa ſuos;
Liber adeſt elegis, Eratoque, Cereſque, Venuſque,
Et cum purpureâ matre tenellus Amor.
Talibus inde licent convivia larga poetis,
Saepius & veteri commaduiſſe mero.
At qui bella reſert, & adulto ſub Jove coelum,
Heroaſque pios, ſemideoſque duces,
Et nunc ſancta canit ſuperum conſulta deorum,
Nunc latrata fero regna profunda cane,
Ille quidem parcè Samii pro more magiſtri
Vivat, & innocuos praebeat herba cibos;
Stet prope fagineo pellucida lympha catillo,
Sobriaque è puro pocula fonte bibat.
Additur huic ſceleriſque vacans, & caſta juventus,
Et rigidi mores, & ſine labe manus.
Qualis veſte nitens ſacrâ, & luſtralibus undis
Surgis ad infenſos augur iture Deos.
Hoc ritu vixiſſe ferunt poſt rapta ſagacem
Lumina Tireſian, Ogygiumque Linon,
Et lare devoto profugum Calchanta, ſenemque
Orpheon edomitis ſola per antra feris;
Sic dapis exiguus, ſic rivi potor Homerus
Dulichium vexit per freta longa virum,
Et per Monſtrificam Perſeiae Phoebados aulam,
Et vada foemineis inſidioſa ſonis,
Perque tuas rex ime domos, ubi ſanguine nigro
Dicitur umbrarum detinuiſſe greges.
Diis etenim ſacer eſt vates, divûmque ſacerdos,
Spirat & occultum pectus, & ora Jovem.
At tu ſi quid agam, ſcitabere (ſi modò ſaltem
Eſſe putas tanti noſcere siquid agam)
Paciſerum canimus caelesti femine regem,
Fauſtaque ſacratis ſaecula pacta libris,
Vagitumque Dei, & ſtabulantem paupere tecto
Qui ſuprema ſuo cum patre regna colit.
Stelliparumque polum, modulan teſque aethere turmas,
Et ſubitò eliſos ad ſua fana Deos.
Dona quidem dedimus Chriſti natalibus illa
Illa ſub auroram lux mihi prima tulit.
Te quoque preſſa manent patriis meditata cicutis,
Tu mihi, cui recitem, judicis inſtar eris.
Elegia ſeptima, Anno aetatis undevigeſimo.
NOndum blanda tuas leges Amathuſia nôram,
Et Paphio vacuum pectus ab igne ſuit.
Saepe cupidineas, puerilia tela, ſagittas,
Atque tuum ſprevi maxime, numen, Amor.
Tu puer imbelles dixi transfige columbas,
Conveniunt tenero mollia bella duci.
Aut de paſſeribus tumidos age, parve, triumphos,
Haec ſunt militiae digna trophaea tuae:
In genus humanum quid inania dirigis arma?
Non valet in fortes iſta pharetra viros.
Non tulit hoc Cyprius, (neque enim Deus ullus ad iras
Promptior) & duplici jam ſerus igne calet.
Ver erat, & ſummae radians per culmina villae
Attulerat primam lux tibi Maie diem:
At mihi adhuc refugam quaerebant lumina noctem
Nec matutinum ſuſtinuere jubar.
Aſtat Amor lecto, pictis Amor impiger alis,
Prodidit aſtantem mota pharetra Deum:
Prodidit & facies, & dulce minantis ocelli,
Et quicquid puero, dignum & Amore ſuit.
Talis in aeterno juvenis Sigeius Olympo
Miſcet amatori pocula plena Jovi;
Aut qui formoſas pellexit ad oſcula nymphas
Thiodamantaeus Naiade raptus Hylas;
Addideratque iras, ſed & has decuiſſe putares,
Addideratque truces, nec ſine felle minas.
Et miſer exemplo ſapuiſſes tutiùs, inquit,
Nunc mea quid poſſit dextera teſtis eris.
Inter & expertos vires numerabere noſtras,
Et faciam vero per tua damna fidem.
Ipſe ego ſi neſcis ſtrato Pythone ſuperbum
Edomui Phoebum, ceſſit & ille mihi;
Et quoties meminit Peneidos, ipſe fatetur
Certiùs & graviùs tela nocere mea.
Me nequit adductum curvare peritiùs arcum,
Qui poſt terga ſolet vincere Parthus eques.
Cydoniuſque mihi cedit venator, & ille
Inſcius uxori qui necis author erat.
Eſt etiam nobis ingens quoque victus Orion,
Herculeaeque manus, Herculeuſque comes.
Jupiter ipſe licet ſua fulmina torqueat in me,
Haerebunt lateri ſpicula noſtra Jovis.
Caetera quae dubitas meliùs mea tela docebunt,
Et tua non leviter corda petenda mihi.
Nec te ſtulte tuae poterunt defendere Muſae,
Nec tibi Phoebaeus porriget anguis opem.
Dixit, & aurato quatiens mucrone ſagittam,
Evolat in tepidos Cypridos ille ſinus.
At mihi riſuro tonuit ferus ore minaci,
Et mihi de puero non metus ullus erat,
Et modò quà noſtri ſpatiantur in urbe Quirites
Et modò villarum proxima rura placent.
Turba frequens, faciéque ſimillima turba dearum
Splendida per medias it que reditque vias.
Auctaque luce dies gemino fulgore coruſcat,
Fallor? an & radios hinc quoque Phoebus habet.
Haec ego non fugi ſpectacula grata ſeverus,
Impetus & quò me fert juvenilis, agor.
Lumina luminibus malè providus obvia miſi
Neve oculos potui continuiſſe meos.
Unam forte aliis ſupereminuiſſe notabam,
Principium noſtri lux erat illa mali.
Sic Venus optaret mortalibus ipſa videri,
Sic regina Deûm conſpicienda fuit.
Hanc memor objecit nobis malus ille Cupido,
Solus & hos nobis texuit antè dolos.
Nec procul ipſe vafer latuit, multaeque ſagittae,
Et facis a tergo grande pependit onus.
Nec mora, nunc ciliis haeſit, nunc virginis ori,
Inſilit hinc labiis, inſidet inde genis:
Et quaſcunque agilis partes jaculator oberrat,
Hei mihi, mille locis pectus inerme ferit.
Protinus inſoliti ſubierunt corda furores,
Uror amans intùs, flammaque totus eram.
Interea miſero quae jam mihi ſola placebat,
Ablata eſt oculis non reditura meis.
Aſt ego progredior tacitè querebundus, & excors,
Et dubius volui ſaepe referre pedem.
Findor, & haec remanet, ſequitur pars altera votum,
Raptaque tàm ſubitò gaudia flere juvat.
Sic dolet amiſſum proles Junonia coelum,
Inter Lemniacos praecipitata ſocos.
Talis & abreptum ſolem reſpexit, ad Orcum
Vectus ab attonitis Amphiaraus equis.
Quid faciam infelix, & luctu victus, amores
Nec licet inceptos ponere, neve ſequi.
O utinam ſpectare ſemel mihi detur amatos
Vultus, & coràm triſtia verba loqui!
Forſitan & duro non eſt adamante creata,
Forte nec ad noſtras furdeat illa preces.
Crede mihi nullus ſic infeliciter arfit,
Ponar in exemplo primus & unus ego.
Parce precor teneri cum ſis Deus ales amoris,
Pugnent officio nec tua facta tuo.
Jam tuus O certè eſt mihi formidabilis arcus,
Nate deâ, jaculis nec minus igne potens:
Et tua fumabunt noſtris altaria donis,
Solus & in ſuperis tu mihi ſummus eris.
Deme meos tandem, verùm nec deme furores,
Neſcio cur, miſer eſt ſuaviter omnis amans:
Tu modo da facilis, poſthaec mea ſiqua futura eſt,
Cuſpis amaturos figat ut una duos.
HAec ego mente olim laevâ, ſtudioque ſupino
Nequitiae poſui vana trophaea meae.
Scilicet abreptum ſic me malus impulit error,
Indociliſque aetas prava magiſtra fuit.
Donec Socraticos umbroſa Academia rivos
Praebuit, admiſſum dedocuitque jugum.
Protinus extinctis ex illo tempore flammis,
Cincta rigent multo pectora noſtra gelu.
Unde ſuis frigus metuit puer ipſe Sagittis,
Et Diomedéam vim timet ipſe Venus.
In Proditionem Bombardicam.
CUm ſimul in regem nuper ſatrapaſque Britannos
Auſus es infandum perfide Fauxe nefas,
Fallor? an & mitis voluiſti ex parte videri,
Et penſare malâ cum pietate ſcelus;
Scilicet hos alti miſſurus ad atria caeli,
Sulphureo curru flammivoliſque rotis.
Qualiter ille feris caput inviolabile Parcis
Liquit Jördanios turbine raptus agros.
In eandem.
SIccine tentaſti caelo donâſſe Jâcobum
Quae ſeptemgemino Belua monte lates?
Ni meliora tuum poterit dare munera numen,
Parce precor donis inſidioſa tuis.
Ille quidem ſine te conſortia ſerus adivit
Aſtra, nec inferni pulveris uſus ope.
Sic potiùs foedos in caelum pelle cucullos,
Et quot habet brutos Roma profana Deos,
Namque hac aut aliâ niſi quemque adjuveris arte,
Crede mihi caeli vix bene ſcandet iter.
In eandem.
PUrgatorem animae deriſit Iäcobus ignem,
Et ſine quo ſuperûm non adeunda domus.
Frenduit hoc trinâ monſtrum Latiale coronâ
Movit & horrificum corona dena minax.
Et nec inultus ait temnes mea ſacra Britanne,
Supplicium ſpretâ relligione dabis.
Et ſi ſtelligeras unquam penetraveris arces,
Non niſi per flammas triſte patebit iter.
O quàm funeſto ceciniſti proxima vero,
Verbaque ponderibus vix caritura ſuis!
Nam prope Tartareo ſublime rotatus ab igni
Ibat ad aethereas umbra peruſta plagas.
In eandem.
QUem modò Roma ſuis devoverat impia diris,
Et Styge damnarât Taenarioque ſinu,
Hunc vice mutatâ jam tollere geſtit ad aſtra,
Et cupit ad ſuperos evehere uſque Deos.
In invertorem Bombardae.
JApetionidem laudavit caeca vetuſtas,
Qui tulit aetheream ſolis ab axe facem;
At mihi major erit, qui lurida creditur arma,
Et trifidum fulmen ſurripuiſſe Jovi.
Ad Leonoram Romae canentem.
ANgelus unicuique ſuus (ſic credite gentes)
Obtigit aethereis ales ab ordinibus.
Quid mirum? Leonora tibi ſi gloria major,
Nam tua praeſentem vox ſonat ipſa Deum.
Aut Deus, aut vacui certè mens tertia coeli.
Per tua ſecretò guttura ſerpit agens;
Serpit agens, faciliſque docet mortalia corda
Senſim immortali aſſueſoere poſſe ſono.
Quòd ſi cuncta quidem Deus eſt, per cunctaque fuſus,
In te unâ loquitur, caetera mutus habet.
Ad eandem.
ALtera Torquatum cepit Leonora Poëtam,
Cujus ab inſano ceſſit amore furens.
Ah miſer ille tuo quantò feliciùs aevo
Perditus, & propter te Leonora foret!
Et te Pieriâ ſenfiſſet voce canentam
Aurea maternae fila movere lyrae,
Quamvis Dircaeo torsiſſet lumina Pentheo
Saevior, aut totus deſipuliſſet iners,
Tu tamen errantes caecâ vertigine ſenſus
Voce eadem poteras compoſuiſſe tuâ;
Et poteras aegro ſpirans ſub corde quietem
Flexanimo cantu reſtituiſſe ſibi.
Ad eandem.
CRedula quid liquidam Sirena Neapoli jactas,
Claraque Parthenopes fana Achelöiados,
Littoreamque tuâ defunctam Naiada ripâ
Corpora Chalcidico ſacra dediſſe rogo?
Illa quidem vivitque, & amoenâ Tibridis undâ
Mutavit rauci murmura Pauſilipi.
Illic Romulidûm ſtudiis ornata ſecundis,
Atque homines cantu detinet atque Deos.
Apologus de Ruſtico & Hero.
RUſticus ex Malo ſapidiſſima poma quotannis
Legit, & urbano lecta dedit Domino:
Hic incredibili fructûs dulcedine Captus
Malum ipſam in proprias tranſtulit areolas.
Hactenus illa ferax, ſed longo debilis aevo,
Mota ſolo aſſueto, protinùs aret iners.
Quod tandem ut patuit Domino, ſpe luſus inani,
Damnavit celeres in ſua damna manus.
Atque ait, Heu quantò ſatius fuit illa Coloni
(Parva licet) grato dona tuliſſe animo!
Poſſem Ego avaritiam froenare, gulamque voracem:
Nunc periere mihi & foetus & ipſa parens.
Elegiarum Finis.