A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter H
LITERA H.
¶ Haste, or ouermuch speede.
HEe that runneth fast, may catch a fall.
Haste maketh waste.
The more haste, the lesse speed.
Wisedome and haste may vary.
As good vndone, as done too soone.
Hee that maketh too much haste, may stumble in a faire way.
Festinandum lentè. Suet.
Multos bonos pessundat festinatio.
Omnis res properando errorem parit.
Festinationis comes poenitentia.
Praeceps concilium inauspicatum.
Festinans in initio seriùs pervenit ad finem. Plato.
Qui nimiùm properat, serò absolvit. Plato.
Nihil refert, quàm citò si fat benè. Cic.
In avido ingenio pravum vincit consilium.
Velox consilium sequitur poenitentia.
Canis feffinans caecos parit catulos. Arist.
Quod praecipiti viâ, Boet.
Certum non habet ordinē, Boet.
Laetos non habet exitus. Boet.
foreign. i. Dum festino omnia celeriter percurrere, tardior sum. Plat. de Reip. l. 7.
A man must not sell the Beares skinne, before the Beare be killed.
No reckoning without the hoste.
Non canendus triumphus ante victoriam. Athen.
Ne ante lentem augens ollam. Athenaeus.
Nondum sortitione facta res sacras devorat.
Non est idem finis cursus & consilij. Soph.
Post rem devoratam ratio.
All on the spurre.
Oestro percitus. Plato.
Equis velisque. Cic.
Talaria induit. Idem.
He that maketh ouermuch haste, retyreth, or recoyleth.
Multos pessundat festinatio. Tac. Annal. lib. 3. c. 69.
Paucis temeritas est bono, sed multis malo. Plaut.
Non est quicquam omnium, quod habet, & laudem diligentiae, simul & gratiam celeritatis. Apul. de Deo socr.
Praeceps concilium est inauspicatum.
He runneth himselfe out of breath.
All on the spurre.
Acres in principio languescunt in fine.
foreign. Aesch. i.
Durat parum doloris summa intentio.
Diuturnitate minuitur diligentia.
Soone ripe, soone rotten.
Ante pilos sapit. Pers.
foreign. i. senilis puer.
Praecox ingeniorum genus non temerè vnquam ad frugem pervenit.
Stultitia est praepropera sapientia.
Quae citò maturuëre, haud vltimum tempus manent.
Odi puerulum praecoci sapientiâ. Apuleius.
Non est diuturnum quod nimis celeriter est maturitatem assequutum.
Quod citò fit, citò perit.
He standeth on thornes,
He thinketh eueryevery day seuen yeeres.
Differre homini est tardissimum omne quod placet.
Nihil ei longius videtur. Cic.
Est morae impatientissimus.
Mora omnis patienti longa est.
Cupiditati tarda est ipsa celeritas.
Cupienti omnis mora longa est.
Quodvis supplicium est levius hac mansione. Cic.
Nimium properanti quaevis mora longior est.
¶ Hatred, or ill will.
Where hatred reigneth, Lordship hath no suretie.
Invidiam quod habet, non solet esse diu.
foreign.
Odij & amoris difficile consortium.
Odium, est venenum amicitiae.
Multorum odijs nullae opes possunt obsistere. Cic.
Quem metuunt, oderunt.
Hee that hateth all, shall bee hated of all.
Nemo potest amari, qui ipse non amat.
In reos Majestatis & publicos hostes, omnis homo miles est.
He is hated like a toad.
All wonder at him, like an Owle in an iuie tree.
Omnes cum infestis intuentur oculis.
In omni fabula Daedali execratio.
Siquid mali in Pyrrhum redeat.
Malunt esurienti occurrere:
Oderunt eum cane pejus & angue Hor.
Non eâdem via volunt cum eo ingredi.
He is at deadly sewd with him.
Nouercale exercent odium.
Empedoclis simultas. Diogenianus.
Non eâdem via vult cum eo incedere. Plut.
Odit eum, & fugit, vt Drusonem debitor aeris.
Vt lupus ovem amat. Plat.
¶ Head.
It is an euill profession, where the Deuill beareth the Crosse.
Grauissimus est morbus, qui diffunditur à capite.
Malus dux, malum reddit comitem. Hor.
Mala professio, cujus origo à Diabolo.
Principem malum execrantur, etiam qui faciunt malum. Panegyr. ad Traianum. Plin.
When the head aketh, all the body is the worse.
Like prince, like people.
If the eye be blinde, all the body is full of darkenesse.
foreign. i. Capite malè affecto, corpus participat de infirmitate.
foreign. Aesch.
Dux saepe cladis causa, non exercitus. Polyb.
Dum caput infestat dolor, omnia membra molestat.
Exempla Regum plus nocent, quàm crimina.
Humiles laborant, vbi potentes dissident.
Dux saepe cladis auctor, non exercitus.
Vigil sopitus saepe castra perdidit. Aemilius.
Regum scelera erumpunt in malum publicum.
Quicquid delirant reges, plectuntur Achivi.
Malus Rex, malo populo datur.
Principes plus exemplo nocent, quàm peccato.
Si oculus malus est, totum corpus tenebrosum est. Mat. 6.23.
Inferior horret quicquid peccat superior. Syr.
¶ Healthfull.
He is aliue, and a liues like.
As sound as a bell.
As whole as a fish.
Vivit, valet, &c. Cic.
Sanior est pisce. luve.
Valet pancraticè. Plaut.
¶ Heart, or courage.
All Heart.
All steele to the backe.
Si fractus illabatur orbis,
Impauidum ferient ruinae. Horat.
Imbrem perpetiens, laborem, sitim, solem.
Animus secundis temporibus dubijs{que} rectus. Horat.
Est captus à poenis, non victus Hannibal.
Augustior dux redditur periculis.
Fortunâ non fractus. Cic.
Neque terrae motus timet, nec fluctus.
Maior in exiguo dominatur corpore virtus.
He taketh heart at grasse.
He gathereth his spirits to him.
He pulleth vp a good heart.
Magno impetu magna finienda. Seneca.
Malum fert fortiter.
— Clausos acuunt extrema perîcla.
In fractis rebus violentior vltima virtus.
Murus sibi sola in bellis est audacia.
Crescit in adversis virtus.
Illi redit in praecordia virtus. Virg.
Fugiens & denuò pugnabit.
Victus gallus, rursus insilit.
Miseria probat fortes viros. Sen.
That which the heart thinketh, the mouth speaketh.
Ex redundantia cordis, os loquitur.
Lingua interpretatur animae sensa, & cogitata. Lact.
Obsoena lingua, obscoena conscientia. Sigon. lib. 3. Epist. 13.
¶ Heauen.
It is a good Key that must open Paradise.
Immortalitatem nemo delicatè consequitur. Lact.
— Non mollis ad astra via est. Sen.
Difficilia quae pulchra.
Solùm Christus aperit fores coelorum.
Solum fides aperit fores coelorum.
Coelum arduâ acquiritur viâ. Sen.
Hee that speaketh against Heauen, it will returne into his face.
Conspuit in coelum.
Quae supra nos, nihil ad nos.
Non cum Deo belligerandum.
In coelum jaculatur. Zenod.
foreign. Demost. Epist. 4. i. Deus iniquum maledictum in conviciatoris caput retorquet.
The way to Heauen is not spread with rushes, but beset with thornes.
Heauen is not so soone gotten, as wished for.
The way to Heauen is straight and narrow.
The way to vertue, is through stony places.
Ad virtutem arduus & insolitus est accessus.
Nemo fit casu bonus, discenda virtus. Sen.
foreign. Hesiod.
— Virtus sudore paratur.
Ad arcem virtutis longis ambagibus itur.
Virtutis radices amarae sunt, fructus verò dulcis.
Aspera virtutis via.
Nulla ratio homini cum coelo, si religio tollitur.
E terrâ non est mollis, ad astra via.
Regnum Dei haud obtingit dormientibus.
Virtutibus amaritudo est permixta.
Per contraria ad vitam beatam ducimur.
In excelso est beata vita, sed perseveranti penetrabilis.
Dormienti non devolat in sinum victoria.
Difficilia quae pulchra. Cic.
Non dormientibus advenit regnum Coelorum.
¶ Helpe, or ayd.
One man is no body.
A Priest nothing without a Clarke.
Alij aliorum operâ indigent.
Solitariae manus invalida pugna est.
Vnus vir, nullus vir. Zenod.
Plures faciliùs munia Reipub. sociatis laboribus exequuntur.
Tradendae operae mutuae. Terent.
Vae soli.
The more reapers, the lesse to reape.
Quid tandem non efficient manus. Aristoph.
Tradunt operas mutuas. Terent.
foreign.
Vt in velabro olearij omnes comctorem agunt. Plaut.
Magna magnis indigent negotia adiutoribus. Velleius lib. posteriore. c. 127.
Many hands make quicke dispatch.
Many aduentures make a full fraught.
foreign. i. plurium, melior meditatio.
foreign. i. vnus vir, nullus vir. Zenod.
foreign.
Nemo solus ad aliquid sufficit.
Magna magnis indigent negotia adiutoribus Vell.
Bellum sine administris, geri non potest.
Publicae rei administri plures, plurimùm juvant.
Non caret effectu, quod voluëre duo.
Multorum manibus grande levatur onus.
Quid tandem non efficiant manus. Aristoph.
¶ Heresie.
Heresie and frensie go together.
The sword doeth not destroy Heresie.
From Heresie the good Lord deliuer vsus.
Haereticus conceptam novam erroris opinionem pertinaciter defendit. Aug.
Haereticus modò victor habeatur, veras rationes negligit. Iust. Mar. Epist. ad Zon.
Nemo est tam impius, quem haereticus impietate non vincat. Hier. lib. 7. in Isaiam.
¶ Hinderances.
A spoke in a mans cart.
Clandestinus aduersarius.
Obicem ponit ci.
Impedimentum obijcit ci.
Obstat eius conatibus. Cic.
Calculo mordet. Aristoph.
Sufflaminat eum. Hieron.
Men have many blockes in their way.
Nunquam bella bonis, nunquam discrimina desunt.
Per varios casus, per tot discrimina rerum, — tendimus in Latium.
Vigilandum semper: multae insidiae bonis.
He trumpes in his way.
Struit insidias.
Difficulter caventur insidiae.
Tragulam inijcit.
He is a great blocke, or a foule mote in his way.
Optimi qui{que} ab improbis quasi exprobrantes aspiciuntur, Sulp. l. 11. hist. Eccles.
Officit eius luminibus. Paulus Iuriscons.
Obstat eius conatibus. Cic.
Multae insidiae bonis.
Convitium benè vivendo, fit improbis. Lact. lib. Divin. Institut. cap. 9.
Castigare videtur quisquis vitâ dissidet. Lact.
Hee standeth in his owne light.
Suae ipsius petitioni securim inijcit. Cic.
In montes offendit. August. de Ci. Dei, lib. 8 c. 16.
It will not quitt cost.
Non operae pretium faciet.
Non navabis operam. Cic.
Res non potest consistere, vbi quaestum superat sumptus.
E multis paleis parum fructus colliges. Diogen.
¶ Home, or a mans house.
EueryEvery mans house is his Castle.
foreign.
Domus amica, domus optima. Cic.
Nullus locus est sede domestic â iucundior. Cic.
Patriae fumus est igne alieno luculentior. Luc.
Ita fugias vt non praeter casam.
Testudo intra tegumen suum collecta, est tuta. Liu.
Discrucior animo, quia domo abeundum est mihi.
Domus commune est cuiusque perfugium. Cic.
A cocke on his owne dunghill.
Extra periculum ferox. Qu. Curtius.
Home is homely.
To eueryevery bird his owne nest is best.
Vtinam domi sim.
Domus amica, domus optima.
Luculentior patriae fumus quàm alibi ignis.
Discrucior animo, quia domo abeundum est mihi.
Nullus locus est sede domestica iucundior. Sen.
Beatus ille, qui fortunatus manet domi.
Ita fugias, vt ne fugias praeter casam. Terent.
Prandere melius apud se quam in palatio.
EueryEvery man is a King at home.
A Collier is a King at home.
foreign.
Sed ego domi Rex ero domimeae.
Quisque rex domi.
Plurimum in suo potest gallus sterquilinio.
Consistit in suo praesidio. Cic.
In quadrangulo viuit.
Looke to your owne stuffe at home.
In teipsum descende. Persius.
Ignoscas alijs multa, tibi nihil. Sen.
Tuam ipsius terram calca.
Tantumne tibi otij est, aliena vt cure…, & quae ad te nihil pertinent. Ter.
Quod alijs vitio vertis, ipse ne feceris.
—In tuum ipsius sinum inspue. Plin.
¶ Honour.
Honours change maners.
Honores mutant mores.
Mutantur mores, cum comitantur opes.
Foelix priorem statum obliuiscitur.
Sublati animi sunt, quibus paululum accedit pecuniae. Plaut.
Honour without profit is as a ring on a mans finger.
Nisi vtile est quod facimus, stulta est gloria. Sen.
Praemium est solatium laboris.
He that hath no honour, hath no sorrow.
Vbi honor, ibi labor, solitudo, invidia, odium.
Nulla est honoris gaudijque copula.
Est personata divitum faelicitas.
¶ Hope.
Hope well, hauehave well.
Were it not for hope, the heart would burst.
Bonus animus in re mala, dimidium est mali.
foreign
foreign. i. Vir infaelix seruaturspe.
Qui nihil potest sperare, desperet nihil.
Speranda sunt homini, dum spirat, omnia.
Vivere spe vidi, qui moriturus erat. Ouid.
Spes alit afflictos.
Est spes in dubijs, semper comes optima rebus.
Hope will make a man neither eat nor drinke.
Semper agricola in novum annum dives.
Auri fusorem te futurum credebas. Eubol.
Se spe lactat inani.
Spes tenuis & frigida. Aristophan. Eurip.
After raine faire weather.
After a storme commeth a calme.
After that the skie lowreth, wee shall hauehave faire weather.
When bale is highest, boot is next.
— Crede mihi tempora veris erunt.
Propinqua spes repulsam solari solet.
Iucundarum rerum expectatio voluptatem affert.
Nubilo serena succedunt.
Respicere solet melior afflictos Deus.
Sperat infestis benè praeparatum pectus, alteram sortem. Hor.
Post malam segetem serendum. Seneca.
Nemo desperet meliora, lapsus. Hor.
Hee that liueth only in hope, danceth without a minstrell.
Vaine hope nourisheth beggars.
Ille ex futuro pendet, cui irritum est praesens.
Spem pretio emit. Terent.
Et …otis alitur spes animosa suis. S…oz.
Spes est semper inops semper sitibunda futuri. Idem.
In space commeth grace.
That happeneth in an houre that happeneth not in seuen.
Long hoped for, commeth at last.
Rebus in adversis meliùs sperare memento.
Solomnium dierum nondum occidit.
— Semper tibi pendeat hamus. Ouid.
Muka pr…eter spem evenient.
Dies adimit aegritudinem. Ter.
Aegroto dum anima, spes est. Cic.
Grata superveniet, quae non sperabiturhora.
Saepe dat vna dies, totus quod denegat annus.
Res insperata eveniens laetitiam parit.
Intervallo perit fames, & optimè perditur.
Saepe forte temerè eveniunt, quae nec sperare audeas. Ter.
Spe futurorum praesentia sunt levius ferenda.
O passi graviora, dabit Deus his quo{que} finem. Virg.
Qui sperare nihil potest, desperet nihil. Sen.
Spes est vltimum adversarum rerum solatium. Sen. lib. 2. decla…
Nemo confidat nimium secundis.
Nemo desperet meliora lapsus. Seneca.
Etiam remedia malorum insunt in ipsâ morâ. Liv. l. 37. c. 7.
¶ Horse.
It is a good horse that neuer stumbleth.
Bonus equus qui nunquam titubat.
— Aliquando bonus dormitat Homerus.
Nemo mortalium omnibus horis sapit.
Rhetor non semper persuadet, nec Medicus curat.
A good horse draweth himselfe and his master out of the myre.
Etiam suis beneficia servi dant heris. Sen. lib. 3. de Benef.
Bonus servus saluti sibi, heró{que}.
Multa quae non possumus animo, superamus amico.
If a man looke not to his horse, his halter will strangle him.
Iustus miseretur jumenti.
Oculus Domini saginat equum.
To a lazie horse a good spurre.
Est opus ignavo subdere calcar equo.
Cessator calcaribus indiget.
Oderunt peccare mali formidine poenae.
Vrgendi sunt segnes.
All lay load on a willing horse.
Some must beare the common burden.
Iumentum clitellarium.
Equus meritorius omnium vsui paret.
Plurium scabiosa asinorum fert camelus pondera.
Spartani servi, maximè servi.
Quocunque traxeris, non invitus sequitur. Cic.
¶ Hospitalitie.
Faire houses, small Hospitalitie.
Many chimneyes, little smoke.
foreign. i. Divitum fores pauperibus amicis sunt clausae.
Magna civitas, magna solitudo.
In magnis domibus, magnae solitudines.
Domus antiquae, disparibus dominantur dominis. Cic.
A hog or churle.
A man may as soone breake his head at his h…use, as breake his fast.
As free of his guift, as a Iewe of his eye.
Dat lapidosum panem.
Homo perparcus.
Homo aridus.
Monophagus.
Ne intra vestibula admittit quenquam.
Fores habet tritas, vt pastorum casas.
Solus cibum devorat.
Avarus nisi cum moritur, nihil rectè facit.
The smoke of a mans owne house, is better then the fire of another.
Patriae fumus igne alieno luculentior. Lucianus.
Nihil est patria sede iucundius.
A woman is the key of the house, and a man the soule of it.
Mulier est clavis domus, & anima ejus vir.
¶ House.
Hee keepeth open house.
Nulla pusilla domus, quae multos pascit amicos.
Semper aliquis in Cidonis domo. Cicero.
— Scindit penulam. Zenod.
Haud vnquam arcet ostium. Aristoph.
Patet aduenientibus janua.
A mans house is his castle.
Domus cuius{que} commune perfugium. Cic.
Tutus quis{que} domi.
Rex quis{que} domi suae.
Tuta cochlea intra testudinem suam.
Nihil est humili casa nobilius. Sen.
Hostem, locorum contemnas fiduciâ. Liu. lib. 1. c. 19.
¶ Humility.
He carrieth a low saile.
Benè latet.
— Cautas quaerit vbique vias.
Contrahit vento nimiùm secundo turgida vela. Hor.
Benè vixit qui benè latuit. Ouid.
Vivit absque strepitu.
Humility goeth before honour.
God exalteth the humble.
Qui se deprimit, altissimo fit altior.
Deus obscuros promit. Horat.
Deus humilibus dat gratiam.
Honorem antecedit humilitas.
The more honourable, the more humble.
Quanto altior, tanto submissior. Cic.
Parcere subiectis scit nobilis ira leonis.
Quò maior, eò placabilior.
Commune nobilitatis malum superbia. Luc.
It is better to sit still, then to rise and fall.
Quod potes id tenta nam litus carpere remis
Tutius est multò, quàm velum tendere in altum. Cato.
Armatura tutissima, animi modestia.
Tuta magis puppis modico quae flumine fertur.
Humile vitae genus tutissimum.
¶ Hunger.
An hungry mans minde is on his meat.
Animus esurienti in patinis. Ter.
Asinus esuriens fustem negligit.
Hunger breaketh stone walles.
All viands are good in warres.
Hunger seeketh out meate.
foreign.
Eflamma cibum petit. Ter.
Omnem verecundiam excludit fames.
Adversus famem & frigus belligerare quis potest?
Fames lupum è saltu prolicit.
Omnem verecundiam illicò excludit fames. Quintil. decl. 12.
Esurienti (lupo) ne occurras. Theocrit.
Hee will leape at a crust.
Hee is not full that hath nothing to eate.
Molestus interpellator venter. Plaut.
Intestina nulla crepant saturo, esurienti percrepant. Plaut.
Instar hiantis lari avidus obsonij. Athenaus.
Esuriens omnem bolum arreptat. Plaut.
The appetite openeth it selfe as soone as the eye.
Necessitas fastidium excutit. Sen. Epist. 5. lib. 22.
Esurit stomachus cum primo diluculo.
Hunger is the best sawce.
To an hungry soule, all things are sweete.
A good appetite needeth no sauce.
Optimum condimentum fames.
Fames optimus coquus.
Fames miro modo dulcia r…ddit, quae fastidium reddit insipida. Hier.
Iejunus stomachus rarò vulgaria temnit.
Obsessis ab hoste, quidlibet esca est.
Famelicus atrum vorat panem.
Ho…a cibi est, quando stomachus desiderat escam.
God that sendeth mouthes, sendeth meate.
Faith feedeth in time of famine.
Deus tempore famis suos certissimè pascit.
Fame fideles non pereunt.
Non sinet esurire Iehova animam justi. Prov. 10. ve. 3.
A Deo donantur omnia quibus opus habemus.
Benedictio Dei credentes alit & sustentat.
Deus vltrò bona suppeditat. Stob.
Hungry flyes bite sore.
Two hungry meales make the third a glutton.
Irritatae necessitatis gravissimi morsus.
Molestus interpellator venter. Plaut.
Tenue prandium est optimum coenae condimentum.
Lupo esurienti ne occurras.
Lupus gulosus comedit sine mastigatione, quantum ad tres dies sufficit.
It is better to worke then pine.
A man must keepe the wolfe from the doore.
Vivendum vndequáque, sed non ex crimine.
Labore comparandus victus.
Pauperies immunda domo procul absit.
Discendum est inopem defendere vitam.
¶ Hypocrisie.
The Crosse in his breast, and the deuill in his actions.
Simulata sanctitas est duplex iniquitas.
Nemo cautiùs malus est, quàm sub pietatis infula. Ennod.
Crebrò mendacium specie veritatis occluditur.
Quae decipiunt nihil habent solidi. Sen. Epist. 3. lib. 11.
Personam mavult quàm faciem.
There are more aduocats then lawyers.
More beards then learning.
More souldiers then warriours.
More mallets then anviles.
Cometa non est stella. Arist.
Multi sunt qui boves stimulant, sed pauci aratores.
Multi Thyrsigeri, sed pauci Bacchi. Plat.
Barbâ tenus Philosophi. Aug.
Phantasia & veritas non solent simul fieri. Synes.
Favos vespae faciunt aequè ac apes.
Hee couereth me with his wings, and biteth me with his bill.
Melle litus gladius.
Alterâ manu fert aquam, alterâ ignem. Plut.
Amicitiae specie saepe paratur dolus.
No hypocrisie can alwayes be hid.
Nemo potest personam diu ferre fictam. Sen.
Falsa non durant. Epist. 1. lib. 22.