A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter C
LITERA C.
¶ Care, or thought.
CAre bringeth gray haires.
Care groweth through his hood.
Care will kill a Cat.
Care will kill an horse.
Cura facit canos, quamuis quis non habet annos.
foreign. i. Mens solicita est tinea paredens ossa.
foreign
Cura adsert insaniam.
Mala senium accelerant.
Ante tempus senectutem assert solitudo.
Curae, magis secretae, magis animum lancinant. Sen.
Etiam viros debellat inuictos dolor. Ouid.
¶ Cattes.
A Cat may looke on a king.
The view of merchandice will cost a man nothing.
A man may keepe the Kings high way.
One may think who dareth not speak.
Nil offendunt oculi, si oculis animus imperet.
Aestimari nos putemus toties, quoties aspici. Senec. de Ttranq. am. c. 15.
Aequabilitas in omni vita est optima. Cic.
Diem, aquam, noctem, solem, lunam, haec argento non emo. Plautus.
Communis Mercuris. Luc.
Seruanda est communitas. Cic.
Iura omnibus sunt vrbis aequa liberae.
Aliquid commune est generis humani. Sen.
It is not for nought that the Cat winketh when both her eyes are out.
Nullum simulatum est diuturnum. Cic.
Malum dissimulatum tandem deprehenditur.
Subolfacio aliquid. Terent.
The Cat knoweth whose lippes shee licketh.
The dogg… waggeth his taile, not for you, but for your bread.
foreign. i. Malus videtur sui causâ omnia facere.
¶ Cauelling.
Cauill will enter in at any hole, and if it find … …ill make one.
Ill will neuer spake well.
Qui curiosus est, idem maleuolus.
Est difficile Momo satis facere.
Homo peruersus quicquid rectè dicitur, in diuersam partem rapit.
Opprimit semper calumnia meliora.
Nihil est facilius quàm calumniari.
Malitia mutant intellectum.
Aduersus inuidiam nihil prodest vera dicere.
Neminera citò accusaueris. Sen
foreign.
One may easily finde a staffe to beat a dog withall.
Facilè invenias baculum quo caedas canem.
Malefacere qui vult, nunquam non inuenit causam.
Occasione duntaxat opus improbitati.
Irasci tantum faelices nostis amici. Mari.
Non quia sic merui, sed iuuat hoc facere.
¶ Certaintie.
It is better to enioy, then hope.
One bird in the hand, is better then two in the bush.
He that leaueth certaintie, and leaueth vntounto chance, when fooles pipe, by authoritie he may dance.
Stultus est qui praesentia relinquens, absentia persequitur.
foreign.
Relictis certis ne persequare incerta.
Mulge praesentem, quid fugentem persequeris?
Certa sunt incertis praeferrenda.
Occulatae sunt manus nostrae. Plaut.
Credunt quod vident.
Melior & tutior est certa pax, quàm incerta victoria. Cic.
Oculi sunt auribus fideliores.
¶ Change, or alteration.
There is change of all things.
Nothing continueth long in one estate.
Omnia mutantur mortali lege creata.
Generatio vnius est corruptio alterius.
foreign.
foreign.
Omnia mortalia multas mutationes habent.
Non semper idem floribus est honos Vernis, neque vno luna rubens colore nitet.
Nihil diu in eodem statu manet.
Vt res dant sese, ita magni, & humiles sumus. Terent.
Sors omnia versat. Virg.
Vicissitudo rerum omnium. Teren.
Vicibus cuncta gignuntur, & absumuntur.
Mortalium vita est vnus tantum dies. Quint. Declam. 4.
Ipsa dies quando{que} parens quandoque nouerca. Hesiod.
foreign. id est
Cum Deo quisque, & gaudet & flet. Sophoc.
¶ Change, or exchange.
He stealeth a goose, and sticketh down a feather.
Change is no roberie.
Palumbem pro Columba. Plato.
Pilos pro lana restituit.
Pro bonis, glomi.
Omnia peccata non sunt aequalia.
Pro magno damno, minutula compensatio.
Pilos pro lana quis detondeat? Theocr.
After a calme commeth a storme.
foreign. i. In vitae tranquillitate, expecta rerum tempestatem.
Nouit paucos secura quies. Sen.
New meats prouoke the appetite.
Varietas in omni re delectat.
Similitudo mater satietatis in omnibus. Cic. lib. de Inuent. c. 42.
Palatum non nisi ad pretiosos cibos excitatur. Sen. lib. consid. ad Albinum.
¶ Charitie, or louelove.
Let charitie measure all your actions.
Sine charitate nihil sumus.
Quicquid dubium est, humanitate inclinat in melius. Sen. Epist. 5. lib. 11.
Noli accusare proximum, sed potius excusa, excusa intentionem, si opus non potes. Bern.
¶ Children.
Children are the parents riches.
foreign.
Satis magnum regnum est marito, liberi & vxor.
Beatus est, qui est beatus in liberis.
Virorum sunt corona liberi, patris est filius.
It is better that children weepe, then old men.
Spare the rod, and spill the child.
He that loueth his children, correcteth them well.
foreign.
Melius est vt adolescens rubeat, quàm palleat.
Res vtilis esse adolescentiam in metu. Terent.
Durum flagellum paedagogus ingenij.
Sapientes oportet liberos castigare.
Perdit natos, parentum assentatio.
Virga & correctio dat sapientiam. Prou. 29.15.
The yong cocke croweth as he heareth the olde:
The sonne reteineth the fathers spirits.
Like father, like sonne: like mother, like daughter.
Qualis pater, talis filius: qualis mater, talis filia.
Matrem sequimini porci.
Filius vt similis patri, sic filia matri.
Scandalum non dandum pueris.
Children often tell trueth.
Little pitchers hauehave eares.
Si secretarum seriem, vis noscere rerum.
Ebrius, insipiens, pueri dicent tibi verum.
Pueri dicunt verum.
Pueria critur animaduertunt, quae non existimes. Cic.
Secreta auribus committenda fidelibus. Horat.
Nihil est puero teste certius. lib. 4. Controu.
Pueri celant nihil. Sen. in Thyest.
It is a deare collop, that is taken out of the flesh.
The ape so long straineth, (or clippeth) her yong ones, vntill she kill them.
The Crow thinketh her owne birdes fairest.
foreign. i. natura diligit prolem.
Amare nimium, est odio habere liberos.
Liberorum amantior quàm Gellio.
Suum cui{que} pulchrum. Cic.
Blanda patrum segnes facit indulgentia natos. Iuve.
¶ Choice, or varietie.
New meate bringeth a new appetite.
Multarū rerum jucunda varietas.
Nihil est molestius quàm quod semper est idem.
Crambe bis posita, mors est. Suid.
Famam incitat non sedat caena splendida.
¶ Comfort.
After raine, faire weather.
After a storme commeth a calme.
When bale is highest, boote is next.
Melior respicere solet afflictos Deus.
Nube solet pulsâ, candidus ire dies. Ouid.
Non si nunc male, sic, & olim. Hor.
Dei auxilium est in aduersis praefentissimum. Psal 46.11.
Subitum remedium periculi.
Sequitur Ver Hyemem. Pindarus.
Notus non semper paturit imbres perpetuos. Horat.
Ex improviso Deus apparet. Luciā
Deus in monte videbitur. Gen. 22.
Post tristia, laetiora.
Post imbres serenitas.
O passi graviora, Deus dabit his quo{que} finem. Virg.
Tempestatem facilè sequitur tranquilitas.
Moritur quidem Phaenix, sed & renascitur.
Aeternitas constat rerum contrarijs. Sen. Epist.. 107.
¶ Commoditie, or profite.
EueryEvery Commoditie hath his discommoditie.
Omnia commoditas sua fert incommoda secum. Hor.
Nullum commodum sine adiuncto incommodo. Ter.
Bona hora nemini, est, vt non sit alicui mala.
Mala sunt vicina bonis.
Bonum sine malo in hac vita esse nequit.
Want of mony, want of comfort.
When we want mony, we want all.
Pecunia altera anima. Eurip.
Re sine nullus eris. Ouid.
Si Fortuna perit, nullus amicus erit.
Pecuniae sunt necessariae, sine quibus nihil rectè geripotest. Demost. 3. Olynth.
A full purse will make the mouth to speake.
A Lawyer will not pleade but for money.
All for what will ye giuegive me.
Pecunia rerum administratrix omnium.
Dej immortales obsecro aurum quid valet?
Pecunia efficit omnia.
Omnia pulchris diuitijs parent.
Quid mihi dabitis? Matth. 26.
Vt luti baiuli, nihil nisi dato nummo facit. Aristoph.
Hee knoweth on what side his bread is buttered.
Ad faeliciorem parietem se inflectit.
Novit ex qua parte lucrum acrescit sibi.
Est ad suum quaestum quisque callidus. Plaut.
Hee is not wise, that is not wise for himselfe.
Hee is wise, that can keepe himselfe warme.
EueryEvery Miller draweth water to his owne mill.
Sapit, qui sibi sapit. Eurip.
Sibi canendum. Cic.
Tunica pallio proprior.
Proximus egomet mihi. Terent.
Omnes sibi melius esse malunt, quàm alteri. Terent.
Habenda ratio rei familiaris quam dilabi sinere flagitiosum est. Cic.
Propriae vtilitati seruiendum. Cic.
¶ Common.
The Kings high way is common to all.
Nemo quenquam ire prohibet publicâ viâ. Sen.
Diem, aquam, solem, lunam, noctem, haec argento non emes.
Aqua nemini prohibenda. Cic.
¶ Companie.
As a man is, so is his companie.
Like to like.
Tell mee with whom thou goest, and I will tell thee what thou doest.
Ex socijs, poculis, ioculis, vir qualis sit cognoscitur. Ex Rabbinis.
Qualis quisque sit, ex socijs cognoscitur.
Talis quis{que} est, cum qualibus versatur.
Pares cum paribus facillimè congregantur. Cic.
Plerumque tales sumus, quales ij, quibuscum vivimus.
Multum refert quibuscum vixeris.
Companie maketh a man spend.
Perfacile est rem benè paratam comitate perdere. Plau.
A man for all companies.
Omnium horarum homo.
Serijs pariter & jocis accommodatus.
Servit scenae.
Scit vti foro. Terent.
Ill company bringeth a man to the galowse.
Malusfies, malorum contubernio.
Si iuxta claudum habites, subclaudicare disces. Plut.
It is better to bee alone, then in ill companie.
One scabbed sheepe, marreth all the folde.
Solitude est mater innocentiae.
Pessimus fies, malorum contubernio.
foreign.
foreign. i. noxia est conuersatio cum malis.
Corrumpunt mores bonos colloquia prava. Menand.
Vnica prava pecus totum corrumpit ovile.
Peruersae sodalitates malum fructum ferunt.
Consuetudo cum malis, est nequitiae pabulum.
Torpedini similis marino torpidos reddit qui tangunt.
Etiam manu hominis fit pestilentia.
¶ Conceitednesse.
There is not an asse amongst them, but hee is worthy to stand amongst the Kings horses, in the same stable.
Eorum anseres sunt olores.
Inter luscos regnat strabo.
Illi soli sapiunt volitant alij velut vmbra. Hom.
Asinus asino pulcherrimus.
He thinketh his halfepenie good siluer.
All his geese are swannes.
The ignorant is conceited that hee flyeth.
He thinketh that the ground carrieth him not.
A Cuckow thinketh her selfe a fine birde.
Tanquam pauo circumspectat se. Syn.
Hoc tantùm rectum quod facit, ipse putat.
Sua plus iusto carmina quisque probat.
Caecus amor sui est. Hor.
Suum cuique pulchrum. Cic. Arist.
Se sine riuali diligit. Auson.
foreign. i. multi autumant se aliquid esse cum nihil sint.
foreign.
In beato omnia beata.
foreign. i. qui vana opinione plenus est, ille est vter.
Inflatus vter.
Solus sapit, & hoc scit,
Suus cuique crepitus, benè olet.
Sua cui{que} videntur amplissima. Cic.
Tribus minis insumptis duodecem imputat.
Suum munus auget verbis.
Nemo non oculis apertis sua computat bona. Petron.
Simia suos miratur catulos.
He can easily see or espie a mote in an other mans eye, but he cannot discerne a beame in his owne.
Hee is Eagle eyed in other mens matters, but as blind as a buzzard in his owne.
Cùm tua peruideas oculis mala lippus inunctis. Hor.
Cur in amicorum vitijs tam cernis acutè?
foreign. Bas. i. Est faciliùs aliena tractare quam propria considerare.
In aliena vita naturaliter sumus.
Oculati, in nostra caecutimus.
Non videt id Manticae quod in tergo est. Plaut.
Qui me deridet, non sua facta videt.
Stultitiae est aliena vitia cernere oblivisci suorum.
Spectat festucam quae est in oculo fratris sui, trabem verò quae est in oculo suo, non animaduertit. Matth. 7.3.
In suo quisque negotio hebetior quam in alieno.
Eminùs videns, comminùs nihil.
In alienis rebus Linceus, in suis talpa.
¶ Confession.
Hee that will bee healed of his sinnes, must confesse them.
The confession of a fault, is halfe an amends.
Sit venia confitenti.
Initium salutis est notitia peccati. Sen. Epist. 9. lib. 3.
Interdūsolutio est ipsa confessio
Vitia confiteri est, initium sanctitatis. Sen.
Crimina ne celes magna est medicina fateri. Cato.
Maior culpa quo citiùs agnoscitur, eo celeriùs emendatur.
Vulnera clausa plus cruciant.
Veniâ dignus est qui de peccato excusationem non quaerit. Val.
Confesse and be hanged.
Vbi turpis est medicina fateri pudet. Ouid.
Quis furor est quae nocte latent, peccata fateri? Ouid.
foreign
foreign.
Nemo iniurium fatetur se cum est maximè.
Nemo vult fateri vitia alijs sua.
Hide nothing from thy Pastour, Physician, Lawyer.
There is no curing of a griefe concealed.
foreign. i. Alimentum morborum est silentium, sed quod enuntiatur, facilè potest sanari.
Curae secretae magis mentem lancinant. Senec.
Crescit dissimulatione ipse dolor, hoc altiùs demissus quo minùs profiteri licet. Iust. lib. 8. c. 9.
¶ Conscience.
The conscience is a thousand witnesses.
EueryEvery man is best knowen to himselfe.
Conscienti… est mille testes. Quint.
Plus ponderis est in testimonio tuo, quam in alieno conuitio. Bern.
Conscientia sua cuique est Deus.
Purus ille est qui est nullius sibi mali consciùs.
Censurâ nunquam fallitur quisquam suâ.
EueryEvery tubbe must stand on his owne bottome.
EueryEvery man must see by his owne eyes.
Meliùs videas oculis proprijs quàm alienis.
Ratio facti cuique constare debet.
Quicquid non est ex fide, est peccatum, Rom. 14.
Quod dubites ne feceris. Cic.
He that do…h euill, hateth the light.
The light is naught for sore eyes.
Greene wounds will not be touched.
Agalled horse no combe abideth.
A thiefe hideth himselfe in a bush.
Nihil est miseriùs quam animus malè sibi conscius.
foreign.
Scelerati alienam fugiunt conscientiam.
Carnifex est conscientia mala.
Post scelera summa, non invenit somnus locum.
In nocturna sacra quaevis competit suspicio.
Fures amant tenebras.
Nihil timidum facit nisi reprehensibilis vitae conscientia. Sen.
Quae dolent ea molestum est contingere.
Scelera conspectum reformidant. Sen.
Ad suspicionem tactus convalescunt vulnera.
Laesus & conturbatus oculus non fert lumen.
Bona conscientia turbam advocat. Sen.
Raw leather will stretch.
Men will straine hard for profit.
foreign. i. vbi est lucrum ibi contra naturam seruiendum est.
Argentum & aurum sunt omnis sceleris materies.
Excaecat auri fulgor, vel fortissimos.
Diues omnis aut iniquus est, aut iniqui haeres.
Ad malas artes animum adducit quaestus.
Auri sacra fames, quid non mortalia cogit pectora? Virg.
Ibi fas vbi maxima merces. Cla…d.
Where no fault is, there needeth no pardon.
A good conscience is a continuall feast.
Innocency bringeth a defense with it.
Conscia mens recti famae mendacia spernit.
Rectè faciendo nihil timeás.
Laetus animus iuge conuiuium. Prou.
Nihil maius tranquilitate conscientiae.
Veritatis amator nullum sanc castigatorem timet.
Dulcis quietis mater est innocentia.
Optimum est in vita praeter scipsum nihil temere.
— Hic murus aheneus esto.
Nil conscire sibi nullâ pallescere culpâ.
Vacare culpâ maximum solatium.
Conscience is hanged vp long agoe.
Perijt honestas, decus, pudor. Sen.
Rupere faedus impius lucri fu ror, & ira praeceps. In Hippol.
Science is naught worth without conscience.
Longè caeteris peritior est, non multo melior tamen.
Doctrina est vana, rationi accesserit.
Scientia absque aequo fraus est, non scientia. Cic.
Multae literae magis doctum faciunt (hominem) quàm probum. Sen.
Nihil tam acerbus est in quo aequus animus solatium non inueniat. Sen. de tranquil. animi.
Gaudium non nascitur nisi ex virtutis conscientia. Sen.
Beatus est cui gaudium omne ex se nascitur. Sen.
Vera laetitia intra teipsum nascitur. Sen.
To him that hath lost his taste, sweet is sowre.
Impuris omnia impura. Tit.
Non omnia omnibus sunt aequè suauia.
Caeno puram aquam turbans nunquam inuenies potum.
Contempt.
Heere is the doore, and there is the way.
Patent fores, exi.
Molestus hospes.
In longum valeat.
Quis vsus cepis putridi?
He is no body.
He is a cipher amongst numbers.
Nullius numeri.
Caput sine lingua.
Neque arte nec Marte, neque cerâ, nec aere, nobilis.
He scorneth the motion.
Cum inferiore contendere est sordidum. Sen
Aquila non captat muscas.
Elephantus non captat murem. Lucan.
Quantum curat testudo muscas. Suid.
Medium ei ostendit digitum. Mar.
Aquila thripas aspicit.
S. George on Horsebacke.
He standeth for a cipher.
Pomarius Hercules.
Bos in quadra argentea. Suid.
Muta persona. Mart.
Larua est.
Vmbra est.
Sepulchrum dealbatum.
Mercurij statuae similis.
Doryphorematis more adest. Lucian.
He ouerlooketh him, as the Diuell looked ouer Lincolne.
Spectat eum fastidiose.
E sublimi deridet.
Titanico aspectu eum intuetur. Luc.
Torue eum intuetur. Luc.
Ex alto despicit illum.
Let him that is cold blow at the coale.
Let him put his finger in the fire that needeth.
Mea res non est, longè valeat.
Alienam litem, meam non faciam.
Ecquis periculo rem alienam curat suo.
He may goe shake his eares.
Actum est ilicet. Ter.
Patent fores, exi. Cic.
Abeat ad coruos.
Perijt.
Conclamata sunt omnia.
He careth no more for him then his old shoes.
Minoris cum aestimat. Cic.
Flocci pendit.
Pili non facit. Terent.
Medium ostendit digitum ei. Mar.
Non plures facit quam simias.
Hee is Iohn herbe in the pottage, that will doe neither good nor harme.
Nullarum partium.
Neque bonum neque malum faciet. Ezech. 9.
Clauis aurea nihil aperiens.
Non est clauis.
Neque pessimus nec primus. Theocr.
Let him make a page of his age.
I owe him not so much seruice.
Sit sibi ipsi Mercurius.
Emat cui imperare velit. Plaut.
Qui honorat à quibus ipse contemnitur, similis est asino. Ex Rabbinis.
Spartani liberi sunt maximè liberi.
Acquum est venire ad cum, a quo ipse quid velis. Caes. lib. 1. Gal. c. 34
A fig for him.
Let him doe his worst.
Semper me tales hostes insequantur. Suid.
Corinthijs non indigatur Illium.
Securus rideo, non moror illius minas.
Incus maxima non metuit strepitum.
Mando ei laqueum. Iuuen.
Tolle calcar. Aristot.
Vapula papyria. Sisin.
He is good for nothing.
Quis vsus cepis putridi?
Fruges consumere natus. Hor.
foreign Hom.
¶ Contention.
They agree together like cats and dogs.
They are at daggers drawing.
They are at deadly fewd.
They agree like harpe and harrow.
Caninam facundiam exercent. Salust.
Concordant vt lupi & agni.
Prius duo echini amicitiam ineant.
foreign.
Simultatem inter se exercent.
Sphaeram inter se faciunt.
Concordes vnus capit lectulus, sed discordes ne tota quidem domus. Plaut.
Two dogs striue for a bone, and the third whiles that they contend, taketh it away.
Hatred with friends is succour to foes.
— En quo discordia ciues
Perduxit miseros! Virg.
Discordes facile vincuntur.
Discordia dilabuntur regna.
Ciuile bellum est malum perniciosum.
I know that if I contend with durtie foes, I must be foyled whether I win or lose.
I will not staine my hands with him.
Hoc scio pro certo, quanto plus stercore certo.
Vinco, seu vincor, semper ego maculor.
Plus faetent stercora mota.
Craterlitiam. Aristoph.
Lis litem parit. Phocylid.
Lutum luto non purgandum.
Maledictis non respondendum.
Asinus inter apes. Suid.
Infelix litium exitus.
Multis in silentio respondetur aptiùs.
He hath cast a bone betweene them.
Hee hath set them together by the cares.
foreign. i. contentionis pomum in medium proiecit. Niceph. Calist. lib. 14.
¶ Contentment.
He hath nothing that is not content.
Quis pauper? auarus.
Inter magnas opes inops.
Felix non qui habet, sed qui non cupit quae habet.
Avaro tam deest quod habet, quam quod non habet.
Auaritiae desunt omnia. Sen.
Contentment is great riches.
Nothing is better then a contented mind.
Enough is as good as a feast.
Fie vponupon riches that hauehave no contentment.
Is maxime opibus fruitur qui minime indiget. Sen.
Eget minus mortalis, quo minus cupit.
foreign.
Satis divitiarum nihil amplius velle. Quin.
Quid magnum ei esse potest, cui mundus est nihil? Cic.
Deo proximus quicun{que} eget paucissimis.
Vtrum non desideres quid, an habeas, nihil interest. Sen.
Virtus nihil cupit quod abest, gaudet praesentibus.
Summa quies nil velle supra quàm postulat vsus.
Benè est cui Deus obtulit. Boetius.
Parcâ, quod satis est manu. Boet.
Qui est suis contentus, est ditissimus.
Laetus in praesens, animus quod vltra est oderit. Hor.
In secundus nemo confidat, in aduersis nemo desperat. Sen. lib. 3. de natural. quaest.
Praesentem fortunam boni consule. Plato.
Contentus minimo fortunatus maximè. Turpil.
A man must keepe himselfe well when he is well.
It is better to sit still, then to rise and fall.
Non expedit concutere faelicem statum. Sen.
Faelices sunt, qui sua nôrunt bona. Agr.
Quaeras opes faciliùs quàm retineas.
Non minor est virtus quám quaerere parta tueri.
Parta sunt conseruanda.
Non habere diuitias est leuior dolor quam perdere.
Nil citô mutabis, donec meliora videbis.
Si quâ sede sedes, & congrua sit tibi sedes.
Istâ sede sede, nec ab istâ sede recede.
Maritimus cum sis, ne fieri velis terrestris.
Quod tibi contigit, id tene.
Quod datur boni consule. Cic.
He that doeth well, wearieth not himselfe.
Neuer wearie of that which is good.
foreign. Plato.
Tamdiu discendum quamdiu viuas. Sen. Epist. 7. lib. 10.
Honesti nulla satietas. Lucian.
Si propiùs stes, te capiet magis, ac decies repetita placebit. Horat.
A man must doe as he can, when hee cannot as he would.
A man must take all well in worth, that God hath sent.
Praesentem fortunam boni consule. Cic.
Viuas vt possis, quando non quis vt velis. Terent.
Bona est offa post panem. Zenod.
Praesentem capram mulge quid fugientem persequeris? Theocr.
¶ Correction.
Hee that chastiseth one, amendeth many.
Poena non tam ad delictum pertinet quam ad exemplum. Quintil. Decl. 274.
Paucòrum poena est plurimorum correctio.
Vnius improbi supplicio, multorum improbitas est coercenda. 3. actio in Verrem. Cic.
He hath cut his combe.
He hath taken him an hole lower.
Pennas recidit. Cic.
De pulmone revulsit. Persius.
Frigidâ aquâ feruentem ollam aspergit.
Doe the like againe.
Hic Rhodus hic saltus. Aesop.
His mouth runneth ouer.
Backe an ace quoth Bourne.
Bate me an ace quoth Boulton.
Lingua quo vadis? Suid.
Loquitur hyperbolicè.
¶ Couetousnesse.
All hauehave, all foregoe.
All couet all loose.
Who too much gripeth, the lesse holdeth.
That he getteth in the hundred, he looseth in the shire.
foreign.
Et hamum & escam saepe piscis abstulit.
Rapiendi auiditas insidiatur militi. Marcellinus lib. 23. c. 15.
Plurima si quaeras, multam patiere repulsam.
Auidus secundis, non est cautus tristibus.
Duplum captans commodum, vtroque priuatur.
Camelus desiderans cornua aures perdidit. Aesop.
Praeceps ad ditescendum non fit impune. Prou.
Aliena dum affectamus, propria amittimus.
Sectare praedam, destrues victoriam.
Qui plus ambit, minùs consequitur.
Duos insequens lepores, neutrum capit.
Quaerens obsonium, vestem perdidit. Suid.
Eger of the world.
Greedy of the world.
Gripple of the world.
He is neuer content.
He hath the siluer dropsie.
Much would hauehave more.
He seeth no green cheese, but his mouth doth water after it.
He would all hauehave, and naught forgo.
Nil satis est illi.
Improbae crescunt diuitiae, tamen curtae nescio quid semper abest rei. Hor.
Quo plus sunt potae, plus sitiuntur aquae.
Quis metus aut pudor est vnquam properantis auari?
— Cum possideat plurima, plura cupit.
Lachrymat de omni aspectu. Plau.
Est voracior purpurâ. Athenaeus.
Nemo est cui fortuna sua satisfacit. Sen.
Nummus est auari Deus.
Mendicorum loculi semper inanes.
Auarus est Inferno similis.
Multa desunt multa petentibus.
Nunquam satiatur auarus.
Improbus beneficium sumere scit, sed nescit reddere.
Atticus moriens porrigit manum. Diog.
Diues omnis inexplebilis.
All is fish with him that commeth to the net.
Raw leather will stretch.
He would hauehave the Diuell and all.
Briarci manus injicit. Nazian.
Omnia pretio metitur.
Boni lucri odor ex re qualibet. Iuuen.
A statuis farinam exigit.
Nihil ei turpe, cui pretium placet. Sen.
Hamum vorat.
Lupus non curat numerum. Virg.
A rebus sacris non abstinet manus.
Polypi quicquid tetigerunt, tenent. Plaut.
Veniat hospes, quisquis profuturus est.
A mortuo tributum exigit.
Canis circum intestina. Suid.
All for what will you giuegive me.
He must be greased in the fist.
Homo nummarius. Cic.
Argentanginam patitur. Idem.
Larushians.
Atticus moriens porrigit manus. Diog.
foreign. Bion. i. Mater malitiae est auaritia.
¶ Counsell.
Good counsell will doe no harme.
It is good to be well aduised.
He can giuegive others good counsell, but will take none himselfe.
Consulendum & consilijs parendum.
Faciliùs quis consulit alijs quam sibi.
Facilè, cum valemus, aegrotis concilia damus. Terent.
Frustrà sapit qui sibi non sapit. Eurip.
Qui sibi non sapiunt alteri monstrant viam.
Two heads are better then one.
A man must build on a good foundation.
Good counsell will sometimes doe more then a thousand men.
Finis est primus in intentione & vltimus executione.
foreign.
Cunctari solet qui tentat rem magnam.
foreign. id est,
Secundae cogitationes sunt meliores.
Vbi consilium verum est, ibi est imperium prosperum. Salust. epist. altera ad Caium.
Consilium vbique plurimum valet.
Plus vident oculi quàm oculus.
Actio quaeuis certo fine suscipitur.
Sacra res consilium. Zenod.
Nihil dulcius amico monitore.
Ducis in consilio posita est virtus militum.
Ei auscultandum, cui quatuor sunt aures.
Quis sapiens qui discit e quouis homine?
Consilijs parendum.
Discendum a quouis.
Nullius sensum si prodest, tempseris vnquam. Cato.
Saepe etiam stultus fuit opportuna loquutus.
Abundans cautela non nocet.
¶ Countrey or natiue soile.
EueryEvery stranger loueth his Countrey.
Nescio qua natale solum dulcedine cunctos
Ducit, & immemores non sinit esse sui. Ouid.
Amor patriae ratione valentior omni.
Est aliquid patriae vicinus finibus esse.
Patria sua cuique iucundissima. Cic.
Patriae fumus igne alieno luculentior.
Sal patriae pluris faciendus est quam hospitis mensa. Aesch.
¶ The Court.
A man must come to the Court as Iob, and abide there as Vlysses.
Quot diverticula Curialium tot Cerberi sunt. Ioh. Sarisb. polyc. c. x.
In aula multae iniuriae sunt dissimulandae.
Vultu hilari Potentiorum perseras iniurias.
A man must heare & see in the Court, and for the rest be blind.
Audire plus quam fari aulicum decet.
Si quis in aula gratiam consequeretur, (id fit) iniurias accipiendo & gratias agendo.
¶ Cowardise, dastardlinesse.
Bragge is a good dogge.
A cocke on his owne dunghill.
He that talketh most, fighteth little.
In Castris feroces, in acie pauidi. Liu.
Linguâ bellat. Aristoph.
Fisus loco, vel maximas vincat copias.
Ante praelium pugnae avidus.
Gallus in suo sterquilinio plurimum potest.
Initio confidens, facto timidus. Eust.
Quid Achivos à terra indicatis? Aristo.
Extra periculum ferox.
Quem mater dedit, solicitè tuetur amictum. Quint.
Canis ignavus lapidem mordet, eo qui misit omisso. Plato.
Solus qui currit facilè vincit Luc.
Mulier imperator, & mulier miles.
Domi leones foris vulpeculae. Aristo.
Quum adsit via semitam quaerit. Eustath.
He will saue one.
Quem mater amictum dedit solicitè custodit. Quint. Plut.
Testudo intra tegumen suum tuta est. Liv.
A coward often changeth colour.
A foole putteth his finger in an hole.
His heart is in his heeles.
Ignavi vertitur color. Plutarch.
Animus in pedes decidit. Ter.
Nulla candidorum virorum vtilitas.
Galeam recusat caput opertum linteo. Hier.
Suam vmbram metuit. Plato.
Timidior Pysandro. Zenod.
Leonis vestigia quaerit. Aesop.
Cervinus vir.
His taile doeth make buttons.
Male sibi metuit.
Mens est in tergoribus. Plaut.
Animus est in corijs. Arist.
Tantali lapis capiti impendet.
Similis est captivis ex pylo.
A souldier in a paire of sheets.
Rudis miles.
He sheweth a faire paire of heeles.
One paire of heeles, is worth two paire of hands.
In volucri fiducia cursu.
Faedissima armis quae fit abiectis, fuga. Salust.
Cum licet fugere, ne quaere litem.
Nil poterit iust â tutiùs esse fugâ.
— Timor addidit alas,
Currit vt auditis territa dama lupis.
Duobus pedibus fugit.
Cavam pedum volam ostendit,
¶ Craft.
Craft bringeth nothing home.
He that deceiueth another, is oft deceiued himselfe.
The subtilest are oft ouertaken.
Malo herclè vestro, tam versutè viuitis. Plaut.
Fraus nulli succedit benè.
Dolosus non assabit quod venando cepit. Prox.
Nimia calliditas interdum obest.
Quis sine periculo fallet?
Multi se stolidè frustrantur, cum alios frustrari aestimant. Plaut.
Quidam versantur in dolis, & ijs res quaelibet aduersatur.
¶ Craft.
To deceiue a deceiuer is no deceit.
Iudice me, fraus est concessa repeliere fraudem;
Arma{que} in armatos sumere jura sinunt. Ouid.
Fallacia alia aliam trudit. Terent.
Imposturam fecit & passus est.
Fallere fallentem non est fraus.
Dolus dolo vincendus.
Cretiza cum Cretensi. Plutarch.
Clavus clavo pellendus.
One beateth the bush, and another catcheth the bird.
Alij sementem faciunt, alij metunt. Hesiod.
Ego apros occido, sed alter fruitur pulpamento. Diocles.
Alij laborant, alij percipiunt emolumentum.
¶ Crosse.
The Crosse is the ladder of heauen.
Crucem sequitur gloria.
Crux scala caeli.
Crux paradisi clavis. Dam.
Omnis, Christiani vita crux & Martyrium. Mar. in ser. de Martyrio.
¶ Crueltie.
Cruell people are fearefull.
Terribilis esse, nemo securè potest.
Necesse est multos timeat, quem multi timent. Senec.
Qui sceptra duro saevus imperio premit;
Timet timentes, metus in auctorem redit.
foreign.
Qui metuitur, metuit.
Quicquid terret, trepidat. Sen. lib. 2. de ira.
Tyrannide extinguenda vel vnus sufficit.
Domi leones, foris & in bello vulpeculae. Aristoph.
Tumidus secundis, timidus est idem in malis Tac. lib. 3.
Comes tyranno, vt vmbra corpori, it timor.
Vnicum tyrannidis tutamen est diffidentia. Diod. lib. 20. c. 64.
¶ Cunning, or learning.
Cunning is no burden.
A man cannot be robbed of his learning.
Invia virtuti nulla est via. Sen.
Sua cuique ars pro viatico.
foreign. i. Literae sunt pulcherrimae hominum divitiae.
Anathemata ornant vrbem, animum literae.
foreign. i. duplum vident qui didicerunt literas.
Vitae bacillus egregia eruditio.
Literae sunt animi thesaurus.
Doctus sua bona secum portat. Cic.
Omne solum docto patria est.
foreign.
Subiecta nulli mentis & animi bona. Sen.
¶ Curiositie.
Hee is more precise (or busie) then wise.
Hee is more curious then is needfull.
Curiosus nemo est, qui non sit maleuolus. Plaut.
foreign. i. Multae amentiae est, venari mania.
Curiosior quam consideratior.
Percolat culicem, camelum deglutit.
Nimia sapientia, non est sapientia.
Lupi alas quaerit. Lyps.
Vltrà peram sapit. Lucian.
Extra se quaerit.
Qui sunt apud inferos terniones.
Quod indicari non bonum est, malè quaeritur.
Nodum in scirpo quaerit. Plaut.
¶ Custome, or vsage.
Custome is another nature.
In vaine they rise early, who vsed to rise late.
foreign. i. Consuetudo est altera natura.
Consuetudo vim naturae obtinet propter vetustatem. Cic.
Dediscit animus serò, quae didicit diu.
foreign. i. Difficile est consuetudinem longam corrigere. Philo.
Quod consuetum est, velut innatum est.
Quod difficile est, consuetudo facile …fficit.
— Nihil assuetudine majus.
Consuetudo potens natura fortior omni.
Maxima vis est vetustatis & consuetudinis. Cic.
Vsus citò inflect…t naturam.
Difficile, assueta relinquere.
Ferè in naturam consuetudo vertitur.
Consuetudini si non resistitur, fit habitus.
Difficulter reciduntur vitia, quae nobiscum creverunt. Sen.
Difficilius est dediscere quàm discere. Arist. lib. 4. polit. c. 1.
Tables and dice are better giuen ouer then vsed.
A good custome must roote cut that, which an ill hath brought in, or vp.
Malarum rerum consuetudo pessima.
Aleator, quanto est in arte peritior, tanto est nequior. Syr.
Bona consuetudo debet excu…ere, quod mala introduxit.
Contrariorum vnum debet alterum expellere.