Poems, Poems 2
Sylvarum Liber.
Anno aetatis 16. In obitum Procancellarii medici.
PArere fati diſcite legibus,
Manuſque Parcae jam date ſupplices,
Qui pendulum telluris orbem
Iäpeti colitis nepotes.
Vos ſi relicto mors vaga Taenaro
Semel vocârit flebilis, heu morae
Tentantur incaſſùm dolique;
Per tenebras Stygis ire certum eſt.
Si deſtinatam pellere dextera
Mortem valeret, non ferus Hercules
Neſſi venenatus cruore
Aemathiâ jacuiſſet Oetâ.
Nec fraude turpi Palladis invidae
Vidiſſet occiſum Ilion Hectora, aut
Quem larva Pelidis peremit
Enſe Locro, Jove lacrymante.
Si…riſte fatum verba Hecateia
Fugare poſſint, Telegoni parens
Vixiſſet infamis, potentique
Aegiali ſoror uſa virgâ.
Numenque trinum fallere ſi queant
Artes medentûm, ignotaque gramina,
Non gnarus herbarum Machaon
Eurypyli cecidiſſet haſtâ.
Laeſiſſet & nec te Philyreie
Sagitta echidnae perlita ſanguine,
Nec tela te fulmenque avitum
Caeſe puer genitricis alvo.
Tuque O alumno major Apolline,
Gentis togatae cui regimen datum,
Frondoſa quem nunc Cirrha luget,
Et mediis Helicon in undis,
Jam praeſuiſſes Palladio gregi
Laetus, ſuperſtes, nec ſine gloria,
Nec puppe luſtraſſes Charontis
Horribiles barathri receſſus.
At fila rupit Perſephone tua
Irata, cum te viderit artibus
Succoque pollenti tot atris
Fauſibus eripuiſſe mortis.
Colende praeſes, membra precor tua
Molli quieſcant ceſpite, & ex tuo
Creſcant roſae, calthaeque buſto,
Purpureoque hyacinthus ore.
Sit mite de te judicium Aeaci,
Subrideatque Aetnaea Proſerpina,
Interque felices perennis
Elyſio ſpatiere campo.
In quintum Novembris, Anno aetatis 17.
JAm pius extremâ veniens Iäcobus ab arcto
Teucrigenas populos, latéque patentia regna
Albionum tenuit, jamque inviolabile foedus
Sceptra Caledoniis conjunxerat Anglica Scotis:
Pacificuſque novo felix diveſque sedebat
In solio, occultique doli ſecurus & hoſtis:
Cum ferus ignifluo regnans Acheronte tyrannus,
Eumenidum pater, aethereo vagus exul Olympo,
Forte per immenſum terrarum erraverat orbem,
Dinumerans ſceleris ſocios, vernaſque fideles,
Participes regni poſt funera moeſta futuros;
Hic tempeſtates medio ciet aêre diras,
Illic unamimes odium ſtruit inter amicos,
Armat & invictas in mutua viſcera gentes;
Regnaque olivifera vertit florentia pace,
Et quoſcunque videt purae virtutis amantes,
Hos cupit adjicere imperio, fraudumque magiſter
Tentat inacceſſum ſceleri corrumpere pectus,
Infidiaſque locat tacitas, caſſeſque latentes
Tendit, ut incautos rapiat, ſeu Caſpia Tigris
Inſequitur trepidam deſerta per avia praedam
Nocte ſub illuni, & ſomno nictantibus aſtris.
Talibus infeſtat populos Summanus & urbes
Cinctus caeruleae fumanti turbine flammae.
Jamque fluentiſonis albentia rupibus arva
Apparent, & terra Deo dilecta marino,
Cui nomen dederat quondam Neptunia proles
Amphitryoniaden qui non dubitavit atrocem
Aequore tranato furiali poſcere bello,
Ante expugnatae crudelia ſaecula Troiae.
At ſimul hanc opibuſque & feſtâ pace beatam
Aſpicit, & pingues donis Cerealibus agros,
Quodque magis doluit, venerantem numina veri
Sancta Dei populum, tandem ſuſpiria rupit
Tartareos ignes & luridum olentia ſulphur.
Qualia Trinacriâ trux ab Jove clauſus in Aetna
Efflat tabifico monſtroſus ab ore Tiphoeus.
Igneſcunt oculi, ſtridetque adamantius ordo
Dentis, ut armorum fragor, ictaque cuſpide cuſpis.
Atque pererrato ſolum hoc lacrymabile mundo
Inveni, dixit, gens haec mihi ſola rebellis,
Contemtrixque jugi, noſtrâque potentior arte.
Illa tamen, mea ſi quicquam tantamina poſſunt.
Non feret hoc impune diu, non ibit inulta,
Hactenus; & piceis liquido notat aêre pennis;
Quà volat, adverſi praecurſant agmine venti,
Denſantur nubes, & crebra tonitrua fulgent.
Jamque pruinoſas velox ſuperaverat alpes,
Et tenet Auſoniae fines, à parte siniſtrâ
Nimbifer Appenninus erat, priſcique Sabini,
Dextra veneficiis infamis Hetruria, nec non
Te furtiva Tibris Thetidi videt oſcula dantem;
Hinc Mavortigenae conſiſtit in arce Quirini.
Reddiderant dubiam jam ſera crepuſcula lucem,
Cum circumgreditur totam Tricoronifer urbem,
Panificoſque Deos portat, ſcapuliſque virorum
Evehitur, praeeunt ſubmiſſo poplite reges,
Et mendicantum ſeries longiſſima fratrum;
Cereaque in manibus geſtant funalia caeci,
Cimmeriis nati in tenebris, vitamque trahentes,
Templa dein multis ſubeunt lucentia taedis
(Veſpe… erat ſacer iſte Petro) fremituſque canentum
Saepe tholos implet vacuos, & inane locorum.
Qualiter exululat Bromius, Bromiique caterva,
Orgia cantantes in Echionio Aracyntho,
Dum tremit attonitus vitreis Aſopus in undis,
Et procul ipſe cavâ reſponſat rupe Cithaeron.
His igitur tandem ſolenni more peractis,
Nox ſenis amplexus Erebi taciturna reliquit,
Praecipiteſque impellit equos ſtimulante flagello,
Captum oculis Typhlonta, Melanchaetemque ferocem,
Atque Acherontaeo prognatam patre Siopen
Torpidam, & hirſutis horrentem Phrica capillis.
Interea regum domitor, Phlegetontius haeres
Ingreditur thalamos (neque enim ſecretus adulter
Producit ſteriles molli ſine pellice noctes)
At vix compoſitos ſomnus claudebat ocellos,
Cum niger umbrarum dominus, rectorque ſilentum,
Praedatorque hominum falsâ ſub imagine tectus
Aſtitit, aſſumptis micuerunt tempora canis,
Barba ſinus promiſſa tegit, cineracea longo
Syrmate verrit humum veſtis, pendetque cucullus
Vertice de raſo, & ne quicquam deſit ad artes,
Cannabeo lumbos conſtrinxit ſune ſalaces.
Tarda feneſtratis figens veſtigia calceis.
Talis uti fama eſt, vaſtâ Franciſcus eremo
Tetra vagabatur ſolus per luſtra ferarum,
Sylveſtrique tulit genti pia verba ſalutis
Impius, atque lupos domuit, Lybicoſque leones.
Subdolus at tali Serpens velatus amictu
Solvit in has fallax ora execrantia voces;
Dormis nate? Etiamne tuos ſopor opprimit artus?
Immemor O fidei, pecorumque oblite tuorum!
Dum cathedram venerande tuam, diademaque triplex
Ridet Hyperboreo gens barbara nata ſub axe,
Dumque pharetrati ſpernunt tua jura Britanni:
Surge, age, ſurge piger, Latius quem Caeſar adorat,
Cui reſerata patet convexi janua caeli,
Turgentes animos, & faſtus frange procaces,
Sacrilegique ſciant, tua quid maledictro poſſit,
Et quid Apoſtolicae poſſit cuſtodia clavis;
Et memor Heſperiae disjectam ulciſcere claſſem,
Merſaque Iberorum lato vexilla profundo,
Sanctorumque cruci tot corpora fixa probroſae,
Thermodoontéa nuper regnante puella.
At tu ſi tenero mavis torpeſcere lecto
Creſcenteſque negas hoſti contundere vires,
Tyrrhenum implebit numeroſo milite pontum,
Signaque Aventino ponet fulgentia colle:
Relliquas veterum franget, flammiſque cremabit,
Sacraque calcabit pedibus tua colla profanis,
Cujus gaudebant ſoleîs dare baſia reges.
Nec tamen hunc bellis & aperto Marte laceſſes,
Irritus ille labor, tu callidus utere fraude,
Quaelibet haereticis diſponere retia fas eſt;
Jamque ad conſilium extremis rex magnus ab oris
Patricios vocat, & procerum de ſtirpe creatos,
Grandaevoſque patres trabeâ, caniſque verendos;
Hos tu membratim poteris conſpergere in auras,
Atque dare in cineres, nitrati pulveris igne
Aedibus injecto, quà convenere, ſub imis.
Protinus ipſe igitur quoſcunque habet Anglia fidos
Propoſiti, factique mone, quiſquámne tuorum
Audebit ſummi non juſſa faceſſere Papae.
Perculſoſque metu ſubito, caſúmque ſtupentes
Invadat vel Gallus atrox, vel ſaevus Iberus.
Saecula ſic illic tandem Mariana redibunt,
Tuque in belligeros iterum dominaberis Anglos.
Et nequid timeas, divos divaſque ſecundas
Accipe, quotque tuis celebrantur numina faſtis.
Dixit & adſcitos ponens malefidus amictus
Fugit ad infandam, regnum illaetabile, Lethen.
Jam roſea Eoas pandens Tithonia portas
Veſtit inauratas redeunti lumine terras;
Maeſtaque adhuc nigri deplorans funera nati
Irrigat ambroſiis montana cacumina guttis;
Cum ſomnos pepulit ſtellatae janitor aulae
Nocturnos viſus, & ſomnia grata revolvens.
Eſt locus aeternâ ſeptus caligine noctis
Vaſta ruinoſi quondam fundamina tecti,
Nunc torvi ſpelunca Phoni, Prodotaeque bilinguis
Effera quos uno peperit Diſcordia partu.
Hic inter caementa jacent praeruptaque ſaxa,
Oſſa inhumata virûm, & trajecta cadavera ferro;
Hic Dolus intortis ſemper ſedet ater ocellis,
Jurgiaque, & ſtimulis armata Calumnia fauces.
Et Furor, atque viae moriendi mille videntur
Et timor, exanguiſque locum circumvolat Horror,
Perpetuoque leves per muta ſilentia Manes
Exululat, tellus & ſanguine conſcia ſtagnat.
Ipſi etiam pavidi latitant penetralibus antri
Et Phonos, & Prodotes, nulloque ſequente per antrum
Antrum horrens, ſcopuloſum, atrum feralibus umbris
Diffugiunt ſontes, & retrò lumina vortunt,
Hos pugiles Romae per ſaecula longa fideles
Evocat antiſtes Babylonius, atque ita fatur.
Fi…ibus occiduis circumfuſum incolit aequor
Gens exoſa mihi, prudens natura negavit
Indignam penitus noſtro conjungere mundo:
Illuc, ſic jubeo, celeri contendite greſſu,
Tartareoque leves difflentur pulvere in auras
Et rex & pariter ſatrapae, ſcelerata propago
Et quotquot fidei caluere cupidine verae
Conſilii ſocios adhibete, operiſque miniſtros.
Finierat, rigidi cupidè paruere gemelli.
Interea longo flectens curvamine coelos
Deſpicit aethereâ dominus qui fulgurat arce,
Vanaque perverſae ridet conamina turbae,
Atque ſui cauſam populi volet ipſe tueri.
Eſſe ferunt ſpatium, quà diſtat ab Aſide terra
Fertilis Europe, & ſpectat Mareotidas undas;
Hic turris poſita eſt Titanidos ardua Famae
Aerea, lata, ſonans, rutilis vicinior aſtris
Quàm ſuperimpoſitum vel Athos vel Pelion Oſſae
Mille fores adituſque patent, totidemque feneſtrae,
Amplaque per tenues tranſlucent atria muros;
Excitat hic varios plebs agglomerata ſuſurros;
Qualiter inſtrepitant circum mulctralia bombis
Agmina muſcarum, aut texto per ovilia junco,
Dum Canis aeſtivum coeli petit ardua culmen
Ipſa quidem ſummâ ſedet ultrix matris in arce,
Auribus innumeris cinctum caput eminet olli,
Queis ſonitum exiguum trahit, atque leviſſima captat
Murmura, ab extremis patuli confinibus orbis.
Nec tot Ariſtoride servator inique juvencae
Iſidos, immiti volvebas lumina vultu,
Lumina non unquam tacito nutantia ſomno,
Lumina ſubjectas late ſpectantia terras.
Iſtis illa ſolet loca luce carentia ſaepe
Perluſtrare, etiam radianti imper…ia ſoli… ▪
Milleniſque loquax auditaque viſaque linguis
Cuilibet effundit temeraria, veráque mendax
Nunc minuit, modò confictis ſermonibus auget.
Sed tamen a noſtro meruiſti carmine laudes
Fama, bonum quo non aliud veracius ullum,
Nobis digna cani, nec te memoraſſe pigebit
Carmine tam longo, ſervati ſcilicet Angli
Officiis vaga diva tuis, tibi reddimus aequa.
Te Deus aeternos motu qui temperat ignes,
Fulmine praemiſſo alloquitur, terrâque tremente▪
Fama ſiles? an te latet impia Papiſtarum
Conjurata cohors in meque meoſque Britannos,
Et nova ſceptrigero caedes meditata Iäcobo:
Nec plura, illa ſtatim ſenſit mandata Tonantis,
Et ſatis antè fugax ſtridentes induit alas,
Induit & variis exilia corpora plumis;
Dextra tubam geſtat Temeſaeo ex aere ſonoram.
Nec mora jam pennis cedentes remigat auras,
Atque parum eſt curfu celeres praevertere nubes,
Jam ventos, jam ſolis equos poſt terga reliquit:
Et primò Angliacas ſolito de more per urbes
Ambiguas voces, incertaque murmura ſpargit,
Mox arguta dolos, & deteſtabile vulgat
Proditionis opus, nec non facta horrida dictu,
Authoreſque addit ſceleris, nec garrula caecis
Insidiis loca ſtructa silet; ſtupuere relatis,
Et pariter juvenes, pariter tremuere puellae,
Effaetique ſenes pariter, tantaeque ruinae
Senſus ad aetatem ſubitò penetraverat omnem
Attamen interea populi miſereſcit ab alto
Aethereus pater, & crudelibus obſtitit auſis
Papicolûm; capti poenas raptantur ad acres;
At pia thura Deo, & grati ſolvuntur honores;
Compita laeta focis genialibus omnia fumant;
Turba choros juvenilis agit: Quintoque Novembris
Nulla Dies toto occurrit celebratior anno.
Anno aetatis 17. In obitum. Praeſulis Elienſis.
ADhuc madentes rore ſqualebant genae,
Et ſicca nondum lumina;
Adhuc liquentis imbre turgebant ſalis,
Quem nuper effudi pius,
Dum maeſta charo juſta perſolvi rogo
Wintonienſis praeſulis.
Cum centilinguis Fama (proh ſemper mali
Cladiſque vera nuntia)
Spargit per urbes divitis Britanniae,
Populoſque Neptuno ſatos,
Ceſſiſſe morti, & ferreis ſororibus
Te generis humani decus,
Qui rex ſacrorum illâ fuiſti in inſulâ
Quae nomen Anguillae tenet.
Tunc inquietum pectus irâ protinus
Ebulliebat fervidâ,
Tumulis potentem ſaepe devovens deam:
Nec vota Naſo in Ibida
Concepit alto diriora pectore,
Graiuſque vates parciùs
Turpem Lycambis execratus eſt dolum,
Sponſamque Neobolen ſuam.
At ecce diras ipſe dum fundo graves,
Et imprecor neci necem,
Audiſſe tales videor attonitus ſonos
Leni, ſub aurâ, flamine:
Caecos furores pone, pone vitream
Bilemque & irritas minas,
Quid temerè violas non nocenda numina,
Subitoque ad iras percita.
Non eſt, ut arbitraris eluſus miſer,
Mors atra Noctis filia,
Erebóve patre creta, ſive Erinnye,
Vaſtóve nata ſub Chao:
Aſt illa caelo miſſa ſtellato, Dei
Meſſes ubique colligit;
Animaſque mole carneâ reconditas
In lucem & auras evocat:
Ut cum fugaces excitant Horae diem
Themidos Joviſque filiae;
Et ſempiterni ducit ad vultus patris;
At juſta raptat impios
Sub regna furvi luctuoſa Tartari,
Sedeſque ſubterraneas
Hanc ut vocantem laetus audivi, citò
Foedum resiqui carcerem,
Volatileſque fauſtus inter milites
Ad aſtra ſublimis feror:
Vates ut olim raptus ad coelum ſenex
Auriga currus ignei,
Non me Boötis terruere lucidi
Sarraca tarde frigore, aut
Formidoloſi Scorpionis brachia,
Non enſis Orion tuus.
Praetervolavi fulgidi ſolis globum,
Longéque ſub pedibus deam
Vidi triſormem, dum coercebat ſuos
Fraenis dracones aureis.
Erraticorum ſyderum per ordines,
Per lacteas vehor plagas,
Velocitatem ſaepe miratus novam,
Donec nitentes ad fores
Ventum eſt Olympi, & regiam Chryſtallinam, &
Stratum ſmaragdis Atrium.
Sed hic tacebo, nam quis effari queat
Oriundus humano pa…e
Amoenitates illius loci, mihi
S…t eſt in aeternum frui,
Naturam non pati ſenium.
HEu quàm perpetuis erroribus acta fatiſcit
Avia mens hominum, tenebris que immersa profundis
Oedipodioniam volvit ſub pectore noctem!
Quae veſana ſuis metiri facta deorum
Audet, & inciſas leges adamante perenni
Aſſimilare ſuis, nulloque ſolubile ſaeclo
Conſilium fati perituris alligat horis.
Ergóne marceſcet ſulcantibus obſita rugis
Naturae facies, & rerum publica mater
Omniparum contracta uterum ſterileſcet ab aevo?
Et se faſſa ſenem malè certis paſſibus ibit
Sidereum tremebunda caput? num tetra vetuſtas
Annorumque aeterna fames, ſqualorque ſ…uſque
Sidera vexabunt? an & inſatiabile Tempus
Eſuriet Caelum, rapietque in viſcera patrem?
Heu, potuitne ſuas imprudens Jupiter arces
Hoc contra muniſſe nefas, & temporis iſto
Exemiſſe malo, gyroſque dediſſe perennes?
Ergo erit ut quandoque ſono dilapſa tremendo
Convexi tabulata ruant, atque-obvius ictu
Stridat uterque polus, ſuperâque ut Olympius aula
Decidat, horribiliſque retectâ Gorgone Pallas.
Qualis in Aegaeam proles Junonia Lemnon
Deturbata ſacro cecidit de limine caeli.
Tu quoque Phoebe tui caſus imitabere nati
Praecipiti curru, ſubitâque ferere ruinâ
Pronus, & exinctâ fumabit lampade Nereus,
Et dabit attonito feralia sibila ponto.
Tunc etiam aërei divulfis ſedibus Haemi
Diſſultabit apex, imoque alliſa barathro
Terrebunt Stygium dejecta Ceraunia Ditem
In ſuperos quibus uſus erat, fraternaque bella.
At pater omnipotens fundatis fortius aſtris
Conſuluit rerum ſummae, certoque peregit
Pondere fatorum lances, atque ordine ſummo
Singula perpetuum juſſit ſervare tenorem.
Volvitur hinc lapsu mundi rota prima diurno;
Raptat & ambit os ſociâ vertigine caelos.
Tardior haud ſolito Saturnus, & acer ut olim
Fulmineum rutilat criſtatâ caſſide Mavors.
Floridus aeternùm Phoebus juvenile coruſcat,
Nec fovet effoetas loca per declivia terras
Devexo temone Deus; ſed ſemper amicá
Luce potens eadem currit per ſigna rotarum,
Surgit odoratis pariter formoſus ab Indis
Ethereum pecus albenti qui cogit Olympo
Mane vocans, & ſerus agens in paſcua coeli,
Temporis & gemino diſpertit regna colore.
Fulget, obitque vices alterno Delia cornu,
Caeruleumque ignem paribus complectitur ulnis.
Nec variant elementa fidem, ſolitóque fragore
Lurida perculſas jaculantur fulmina rupes.
Nec per inane furit leviori murmure Corus,
Stringit & armiferos aequali horrore Gelonos
Trux Aquilo, ſpiratque hyemem, nimboſque volutat.
Utque ſolet, Siculi diverberat ima Pelori
Rex maris, & raucâ circumſtrepit aequora conchâ
Oceani Tubicen, nec vaſtâ mole minorem
Aegaeona ferunt dorſo Balearica cete.
Sed neque Terra tibi ſaecli vigor ille vetuſti
Priſcus abest, ſervatque ſuum Narciſſus odorem,
Et puer ille ſuum tenet & puer ille decorem
Phoebe tuufque & Cypri tuus, nec ditior olim
Terra datum ſceleri celavit montibus aurum
Conſcia, vel ſub aquis gemmas. Sic denique in aevum.
Ibit cunctarum ſeries juſtiſſima rerum,
Donec flamma orbem populabitur ultima, latè
Circumplexa polos, & vaſti culmina caeli▪
Ingentique rogo flagrabit machina mundi.
De Idea Platonica quemadmodum Ariſtoteles intellexit.
DIcite ſacrorum praeſides nemorum deae,
Tuque O noveni perbeata numinis
Memoria mater, quaeque in immenſo procul
Antro recumbis otioſa Aeternitas,
Monumenta ſervans, & ratas leges Jovis,
Caelique faſtos atque ephemeridas Deûm,
Quis ille primus cujus ex imagine
Natura ſolers finxit humanum genus,
Aeternus, incorruptus, aequaevus polo,
Unuſque & univerſus, exemplar Dei?
Haud ille Palladis gemellus innubae
Interna proles inſidet menti Jovis;
Sed quamlibet natura ſit communior,
Tamen ſeorsùs extat ad morem unius,
Et, mira, certo ſtringitur ſpatio loci;
Seu ſempiternus ille ſyderum comes
Caeli pererrat ordines decemplicis,
Citimúmve terris incolit Lunae globum:
Sive inter animas corpus adituras ſedens
Oblivioſas torpet ad Lethes aquas:
Sive in remotâ forte terrarum plagâ
Incedit ingens hominis archetypus gigas,
Et iis tremendus exigit celſum caput
Atlante major portitore ſyderum.
Non cui profundum caecitas lumen dedit
Dircaeus augur vidit hunc alto ſinu;
Non hunc ſilenti nocte Plêiones nepos
Vatum ſagaci praepes oſtendit choro;
Non hunc ſacerdos novit Aſſyrius, licet
Longos vetuſti commemoret atavos Nini,
Priſcumque Belon, inclytumque O…ridem.
Non ille trino glorioſus nomine
Ter magnus Hermes (ut ſit arcani ſciens)
Talem reliquit Iſidis cultoribus.
At tu perenne ruris Academi decus
(Haec monſtra ſi tu primus induxit ſcholis)
Jam jam pôetas urbis exules tuae
Revocabis, ipſe fabulator maximus,
Aut inſtitutor ipſe migrabis foras.
Ad Patrem.
NUnc mea Pierios cupiam per pectora fontes
Irriguas torquere vias, totumque per ora
Volvere laxatum gemino de vertice …um;
Ut tenues oblita ſonos audacibus alis
Surgat in officium venerandi Muſa parentis.
Hoc utcunque tibi gratum peter optime carmen
Exiguum meditatur opus, nec novimus ipsi
Aptiùs à nobis quae poſſunt munera donis
Reſpondere tuis, quamvis nec maxima poſſint
Reſpondere tuis, nedum ut par gratia donis
Eſſe queat, vacuis quae redditur arida verbis.
Sed tamen haec noſtros oſtendit pagina cenſus,
Et quod habemus opum chartâ numeravimus iſtâ,
Quae mihi ſunt nullae, nisi quas dedit aurea Clio
Quas mihi ſemoto ſomni peperere ſub antro,
Et nemoris laureta ſacri Parnaſſides umbrae.
Nec tu vatis opus divinum deſpice carmen,
Quo nihil aethereos ortus, & semina caeli,
Nil magis humanam commendat origine mentem,
Sancta Promethéae retinens veſtigia flammae.
Carmen amant ſuperi, tremebundaque Tartara carmen
Ima ciere valet, divoſque ligare profundos,
Et triplici duros Manes adamante coercet.
Carmine ſepoſiti retegunt arcana futuri
Phoebades, & tremulae pallantes ora Sibyllae;
Carmina ſacrificus ſollennes pangit ad aras
Aurea ſeu ſternit motantem cornua taurum;
Seu cùm fata ſagax fumantibus abdita fibris
Conſulit, & tepidis Parcam ſcrutatur in extis.
Nos etiam patrium tunc cum repetemus Olympum,
Aeternaeque morae ſtabunt immobilis aevi,
Ibimus auratis per caeli templa coronis,
Dulcia ſuaviloquo ſociantes carmina plectro,
Aſtra quibus, geminique poli convexa ſonabunt.
Spiritus & rapidos qui circinat igneus orbes,
Nunc quoque ſydereis intercinit ipſe choreis
Immortale melos, & inenarrabile carmen;
Torrida dum rutilus compeſcit ſibila ſerpens,
Demiſſoque ferox gladio manſueſeit Orion;
Stellarum nec ſentit onus Mauruſius Atlas.
Carmina regales epulas ornare ſolebant,
Cum nondum luxus, vaſtaeque immenſa vorago
Nota gulae, & modico ſpumabat coena Lyaeo.
Tum de more ſedens feſta ad convivia vates
Aeſculeâ intonſos redimitus ab arbore crines,
Heroumque actus, imitandaque geſta canebat,
Et chaos, & poſiti latè fundamina mundi,
Repeanteſque Deos, & alentes numina glandes,
Et nondum Aetneo quaeſitum fulmen ab antro.
Denique quid vocis modulamen inane juvabit,
Verborum ſenſuſque vacans, numerique loquacis?
Silveſtres decet iſte choros, non Orphea cantus
Qui tenuit fluvios & quercubus addidit aures
Carmine, non citharâ, ſimulachraque functa canendo
Compulit in lacrymas; habet has à carmine laudes.
Nec tu perge precor ſacras contemnere Muſas,
Nec vanas inopeſque puta, quarum ipſe peritus
Munere, mille ſonos numeros componis ad aptos,
Millibus & vocem modulis variare canoram
Doctus, Arionii meritò ſis nominis haeres.
Nunc tibi quid mirum, ſi me genuiſſe poëtam
Contigerit, charo ſi tam propè ſanguine juncti
Cognatas artes, ſtudiumque affine ſequamur:
Ipſe volens Phoebus ſe diſpertire duobus,
Altera dona mihi, dedit altera dona parenti,
Dividuumque Deum genitorque puerque tenemus.
Tu tamen ut ſimules teneras odiſſe camoenas,
Non odiſſe reor, neque enim, pater, ire jubebas
Quà via lata patet, quà pronior area lucri,
Certaque condendi fulget ſpes aurea nummi:
Nec rapis ad leges, malè cuſtoditaque gentis
Jura, nec inſulſis damnas clamoribus aures.
Sed magis excultam cupiens diteſcere mentem,
Me procul urbano ſtrepitu, ſcceſſibus altis
Abductum aoniae jucunda per otia ripae
Phoebaeo lateri comitem finis ire beatum.
Officium chari taceo commune parentis,
Me poſcunt majora, tuo pater optime ſumptu
Cùm mihi Romuleae patuit facundia linguae,
Et Latii veneres, & quae Jovis ora decebant
Grandia magniloquis elata vocabula Graiis,
Addere ſuaſiſti quos jactat Gallia flores,
Et quam degerreri novus Italus ore loquelam
Fundit, Barbaricos teſtatus voce tumultus,
Quaeque Palaeſtinus loquitur myſteria vates.
Denique quicquid habet coelum, ſubjectaque coelo
Terra parens, terraeque & coelo interfluus aer,
Quicquid & unda tegit, pontique agitabile marmor,
Per te noſſe licet, per te, ſi noſſe libebit.
Dimotáque venit ſpectanda ſcientia nube,
Nudaque conſpicuos inclinat ad oſcula vultus,
Ni fugiſſe velim, ni ſit libâſſe moleſtum.
I nunc, confer opes quiſquis maleſanus avitas
Auſtriaci gazas, Perüanaque regna praeoptas.
Quae potuit majora pater tribuiſſe, vel ipſe
Jupiter, excepto, donâſſet ut omnia, coelo?
Non potiora dedit, quamvis & tuta fuiſſent,
Publica qui juveni commiſit lumina nato
Atque Hyperionios currus, & fraena diei,
Et circum undantem radiatâ luce tiaram.
Ergo ego jam doctae pars quamlibet ima catervee
Victrices hederas inter, lauroſque ſedebo,
Jamque nec obſcurus populo miſcebor inerti,
Vitabuntque oculos veſtigia noſtra profanos.
Eſte procul vigiles curae, procul eſte querelae,
Invidiaeque acies tranſverſo tortilis hirquo,
Saeva nec anguiferos extende Calumnia rictus;
In me triſte nihil faediſſima turba poteſtis,
Nec veſtri ſum juris ego; ſecuraque tutus
Pectora, vipereo gradiar ſublimis ab ictu.
At tibi, chare pater, poſtquam non aequa merenti
Poſſe referre datur, nec dona rependere factis,
Sit memorâſſe ſatis, repetitaque munera grato
Percenſere animo, fidaeque reponere menti.
Et vos, O noſtri, juvenilia carmina, Iuſus,
Si modo perpetuos ſperare audebitis annos,
Et domini supereſſe rogo, lucemque tueri,
Nec ſpiſſo rapient oblivia nigra ſub Orco,
Forſitan has laudes, decantatumque parentis
Nomen, ad exemplum, ſero ſervabitis aevo.
PSALM CXIV.
foreign
foreign,
foreign.
foreign.
foreign
foreign
foreign.
foreign,
foreign.
foreign,
foreign.
foreign;
foreign
foreign;
foreign
foreign;
foreign,
foreign,
foreign
foreign
foreign,
foreign.
Philoſophus ad regem quendam qui eum ignotum & in tem inter reos forte captum inſcius damnaverat foreign haec ſubito miſit.
foreign
foreign
foreign,
foreign ▪
foreign.
In Effigei Ejus Sculptorem
foreign
foreign
foreign
foreign.
Ad Salfillum poetam Romanum aegrotantem.
SCAZONTES.
OMuſa greſſum quae volens trahis claudum,
Vulcanioque tarda gaudes inceſſu,
Nec ſentis illud in loco minus gratum,
Quàm cùm decentes flava Dëiope ſuras
Alternat aureum ante Junonis lectum,
Adeſdum & haec s'is verba pauca Salſillo
Ref…r, camoena noſtra cui tantum eſt cordi,
Quamque ille magnis praetulit immeritò divis.
Haec ergo alumnus ille Londini Milto,
Diebus hiſce qui ſuum linquens nidum
Polique tractum, (peſſimus ubi ventorum,
Inſanientis impotenſque pulmonis
Pernix anhela ſub Jove exercet flabra)
Venit feraces Itali ſoli ad glebas,
Viſum ſuperbâ cognitas urbes famâ
Viroſque doctaeque indolem juventutis,
Tibi optat idem hic fauſta multa Salſill…,
Habitumque feſſo corpori penitùs ſanum;
Cui nunc profunda bilis infeſtat renes,
Praecordiiſque fixa damnoſùm ſpirat.
Nec id pepercit impia quòd tu Romano
Tam cultus ore Lesbium condis melos.
O dulce divûm munus, O ſalus Hebes
Germana! Tuque Phoebe morborum terror
Pythone caeſo, ſive tu magis Paean
Libenter audis, hic tuus ſacerdos eſt.
Querceta Fauni, voſque rore vinoſo
Colles benigni, mitis Evandri ſedes,
Siquid ſalubre vallibus frondet veſtris,
Levamen aegro ferte certatim vati.
Sic ille charis redditus rurſùm Muſis
Vicina dulci prata mulcebit cantu.
Ipſe inter atros emirabitur lucos
Numa, ubi beatum degit otium aeternum,
Suam reclivis ſemper Aegeriam ſpectans.
Tumiduſque & ipſe Tibris hinc delinitus
Spei favebit annuae colonorum:
Nec in ſepulchris ibit obſeſſum reges
Nimiùm ſiniſtro laxus irruens loro:
Sed fraena melius temperabit undarum,
Aduſque curvi ſalſa regna Portumni.
Manſus.
Joannes Baptiſta Manſus Marchio Villenſis vir ingenii laude, tum literarum ſtudio, nec non & bellica virtute apud Italos clarus in primis eſt. Ad quem Torquati Taſſi dialogus extat de Amicitia ſcriptus; erat enim Taſſi amiciſſimus; ab quo etiam inter Campaniae principes celebratur, in illo poemate cui ritulus Geruſalemme conquiſtata, lib. 20.
Fra cavalier magnanimi, è corteſi
Riſplende il Manſo—
Is authorem Neapoli commorantem ſumma benevolentia proſecutus eſt, multaque ei detulit humanitatis officia. Ad hunc itaque hoſpes ille antequam ab ea urbe diſcederet, ut ne ingratum ſe oſtenderet, hoc carmen miſit.
HAec quoque Manſe tuae meditantur carmina laudi
Pierides, tibi Manſe choro notiſſime Phoebi,
Quandoquidem ille alium haud aequo eſt dignatus honore,
Poſt galli cineres, & Mecaenatis Hetruſci.
Tu quoque ſi noſtrae tantùm valet aura Camoenae,
Victrices hederas inter, lauroſque ſedebis.
Te pridem magno felix concordia Taſſo
Junxit, & aeternis inſcripſit nomina chartis.
Mox tibi dulciloquum non inſcia Muſa Marinum
Tradidit, ille tuum dici ſe gaudet alumnum,
Dum canit Aſſyrios divûm prolixus amores;
Mollis & Auſonias ſtupefecit carmine nymphas
Ille itidem moriens tibi ſoli debita vates
Oſſa tibi ſoli, ſupremaque vota reliquit.
Nec manes pietas tua chara fefellit amici,
Vidimus arridentem operoſo ex aere poetam.
Nec ſatis hoc viſum eſt in utrumque, & nec pia ceſſant
Officia in tumulo, cupis integros rapere Orco,
Quá potes, atque avidas Parcarum eludere leges:
Amborum genus, & variâ ſub ſorte peractam
Deſcribis vitam, moreſque, & dona Minervae;
Aemulus illius Mycalen qui natus ad altam
Rettulit Aeolii vitam facundus Homeri.
Ergo ego te Cliûs & magni nomine Phoebi
Manſe pater, jubeo longum ſalvere per aevum
Miſſus Hyperboreo juvenis peregrinus ab axe.
Nec tu longinguam bonus aſpernabere muſam,
Quae nuper gelidâ vix enutrita ſub Arcto
Imprudens Italas aufa eſt volitare per urbes.
Nos etiam in noſtro modulantes flumine cygnos
Credimus obſcuras noctis ſenſiſſe per umbras,
Quà Thameſis late puris argenteus urnis
Oceani glaucos perfundit gurgite crines.
Quin & in has quondam pervenit Tityrus ora….
Sed neque nos genus incultum, nec inutile Phoebo,
Quà plaga ſept…o mundi ſulcata Trione
Brumalem patitur longâ ſub nocte Boöten.
Nos etiam colimus Phoebum, nos munera Phoebo
Flaventes ſpicas, & lutea mala caniſtris,
Halantemque crocum (perhibet niſi vana vetuſtas)
Miſimus, & lectas Druidum de gente choreas.
(Gens Druides antiqua ſacris operata deorum
Heroum laudes imitandaque geſta canebant)
Hinc quoties feſto cingunt altaria cantu
Delo in herbosâ Graiae de more puellae
Carminibus laetis memorant Corinēida Loxo,
Fatidicamque Upin, cum flavicomâ Hecaêrge
Nuda Caledonio variatas pectora fuco.
Fortunate ſenex, ergo quacunque per orbem
Torquati decus, & nomen celebrabitur ingens,
Claraque perpetui ſuccreſcet ſama Marini,
Tu quoque in ora frequens venies plauſumque virorum,
Et parili carpes iter immortale volatu.
Dicetur tum ſponte tuos habitâſſe penates
Cynthius, & famulas veniſſe ad limina Muſas:
At non ſponte domum tamen idem, & regis adivit
Rura Pheretiadae coelo fugitivus Apollo;
Ille licet magnum Alciden ſuſceperat hoſpes;
Tantùm ubi clamoſos placuit vitare bubulcos,
Nobile manſueti ceſſit Chironis in antrum,
Irriguos inter ſaltus frondoſaque tecta
Peneium prope rivum: ibi ſaepe ſub ilice nigrâ
Ad citharae ſtrepitum blandâ prece victus amici
Exilii duros lenibat voce labores.
Tum neque ripa ſuo, barathro nec fixa ſub imo,
Saxa ſtetere loco, nutat Trachinia rupes,
Nec ſentit ſolitas, immania pondera, ſilvas,
Emotaeque ſuis properant de collibus orni,
Mulcenturque novo maculoſi carmine lynces.
Diis dilecte ſenex, te Jupiter aequus oportet
Naſcentem, & miti luſtrarit lumine Phoebus,
Atlantiſque nepos; neque enim niſi charus ab ortu
Diis ſuperis poterit magno faviſſe poetae.
Hinc longaeva tibi lento ſub flore ſenectus
Vernat, & Aeſonios lucratur vivida fuſos,
Nondum deciduos ſervans tibi frontis honores,
Ingeniumque vigens, & adultum mentis acumen.
O mihi ſi mea ſors talem concedat amicum
Phoebaeos decorâſſe viros qui tam bene nôrit,
Si quando indigenas revocabo in carmina reges,
Arturumque etiam ſub terris bella moventem;
Ant dicam invictae ſociali foedere menſae,
Magnanimos Heroas, & (O modo ſpiritus ad fit)
Frangam Saxonicas Britonum ſub Marte phalanges.
Tandem ubi non tacitae permenſus tempora vitae,
Annorumque ſatur cineri ſua jura relinquam,
Ille mihi lecto madidis aſtaret ocellis,
Aſtanti ſat erit ſi dicam ſim tibi curae;
Iile meos artus liventi morte ſolutos
Curaret parvâ componi molliter urnâ.
Forſitan & noſtros ducat de marmore vultus,
Nectens aut Paphiâ myrti aut Parnaſſide lauri
Fronde comas, at ego ſecurâ pace quieſcam.
Tum quoque, ſi qua fides, ſi praemia certa bonorum,
Ipſe ego caelicolûm ſemotus in-aethera divûm,
Quò Iabor & mens pura vehunt, atque ignea virtus
Secreti haec aliquâ mundi de parte bidebo
(Quantum fata ſinunt) & totâ mente ſerenùm
Ridens purpureo ſuffundar lumine vultus
Et ſimul aethereo plaudam mihi laetus Olympo.
EPITAPHIUM DAMONIS.
ARGUMENTUM.
THyrſis & Damon ejuſdem viciniae Paſtores, eadem ſtudia ſequuti a pueritia amici erant, ut qui plurimum. Thyrſis animi cauſa profectus peregrè de obitu Damonis nuncium accepit. Domum poſtea reverſus, & rem ita eſſe comperto, ſe, ſuamque ſolitudinem hoc carmine deplorat. Damonis autem ſub perſona hîc intelligitur Carolus Deodatus ex urbe Hetruriae Luca Paterno genere oriundus, caetera Anglus; ingenio, doctrina, clariſſimiſque caeteris virtutibus, dum viveret, juvenis egregius.
EPITAPHIUM DAMONIS.
HImerides nymphae (nam vos & Daphnin & Hylan,
Et plorata diu meminiſtis fata Bionis)
Dicite Sicelicum Thameſina per oppida carmen:
Quas miſer effudit voces, quae murmura Thyrſis,
Et quibus aſſiduis exercuit antra querelis,
Fluminaque, fonteſque vagos, nemorumque receſſus,
Dum ſibi praereptum queritur Damona, neque altam
Luctibus exemit noctem loca ſoia perrerans.
Et jam bis viridi ſurgebat culmus ariſta,
Et totidem flavas numerabant horrea meſſes,
Ex quo ſumma dies tulerat Damona ſub umbras,
Nec dum aderat Thyrſis; paſtorem ſcilicet illum
Dulcis amor Muſte Thuſca retinebat in urbe.
Aſt ubi mens expleta domum, pecoriſque reli…i
Cura vocat, ſimul aſſuetâ ſeditque ſub ulmo,
Tum verò amiſſum tum denique ſen…it amicum,
Coepit & immenſum ſic exonerare dolorem.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Hei mihi! quae terris, quae dicam numina coelo,
Poſtquam te immiti rapuerunt funere Damon;
Siccine nos linquis, tua ſic ſine nomine virtus
Ibit, & obſcuris numero ſociabitur umbris?
At non ille, animas virgâ qui dividit aureâ,
Iſta velit, dignumque tui te ducat in agmen,
Ignavumque procul pecus arceat omne ſilentum.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Quicquid erit, certè niſi me lupus antè videbit,
Indeplorato non comminuere ſepulchro,
Conſtabitque tuus tibi honos, longúmque vigebit
Inter paſtores: Illi tibi vota ſecundo
Solvere poſt Daphnin, poſt Daphnin dicere laudes
Gaudebunt, dum rura Pales, dum Faunus amabit:
Si quid id eſt, priſcamque fidem coluiſſe, piúmque,
Palladiáſque artes, ſociúmque habuiſſe canorum.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Haec tibi certa manent, tibi erunt haec praemia Damon,
At mihi quid tandem fiet modò? quis mihi fidus
Haerebit lateri comes, ut tu ſaepe ſolebas
Frigoribus duris, & per loca foeta pruinis,
Aut rapido ſub ſole, ſiti morientibus herbis?
Sive opus in magnos fuit eminùs ire leones
Aut avi …s terrere lupos praeſepibus altis;
Quis fando ſopire diem, cantuque ſolebit?
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Pectora cui credam? quis me lenire docebit
Mordaces curas, quis longam fallere noctem
Dulcibus alloquiis, grato cùm ſibilat igni
Molle pyrum, & nucibus ſtrepitat focus, at malus auſter
Miſcet cuncta foris, & deſuper intonat ulmo.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Aut aeſtate, dies medio dum vertitur axe,
Cum Pan aeſculeâ ſomnum capit abditus umbrâ,
Et repetunt ſub aquis ſibi nota ſedilia nymphae.
Paſtoreſque latent, ſtertit ſub ſepe colonus,
Q…is mihi blanditiáſque tuas, quis tum mihi riſus,
Cecropioſque ſales referet, cultoſque lepores?
Ite domum impaſti, domino jam non vacat agni.
At jam ſolus agros, jam paſcua ſolus oberro,
Sicubi ramoſae denſantur vallibus umbrae,
Hic ſerum expecto, ſupra caput imber & Eurus
Triſte ſonant, fractaeque agitata crepuſcula ſilvae.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Heu quam culta mihi priùs arva procacibus herbis
Involvuntur, & ipſa ſitu ſeges alta fatiſcit!
Innuba neglecto marceſcit & uva racemo,
Nec myrteta juvant; ovium quoque taedet, at illae
Moerent, inque ſuum convertunt ora magiſtrum.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Tityrus ad corylos vocat, Alpheſiboeus ad ornos,
Ad ſalices Aegon, ad flumina pulcher Amyntas,
Hîc gelidi fontes, hîc illita gramina muſco,
Hîc Zephiri, hîc placidas interſtrepit arbutus undas;
Iſta canunt ſurdo, frutices ego nactus abibam.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Mopſus ad haec, nam me redeuntem forte notârat
(Et callebat avium linguas, & ſydera Mopſus)
Thyrfi quid hoc? dixit, quae te coquit improba bilis?
Aut te perdit amor, aut te malè faſcinat aſtrum,
Saturni grave ſaepe fuit paſtoribus aſtrum,
Intimaque obliquo figit praecordia plumbo.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Mirantur nymphae, & quid te Thyrſi futurum eſt?
Quid tibi vis? aiunt, non haec ſolet eſſe juventae
Nubila frons, oculique truces, vultuſque ſeveri,
Illa choros, luſuſque leves, & ſemper amorem
Jure petit, bis ille miſer qui ſerus amavit.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Venit Hyas, Dryopéque, & filia Baucidis Aegle
Docta modos, citharaeque ſciens, ſed perdita faſtu,
Venit Id manii Chloris vicina fluenti;
Nil me blanditiae, nil me ſolantia verba,
Nil me, ſi quid adeſt, movet, aut ſpes ulla futuri.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Hei mihi quam ſimiles ludunt per prata juvenci,
Omnes unanimi ſecum ſibi lege ſodales,
Nec magis hunc alio quiſquam ſecernit amicum
De grege, ſic denſi veniunt ad pabula thoes,
Inque vicem hirſuti paribus junguntur onagri;
Lex eadem pelagi, deſerto in littore Proteus
Agmina Phocarum numerat, viliſque volucrum
Paſſer habet ſemper quicum ſit, & omnia circum
Farra libens volitet, ſerò ſua tecta reviſens,
Quem si fors letho objecit, ſeu milvus adunco
Fata tulit roſtro, ſeu ſtravit arundine foſſor,
Protinus ille alium ſocio petit inde volatu.
Nos durum genus, & diris exercita fatis
Gens homines aliena animis, & pectore diſcors,
Vix ſibi quiſque parem de millibus invenit unum,
Aut ſi ſors dederit tandem non aſpera votis,
Illum inopina dies quâ non ſperaveris horâ
Surripit, aeternum linquens in ſaecula damnum.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Heu quis me ignotas traxit vagus error in oras
Ire per aêreas rupes, Alpemque nivoſam!
Ecquid erat tanti Romam vidiſſe ſepultam?
Quamvis illa foret, qualem dum viſeret olim,
Tityrus ipſe ſuas & oves & rura reliquit;
Ut te tam dulci poſſem caruiſſe ſodale,
Poſſem tot maria alta, tot interponere montes,
Tot ſylvas, tot ſaxa tibi, fluvioſque ſonantes.
Ah certè extremùm licuiſſet tangere dextram,
Et bene compoſitos placidè morientis ocellos,
Et dixi…e vale, noſtri memor ibis ad aſtra.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Quamquam etiam veſtri nunquam meminiſſe pigebit
Paſtores Thuſci, Muſis operata juventus,
Hic Charis, atque Lepos; & Thuſcus tu quoque Damon.
Antiquâ genus unde petis Lucumonis ab urbe.
O ego quantus eram, gelidi cum ſtratus ad Arni
Murmura, populeumque nemus, quà mollior herba,
Carpere nunc violas, nunc ſummas carpere myrtos,
Et potui Lycidae certantem audire Menalcam.
Ipſe etiam tentare auſus ſum, nec puto multùm
Diſplicui, nam ſunt & apud me munera veſtra
Fiſcellae; calathique & cerea vincla cicutae,
Quin & noſtra ſuas docuerunt nomina fagos
Et Datis, & Francinus, erant & vocibus ambo
Et ſtudi… noti, Lydorum ſanguinis ambo.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Haec mihi tum laeto dictabat roſcida luna,
Dum ſolus teneros claudebam cratibus hoedos.
Ah quoties dixi, cùm te cinis ater habebat,
Nunc canit, aut lepori nunc tendit retia Damon,
Vimina nunc texit, varios ſibi quod ſit in uſus;
Et quae tum facili ſperabam mente futura
Arripui voto levis, & praeſentia finxi,
Heus bone numquid agis? niſi te quid forte retardat,
Imus? & argutâ paulùm recubamus in umbra,
Aut ad aquas Colni, aut ubi jugera Caſſibelauni?
Tu mihi percurres medicos, tua gramina, ſuccos,
Helleborúmque, humiléſque crocos, foliúmque hyacinthi'
Quaſque habet iſta palus herbas, arteſque medentûm,
Ah pereant herbae, pereant arteſque medentûm
Gramina, poſtquam ipſi nil profecere magiſtro.
Ipſe etiam, nam neſcio quid mihi grande ſonabat
Fiſtula, ab undecimâ jam lux eſt altera nocte,
Et tum forte novis admōram labra cicutis,
Diſſiluere tamen rupta compage, nec ultra
Ferre graves potuere ſonos, dubito quoque ne ſim
Turgidulus, tamen & referam, vos cedite ſilvae.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Ipſa ego Dardanias Rutupina per aequora puppes
Dicam, & Pandraſidos regnum vetus Inogeniae,
Brennùmque Arviragúmque duces, priſcùmque Belin…
Et tandem Armoricos Britonum ſub lege colonos;
Tum gravidam Arturo fatali fraude Jogernen
Mendaces vultus, aſſumptáque Gorlōis arma,
Merlini dolus. O mihi tum ſi vita ſuperſit,
Tu procul annoſa pendebis fiſtula pinu
Multùm oblita mihi, aut patriis mutata camoenis
Brittonicum ſtrides, quid enim? omnia non licet uni
Non ſperâſſe uni licet omnia, mi ſatis ampla
Merces, & mihi grande decus (ſim ignotus in aevum
Tum licet, externo penitúſque inglorius orbi)
Si me flava comas legat Uſa, & potor Alauni,
Vorticibúſque frequens Abra, & nemus omne Treantae,
Et Thameſis meus ante omnes, & fuſca metallis
Tamara, & extremis me diſcant Orcades undis.
Ite domum impaſti, domino jam non vacat, agni.
Haec tibi ſervabam lentâ ſub cortice lauri,
Haec, & plura ſimul, tum quae mihi pocula Manſus,
Manſus Chalcidicae non ultima gloria ripae
Bina dedit, mirum artis opus, mirandus & ipſe,
Et circùm gemino caelaverat argumento:
In medio rubri maris unda, & odoriferum ver
Littora longa Arabum, & ſudantes balſama silvae,
Has inter Phoenix divina avis, unica terris
Caerulcùm fulgens diverſicoloribus alis
Auroram vitreis ſurgentem reſpicit undis.
Parte alia polus omnipatens, & magnus Olympus,
Quis putet? hic quo que Amor, pictae que in nube pharetrae,
Arma coruſca faces, & ſpicula tincta pyropo;
Nec tenues animas, pectúſque ignobile vulgi
Hinc ferit, at circùm flammantia lumina torquens
Semper in erectum ſpargit ſua tela per orbes
Impiger, & pronos nunquam collimat ad ictus,
Hinc mentes ardere ſacrae, formaeque deorum.
Tu quoque in his, nec me fallit ſpes lubrica Damon,
Tu quoque in his certè es, nam quò tua dulcis abiret
Sanctáque ſimplicitas, nam quò tua candida virtus?
Nec te Lethaeo fas quaeſiviſſe ſub orco,
Nec tibi conveniunt lacrymae, nec flebimus ultrà,
Ite procul lacrymae, purum colit aethera Damon,
Aethera purus habet, pluvium pede reppulit arcum;
Heroúmque animas inter, divóſque perennes,
Aethereos haurit latices & gaudia potat
Ore Sacro. Quin tu coeli poſt jura recepta
Dexter ades, placidúſque fave quicunque vocaris,
Seu tu noſter eris Damon, ſive aequior audis
Diodotus, quo te divino nomine cuncti
Coelicolae nôrint, ſylviſque vocabere Damon.
Quòd tibi purpureus pudor, & ſine labe juventus
Grata fuit, quòd nulla tori libata voluptas,
En etiam tibi virginei ſervantur honores;
Ipſe caput nitidum cinctus rutilante corona,
Letáque frondentis geſtans umbracula palmae
Aeternum perages immortales hymenaeos;
Cantus ubi, choreiſque furit lyra miſta beatis,
Feſta Sionaeo bacchantur & Orgia Thyrſo.
Jan. 23. 1646.
Ad Joannem Rouſium Oxonienſis Academiae Bibliothecarium.
De libro Poematum amiſſo, quem ille ſibi denuo mitti poſtulabat, ut cum aliis noſtris in Bibliotheca publica reponeret, Ode.
Strophe 1.
GEmelle cultu ſimplici gaudens liber,
Fronde licet geminâ,
Munditiéque nitens non operoſâ,
Quam manus attulit
Juvenilis olim,
Sedula tamen haud nimii Poetae;
Dum vagus Auſonias nunc per umbras
Nunc Britannica per vireta luſit
Inſons populi, barbitóque devius
Indulſit patrio, mox itidem pectine Daunio
Longinquum intonuit melos
Vicinis, & humum vix tetigit pede;
Antiſtrophe.
Quis te, parve liber, quis te fratribus
Subduxit reliquis dolo?
Cum tu miſſus ab urbe,
Docto jugiter obſecrante amico,
Illuſtre tendebas iter
Thameſis ad incunabula
Caerulei patris,
Fontes ubi limpidi
Aonidum, thyaſuſque ſacer
Orbi notus per immenſos
Temporum lapſus redeunte coelo,
Celeberque futurus in aevum;
Strophe 2.
Modò quis deus, aut editus deo
Priſtinam gentis miſeratus indolem
(Si ſatis noxas luimus priores
Mollique luxu degener otium)
Tollat nefandos civium tumultus,
Almaque revocet ſtudia ſanctus
Et relegatas ſme ſede Muſas
Jam penè totis finibus Angligenûm;
Immundaſque volucres
Unguibus imminentes
Figat Apollineâ pharetrâ,
Phinéamque abigat peſtem procul amne Pegaſéo.
Antiſtrophe.
Quin tu, libelle, nuntii licet malâ
Fide, vel oſcitantiâ
Semel erraveris agmine fratrum,
Seu quis te teneat ſpecus,
Seu qua te latebra, forſan unde vili
Callo teréris inſtitoris inſulſi,
Laetare felix, en iterum tibi
Spes nova fulget poſſe profundam
Fugere Lethen, vehique Superam
In Jovis aulam remige pennâ;
Strophe 3.
Nam te Roüſius ſui
Optat peculî, numeróque juſto
Sibi pollicitum queritur abeſſe,
Rogatque venias ille cujus inclyta
Sunt data virûm monumenta curae:
Téque adytis etiam ſacris
Voluit reponi quibus & ipſe praeſidet
Aeternorum operum cuſtos fidelis,
Quaeſtorque gazae nobilioris,
Quàm cui praefuit Iön
Clarus Erechtheides
Opulenta dei per templa parentis
Fulvoſque tripodas, donaque Delphica
Iön Actaea genitus Creuſâ.
Antiſtrophe.
Ergo tu viſere lucos
Muſarum ibis amoenos,
Diamque Phoebi rurſus ibis in domum
Oxoniâ quam valle colit
Delo poſthabitâ,
Bifidóque Parnaſſi jugo:
Ibis honeſtus,
Poſtquam egregiam tu quoque ſortem
Nactus abis, dextri prece ſollicitatus amici.
Illic legéris inter alta nomina
Authorum, Graiae ſimul & Latinae
Antiqua gentis lumina, & verum decus.
Epodos.
Vos tandem haud vacui mei labores,
Quicquid hoc ſterile fudit ingenium,
Jam ſerò placidam ſperare jubeo
Perfunctam invidiâ requiem, ſedeſque beatas
Quas bonus Hermes
Et tutela dabit ſolers Roüſi,
Quò neque lingua procax vulgi penetrabit, atque longè
Turba legentum prava faceſſet;
At ultimi nepotes,
Et cordatior aetas
Judicia rebus aequiora forſitan
Adhibebit integro ſinu.
Tum livore ſepulto,
Si quid meremur ſana poſteritas ſciet
Roüſio favente.
Ode tribus conſtat Strophis, totidémque Antiſtrophis unâ demum epodo clauſis, quas, tametſi omnes nec verſuum numero, nec certis ubique colis exactè reſpondeant, ita tamen ſecuimus, commodè legendi potius, quam ad antiquos concinendi modos rationem ſpectantes. Alioquin hoc genus rectiùs fortaſſe dici monoſtrophicum debuerat. Metra partim ſunt foreign partim foreign. Phale…cia quae ſunt, ſpondaeum tertio loco bis admittunt, quod idem in ſecundo loco Catullus ad libitum fecit.