The Latin Grammar, Part 1 · Subpart 167 – Subpart 171
Annotations.
As Sum hath been declined, ſo may be formed Poſſum, compounded of potis and ſum, and poteram, of potis eram, potui of potis fui, potueram of potis fueram, potero of potis ero, poſſim of potis ſim, poſſem, of potis eſſem, potuerim of potis fuerim, potuiſſem of potis fuiſſem, potuero of potis fuero, poſſe of potis eſſe, potuiſſe of potis fuiſse. So Proſum proderam profui profueram prodero, with the reſt compounded thence.
Examples whereby may be declined Verbes active and paſſive.
| Am- | o | as | avi. | atum | aturus | ans |
| or | aris | atus | andus | |||
| Mon- | eo | es | ui. | itum | iturus | ens |
| eor | eris | itus | endus | |||
| Leg- | o | is | i | tum | turus | ens |
| or | eris | tus | endus | |||
| Aud- | io | is | ivi | itum | iturus | iens |
| ior | iris | itus | iendus |
Examples of Verbes Neuter and Deponent.
| Pugn— | o | as | avi | atum | atutus | ans | andus |
| Rix— | or | aris | atum | atus | aturus | ans | andus |
Examples of Verbs both in o. and or. declined throughout all Moods and Tenſes.
The Indicative Mood and Preſent Tenſe.
| Singulariter. | Pluraliter | |||||
| Laud— | o | as | at | amus | atis | an… |
| or | aris vel are | atur | amur | amini | antur | |
| Cenſ- | eo | es | et | emus | etis | ent |
| eor | eris vel ere | etur | emur | emini | entur | |
| Fig- | o | is | it | imus | itis | unt |
| or | eris vel ere | itur | imur | imini | untur | |
| Pol— | io | is | it | imus | itis | iunt |
| ior | iris vel ire | itur | imur | imini | iuntur |
The Preterimperfect Tenſe ſingular.
| Laud- | abam | abas | abat |
| abar | abaris vel abare | abatur | |
| Plur. | abamus | abatis | abant |
| abamur | abamini | abantur | |
| Cenſ— | ebam | ebas | ebat |
| ebar | ebaris vel ebare | ebatur | |
| Plur. | ebamus | ebatis | ebant |
| ebamur | ebamini | ebantur | |
| Fig— | ebam | ebas | ebar |
| ebar | ebaris vel ebare | ebatur | |
| Plur. | ebamus | ebatis | ebant |
| ebamur | ebamini | ebantur | |
| Pol- | iebam | iebas | iebat |
| iebar | iebaris vel iebare | iebatur | |
| Plur- | iebamus | iebatis | iebant. |
| iebamur | iebamini | iebantur. |
The Preterperfect tenſe ſingular.
| Laud- | avi | aviſti | avit |
| atus ſum vel fui | atus ea v. fuiſti | atus eſt v. fuit. | |
| Plur- | avimus | aviſtis | averunt vel avere |
| ati ſumus v. fuimus, | ati eſtis v. fuiſtis | ati ſunt fuerunt vel fuere. | |
| Cenſ- | ui | uiſti | uit |
| us ſum v. fui | us es v. fuiſti | us eſt v. fuit. | |
| Plur- | uimus | uiſtis | uerunt vel uere |
| i. ſumus v. fuimus, | i. eſtis v. fuiſtis | i. ſunt fuerunt vel fuere. | |
| Fi- | xi | xiſti | xit |
| xus ſum v. fui. | xus es v. fuiſti. | xus eſt v. fuit. | |
| Plur- | ximus | xiſtis | xerunt vel xere |
| xi ſumus vel fuimus. | xi. eſtis v. fuiſtis | xi ſunt fuerunt vel fuere. | |
| Pol- | ivi | iviſti | ivit |
| itus ſum v. fui | itus es v. fuiſti | itus eſt v. fuit. | |
| Plur- | ivimus | iviſtis | iverunt vel ivere |
| iti ſumus v. fuimus | iti eſtis v. fuiſtis | iti ſunt fuerunt vel fuere. |
The Preterpluperfect tenſe ſingular.
| Laud- | averam | averas | averat |
| atus eram v. fueram, | atus eras v. fueras | atus erat vel fuerat. | |
| Plur- | averamus | averatis | averant |
| ati eramus v. fueramus | ati eratis v. fueratis | ati erant vel fuerant. | |
| Cenſ- | ueram | ueras | uerat |
| us eram v. fueram | us eras v. fueras | us erat vel fuerat. | |
| Plur- | ueramus | ueratis | uerant |
| i. eramus v. fueramus. | i. eratis v. fueratis | i. erant vel fuerant. | |
| Fi- | xeram | xeras | xerat |
| xus eram v. fueram, | xus eras vel fueras | xus erat vel fuerat. | |
| Plur- | xeramus | xeratis | xerant |
| xi eramus v. fueramus. | xi eratis v. fueratis | xi erant v. fuerant. | |
| Pol- | iveram | iveras | iverat |
| itus eram v. fueram, | itus eras v. fueras, | itus erat vel fuerat. | |
| Plur- | iveramus | iveratis | iverant |
| iti eramus v. fueramus, | iti eratis v. fueratis | iti erant vel fuerant. |
The Future Tenſe ſingular.
| Laud- | abo | abis | abit |
| abor | aberis vel abere | abitur | |
| Plur. | abimus | abitis | abunt |
| abimur | abimini | abuntur | |
| Cenſ- | ebo | ebis | ebit |
| ebor | eberis vel ebere | ebitur | |
| Plur. | ebimus | ebitis | ebunt |
| ebimur | ebimini | ebuntur | |
| Fig- | am | es | et |
| ar | eris vel ere | etur | |
| Plur. | emus | etis | ent |
| emur | emini | entur | |
| Pol. | iam | ies | iet |
| iar | ieris vel iere | ietur | |
| Plur- | iemus | ietis | ient |
| iemur | iemini | ientur. |
The Imperative Mood and Future Tenſe.
| Sing: | Plur. | |||
| Laud- | a vel ato | ato | ate vel atote. | anto |
| are v. ator | ator | amini v. aminor, | antor. | |
| Cenſ- | e vel eto. | eto | ete vel etote. | ento |
| ere v. etor. | etor | emini v. eminor. | entor | |
| Fig- | e vel ito. | ito | ite vel itote. | unto |
| ere v.itor. | itor | imini v. iminor | untor. | |
| Sep- | i. vel ito | ito | ite vel itote | iunto |
| ire vel itor. | itor | imini v. iminor | iuntor |
The Subjunctive Mood and preſent Tenſe.
| Sing. | Plur. | |||||
| Laud- | em | es | et | emus | etis | ent. |
| er | eris v. ere | etor | emur | emini | entur. | |
| Cenſ- | eam | eas | eat | eamus | eatis | eant |
| ear | earis v. eare | eatur | eamur | eamini | eantur. | |
| Fig- | am | as | at | amus | atis | ant |
| ar | aris v. are | atur | amur | amini | antur. | |
| Pol. | iam | ias | iat | iamus | iatis | iant |
| iar | iaris v. iare | iatur | iamur | iamini | iantur. |
The Preterimperfect Tenſe.
| Sing. | Plur. | |||||
| Laud- | arem | ares | aret | aremus | aretis | arent |
| arer | areris v. arere | aretur | aremur | aremini | arentur. | |
| Cenſ— | erem | eres | eret | eremus | eretis | erent |
| erer | eretis v. erere | eretur | eremur | eremini | erentur. | |
| Fig- | erem | eres | eret | eremus | eretis | erent |
| erer | eretis v. erere | eretur | eremur | eremini | erentur. | |
| Pol. | irem | ires | iret | iremus | iretis | irent |
| irer | ireris v. irere | iretur | iremur | iremini | irentur. |
The Preterperfect tenſe ſingular.
| Laud- | averim | averis | averit | ||
| atus ſim v. fuerim | atus ſis v. fueris | atus ſit v. fuerit. | |||
| Plur- | averimus | averitis | averint | ||
| ati ſimus v. fuerimus, | ati ſitis v. fueritis | ati ſint vel fuerint. | |||
| Cenſ- | uerim | ueris | uerit | ||
| us ſim v. fuerim | us ſis v. fueris | us ſit v. fuerit. | |||
| Plur- | uerimus | ueritis | uerint | ||
| i ſimus v. fuerimus | i ſitis v. fueritis | i ſint vel fuerint. | |||
| Fig- | xerim | xeris | xerit | ||
| xus ſim v. fuerim | xus ſis v. fueris | xus ſit v. fuerit | xerimus | xeritis | xerint |
| xi ſimus v. fuerimus | xi ſitis v. fueritis | xi ſint v. fuerint. | |||
| Pol. | iverim | iveris | iverit | ||
| itus ſim v. fuerim | itus ſis v. fueris | itus ſit v. fuerit. | |||
| Plur. | iverimus | iveritis | iverint | ||
| iti ſimus v. fuerimus | iti ſiitis v. fueritis | iti ſint v. fuerint. |
The Preterpluperfect Tenſe Singular.
| Laud- | aviſſem | aviſſes | aviſſet |
| atus eſſem v. fuiſſem | atus eſſes v. fuis | atus eſſet v. fuiſſet. | |
| Plur. | aviſſemus | aviſſetis | aviſſent |
| ati eſſemus v. fuiſſemus | ati eſſetis v. fuiſſetis | ati eſſent v. fuiſſent. | |
| Cenſ- | uiſſem | uiſſes | uiſſet |
| us eſſem v. fuiſſem | us eſſes v. fuiſſes | us eſſet vel fuiſſet. | |
| Plur. | uiſſemus | uiſſetis | uiſſent |
| i eſſemus v. fuiſſemus | i eſſetis v fuiſſetis | i eſſent vel fuiſſent. | |
| Fi- | xiſſem | xiſſes | xiſſet |
| xus eſſem v. fuiſſem | xus eſſes v. fuiſſes | xus eſſet v. fuiſſet. | |
| Plur- | xiſſemus | xiſſetis | xiſſent |
| xi eſſemus v. fuiſſemus. | xi eſſetis v. fuiſſetis | xi eſſent v. fuiſſent. | |
| Pol. | iviſſem | iviſſes | iviſſet |
| itus eſſem v. fuiſſem | itus eſſes v. fuiſſes | itus eſſet vel fuiſſet. | |
| Plur- | iviſſemus | iviſſetis | iviſſent |
| iti eſſemus v. fuiſſemus | iti eſſetis v. fuiſſetis | iti eſſent v. fuiſſent. |
The Future Tenſe Singular.
| Laud- | avero | averis | averit |
| atus ero v. fuero | atus eris v. fueris | atus erit vel fuerit. | |
| Plur- | averimus | averitis | averint |
| ati erimus v. fuerimus | ati eritis v. fueritis | ati erunt v. fuerint. | |
| Cenſ- | uero | ueris | uerit |
| us ero v. fuero | us eris v. fueris | us erit vel fuerit. | |
| Plur- | uerimus | ueritis | uerint |
| i erimus v. fuerimus | i eritis v. fueritis | i erunt v. fuerint | |
| Fig- | xero | xeris | xerit |
| xus ero v. fuero | xus eris v. fueris | xus erit v. fuerit. | |
| Plur- | xerimus | xeritis | xerint |
| xi erimus v. fuerimus | xi eritis v. fueritis | xi erunt v. fuerint. | |
| Pol. | ivero | iveris | iverit |
| itus ero v. fuero | itus eris v. fueris | itus erit v. fuerit | |
| Plur- | iverimus | iveritis | iverint |
| iti erimus v. fuerimus | iti eritis v. fueritis | iti erunt v. fuerint. |
The Participle Mood.
| The Preſent Tenſe | Laud-ans, | Cenſ-ens, | Fig-ens | Pol. iens. |
| The firſt Future | Laud-aturus, | Cenſ-urus, | Fi-xurus. | Pol. iturus. |
| The Preter Tenſe | Laud-atus, | Cenſ-us, | Fi-xus▪ | Pol. itus. |
| The ſecond Future | Laud-andus, | Cenſ-endus | Fig-endus, | ſep-iendus. |
The Infinitive Mood.
| The Preſent Tenſe | Laud- | are | Cenſ- | ere | Fig- | ere | Pol. | ire |
| ari | eri | i | iri. | |||||
| The Preter Tenſe | Laud- | aviſſe | Cenſ- | uiſſe | Fi- | xiſſe | Pol. | iviſſe |
| atum eſſe vel fuiſſe. | um eſſe v. fuiſſe | xum eſſe v. fuiſſe. | itum eſſe v. fuiſſe. | |||||
| The Future Tenſe | Laud- | atum ire v. aturum eſſe: | Cenſ- | um ire v. urum eſſe | Fi- | xum ire v. xurum eſſe. | Pol. | itum ire v. iturum eſſe |
| atum iri v. andum eſſe. | um iri v. endum eſſe | xum iri v. endum eſſe. | itum iri v. iendum eſſe▪ |
The Gerundivall Mood.
| Laud-andum. | Cenſ-endum. | Fig-endum. | Pol. iendum. |
The Supine Mood.
| Laud-atam. | Cenſ-um. | Fi. xum. | Pol. itum |
ANNOTATIONS.
Students ſhould be made exact in all the proper affections of Verbs, as before hath been required in the like affections of Nounes, for as more variable, ſo they are more difficult, and call for greater diligence, but Verbs chiefly, which will more exerciſe Learners to finde out the Theme then Nounes, becauſe the Characteriſticall is oftner changed therein; beſides that many inſtances thereof muſt have recourſe to ſundry diſtinct heads before they are reſolved to their Themes, as for example, from Juncturus, caſt away the Termination proper to the firſt future, and inſtead thereof, put to m, and it will be iunctum, the Supine whence it is formed: Then it may be remembred that ctum in the Supine cometh from xi in the Preter Tenſe, as iunctum from iunxi, againe xi will come from gis in the preſent, ſo iungis maketh iunxi, that iunctum this iuncturus; from hauſerimus cut of erimus and put i in place thereof it will be hauſi whence it is derived, as this from hauris. In cenſeremini▪ change the ſecond Perſon Plurall to the firſt ſingular cenſerer, this to cenſeris, and by a graduall regreſſe it leadeth unto c…ſeor, according to the precedent Rules of forming Tenſes in the ſeverall Moods. So Legitote cometh from lege, this from legis, audietis cometh from audiam, this from audis, ſo docendus from docens, this from doces, and ſo in the reſt.
Exceptions to the Generall Rules for the forming of Preter Tenſes and Supines.
Verbs of the firſt Coniugation ending in bas, cas, mas, nas, pas tas, change as to ui, das maketh dedi, ſtas ſteti, juvas iuvi, And all in the Supine end in tum.
Verbs of the ſecond Coniugation making bes, pſi, ges, xi, ies ievi, les levi, ves vi. In the Supine end all in tum. But making des, di, or ſi, lces▪ and lges, lſi, and rges rſi, nes nſi, res ſi. And the Depouent teris making ſſi in the Supine end all in ſum.
Verbs of the third Coniugation making bis, bi bui, or pſi, cis ci, cui, or xi ſcis, vi, or ſcui: few Verbs making dis, di. Likewiſe other Verbs making gis, gi, or xi, his, xi, lis lui, mis mui, or pſi, nis, ni, vi, or ui, pis, pſi, pi, pui, or pivi, quis, qui, or xi. ris, rui, vi and ſſi ſis, ui, ivi, or ſſi, apoopated. And ſome making tis, ti, vis, vi, or xi, ui, xis xui, in the Supine end in tum.
Other both Deponents making beris, pſi, and Verbs in o making rcis rſi dis di, or ſi rgis rſi, llis, llui, li or ſi, mis, ſſi, rris rri, tis ſſui, rtis, rſi. in the Supine end in ſum.
Other Verbs making gis, his, ctis, or uis, xi, and xis, xi, or xui end in xum.
Verbs of the fourth Coniugation making cis cui, or xi, lis lui, nis ni, pis pſi, tis rui or ri: in the Supine end in tum.
Other both Deponents making diri… di, or Verbs in o making bis, pſi, cis, ſi, ris, ſi, tis, ſi end in ſum.
Examples of the former Exceptions, in Verbs of the firſt Conjugation.
Cubas doth make cubui cubitum, but thence come cubatio and cubatorium, all Compounds thence with interpoſing m. will be of the third Coniugation, as, decumbis decubui decubitum, and accubo, incub…, occubo, recubo, may take m or leave it.
Necas necavi or necui necatum, or nectum, but the laſt is ſcarce uſed, ſaving in Compoſition, ſecas ſecui ſectum, hath ſecaturus, applicas, explicas, implicas make ui or avi, itum or atum, but plicas maketh only avi & atum, micas micui doth want the Supine, but emicas emicui hath emicaturus, and dimicas hath dimicui, or dimicavi dimicatum, fricas fricui frictum, but defricas defricui, or defricavi defrictum, or defricatum, Das dedi datum, ſo circundas, peſſundas, ſatiſdas, venundas: but all other Compounds thence are of the third Conjugation, as, condo condis condidi conditum, and abſcondis abſcondidi, or abſcondi, abſconditum, or abſconſum, domas domui domitum, but from edomas cometh edomatio.
Sonas ſonui ſonitum, whence cometh ſonabilis, and ſonaturus.
Crepas crepui crepitum, & increpas increpui increpitum, whence cometh increpatio, diſcrepas diſcrepui; and diſcrepavi diſcrepitum, and diſcrepatum.
Vetas vetui vetitum, whence cometh vetaturus, ſtas ſteti ſtatum, but aſtas aſtiti aſtitum, and ſo all Compounds thence, ſaving that Supinall Derivatives love beſt the regular way, as, praeſtaturus praeſtatio praeſtabilis, Juvas Juvi, whence doth come iuvamen; ſo adiuvas adiuvi adiutum; Liguas, nexas, wih many more want the Preter Tenſe, and therewith the Supine derived thence.
Examples of exceptions in the ſecond Conjugation.
Sorbes ſorbui ſorbitum, and thence ſorbitio, but abſorbes abſorbui and abſorpſi abſorptum.
Miſces miſcui miſtum, ſyncopated▪ and by Antitheſis, mixtum, mulces, mulſi mulſum, luces luxi without Supine.
Suades ſuaſi ſuaſum, but ſedes ſedi ſeſſum, ſpondes ſpoſpondi ſponſum, ſtrides ſtridi without Supine, audes auſi, obſolet auſum, gaudes gaviſum, by Epentheſis, whence gaviſus ſum, The Preterperfect Tenſe ſupplyed by circumlocution, and auſus ſum, with audeo.
Indulges indulſi indulſum, & indultum, from obſolet indulxi, fulges fulſi, turges turſi, both want Supines, terges terſi terſum, mulges mulſi mulctum, from obſolet mulxi, ſo auges auxi auctum.
Fles ſtevi fletum, nes nevi netum, cies cievi citum, vies vievi vietum, oles olui olitum, but exoles, and ſome other make olevi oletum, reris ratum, tueris tuitum, ſoles ſolitum, from ſolui, obſolet for which ſolitus ſum is in uſe.
Manes manſi manſium, but emines eminui, and the reſt ſo formed want Supines.
Torques torſi torſum, and tortum from torquitum, obſolet ſyncopated, from both, torſio and tortilis, Haeres haeſi haeſum and heſitum, by Epentheſis, torres torrui toſtum for torritum, by Syncope and Antitheſis, ſo miſereris miſertum, Syncopated, and cenſes cenſui cenſum, for cenſitum, fateris hath faſſum, as if it were from fates faſſi.
Moves movi motum, but cave… cavi cautum, and faves favi fautum, by Epentheſis.
Cales, cares, coales, doles, lates, lices, noces, pares, places, taces, vales, with their Compounds change es to ui and that to itum, but all other Neuters makeing ui in the Preter Tenſe want the Supine.
Aves mederis maeres vides nives want the Preter Tenſe and Supine, but the Compounds of nives have nixi and nictum.