Vindication of Ecclesiastical Volume 3, Volume 2 · Book · Chapter 1 · Document 148 – Document 151
GREGO RIUS Epiſcopus ſervus ſervorum Dei, Univerſis Domini noſtri Jeſu Chriſti fidelibus per Regnum Angliae conſtitutis, ad quos literae iſtae pervenerint, ſalutem & Apoſtolicam benedictonem. Rachel ſuum videns in verae fidei cognitione principium accreſentium in ſalutem, & filiorum dexterae pia mater ſancta Romana Eccleſia, cujus magna eſt quaſi *Matris,mare de ſuae prolis internecione contritio, vocem lamentationis, fletus & luctus emiſit hactenus, & emittit, quam audiri cupimus in excelſo, ut per diem & noctem fidelium oculi dolores lachrymarum deducentes non taceant, & donec miſereatur Dominus non quieſcant. Lamentatur autem, quia domus coeleſtis panis, mons Syon, unde lex exiit, civitas Regis magni, de qua dicta & ſcripta multa glorioſa, terra quam Dei filius fuſo pro nobis ſuo ſanguine conſecravit, Regni robur perdidit & fortitudinem. Flet, quia quondam libera ſub impio tyrannidis jugo cogitur anc…llari. Luget, quia ubi pacem multitudo caeleſtis militiae cecinit, ibi preſſurae gentis immundiſſimae ſcandalorum ſpurcitie, abominabiles ſimultates & ſchiſmata ſuſcitavit, ac innovans exordia praeliorum miſit ad deſiderabilia manum ſuam, & ſacrorum ordinum pias leges, & ipſius Naturae jura relegans a Templo Domini, diverſis ibidem ſpurcitiis deteſtabilibus, & ignominioſis vitiis introductis, turpiter in ſuo ſtercore computreſcit. Et ideo Hieruſalem in ſuis deriſa Sabbathis, obſorbuit, quaſi polluta menſtruis ſuosinter inimicos. Nam licet dudum chariſſimo in Chriſto filio noſtro Frederico Romanorum Imperatori ſemper Auguſto, Hieruſalem & Siciliae Regi illuſtri, civitas eadem praeter Templum Domini, fuerit reſtituta: tamen quia Deus omnipotens tunc magnificentius agere cum populo ſuo Chriſtiano non adjecit, Imperator praedictus treugas iniit cum Soldano: quarum terminus adeo eſt vicinus, quod tempus medium praeparationi vix ſufficere creditur niſi ad quaeque neceſſaria per promptitudinem, ſpem & fervorem fidei feſtinetur. Ad ejus ergo ſuccurſum, nullum taedeat peregrinari, & pro patria certare cum ſpe victoriae, pro corona mori, pro illo ſuſtinere dura & triſtia, qui confuſione concepta, ſputo conſperſus, caeſus alapis, flagellis afflictus, coronatus ſpinis, coram Pilato ſiſti tanquam multorum criminum reus, pertulit Cruciſixus ad ultimum, & potatus felle, lancea perforatus, emittens cum clamore valido ſpiritum, pro conditionis humanae viribus reparandis, curſum praeſentis vitae ſaturatus injuriis conſummavit. Hic eſt, ut repetamus altius, qui de paterno ſolio gloriae, coelis mirabiliter inclinatis, ad noſtrae mortalitatis ima deſcendens, non dedignatus eſt Deus & homo, creator fieri creatura, ſuſcipere dominus formam ſervi: ut qui non poteramus per noſtram juſtitiam ſperare veniam, conſecuti per haec gratiam inauditam, haeredes Dei, cohaeredes vero Chriſti, divinitatis conſortium, foelicitatis aeternae participium ſortiremur. Et licet per gratiam adoptati, quotidie cauſas ingratitudinis cumulemus, ipſe tamen abundat in divitiis bonitatis dum propter diverſitatem voluntatum, virium facultatem delinquentibus, diverſa pro tempore ſatisfaciendi genera contulit, varia medendi languentibus remedia ſuſcitavit; dum terram, in qua naſci, mori, & reſurgere voluit, tam diu ad exercitationem fidelium ab infidelibus detineri permittit, cum non ſit abbreviata manus Domini, nec virtus ejus in aliquo diminuta, quin eam, ſicut fecit cuncta de nihilo, liberare valeat in momento. Sed illas compaſſionis & dilectionis gratias exquirit ab homine, quibus ad omnis conſummationis finem legiſque plenitudinem oſtendendam, ipſe prior homini perdito & damnato voluit miſeratus adeſſe: qui nullatenus permiſiſſet manus impias contra pios uſque adeo roborari, niſi & ſuam vindicari de noſtra confuſione providiſſet injuriam, & ſervari noſtram de ſua victoria diſciplinam. Sub hac occaſione delicati plurimi ſatisfacere pro modo criminum non valentes, nec volentes, velut in profundo malorum penitus deſperaſſent, niſi occurriſſet eis haec tabula: ut per hoc compendium ſuis poſitis pro Chriſto animabus conſummati, breviter multorum temporum ſpacia compleviſſent. Multi etiam invenire locum ubi ſteterunt pedes Domini cupientes, prius ad bravium ſine curſu, vel potius ad coronam ſine gladio pervenerunt; illo ſuum remunerante militem, qui ſolam conſiderat in oblatione voluntatem. Ut autem propter praemiſſa fideles efficaciter & potenter expergiſcantur; Nos de omnipotentis Dei miſericordia, & beatorum Petri & Pauli Apoſtolorum authoritate confiſi, ex illa quam nobis Deus, licet indignis, ligandi atque ſolvendi contulit poteſtatem, omnibus qui laborem iſtum in propriis perſonis ſubierint & in expenſis, plenam ſuorum peccaminum, de quibus *Their true Repentance alone without their expenſive Pilgrimage to the Holy-Land, would have obtained ſuch a pardon.veraciter fuerint corde contriti, & ore confeſſi, veniam indulgemus: & in retributione juſtorum ſalutis aeternae poll cemur augmentum. Eis autem qui non in perſonis propriis illuc acceſſerint, ſed in ſuis duntaxat expenſis, juxta facultatem & quantitatem ſuam viros idoneos deſtinaverint: & illis ſimiliter, qui licet in alienis expenſis, in propriis tamen perſonis acceſſerint; plenam ſuorum concedimus veniam peccatorum. Hujus quoque remiſſionis volumus et concedimus eſſe participes, juxta quantitatem ſubſidij et devotionis affectum; omnes qui ad ſubventionem ipſius Terrae de bonis ſuis congrue miniſtrabunt. Perſonas quoque ipſorum et bona, ex quo crucem ſuſceperunt, ſub beati Petri et noſtra protectione ſuſcipimus. Nec non & eadem ſub Archiepiſcoporum, Epiſcoporum & omnium Praelatorum Eccleſiae Dei defenſione conſiſtant. Statuentes, ut donec de ipſorum obitu vel reditu certiſſime cognoſcatur, integra maneant, & ſecura conſiſtant. Porro, Eccleſiarum Praelati, qui in exhibenda juſtitia cruce ſignatis, & eorum familiis negligentes extiterint, ſciant ſe graviter puniendos. Quod ſi quiſquam contraire praeſumpſerit, per Eccleſiarum Praelatos, appellatione poſtpoſita, cenſura Eccleſiaſtica compeſcatur. Si qui vero proficiſcentium illuc ad praeſtandas uſuras juramento tenentur aſtricti; creditores eorum per Eccleſiarum Praelatos, ut remittant eis praeſtitum juramentum, & ab uſurarum exactione deſiſtant, eadem praecipimus diſtrictione compelli. Quod ſi quiſquam creditorum eos ad ſolutionem coegerit uſurarum, eum ad reſtitutionem earum ſimili cogi animadverſione mandamus Judaeos vero ad remittendos ipſis uſuras, per ſaecularem compelli praecipimus poteſtatem. Et donec illis remiſerint, ab univerſis Chriſti fidelibus, tam in mercimoniis quam aliis, per excommunicationis ſententiam eis omnino communio denegetur. His vero, qui Judaeis debita ſolvere nequeunt in praeſenti, ſic Principes ſaeculares utili dilatione provideant, quod poſt iter arreptum, uſquequo de ipſorum obitu vel reditu certiſſime cognoſcatur; uſurarum non incurrant incommoda: compulſis Judaeis proventus pignorum, quos interim perceperunt in ſortem, expenſis heceſſariis deductis, computare. Cum hujus beneficium non multum videatur habere diſpendii: quia ſolutionem ſic prorogat quod debita non abſorbet. Ut autem Terrae Sanctae ſubſidium diviſum in plurimos facilius impendatur, obſecramus omnes & ſingulos per Patrem, & Filium … & Spiritum ſanctum, unum, ſolum verum aeternum Deum, poſtulantes vice Chriſti, pro Chriſto, ab Archiepiſcopis et Epiſcopis, Abbatibus et Prioribus, et tam cathedralium quam aliarum conventualium Eccleſiarum capitulis, et clericis univerſis; nec non civitatibus, villis et oppidis, competentem numerum bellatorum, cum expenſis neceſſariis ſecundum proprias facultates, in ſuccurſum Terrae Sanctae alacriter deſtinare. Et ſi ad hoc unumquodlibet non ſufficiat, conjungantur in unum, quia pro certo ſperamus, quod perſonae non deerint, ſi expenſae non defuerint. Poſtulantes hoc ipſum a Regibus & Principibus Comitibus & Baronibus, aliiſque Magnatibus, qui forſitan per ſeipſos perſonaliter non acceſſerint ad obſequium Crucifixi: A civitatibus vero marinis, navale ſubſidium poſtulamus. Clericis vero hoc negotium neceſſariis providimus indulgendum; ut omni contradictione ceſſante, beneficiorum ſuorum proventus propter hoc valeant ad triennium pignori obligare. Ita tamen, quod illis quibus committendos duxerint, vel etiam obligandos, infra praeſcriptum tempus cum ea integritate proventus percipiant antedictos, cum qua ipſi eos perceperunt, ſi…n Eccleſiis, in quibus obtinent▪ perſonaliter reſiderunt. Quia vero ſubſidium Terrae Sanctae multum impediri vel retardari contingeret, ſi ante ſuſceptionem crucis quemlibet examinare oporteret an eſſet idoneus & ſufficiens ad hujus votum perſonaliter proſequendum: concedimus, ut (regularibus perſonis exceptis) ſuſcipiant quicunque voluerint ſignum crucis. Ita quod ſi urgens neceſſitas aut evidens utilitas poſtulaverit; votum ipſum de mandato Apoſtolico poſſit comutari, aut redimi, aut differri. Univerſis autem Eccleſiarum Praelatis diſtricte praecipimus, ut ſinguli per loca ſua illos qui ſignum crucis diſpoſuerunt, reſumere: ac tam ipſos, quam alios cruceſgnatos, & quos adhuc ſignari contigerit, ad reddendum Domino vota ſua diligenter moneant & inducant. Caeterum, quia curſarii & pyratae nimis impediunt ſubſidium Terrae Sanctae, capiendo & ſpoliando tranſeuntes ad illam, & ab illa revertentes: nos eos, principales adiutores & fautores, excommunicationis vincula, innodamus. Sub interminatione anathematis inhibentes, ne quis cum eis ſcienter communicet in aliquo venditionis vel emptionis contractu: injungentes rectoribus civitatum et locorum ſuorum, ut eos ab hac iniquitate revocent et compeſcant. Alioquin, quia nolle perturbare perverſos nihil aliud eſt, quam fovere, nec caret ſcrupulo ſocietatis occultae, qui manifeſto facinori deſinit obviare, nos in perſonas, ette…as eorum ſeveritatem Eccleſiaſticam curavimus exercere: cum tales non minus quam Saraceni adverſentur nomini Chriſtiano. Innovamus praeterea excommunicationis ſententiam, in Laterano Concilio promulgatam adverſus eos, qui Saracenis arma, ferrum, & lignamina deferunt galeiarum, quique in Pyraticis Sarracenorum navibus curam gubernationis exercent, vel in Machinis, vel quibuſlibet aliis, aliquodeis impendunt conſilium vel Auxilium in Terrae Sanctae diſpendium; eoſque rerum ſuarum privatione mulctari, & capientium ſervos, ſi capti fuerint, fore cenſemus. Praecipientes, ut per…omnes urbes marinas, diebus Dominicis & feſtivis hujus ſententia publice innovetur. Et talibus gremium non aperiatur Eccleſiae▪ niſi totum quod de commercio tam damnabili perceperint, in ſubſidium Terrae Sanctae tranſmittant; ut aequo judicio, in quo deliquerint, puniantur. Quod ſi forte ſolvendo ſatisfacientes non fuerint, ſicut alias reatus talium caſtigare; quod in poena ipſorum aliis interdicatur audacia ſimilium praeſumendi. Quia vero ad hoc negotium exequendum eſt permaxime neceſſarium, ut Principes & populi Chriſtiani ad invicem pacem obſervent, juxta quod ſtatutum eſt in concilio generali, volumus et mandamus, ut ſaltem per quadriennium in toto orbe Chriſtiano par generaliter obſervetur▪ ita quod per Eccleſiarum Praelatos diſcordantes reducantur ad plenam pacem aut firmam treugam inviolabiliter obſervandam. Et qui adquieſcere forte contempſerit, per excommunicationem in perſonas, et interdictumin terras arctiſſime compellatur: niſi tanta fuerit injuriatorum malitia, quod non debeant pace gaudere. Quod ſi forte cenſuram Eccleſiaſticam velipenderint, poterunt non immerito formidare, ne per authoritatem Eccleſiae, contra eos tanquam perturbatores negotii crucifixi, ſecularis potentia inducatur. Accingantur igitur omnes filii adoptionis divinae ad obſequium Jeſu Chriſti, diſſenſiones & lites in pacis & delectionis foedera commutantes: credendo firmiter, quod ſi vere confeſſi fuerint & compuncti, foelici commercio laboribus ſuis, qui cito tranſeunt, aeternam requiem mercabuntur. Datum Spoleti, 2. Non. Septemb. Pontificatus noſtri anno octavo.
HAec cum per Chriſtianorum climata, praecipue per Angliam, Chriſti fidelibus innoteſcerent,Mat. Paris, Hiſt. Angl. p. 388. Romanorum avaritia obfuit negotio crucia. & praedicatio per Praelatos, maxime vero per fratres Praedicatores & Minores fieret, quibus data fuit poteſtas cruce ſignandi, et votum data pecunia relaxandi: ſeſe multi quorum non erat numerus, cruce ſignaverunt. Sed cito in tantam nobilitatem, ne dicam arrogantiam elevabantur Praedicatores & Minores, qui ſpontaneam paupertatem cum humilitate elegerunt, ut recipi curarent in coenobiis & civitatibus in proceſſione ſolenni, in vexillis, cereis accenſis, & in diſpoſitione veſtimentis feſtivis indutorum, & conceſſum eſt eis veniam multorum dierum ſuis conferre auditoribus, ſignatoſque hodie, cras data pecunia a crucis voto abſolverunt. Parvoque tempore ſuccedente, facta eſt tanta commutatio, tam multiformis pecuniae exactio, nec ſciri poterat in quam abyſſum tanta pecunia, quae per Papales procuratores colligebatur, eſt demerſa, quod fidelium circa negotium crucis tepuit, imo potius charitas refriguit generalis. Unde negotium Terrae Sanctae nunquam foelix ſuper hoc ſuſcepit incrementum. Praeterea graviter laedebatur omnium Conſcientia, & in mediatione exardeſcente ſauciabatur, quod tota illa pecunia impreciabilis, quae ex decima per magiſtrum Stephanum Domini Papae clericum cumulabatur, ad conterendum Imperatorem, facta pace, ſicut colligi poteſt per Epiſtolam Papae ſupraſcriptam, nec in minimo quadrante eſt reſtituta, nec ad aliquod Eccleſiae commune negotium vel honorem diſtributa. Imo nec dum penitus fuit extorta vel collecta, & ecce ſubita & occulta pax eſt reformata: & poſtea facta eſt inquiſitio gravis, quis plene vel plenius perſolvebat.
This Pope as he intruded himſelf into the Differences, Wars, Leagues between Chriſtian Kings in his precedent Bull, ſo likewiſe into their Treaties and Contracts of Marriage; & particularly into that between Frederick the Emperor, & Iſabella ſiſter to K. Henry the 3d. as this Bull of his (extant under ſeal in the White Tower) aſſuresus.
GREGORIUS Epiſcopus ſervus ſervorum Dei, chariſſimo in Chriſto filio▪18 H. 3. Illuſtri Regi Angliae, ſalutem & Apoſtolicam benedictionem. Quae tuae celſitudinis reſpiciant incrementum, libenter tibi facienda ſuggerimus, et eadem per nos ipſos oportuno tempore procuramus; Hinc eſt quod cum chariſſimus in Chriſto filius noſter F. Romanorum Imperator ſemper Auguſtus, Jeruſalem et Siciliae Rex Illuſtris, pro dudum tractato et firmato, ſicut dicitur, Matrimonio inter te et ipſum, de dilecta in Chriſto filia Iſabella ſorore tua Illuſtri, feliciter conſummando, ac pro ipſa, duce Chriſto, adeundum abdicato tarditatis ſpatio deducenda, juxta Conſilium noſtrum, ad tuam praeſentiam ſollempnes Nuncios duxerit deſtinandos, ſublimitati tuae bona fide conſulimus et attente rogamus, quatenus prudenter advertens, quid tibi et regno▪tuo utilitatis proferat, et hanoris, cum principe terrae Regibus praeminenti, contrahere parentelam, tanti complementa negotii finem tribuas, affectatam diligentiam habiturus ut a re tam honorabili, tam ſalubri, nullius averti ſiniſtro Conſilio patiaris. Caeterum memoratos Nuncios hilari vultu recipiens, et honore pertractans quid tibi competat, et mittenti eorum verbis quae ſuper hiis tuae Celſitudini proponenda duxerint, fidei plenitudinem largiaris. Dat. Peruſti Non. Decembr. Pontificatus noſtri Anno Octavo.
Inſigill. Gregorius Papa 9.
The King returned this Anſwer to the Popes Bull, concerning this Treaty and marriage, and his proceedings therein, entred in the Clauſe Rolls.
DOmino Papae ſalutem, & debitam tanto domino, & Patri reverentiam & honorem.Anno 1235. Clauſ. 19 H. 3. part. 2. m. 6. intus. Quod ex affectione Paterna libenter nobis ſuggeritis, ea facienda quae noſtrae celſitudinis incrementum reſpicere ſentitis; & per ipſos vos liberaliter eadem tempore procuratis opportuno, ſanctae paternitati veſtrae copioſas referimus gratiarum actiones. Ad ea quae duxit nobis ſanctitas veſtra conſulend. de matrimonio inter chariſſimum amicum; & fratrem noſtrum futurum F. Dei gratia Romanorum Imperatorem ſemper Auguſtum, Jeruſalem & Siciliae Regem illuſtrem, & dilectam ſororem noſtram Iſabellam contrahendo & complendo, vobis ſignificantes▪ quod cum certi ſimus & ſecuri▪ quod pro ſublimatione noſtra, honore etiam & utilitate Regni noſtri, quae ex tanti Principis confederatione conſequi poterimus inde nos ſollicitaveritis; Volentes in eo & aliis quae nobis duxeritis conſulend … & facienda tanquam filius ſanctae Romanae Eccleſiae devotiſſimus humiliter ac devote, … & beneplacito veſtro, nos ſicut decet committere, matrimonio, praedicto ad mandatum veſtrum conſenſimus. Receptis enim hilariter nunciis Imperatoris praedicti, & ipſis tanquam a latere tanti principis deſtinatis ſicut decebat honoratis, in praeſentia magnatum noſtrorum nobis tunc aſſiſtentium, praedictam ſororem noſtram eidem Imperatori conceſſimus in uxorem▪ ipſa ſorore noſtra, de voluntate noſtra per verba de praeſenti in ipſum Imperatorem conſentiente per virum diſcretum P. de Vinea, Nuncium ipſius Imperatoris ſpecialiter ad hoc deſtinatum, cum poteſtate conſentiendi in ipſam ſororem noſtram nomine ſaepedicti Imperatoris, qui quidem nomine ſuo in ipſam mutuo per verba de praeſenti conſenſit, & in Animam ejuſdem Imperatoris juravit▪ quod ipſam duceret in uxorem, & in facie Eccleſiae ſolempniter deſponſaret, ac eam honore Imperiali & affectione maritali tractaret▪ Ut igitur de proceſſu memorati negotii plenius ſanctitati veſtrae conſtet, et quod a conſilio veſtro recedere non curamus, ſicut nec debemus, quatenus proceſſum eſt in praedictis vos duximus certificandos, attente rogantes & devote quatenus eundem Imperatorem, pro loco & tempore monere velitis & inducere, ut cum eidem in omnibus placere libenter intendamus, nobis voluntati ſuae & honori expoſitis debitam ſervat amicitiam, et commodum Regni noſtri procuret, et utilitati conſtanter intendat, et potiſſime data opportunitate, ad jura noſtra reeuperanda potenter nobis aſſiſtat. Ita quod ex affectione fraterna quam nobis o…enderit ſentiamus in matrimonio praedicto per conſilium veſtrum commodo noſtro & honori provideri. Teſte Rege apud Weſtmonaſterium Viceſimo Quinto die Februarii. The King ſent the like Letters to all the Cardinals at Rome, mutatis mutandis, entred at large in the ſame Roll.
The contract made between King Henry the 3d▪ and the Emperour touching this marriage, and the ſecurity given by the King to the Emperour for his ſiſters Portion, is very obſervable, eſpecially in that Clauſe whereby the King ſubjects himſelf to the Eccleſiaſtical cenſures of the Pope and Church of Rome, if he faile of payment at the times agreed, and his deſire of the Popes undertaking the Payment thereof as his ſurety▪ Which being not extant in our Hiſtories, I ſhall here preſent you therewith out of the Clauſe Rolls.