A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter B
LITERA B.
A Babbler wearieth all the company.
Many speake much, who cannot speake well.
Where many words are, the truth often goeth by.
Much babling is not without offence.
A foole is knowne by much babling.
Percontatorem fugito, nam garrulus idem est. Hor.
foreign. Isoc.
Deficit auditor, non deficit, ille loquendo.
Dicit quicquid in Buccam venerit.
Odiosa omnibus est loquacitas.
Tum loquentur lusemiae quum tacebunt graculi.
Quicquid in buccam venerit. Plat.
Balbutientes plus loquuntur caeteris.
foreign. i. effraeni oris.
foreign.
foreign. i. linguae ambulachrum est loquacitas.
Cum loqui nescit, tacere nescit.
Insolitè loquar.
Architae crepitaculum.
Nunquam tacet quem morbus loquendi tenet. Sen.
¶ Backebiting.
A false tongue will hardly speake trueth.
To speake euill of others, is the fist Element.
foreign. i. Citiùs carpent quàm aemulabuntur.
Impijs est voluptas alienam famam laedere.
Maledicentia est stultorum thesaurus.
Linguae hominum ad iudicia praecipites.
Calumniatoris est in crimen vocare omnia, nihil probare.
Malè de te loquuntur homines, nesciunt benè loqui. Senec.
foreign.
Quaestui stultis habetur malè loqui de melioribus.
¶ Bashfulnes, or blushing.
Bashfulnesse is a signe of grace.
Bashfulnesse is the blush of vertue.
Verecundia bonum in adolescente signum.
Adolescentes verecundos esse decet. Plaut.
Illum perijsse dico, cui perijt pudor. Plaut.
Erubuit, salua res est.
Culpam minuit pudor, cumulat defensio. Ambr.
Vultus pudentis, etiam sermonis loco est.
Pudor est virtutis tinctura.
Bona est timiditas quae nos deterret a vitijs.
Sine verecundià nihil est rectum. Cic.
Pannes may blot, but they cannot blush.
Epistola non erubescit. Cic.
Dicere quae puduit, scribere iussit amor. Ouid.
¶ Beginning.
A good beginning maketh a good end.
Like beginning like ending.
He that soweth good seede, shall reape good corne.
A good winter bringeth a good Summer.
Dimidium facti qui bene caepit, habet.
Principium dimidium totius. Hesiod.
Vesementem feceris, ita & metes.
foreign.
Gratia principijs semper respondet honestis.
A shrewd boy maketh a good man.
Vix quisquam transit in bonum nisi ex malo. Pub. Syrus.
Let him that beginneth the song make an end.
Tute hoc intristi, tibi tutum est comedendum. Plaut. Terent.
Ipsi testudunes edite qui caepistis.
Faecem bibet qui vinum bibit. Aristoph.
EueryEvery thing hath a beginning.
Rome was not built in a day.
A man must creepe before that he can goe.
A man must begin before that hee can make an end.
EueryEvery thing hath his seed.
foreign. i. Fieri nequit, vt magna ante parua docearis.
Nihil simul inuentum, & persectum. Cic.
Non fuit in primo condita Roma die.
Tardè magna proveniunt.
Nulla res consummata est, dum incipit. Sen.
Operi incipienti favendum.
Per partes peruenitur ad totum. Sen. 1. Epist. lib. 19.
Nascuntur vrbes ex initijs infimis.
Experienti danda venia. Liu. lib. 1. cap. 9.
It early pricketh, that will be a thorne.
Early boweth the tree, that will a good Cammocke be.
That doeth blossome in the Spring, that will bring foorth fruit in the Autumne.
Statim & in puero, virtutis fulget indoles.
Statim apparet quae planta frugifera sit futura.
Generosioris arboris fructus statim, cum fructu est. Fab.
In my beginning, God be my speed.
foreign.
Absque ope diuina, omnes levis auspicato. Plin.
foreign. Synes.
Auspicem dicti & facti cujusvis habe Deum. Aristid.
A Dei cultu auspicandus rerum agendarum tenor. Liu. li. 38. c. 48.
A Iove principium. Virg.
In omnibus rebus principium & finem constitue Deum.
Of euill graine, no good seede.
An euill tree bringeth foorth ill fruit.
foreign.
A malis egressa est iniquitas. 1. Sam. 2.4.
A squilla non nascitur rosa. Theog.
Mala arbor, malos producit fructus. Matt. 3.7.
Hee that soweth thistles, shall reape thornes.
Qualem sementem feceris, talia metes.
It is good to preuent an euill in the beginning.
By a little and little the wolfe eateth the sheepe.
It is good to stop the fountaines of the proceedings.
It is the part of a foole to say, I had n… thought.
Et neglecta solent incendia sumere vires. Hor.
Opprime dum noua sunt subiti mala semina morbi.
Nascens extinguenda flamma.
Vigilandum maximè est tentationis initio.
Malagma quaeras iam sub nascenti vlceri.
Principijs obsta, serò medicina paratur.
Cum mala per longas convaluëre moras.
Satius est mederi, initijs quàm fini.
Malum nascens est opprimendum.
Pharmaca nascenti sunt adhibenda malo. Ouid.
Parua scintilla neglecta magnum excitavit incendium.
Vigilandum maximè tentationis initio. Greg.
Facilius vitium excluditur quàm expellitur. Sen.
¶ Beggars.
Here a little, and there a little.
Nec passim, nec omnia, nec ab omnibus.
Minuta commoda non sunt negnegligenda. Zenod.
Mendici pera non impletur.
Misery may bee the mother, when one beggar beggeth of another.
Miler est quisquis faelicitatem sperat à miseris. Sen.
A nudo vestimentum non potendum.
Canis mendico auxilians.
Beggars must be no chusers.
Egenus nullum donum recusat.
Donum quodcun{que} probato.
Arripienda quae offeruntur. Hom.
Much a doe to bring Beggars to the stockes.
More a doe then needeth.
Tragoedias agit in nugis. Cic.
Magnus versatur in re parva. Plan.
Magno molimine nihil agit.
Quid de pusillis magna proaemia?
The beggar may sing before the thiefe.
Who can sing so merry a note, as hee that is not worth a groate.
Little goods, little cares.
Cantabit vacuus coram latrone viator. Virg.
Diuitiae trepidant, paupertas libera res est.
Paupertate nihil tutius esse potest.
Foelix paupertas laeta est.
Dives vna cum diuitijs magnam curarum sarcinam accipit.
One beggar in woe, when another doeth by the doore goe.
Aegrè est malis, habere aliquem ipsi quo carent.
Non amat ante larem pauper habere parem.
Invidus & inimicus vicinorum o culos. Hier.
Edentulus vescentium dentibus invidet.
Cognatio mouet inuidiam. Arist.
Vna domus non alit duos canes. Aristoph.
¶ Benefites.
Benefites binde.
One good turne asketh, or craueth another.
Manus manum fricat. Plato.
Gratia gratiam parit. Cic.
Manus manum, digitus digitum lavat.
Ferrum ferro acuitur.
Nihil vicissitudine officiorum jucundius.
Fricans refricandus. Diog.
Benefacta benefactis compensanda.
¶ Better, or best.
Best is best cheape.
One sute of good apparell is worth two of bad.
One good dinner is worth two bad.
Vilius argentum est auro. Horat.
E varijs sumendum optimum. Cic.
foreign. Chrysost.
foreign. i. quod optimum, est honorandum.
Nullus emptor difficilis, bonus emit merces. Pollux.
¶ Betters, or Superiors.
It is no medling with our betters.
No striuing with the mightie.
It is better to bow, then breake.
foreign.
Non certandum cum potentioribus.
Durum est contendere cum victore.
Non bellandum cum Dijs. Hom.
Cum principe non pugnandū. Pla.
Non
radendus
stimulandus
leo. Diogen.
Cornuta bestia non petanda.
Omne trahit secum Caesaris ira malum. Ouid.
No capra contra leonem. Diog.
Lupo agnū eripere postulat. Plaut.
Fumantem vrsi nasum ne tentaveris. Martial.
Esurienti leoni praedam exculpere difficile.
Si stimulos pugnis caedis, manus plus dolet. Plaut.
¶ Beautie.
They are pretie, that hauehave pretie conditions.
A blacke raisin as good as a white.
A faire face must hauehave good conditions.
Certus amor morum, formam populabitur aetas.
Pulchritudine animi ornatur corpus.
Formosus etiam nascitur inter barbaros.
foreign.
foreign. i. Non judica pulchritudinem videns, sed mores.
Nihil indignum egregiâ formâ committendum est.
Fastus inest pulchris, sequiturque superbia formam. Ouid.
Intus Hecuba, extra Helena.
Pulchrâ facie saepe inueni pessimos.
In vagina eburnâ plumbeus gladius.
Externa non commendant hominem. Cicero.
Shee that is faire, hath halfe her portion.
Formosa facies est muta commendatio. Syr.
Formosa virgo est dotis dimidium.
Flos virtutis futurae est pulchritudo corporis.
Quod pulchrū, idem amicum. Cic.
¶ Beauty or fairnesse.
Beauty is but a blossome.
Beauty is a vaine
thing.
image.
Beauty is no heritage.
The fairest things will fade.
Res est forma fugax.
Forma exiguum donum breuis temporis.
Alba ligustra cadunt. Virg.
Florem decoris singuli carpant dies. Sen.
Forma est exigui temporis bonum.
Forma est sepulchrum, purpurae fuco illitum.
Iam consenescit rofa vt nascitur.
foreign.
¶ A Blabbe, or blabbing.
He telleth tales out of schoole.
A broken sacke will hold no corne.
Water will run out of a leaking vessel.
He cannot hold, but all must out.
Tell twas, and all the towne must talke of it.
Pertuso est corde.
Hirundo sub tectis.
Non retinent patulae commissa fideliter aures.
Perit omne seruo quod comittis futili.
Plenus est rimarum perfluit, hac & illac. Ter.
E perforato poculo bibit.
Arcani non tenax.
Futilis est. Ter.
Percontatorem fugito, nam garrulus idem est.
Odi memorem compotatorem. Lucan.
Hirundines sub eodem tecto ne habeas.
Stulta est fides celare quod prodas statim. Sen.
In pertusum dolium non ingerenda dicta. Plaut.
¶ Blackenesse.
The crow is not more black then his feathers.
Corvus totus niger.
Aethiops non albescit.
E plumis dignoscitur auis.
A blacke grape is as good as the white.
Pepper is blacke, and snow is white.
Amor formae oblivio rationis. Hi…r.
Alba ligustra cadunt vaccinia nigra leguntur. Virg.
Non deformitate corporis deformatur animus. Sen.
Blindnesse.
He is a blinde buzzard.
He is as blinde as a moull.
He cannot see wood for trees.
Est talpa caecior.
foreign.
O mentem Cimerijs tenebris atrociorem. Lact.
Caecus corpore & mente.
Caligat in sole. Quint.
E duobus tria videt.
Res ante pedes pofitas non videt. Cic.
The Blinde can iudge of no colour.
Imperitia est omnium errorum mater.
Nequeunt de coloribus iudicare. Cic.
Caecus dux. Horat.
Amens consultor. Aristoph.
Mens non inest Centauris. Diog.
Quid caeco cum speculo? Stobaeus.
Maximum omnium malorum caecitas.
Visu carentem magna pars veri latet. Sen.
Heu maximum malorum omnium caecitas. Basil. Seleuc.
If the blinde lead the blinde, they both fall into the ditch.
Caecus caecorum dux. Matth. 15.
Vigil sopitus saepe castra perdidit.
Dux saepe cladis causa non exercitus.
Stultissimum est docere alios quod nescias.
Caecus monstrat iter. Hor.
Caeca speculatio. Suid.
If it were a Beare it would bite you.
In manibus habet quod quaerit. Plato.
In sole caecutit.
He would make him beleeue that the Moone is made of greene cheese.
Cornicum oculos quaerit configere.
Oculis puluerem suffundit. Hieron.
¶ Blockishnesse.
Hee hath a great head, and a little wit.
Fooles had neuer lesse wit in a yeere.
He hath no braines.
He hath a leaden head, and woodden wit.
Mens non inest Centauris. Diog.
Ouium mores. Arist.
Caput vacum cerebro. Aesop.
Corpus sine pectore. Horat.
Boeoticum ingenium. Diog.
Salsitudo non inest illi. Plin.
Stultior Coroebo. Luc.
Asinus in rupes protrudendus.
Midas auriculas asini habet. Hor.
Lapis molaris.
Cerebrum non habet. Plato.
¶ Boasting, or bragging.
Great boast and small roste maketh vnsauorie mouthes.
Much brann…, and little meale.
Great cry, and little wooll.
Greene thoughts, and great minds.
He that talketh most, fighteth lest.
He maketh a long haruest of a little corne.
Qui plus iactat, minus potest.
Saepe minùs faciunt homines qui magna minantur.
Iactantia est stultitiae argumentū.
Parturient montes, nascetur ridiculus mus.
Murem pro Leone ostendit.
Facit omnia Nicostrati. Suid.
Larus parturit. Aristoph.
Qui de se praedicant arrogantiùs, malos habent vicinos.
Multa leuant promissa fidem.
Fumos vendit.
Cannot you be content to farewell, but you must crie rost meat?
Inuidiam fugies, si in sinu gaudebis, & tua bona non iactabis.
In sinu gaudendum. Tibull.
Non sat te tuum fecisse officium, nisi & fama approbat?
Magni viri vt securè viuerent, virtutem, & ingenium ad tempus occultârunt.
Inuidiam nimio cultu vitare memento. Cato.
Si corpus posset tacitus pasci, haberet.
Plus dapis, & rixae minus. Horat.
¶ Boldnesse, or confidence.
He is more bold then wise.
Who is so bolde as blinde bayard?
Foole hardie.
Bolde Beauchampe.
foreign. Thucid.
Vires suas superat audacia.
Periculo fiducia proxima.
Causam peiorem facit audacia.
Incauta nimia est confidentia.
A man may loose his goods for want of demanding them.
Pudor in rebus suis repetundis inutilis.
Timidi nunquam statuerunt trophaeum. Eurip.
¶ Bondage, or seruitude.
A seruant or apprentise is no master.
They that are bound, must obey.
One must be a seruant before that he can be a master.
Nullum otium seruis.
Spartani serui maximè serui. Plut.
Odi seruum qui hero suo altiùs sapit.
Omnis herus seruo suo monosyllabus.
Serui arbitrio carent.
Argentum accepi, imperium vendidi. Plaut.
Leo chordulâ vinctus. Lucian.
Hee is ready to runne at eueryevery mans whistle.
Ad digiti crepitum. Hier.
Omnium horarum homo.
In obsequium plus aequo pronus.
Frusto panis conduci potest, vt taceat, vel loquatur.
Hee hath his head vnderunder his girdle.
He holdeth his nose to the grindestone.
Many leade their captiues in chaines.
Praegrauat infra se positum.
Suâ potentiâ opprimit surgentem.
Pennas ita recidit, vt renasci nequeant. Cic.
Ficulno folio anguillā tenet. Plut.
Omnis seruitus misera.
Sibi obstrictum habet.
Surgentem deprimit.
¶ Borrowing.
It is better to buy then borrow.
He that goeth a borrowing, goeth a sorrowing.
Rogare, ingenuo seruitus quodammodo est.
Malo emere quam rogare. Cic.
Nulla res chariùs constat quàm quae precibus emitur. Senec.
Miserum est alienâ viuere quadrâ.
Supplicare res acerba.
Nisi quis se domesticis instruxerit copijs, aliunde petere non potest. Cic.
If eueryevery bird had his owne, he should be as rich as a new shorne sheepe.
Moueat cornicula risum, furtiuis nudata coloribus. Hor.
Aere alieno diues.
Animam debet. Cic.
Diues alienis i…cturis.
¶ Brawling.
They chide hand-smoothe.
Sphaeram inter se reddunt.
Caninam facundiam exercent. Salust.
Inter se rixantur.
Spirat caecias. Aristoph.
¶ Bribery.
To grease a man in the fist.
To cast dust into a mans eyes.
Aureo piscari hamo.
Aspergere guttam alicui.
Ferire malis. Diogen.
Pecuniâ tentare.
Puluerem oculis suffundere. Hier.
Corrūpere animū largitione. Cic.
There is no earthly gate, which an asse laden with golde cannot enter into.
A bribe entreth eueryevery where without knocking.
Money will doe any thing in these dayes.
A man must fish with the siluer hook.
— Munera nauium
Saevos illaqueunt duces. Senec.
Aurum lex sequitur.
Auro venalia iura.
foreign. i. auaritia Spartum capiet, aliud verò nihil.
foreign. i. Aureis pugnabis hastis, & cuncta expugnabis.
foreign. i. dona persuadent D…js & reuerendis Regibus.
foreign. i. virtutem & sapientiam vincunt testudines, (i. nummi.)
Aureis & argenteis gradibus ad honores ascenditur.
Nulla arx prorsus expugnabilis, in quam onustus asellus auro intromitti non potest. Cic.
Auro nihil inexpugnabile.
Vbi pecunia pugnat virtus expugnatur.
Gifts enter without knocking.
Dantes admittit, non dantibus ostia claudit.
Nil clausum constat quod auro argentoque non patet. Val. Epist. in serm.
Carceris sores clauis argentea aperit.
Munus excaecat oculos sapientum. Deut. 16.19.
¶ Burden.
Light burden for heauie.
The longer that seruice is, the bitterer.
Magnitudinem calamitatis ipsum tempus aggrauat. Diod. Sic.
Longitudine temporis augetur dolor.
Longâ malorum sensus accrescit die. Sen.
Tardius eunt, propter onus segnes.
Pectora longis hebetantur malis.
Mors minùs paenae quàm mora mortis habet.
Vita prorogatur ad miseriam.
Morbos intolerabiles faciunt interualla.
¶ Busie, or medling.
Busie will hauehave bondes.
EueryEvery foole wilbe medling.
He is more busie, then he hath thankes for his labour.
A medlar is as he that taketh a wolfe by the eares.
Hee that will meddle with all things, may goe shoe the goose.
He hath an oare in eueryevery mans boat.
Dominos habere debet qui se non hab…t. Mart.
Alienas res curant maxime. Plaut.
Quibus ipsis nulla est res quam curent sua.
Linguam cum manibus nescit compescere stultus.
Negotiosa res est litigare.
Bellum inquieto nascitur e victoria.
Lis litem parit, noxà noxam.
foreign.
Viro Lydo negotium non erat, at ipse foris profectus parauit. Zenod.
In alieno choro pedem ponit. Plut.
In alienam messem immittit falcem.
Aliena curat, & quae ad se nihil pertinent. Terent.
Mala attrahit ad se, vt magnes lapis. Gellius.
Who is more busie then hee that hath least to doe?
—Aliena negotia curat
Excussus propriis. Hor.
Satagens.
Magnus ardelio. Terent.
Alienas res qui curant studio maximo, quibus ipsis nulla est res quàm procurent sua. Plaut.
He hath many irons in the fire.
foreign. Zenophon. lib. 8. Cyrop.
Omnibus intentus minor est ad singula sensus.
Eius rei non sunt plures actus essentiales. Aristot.
Caput rodit. Horat.
He hath both his hands full.
Hee hath as much as hee can turne him to.
foreign.
Cum multis conflictatur commodis.
Festum multas habet occupationes. Plut.
Caput scabit.
Rodit vngues. Horat.
Vix vnus plures artes exercet cum laude Hydram secat.
Neither idle nor well occupied.
A man full of spirit cannot be idle.
Nihil agendo, homines discunt male agere.
Non otiatur, sed occupatur turpiter.
Illi alienas res studio curant maximo, quibus nulla est res quam procurent sua.
Quicunque non facit bonum, malum facit.
Stultus se omni liti immiscet.
Qui nihil videntur agere, maiora agunt.
Male feriatur.
Ferè nouant res quibus nulla res est domi.
Cheape sold and deare bought.
Multi emitur pretio ipsa paenitentia.
Dedecorum pretiosus emptor.
Quod non opus est, asse carum est.
Domino stultitiam exprobat improba emptio.
He buieth and selleth and liueth by the losse.
An ill market-man.
Nihil venditori debet qui carè emit.
Spem pretio emit. Terent.
Rei aspectum emit.
Res non potest consistere vbi quaestum superat sumptus.
He that cannot aske, cannot liue.
A man must aske excessiuely to get a little.
Ignauis precibus fortuna repugnat. Persius.
Iniquum petendum vt aequum feras. Quint.
foreign. i. summum cape, & medium habebis. Zenod.
A man must buie at the faire, and sell at home.
Eo Londinū ad merces emendas.
Omnes voluit viliter emere & carè vendere. Aug. de ciuit. Dei.
Aequum est homini ad suum esse quaestum, callidum. Plaut.
A foole demandeth much but the more foole is he that giueth it.
Summa indicatura. Diog.
Mala emptio semper ingrata est, eo maxime quòd exprobare stultitiam Domino videtur.