Examination of Common Prayer, Appendix
AN APPENDIX To the Fourth Section, CONCERNING
The Use of White, Black, and other coloured Garments, both by Pagans, Jews and Christians, in Feasts, Funerals, Plays, Inaugurations, sacred Duties, and their various mystical Significations, Excellency and Dignity.
BEcause, I would pretermit nothing, which may either inform, or satisfie the learned Readers of this Pacifick Examination, relating to the use of White Vestments, both among Pagans, Iews and Christians, upon several Civil and Religious Occasions, Grounds, Reasons; I thought fit (by way of Appendix) to annex this ensuing learned Discourse of Ioannes Gulielmus Stuckius, Tigurinw, concerning White Garments, in his 2d Book, Antiquitatum Convivialium; cap. 26. De Vestitu Conviviali; DE VESTIUM ALBARUM (QUAE IN EPULIS POTISSIMUM USURPARI FUERUNT SOLITAE) ac in genere COLORIS ALBI USU, SIGNIFICATIONE, PRAESTANTIA AC DIGNITATE: Editio secunda, Tiguri, 1597. f. 234. to 240. fraught with greatest variety of Learning, of any Treatise I have read concerning this subject.
SEquitur nunc tertia corporis ad epulas futuras praepaerandi actio,Albi coloris vestitum in convivi…s usitatum fuisse. Vestium candidarum usus apud Iudaeos. quae in vestitu consistit, &c. Equidem ex veterum scriptorum monumentis faci…é colligi posse existimo, albi potissimùm coloris vestitum in conviviis usitatum fuisse, ita ut nigris vestibus accumbere apud gentes quasdam nephas duceretur: unde & foreign Bachar, elegit nonnulli arbitrantur, compositum á foreign & foreign chor, candidum, quòd quae sunt candida, eligantur & approbentur. Philo de vita Theoretica testatur, Judaeos olim dierum festorum convivia foreign, hoc est, albatos seu candidatos agitare fuisse solitos: ex quo illud: Quovis tempore vestimenta tua candida sunt. Huc quo que referendus ille mos Judaeorum decimum quintum diem mensis Ab celebrandi vestibus albis, at que choreis: de quo sic scriptum extat in Tabanit fol. 26. p. 1. Deci…a quinta mensis Ab, id est, Julii, filiae Jerusalem egrediebantur in vestibus albis, quas qui non habebant, à ditioribus mut…ò sumebant, ne, cui vestes deerant, remorarentur, quò minus ad choreas venirent: omnes vestes lavabantur. Filiae Jerusalem egrediebantur, & choreas ducebant in vineis. Quid ve…ò dicebant? Adolescens attolle oculos tuos, & vide quam tu velis eligere ex omnibus, ne respicias pul…ritudinem, siquidem fallax est, at eam, quae Deum timet, laudes. Idem mos apud Romanos quo que usus vestium candidarum apud Romanos in diebus festis.fuit. Hinc Horat. lib. 2. Sat.
Ille repotia, natales, aliosve dierum.
Festos albatus celebret.
De usu vestium candidarum in diebus festis apud Romanos multa alia testimonia praeter Horatii, extant apud auctores. Xiphilinus, die celebri Romae ob ingressum Teridatis; foreign, id est, populus albatus, & laureatus. Vopiscus in Florian. Tantùm illud dico: Senatores omnes ea laetitia esse elatos, ut domibus suis omnes alb…s hostias caederent, albati sederent. Persius:
—Negato
Iuppiter hoc illi, quamvis te albata rogaret.
Prudentius contra Symmachum,
Exultare patres videas pulcherrima mundi
Luminae, concilium que senum gestire Catonum
Candidiore toga, nivium pietatis amictum
Sumere.
Et Ovidius,
Vestibus intactis (usu nondum sordidis, aut obsoletis)
Tarpeias itur in arces:
Persius in re simili,
Et populus festo concolor ipse suo est.
Scilicet hoc populo pexus que tog a que recenti
Et natalitia tandem cum Sardonyche albus
Se de leges celsa.
Idem Satyr. 2.
Vo…a negato Iuppiter haec illi, quamvis a'bata rogant.
Id est, vestibus albis amicta. Cic. in Leg. Color albus p…aecipuè*As if God were delighted with colours. Deo decorus est, cùm in caeteris, tum maximè in textili. Nec verò solùm in natalitiis, & repotiis, & nuptialibus aut sponsalibus, sed etiam in funebribus coenis hanc consuetudinem servatam fuisse, locuples testis est M. Tullius in Vatinium: ubi illi objicit, quòd coenaverit atratus: verba ejus haec sunt: Atque illud etiam scire cupio, quo consilio, aut qua mente feceris, ut in epulo Cn. Arii familiaris mei cum toga pulla accumberes: quem unquam videris, quem audieris, quo exemplo, quo more feceris?In coe…is fu…ebribus albati accumbebant. Dices, supplicationes te ill…s non putasse. Optime. Nullae fuerint supplicationes, &c. Quis unquam coenavit atratus? ita enim illud epulum est funebrae, ut munus sit suneris, epulae quidem ipse dignitatis. Sed omitto epulum, populi Romani festum diem argento, veste, omni apparatu visendo: quis unquam in luctu domestico, quis in funeri familiari c…enavit cum toga pulla? cu… de balneis exeunti (en consuetudinem balneandi ante epulas) praeter te, toga pulla unquam data est? cum tot hominum millia accum…erent: cum ipse epusi dominus Quintus Acius albatus esset,Balnea ante Epulas. tu in templum Castoris te cum Caio Figulo atrato, caeterisque tuis suriis funestum intulisti. Quis tum non ingemuit, &c. Hunc tum morem ignorabas? nunquam epulum vi…eras? nunquam puer, aut adolescens inter coevos fueras? Fausti adoloscentis nobilissimi paulo ante ex epulo magnificentissimo famem illam veterem tuam non expleras? quem accumbere atratum videras dominum cum toga pulla & ejus amicos ante convivium? Quae te tanta tenuit amentia, ut tu, nisi id fecisses, quod fas non suit, nisi violasses templum Castoris, nomen epuli, oculos civium, morem veterum (hinc constat morem hunc fuisse vetustum) ejus qui te invitarat auctoritatem, parum putares testificatum esse, supplicationes …e illas non pu…asse. Ex gravi hac Ciceronis invectiva satis constat, Romanos veteres convivia iniisse albatos, ita ut nephas ducerent pullatum, seu atratum in convivio etiam funeb…i accumbere. Idem color albus & Japponiis adhuc hod…e in luctu est usi…atus. Sidonius quoque Apollina…is ad hunc albarum vestium in exequiis, epulisque exequi…libus usum alluoit lib. 5. epist. ad Aumastum: Nam libenter, inquit, incedunt armati adepulas, albati ad exequi…s, pelli…i ad ecclesias, pulla…i ad nuptias, castorinati (cas…oriis pellibus induti) ad laetanias. Plutarchus testatur in Problematis, foeminas antiquitus in luctu vestes, vittasque albas gestaffe (qui hodie Regina…um Galliae lugentium mos est,In exequiis alque luclu. teste Polyd. Virgil.) & Argis quoque teste Socrate, albas vestes aqua elutas, in luctu gestare fuisse solitas. Ibidem cadaver quoque desuncti albo tegmine involutum fuisse scribit. Apud Graecos, ut sc…ibit Alex. ab. Alex. lib. 3. cap. 7. sed sine auctore, foeminae, virique in candida veste cum coronis, amplissimi viti exequias prosequuntur, & veluti in luctu publico complorant promiscuè. Quod fuit in more Syracusanis, qui candido amictu velati, & fronte coronati, Timoleonem extulere. Sycionii similiter Aratum in veste alba,In cadaveribus i…volvendis. & coronis sepulchro intulere. In Imperatorum Roman. funeribus, vestes albas adhibitas fuisse, Plutarch. & Herodian. testantur. Colorem album antiquitus matronis in luctu fuisse usurpatum, Scaliger quoque testatur lib. 1. Poet. Sic Blondus quoque Foroliviensis lib. 2. Romae triumphantis, & Urbinas ille, qui libros de Inventoribus rerum scripsit, & alii non indocti viri, nulla temporum adhi…ita distinctione, in luctu antiquas mulieres, albas semper vestes usurpasse existimant. Verum hos errare, & pullas, fus…as nigras seu atras (quas anthracinas Varro vocat, quasi dicas carbonarias) antiquissimis temporibus fuisse …gentium vestes, Hieron. Magius lib. 3. Miscell. cap. 14. veterum quorundam auctoritate probat. Varro de Vita Patrum, ut apud Nonium legitur, de muliere: Propinquae, inquit, adolescentulae, etiam adolescentuli proximi a niculo nigello, capillo promisso sequuntur luctum. Idem: Ut dum supra terram èssent, …icinis lugerent, sunere ipso pulli pallis amictae. Erat autem …icinum, ut Nonius ait, quod sua aecate masurtium dicebatur, palliolum s…mineum breve, cujus formam appingit ipsemet Varro lib.Alia testimonia de vestium nigrarum usu in ex…qu…is. 4. de lingua Latina, Apul. lib. 2. de Asino aureo: Umbrosum, inquit, demonstrat cubiculum, matronam slebilem, fusca veste contectam. Eadem quoque apud Graecos consuetudo fuisse videtur: siquidem Iphigenia Euripidis Clitemnestrae matri in jungir, ne suam ob mortem crinem lan…et: idemque ut suis renunciet sororibus, scilicet ne quando nigris vestibus membra contegant. Unde & Hon. Il. lib. 24. Thetim futuram filii necem deflentem, velo nigro tectam Jovem adire facit. Niger enim color mortalis est, ut inquit Hippocrat. in lib. de Morbo sacro, sive quisquis ille fuit, qui librum illum conscripsit, quem Galenus Hippocratis esse negat. Theoc. in Epitaphio Adonidis, Venerem cyanea stola indutam, ad lugendum Adonidis mortem invitar. Nigrarum vestium mos apud mulieres Romanos mox obsolevit, ut Plutarchi testimonio intelligitur. Deinde moribus depravatis,Color …niger Ticinum quid. & viros albas vestes in luctu usurpasse, colligere possumus ex his Julii Pauli verbis lib. 1. Sententiarum, sub titulo de Sepulchris & lugendis. Qui luget, inquit, abstinere debet à conviviis & alba veste.
Livius scribit, in luctu matronas Romanas nihil aliud quàm purputam autum que deponere, quae, cùm eluxerun…, re…umunt. Dionys. Halicar. l. 5. refert, Romanas matron…s Valerium Publicolam Brutum que luxisse annuum tempus, depositione auti & purpurae, ut est illis luctus consuetudo in necessariorum cognatorum que funebribus. Alex. ab Alex.In uatalitiis. l. 5. cap. 18. sc…ibit diebus natalitiis & Calendis Januariis, nonnunquam ludis Roman. albas lacernas praetextasque indutos incedere, & ludos spectare fuisse solitos. Nam in veste pulla ludis interesse Augustus prohibuit. Alexander Severus, teste Lampridio, cùm natalem diem commendaret, hostia cruenta effugit, & ut se civiliter gerebar, ac permixtus populo erat, albam ejus vestem, cum qua constiterat, cruentavit. Lacernis candidis usos fuisse Romanos in spectaculis,In spectaculis. ex illis Martialis carminibus constat, quibus ille perstringit Horatium, qui nigra lacerna spectaculis interfuerat,
Spectabat modo solus inter omnes
Nigris munus Horatius lacernis,
Cùn plebs, & minor ordo maximusque
Sancto cum duce candidus sederet
Toto vix cecidet repente caelo
Albis spectat Horatius lacernis.
Augustus,In militia. teste Suetonio, habitum vestitum que pristinum reducendi studiosus, visa quondam pro concione pullatorum turba; indignabundus & clamitans ait: En Romanos rerum dominos, gentem que togatam. Negotium aedilibus dedit, ne quem posthac paterentur in foro circóve, nisi positis lacernis, togatum consistere. Item, S…nxit que ne quis pullatorum media cavea (theatrali consessu, ubi populus spectavit) sederet. De lacerna candida amphitheatrali, vide plura apud Lazium li. 8. c. 10. Com. Reip. Plutarch. in Aemilio de Triumpho P. Aemilii verba faciens, dicit: Omnes foreign, id est, albis vestibus indutos) ludos spectasse. Fuit candidarum vestium alius quoque apud Romanos frequens usus, tales enim erant vestes castrenses, sacerdotales, at que muliebres.
De castrensibus Trebellius Pollio in Galeno sic scribit:In militia. Jam primum inter togatos patres & equestrem ordinem, albatos milites (albis vestibus indutos) & omni populo praeeunte. Sic candidatos milites Vegetius rei militaris vocat principales, qui privilegiis muniuntur.
Vestimenta sacerdotalia similiter linea fuerunt & alba preriosa,In sacris. nullo infecta colore, pura.
Virgil. 12 Aeneid.
Procedunt castris, pur a que in veste sacerdos
Ovid.
Nunc Dea linigera colitur celeberrima turba.
Juvenal.
Cum grege linigero circundatur, & grege calvo.
Martial.
Linigeri fugiunt calvi, sistrataque turba.
Sic Flamen, ut Varro tradit, cùm Jovi sacra ferebat, totus albatus erat, & pileum etiam gestabat album. Item virgines Vestales suffibulo amictae sacrificabant. Fuit verò suffibulum vestimentum album praetextum,Suffibulum. quadratum, oblongum, quod illae in capite habentes sacrificabant, id que sub mento sibula comprehendi solebat, unde nomen, Pierius lib. 40. Hieroglyph. De calceamentis sacerdotum Romanorum, Atheniensium, & Alexandrinorum candidis, vide Lazium lib. 8. cap. 13. Com. Reipu. Rom.Aegyptiorum sacerdotum vestitus. Talis Aegyptiorum quo que sacerdotum vestitus fuit, de quo Herod. sic scribit: Sacredotes linea ferunt vestimenta induti, semper recens abluta, huic rei semper vacantes. Iidem calceos papyraceos gestabant. Plin… testatur li. 19. vestes sacerdotibus Aegyptiis lineas gratissimas esse eo genere lini, quod gosypon & xylon vocant, unde dicta xylina, quibus nulla sunt candore mollitieve praeferenda. Apuleius caeremonias Aegyptiorum explicans, Influunt, inquit, turbae sacris divinis initiatae, viri foeminae que omnis dignitatis, lineae vestis candore puro luminosi. Ab hac veste linea Poetae linigeros vocant Sacerdotes Isidis Deae Aegyptiorum. Pierius tamen, nescio quo aucto re, Sacer dotes, inquit, Aegyptii contra nostrorum mores cum supplicabant, nigris utebantur vestibus, neque alias quàm nigras vestes eum decere arbitrabantur, qui Diis preces allegaret: quippe ut forma ipsum supplicare confirmarent, ex qua mortales conformati sumus. Ea autem apud ipsos nigra figurabatur. De Aegyptiorum Sacerdotum calvorum vestitu atque habitu candido, vide plura apud Apuleium libro secundo & undecimo. Poteris hunc habitum, ut Beroaldus facit, cum habitu sacerdotum nostri temporis conferre. De vestibus religiosis, & sacerdotalibus Judaeorum, vide Beroaldum in Suetonio ex Hieronymo.
Muliebria quoque vestimenta linea atque alba Romanis fuerunt probata,Vostes muliebres. ut testatur Lazius libro octavo Commentariorum capite primo.Liaum candidum. Unde proverbium: Linum candidum lucri causa ducio, in eum qui dotis causa ducit vel deformem, vel anum. Linum autem vocat uxorem, vel quòd apud veteres solae mulieres lineis uterentur, &c. Erasmus in Adagiis. Turnebus in suis Advers. in illum Horatii versum: Mirator cunni Cupennius albi: Ex pudenda, inquit, parte mulierem intel…igit, ex albo ingenuam: in ingenuis autem stupra legibus vindicabantur, non item in libertinis. Ingenuae autem mulieres albatae erant, libertinae atratae, nobiliores purpuratae. Unde Artemidorus: foreign: sic enim conijcit, somnia illa & visa Artimidorus, quòd his essent solitae uti vestibus ingenuae, libertinae, & nobiles.
Praeterea vestis candida apud eosdem manumissionis quoque insigne fuit.In manumissionibus. Moris enim erat Romae, ut servi facti liberti candidati ad coenam domini sui admitterentur. Hoc perspicuè docet Tertullianus libro de Resurrectione carnis, his verbis: Oro te, si famulum tuum libertate mutaveris, quia eadem caro, atque anima permanebunt, quae flagellis, & compedibus, & stigmatibus obnoxiae retrò fuerant: idcrico ne illa eadem pati oportebit? non opinor. At que &*…See la… Cerda ibid…m. vestis albae nitore, & aurei annuli honore, & patroni nomine, ac tri…u, mens que honoratur.
Adhaec candida vestis signum erat petitionis honorum atque magistratuum,In magistratuum petitione. Magistr…tuum petitores cur toga candida induti …uerint. quorum petitores candida toga induebantur, ac proinde dicebantur candidati, unde ambitio cretata eleganter à Persio dicta est. Hoc autem ideò factitatum esse Plutarchus in problem. existimat, ut magistratu dignos non genere, non divitiis, non gloria, sed vulneribus, & cicatricibus judicarent, quae ut ab his conspicerentur, quos ambiendo preusabant, in toga candida ad petendum descendebant: vel quia corpus nudando, ac seipsos submittendo populum captabant. De toga pura, qua tyrones, novae que nuptae induebantur, sup…à dictum est: de qua C…elius libro decimo quarto, capite decimo sexto, quibus adde, quae Calcagninus annotat. Pura toga,Toga pura. inquit, quam exeuntes pueritiam adolescentes induebant non sine parentum hilaritate, fuit colore vel simplici, vel candido, aut in candoris animi testimonium, aut quòd gerendis magistratibus jam idonea aetas videretur. Candidati enim magistratuum competitores comitia inibant. Vel certè, quod nondum quicquam descriptione dignum gesserint. Nam sic & tyronibus prima stipendia facientibus, alba parma, & pura hasta tradetur. De hac pura veste, vide plura apud Bayff. de Re vestiaria,foreign ubi probat, vestem foreign, id est, puram, pro candida à Plutarcho usurpari. Sic album vicissim, pro puro usurpatur; quia hic color est purissimus. Sic lintea vestis alba suprà caeteras vestes inducta, puellaris aetatis indicium fuit, quod eo genere amiculi apud veteres puellae ante duodecimum annum utebantur, Pierius. Toga, ut inquit Isidorus, candida, eademque cretata, in qua candidati, id est, magistratum petentes, ambiebant, addita creta, quò candidior, insigniorque esset. Pers…us hue alludens:
—Quem ducit hiantem
Cretata ambitio, &c.
Quae autem essent artes petitoriae (Cicero munus candidatorium dixit pro officio & labore petitionis,)Vestis … Alb. 1: hoc est, candidatorum, docet Mamertius in Panegyr. his verbis: Quis ignorat tunc quoque, cum honores populi Romani suffragiis mandabantur, multos fuisse candidatorum labores?*As those now doe who stand to be Knights, Citizens, and Burgesses in Parliament. ediscenda omnia nomina tribulium, homines singuli salutandi, prehensandae obviorum manus, omnibus arridendum, multa que alia propter honorem a…ipiscendum agenda, quae alias virum honore dignum facere non deceret. Hinc Caesaris five Principis candidatus, proverbium de eo, qui inani quadam confidentia & securitate nixus, negligentius munus aliquod obit, de quo multa Caelius libro decimo quarto, capite decimo sexto. De iisdem Cicero in oratione, cui titulus est, in toga candida,Proverbium. Artes petitoriae. quam dixit in Senatu in petitione consulatus, (hujus orationis meminit Beroaldus in Suetonium, & Caelius libro decimo quarto, cap. decimo sexto) olimtribuni legem promulgarunt, ne cui album vestimentum (sic ille togam candidam appellat) addere petitionis causa liceret, sicuti tradit Livius in 4. ab urbe condita. Pierius tamen in Hieroglyph. suis lib. 40. albam vestem modestiae, animique sua sorte contenti signum esse dicit: purpuram autem ambitionis, animique sublimis, & vasti, amplitudinis, summique magistratus. Hinc cum apud Alexandrum quidam Antipatri parsimoniam, atque modes…iam commendaret: foreign, inquit, foreign. Paries dealbatus, Act. 2. 3. & sepulchra dealbata, Matth. 23. quid denotent. Purpura.Cael. lib. 9. cap. 7. id est, Foris albo utitur pallio, intus ve ò totus est purpureus, fictam notans in homine ambitiosissimo, qui maxima quaeque appeteret, modestiam. Sic paries dealbatus; Act. 23. & se pulchra dealbata, Matth. 23. hypocritae appellantur. Haec ille. Talesprofecto erant*And are not many Roman Prelates and Priests now such, and English too? Romani illi candidati, qui candida veste animi candorem atque modestiam, innocentiam prae se praeferebant, cùm animi illorum essent purpurei, id est, ambitiosi at que sanguinolenti. Purpuram autem Romanorum quoque magistratuum insigne illud Martialis indicat: Divisit nostras purpura vestra togas. Et ab eodem purpura usurpatur pro magistratibus, Purpura te foelix, te col…t omnis honos.
Plin 20. de Gallis, ut plane dignè aliti honoris tantum praebeat Romana purpura, id est, magistratus Romanus. Hinc perfidi quoque Judaei Christum per ludibrium foreign, id est, purpura, ut Marcus, inquit, sive, ut Joannes loquitur, foreign, id est, veste purpurea induerunt, cum ille sibi verè, illorum autem opinione falso, regiam dignitatem assignaret.Purpura Christi. Coccina tunica. Fuit simul sanguinis illius effundendi symbolum. Eam vestem clamidem coccinam Matthaeus appellat. Coccina tunica praelii …uturi signum f…it Romanorum Imperatoribus, teste Plutarcho in Fa…io. Sic quoque vestis Christi coccina, …uit signum praelii, quo Christus cum di…bolo, morte atque peccato erat dimicaturus. Fuit etiam vestis purpurea, vestis triumphalis, ut Bayffius ex Plutarcho probat. Fuit ergo illius simul futurae victoriae atque triumphi symbolum. Purpurae appellatione coccum non contineri B…yssius ex Ulpione probat,Evangelistae de purpurca illa sive coccinea Christi veste conciliantur. Vestis purpureae & coccineae discrimen. Candidati, petitores non solum Magistratuum, sed aliarum quoque rerum. unde Evangelistae videntur à se in vicem dissidere, quorum unus, Matthaeus nimirum coccinam, reliqui duo purpuream illam Christi vestem fuisse assirmant, quam rem Sorbonicis Theologis dijudicandum relinquit. Vestem purpuream à coccina differre Brodaeus probat, lib. 1. Miscell. cap. 8. Coccos enim, inquit ille, est surculosus parvus frutex, cui grana seu lentes adjacent, teste Dioscorid. lib. 4. & Clusio de plantis Hispanicis. His colorem coccineum fieri, eoque infecta vestimenta coccinea appellari puto. Purpura autem, ut fatentur omnes, piscis est è concharum genere, qui florem illum tingendus ex petitum vestibus in meoiis habet faucibus. Mihi quidem Matthaeus colorem (est enim coccineus color idem fere cum purpureo) reliqui duo materiam videntur expressisse, ut etiam Rondeletius sentit in sua His…oria piscium. Candidati autem eleganter dicuntur petitores non solum magistratuum, sed aliarum quoque rerum. Sic à Quintil. candidatus eloquentiae, à Plinio in Panegytico candidatus gloriae, & immortalitatis: ab Hieronymo candidati fidei, catechumeni, qui ad fidem instruuntur, & munerarius pa…perum, & egentium candidatus: & ab Apuleio lib. 1. de Asino, candidatus …, hoc est, qui crucem petit, sive qui jam est futurus crucifixus, & (ut veteres loquebantur) directus, ut C. Rabirius ille pro quo Cicero. extat oratio: à Plauto cruci salus dicitur, quasi in crucem saliens: & Libertus Icelus à Suetonio, summus equestris ordinis candidatus: à Seneca homo multarum rerum candidatus appellatur, à quo fortunae comitia dicuntur. Sic à Tertulliano simili translatione perelegantissime, aeternitatis candidati appellantur Enoch, & Elias, libro de Resurrectione carnis, & candidatus timoris, qui paulatim timorem Domini imbibit, libro secundo ad Uxorem, & candidati diaboli dicuntur, qui idolatricis sacris sunt initi…i, libro adversus Marcionem. Idem in libro de Baptismo, Baptismum poenitentiae, quasi candidatum remissionis & sanctificationis in Christo subsecutura vocat. Nam quod praedicabat (scilicet Joannes Baptista) Baptismum poenirentiae in remissionem delictorum, in futuram remissionem enunciatum est. Siquidem poenitentia antecedit, remissio subsequi…ur.Candida salutis, martyrii. Ab eodem libro de corona candida salutis & candida martyrii eleganter pro aeternae salutis p…aemio usurpatur. Item de S. Paulo verba faciens, dicit illum gloriam carnis, notam circumcisionis, Pharilaeae candidae dignatem, pro detrimento sibi deputasse: ubi candida metonymi…s pro ordine, sive honore videtur usurpari: vel forsan Pharisaei hypocritae, qui à Christo dealbatis sepulchris comparantur, vestes albas seu candidas gestarunt. Verum de vestitu Romanorum albo, plura tradit J…stus Lipsius Elect. lib. 1. cap. 13. lectu dignissima, quorum haec est summa: Romanis in vestitu placuisse colorem album,Albus color in vestitu cur Romanis placuerit. sive quod is, ut Plato vult, lae…itiae sit proprius: sive potius quiaagrestis illa & prima gens, spretis accersitis coloribus, lanae nativum retinuit, id est, album. Ita toga Romanorum alba & Tunica fuit, & Calcei & omnis cottidiana vestis. Togam albam fuisse, quam Graeci foreign, & ad discrimen praetextae, foreign vocant, Titinnii, Plauti, Statii, Persii, Martialis testimoniis probat. At objiciat quis: Si toga vulgo alba, cur, qui prensabant, induebantur toga candida, ut hac quasi nota intelligi & excerni possent à reliqua plebe? Respondet,Albi & candi… coloris discrimen. albi coloris togas vulgo fuisse, non candidi. Albus color nativus lana est: candidus proprie splendens ille, & qui est ab arte. Ideo Polybius aliquot locis foreign dictam maluit petitorum togam, quam foreign: & Latine commode splendentem dixerimus. Nam petitores non contenti insito lanae colore, cretam addebant in vestem, ut splendesceret. Unde Isidorus, Fit toga addito quodam cretae genere candidior. Objiciunt item de diebus festis, Romani inquiunt, saltem per dies festos in veste alba erant. Non ergo cottidianas vestes censendum albas. Respondet, non aliud fuisse in eo more, quam ut per dies privatim aut publice laetos, togas recentes sumerent, & usu nondum sordidas aut obsoletas, qui mos plane gemmus est moribus nostris. Nec ve…o Romani solùm in laetitia aut in sacris adhihebant hunc colorem, sed etiam externi,Rhodii Fullonum apud veteres creberrimus usus. id quod de Rhodiis Livii testimonio probat, & de Aegyptiis Suetonii in vita Augusti. Propter has togas albas fullonum apud veteres creberrimus usus, rarior tinctorum. Fullonum, qui maculas scilicet & sordes è toga e…uebant, & addiro furfure ac creta iterum candidam faciebant. Alba igitur toga, & ea quamdiu in communi usu, discrimen nullum inter cives fuit à colore vestis, nisi quod divites, munduli elegantes semper in toga sua è fullone nivea: vulgus fere sordidiores essent, & togis magis pallentibus, ac, ut proprie dicam, obsoletis. Ideo Seneca epist.Sordido pro vulgo. 115. per sordidos intelligit vulgum. Mirari, inquit, non debes, corrupta excipi non tantum à corona, sed ab hac turba quoque cultiore. Togis enim inter se isti, non judiciis dissident. Sed & vi…i illustres ac nobiles rei facti, per dies judicii sumebant hanc togam sordidam,Reorum t…ga sordida. posita nivea, ut miserabiliores essent in veste plebeia. Ira que rei in sordibus esse dicuntur aut sordidati: non pullati, ne quis erret, qui color rantum, funebris. Vi…i etiam graves ac rigidi non amabant eximium illum candorem. Unde simia ille apud Horatium, Exiguaque toga simulat tesquore Catonem. Duo enim lauti homines amabant in toga laxitatem & candorem:In toga duo amabantur. spre verat Ut…um que Cato, arcta toga contentus & ea squallenti:Toga mutata. Id enim Horat. tesquorem vocat, pro quò malè vulgò legunt textorem. Postea mutata Republ. & labente imperio, toga quae olim necessaria civibus, Imperatorum temporibus, ad paucos remansit & non nisi honestiores. Vulgus spreta ea, abiit ad Paenulas, lacern as aut tunicas solas easque colore pullo, id quod statim sub Augusto coepit. De paenulis, tunicis, lacernis, vide ibidem plura. Pereunte toga, interiit color albus, & pullo plebeio omnes vestes, Hinc discrimen natum inter cives, ignotum seculo priori, ut alii candidati dicerentur, pullati alii.Pullati qui. Candidati non ii, qui peterent (ut olim) sed honestioris ordinis cives. Pullati, infima plebs sive vulgus.
Porro Naucratitas quoque testis est Athen. lib. 4.Naucratitae vestibus …albis usu fuerunt. in Genethliis Vestae Prytanitidis in Pryaeneo epulantes, nec non in Dionysiacis & Panegyri Comaei Apollinis albis vestibus usos fuisse, quas suo quoque tempore Prytanicas vestes dicit fuisse appellatas. Cereris quoque initiatos candidis, ut Bellonae nigris, & Saturni purpureis atque rubicundis vestibus indutos fuisse,Vostium superstitiosarum apud ethaicos varii colores. Tertull. testatur lib. de Pallio, his verbis: Cur istas non spectas? vel illos item, qui novitate vestitus religionem mentiuntur, cum ob cultum omnia candidatum & ob notam vittae & privilegium galeri, Cereri initiantur; cum ob diversam affectionem tenebricae vestis & tetrici super caput velleris in Bellonae montes suga…tur: cum latioris purpurae ambitio, & galatici ruboris superjectio, Saturnum commendat: cum ipsum hoc pallium morosius ordinatum, & crepidae Graecatae Graecatim Aesculapio adulantur. Alexand. ab Alexand. lib. 6. cap. 19. Romanos scri…it in toga candida ludos spectare solitos fuisse, & mulieres in veste alba Cereris sacrum facere solitas fuisse, ut tunc Diis gratum esse censerent, si à laetis, nec funere pollutis celebraretur. Et tamen, ut testis est Pierius in Hieroglyph. apud Arcadas Cere…i nigra vestis induebatur. Sic Falacralis Flamen, teste Pierio, nigro utebatur …ileo: erat enim Plutonis, cui cum immolabant vestibus utebantur nigtis, quem colorem aiunt diis inferis dedicatum.
Ex his, quae adhuc dicta sunt, constat, vestes candidas apud Naucratitas, & praecipue apud Romanos, non solum in conviviis, verum etiam in sacris, in magistratuum petitione, in manumissionibus, in militia, in spectaculis, in triumphis, in nuptiis: in luctu quoque & cada veribus involvendis adhibitas & usurpatas fuisse.Vestis candidae praestantia. Ac omnino vestes albas sive candidas, in sacris pariter atque prophanis literis vehementer commendari constat, ceu insignia atque symbola, cum virtutum, ut modestiae, puritatis morum, innocentiae, synceritatis, at que integritatis: tum faelicitatis, beatitudinis, victoriae, libertatis, laetitiae atque gaudii. Hinc prae…er supra commemorata exempla, Magi in Perside, teste Pierio, Deum ipsum non nisi albis vestibus delectari assirmabant. Et Plutarchus problemate Romanorum vigesimo sexto M…gos adversus Plutonem, & tenebras, lucido & illustri amictu se munivisse scribit… In somniis quoque candidae vestis somnium pro felici augurio habetur.Angeli semper candidati apparuerunt. In sacris literis, angeli semper candidati appa…uerunt: id quod illorum cum innocentiae, tum beatitudinis est argumentum. Sic, ut ex plurimis, unum proferam, gloriosae Christi resurrectionis, quae diaboli, mortis, atque peccati victrix extitit, primi testes atque p…aecones fue…unt angeli, albis vestibus induti atque ornati. Ejus rei testes sunt Matthaeus vigesimo oct…vo, qui foreign illius nivis instar foreign fuisse dicit: Marcidecimo sexto, qui illum foreign, id est, stolac andida amictum fuisse perhibet. Et Joannis vigesimo, qui duorum angelorum mentionem faciens, illos foreign, id est, candidis vestibus indutos fuisse testatur. Christus ipse in monte Thabor foreign,Mar 9. Matth. 17. Christus discipulis suis candidatus apparuit, foreign. vestituto candido, instar lucis, sive nivis, sese discipulis suis conspiciendum p…aebuit, qui cum puritatis, tum victoriae, atque beatitu…inis ae…ernae fuit symbolum. Sic Apocalypseos capite primo Christus candidatus Joanni apparuit: Vestitus, inquit, erat foreign scilicet foreign, vestem talarem, sive ad talosus que demissam. foreign Suida, foreign, tunica ad pedes usque demissa. Eucherio est sacerdotalis vestis lintea corpori penitus adstricta, eademque talaris, foreign appellata, quae & subucula dicitur. Per hanc, teste Pierio in Hieroglyphicis, quae aliis subjiciebatur, doctrinam sacratiorem intelligi, veteres Theologi tradiderunt. Exodi: Et fecerunt vestimentum poderem sub umbone, opus textile, totum hyacinthinum. Sequitur apud Joannem: Caput autem ejus, & capilli erant candidi velut lana alba, & tanquam nix. Hic candidus, niveusque Christi habitus sive vestitus, est indumentum illud salutis & justitiae, quo ut Isaiae sexagesimo primo dicitur, sponsam, id est, Ecclesiam suam vestit, tegit atque ornat: e…que suam imputando justitiam, & fanctitatem, facit ut illa quoque alba & candidi, id est, justa coram Deo appareat, sine ruga & macula, Ephesiorum primo: secundum illud Isaiae primo. Si peccata vestra, &c. Huc quoque facit foreign, vestis splendida, seu, ut vulgatus interpres vertit, alba, qua Christus per ludibrium ab Herode fuit indutus. Illa enim revera argumentum fuit Christi innocentiae & regiae dignitatis, Luc. 23 foreignForsan, foreign id est, pura vestis à Plutar. pro alba usurpatur, sicut Bayf…ius testimoniis quibusdam probat: sic foreign vocabulum eodem modo usurpatur, nisi malimus p…rpuream vestem intelligere, eujusmodi veste à Judaeis per ludibrium fuit amictus. Apoc. 3. Laodicensi ecclesiae Deus suadet, ut vestimentis albis sese induat, ut non appareat dedecus nuditatis ejus, hoc est, ut Christum vera fide induat, vitae morumque candori, & synceritate studeat. Et ab intio ejusdem capitis: Sardenses Ecclesiae nonnulli esse dicuntu…, qui non inquinaverant vestimenta sua, & additur: Et ambulabunt mecum in albis, qui digni sunt. Qui vicerit, sic vestietur vestimentis albis, & non delebo nomen ejus de libro vitae. En hic quoque candida, insigne est victoriae, coelestis gloriae & felicitatis. Et capite ejusdem lib. 6. Martyribus dantur stolae al…ae, ceu insignia illorum victoriae, libertatis atque beatitudinis. Ab initio ejusdem cap. equus albus inducitur, & eques seu insessor ejus arcu, ac sagittis armatus, & corona insignitus ceu victor. Equus ille albus, (cujusmodi erant quatuor illi equi candidi apud Rom. triumphalem cutrum ducentes) ut & corona, insignia sunt victoriae, qua Christus de omnibus hostibus suis potitur. Sic equi albi apud Virgilium cum belli tum victoriae sunt insignia. Sic enim Anchises loquitur Aeneid. 3.
Quattuor hic primum omen equos in gramine vidi
Tondentes campum latè, candore nivali.
Hoc A…chises interpretatur de bello, Bello armantur equi, bellum haec armenta minantur. Sed paulò post, pacem candidam significare (spes est pacis) ait. Latenter ostendit victoriam adepturos, ut Servius annotat. Huc facit illud Graecum foreign Hinc quoque natum est proverbium illud, Equis albis praecedere: & Plautinum illud, Nunquam aedipol albis quadrigis indipiscet postea, de quo Erasmus in Adag. Sic equi illi albi, Zach. 6. Hieron. interprete, Machabaeorum sub Antiocho Rege victoriam: aliis Judaeorum felicem statum sub Macedonibus: aliis bonos angelos significat. Virg. tamen Georg. 3. album equi colorem deterrimum facit: —Color deterrimus albis. Servius,Equi albi. Atqui alibi ait: Qui candore nives anteirent, Sed aliud est candidum esse, id est, quadam nitenti luce perfusum, aliud album, quod pallori constat esse vicinum. Iudic. 5. v. 10. asinarum candidarum fit mentio in illo Deborae epinicio: Qui ascenditis asinas candidas: omnes ferè interpretes mercatores intelligunt, alii pingues, vel forsan quia asinae candidae erant meliores,… albae. robustiores, agiliores. Apocalyp. quoque 7. electi omnium gentium innumerabiles coram throno coelesti & agno stantes, inducuntur amicti stolis candidis & ferentes palmas in manibus suis Deum laudibus celebrantes. Et pausò post, Hi sunt, qui venerunt ex afflictione magna & dilata verunt stolas suas & dealbaverunt eas (hoc foreign videtur mundo atque rationi) per sanguinem agni. Hae quoque stolae candidae martyrum & electorum symbolaStola albae. sunt illorum munditiei, jusutiae, libertatis, victoriae, gloriae, beatitudinis denique, quam agni illius immaculati, hocest, Christi sanguine fuerunt consecuti. Hujus vestitus typus & figura fuit vestis aspersa sanguine hostiae, de qua Levit. 16. Huc quoque referenda illa Tertulliani lib. 4. adversus Marcionem: Nazaraeus vocari habebat secundum propheriam Christi creatoris.Nazaraei. Unde & ipso nomine nos Judaei Nazaraenos appellant per eum. Nam & sumus, de quibus scriptum est. Nazaraei exalbati sunt super nivem. Quī scilicet ret…ò luridati delinquentiae maculis & nigrati ignorantiae tenebris. Regius ille concionator capite nono sui libri, dum morum candorem & animi puritatem persuadere vult, omni tempore, inquit, sint vestimenta tua candida: qui…us verbis, interprete Pierio in hieroglyph. praecipit, nullam aetatem, nullum officium, nullum otium & negotium toto vitae tempore synceritate & innocentia (cujus symbola sunt vestimenta candida) vacuum esse debere.Loci Eccles. 9. interpretatio. Haec ille. Sic Hieronymus in suis Eccles. Commentariis interpretatu…: H…beto corpus mundum, & esto misericors. Mihi quidem hoc ipso in loco Solomon simul videtur alludere ad convivialem vestitum, quem apud Judaeos quoque (ut ex Philonis loco sup…à citato videtur colligi posse) album fuisse veri…imile est. Nam & versu proximè antecedente 7. panem cum gaudio comedendum, vinumque hilari corde bibendum esse p…aecipit: & mox versu 8. vestium albarum mentione facta, subjungit, oleum super caput tuum ne desiciat: cujus quidem in conviviis quantus usus suerit, tum dictum est, tum pluribus dicetur. Omnino ergo cum vers. 7. praecepisset in epulis atque… conviviis laetitiae esse indulgendum, mox ver. 8. sequente, duo laetitiae illius convivialis quasi signa seu causas effectrices subj…gir, vestes nimirum albas atque oleum: quorum utrumque cum laetitiae partim significandae, partim e…iciendae maximam vim habeat, in conviviis adhibitum & usurpatum fuisse legimus, uti supra dictum est. Simplex ergo sensus erir, sis semper laetus & hilatis: lamè vivito, genio indulge. Sisinnius Novitianorum Episcopus homomollis & delicatus cum & bis in die lavaretur & candida semper veste uteretur,Nota. & obid reprehensus esset a quodam, excusavit se cum hoc loco Ecclesiastis, tum Christi, Heliae & Mosis exemplo, quos vestibus albis usos suisse dicebat. Testis est Socrat. lib. 6. cap. 22. Hieron. lib. 2. epist. 14. Vestes pullas aeque devita, ut candidas. Ornatus & sordes pari modo fugienda: quia altetum delicias, alterum gloriam redolet. Cum ergo vestes albae non in prophanis solum, verumetiam sactis literarum monumentis tantopere commendentur, ceu maximarum & pulcherrimatum rerum symbola & insignia, mirum profecto non est, Christianos primitivae Ecclesae easdem in sacris atque sacramentis suis usu…passe.
Ut igitur apud Romanos, sicuti dictum est, magistratuum at que honorum petitores erant candidati, sic in primitiva Ecclesia Baptismi candidati (qui etiam competentes vulgò suerunt appellati) cùm quadragesimae initio nomina sua dedissent, & toto illo quadraginta dietum spacio atris vestibus, promisso capillo, in sordibus & squallore jacuissent, pau…ò ante Pascha lavabantur (quod Augustinus Epist. 118. ad Januarium baptismum antebaptismum vocat) tandemque loti candidis que induti vessibus, ad Baptismum accedebent.Baptiz and o…um vestis cand…da. Idem infantum quoque baptizandorum habitus fuit, de quibus elegante Pontius Paulinus.
Inde parens sacro ducit de fonte sacerdos.
Infantes niveos corpore, corde, habitu.
(Quos tamen versus Pierius Fortunato tribuit) Et Lactantius in carmine de resurrectione dominica:
Rex sacer ecce tui radiat pars magna trophaei
Cum puras animas sacra lavacra beant.
Candidus egreditur nitidis exercitus undis,
A…que vetus v…tium purgat in amne. nov…,
Fulgentes animas vestis quoq, candida signat,
Et grege de niveo gaudia pastor habet.
Meminit etiam Socrates lib. 7. cap. 17. candidae hujus vestis, quae dabatur baptizatis. Loti semel salutifero fonte, nunquam stolam candidissimam, quam suscipiunt in bap…tismate, inquinate docentur. Rabanus Mautus Moguninus episcopus l. de instir. cler. 1. c. 29. Post baptismum traditut Christiano candida …,Nomina sancti lavacri. designans puritatem & innocentiam. Nazianzenus …n orat. de Sancto lavacro, illud dicit à Christiauis va…is nominibus appellari, nimirumforeign, Et paulò post, foreign, id est ceu turpitudinis tegumentum. Hinc Ammonius monachus lib. 3. de gestis Francorum mentionem facit pueri occisi, qui adhuc, ut ille loquitur, erat in albis regenerationis, hoc est, qui recens erat baptizatus, nondum baptismalibus illis at que candidis vestibus exutus. Nam qui baptizabantur in vigila Paschatis incedebant veste candida induti per octo dies, ac vocabantur albati, sive in al…is, at que octavo demum die vestem albani deponebant: quibus adde, quòd ut Tertull docet, lib. de Corona milites, ex en die, qua erant baptizati, lavacro quotidiano per totam hebdomadam abstinebant.Paschatis hebdomada & domenica Quastmodo, in albis appellata. Ves…is candida i… baptismo quale symbolum Et quoniam Paschatis hebdomada, antiquitus plures unà tingi consueverunt, ea de causa feriae illae, quae ad hoc omnes institutae sunt, & quae subsequitu… Hebdomada at que dominica quam nos, Quasimodo geniti nominamus, in albis fuit appellata. Vestis haec candida in baptismo symbolum erat cùm ipsius Christi, quem electi fide induunt, secundum Paulum Eph. 4. Col. 3. tum illius munerum, hoc est, justitiae, vitae puritatis & innocentiae, (Tertull. hoc indumentum Spiritus sanctus vocat lib. de pudicitia libertatis, victoriae gloriae, immortalitatis, quam ex aqua & spiritu regenerati consequuntur, de quo pluribus disserit Ambrosius in lib. de iis, qui initiantu… mysteriis cap. 7. Ut ergo olim apud Romanos candida vestis qua servi à dominis decorabantur, erat insigne illorum manumissionis: sic candida illa baptismi vestis signum erat illos ex manibus diaboli atque peccati immanissimis esse liberatos, ut posthac Deo ceu patrono suo fidelissimo, servirent vitae puritate ac sanctitate. Praeterea, cùm candidus color olim victoriae & triumpho fuerit consecratus, candida haec vestis illos monebar, ut cogitarent sibi in hac vita ceu in militia perpe…ò esse cum diabolo, peccato atque mundo dimicandum in Christo & vincendum:
Jam verò in coenae quo que Dominicae administratione album vestitum antiquitus adhibitum fuisse, exillis Hieronymi verbis videtur colligi posse libr. contra Pelagianos, Quae sunt, rogo inimicitiae, inquit, contra Deum, si Episcopus Prsbyter & Diaconus & reliquus ordo ecclesiassicus in administratione sacrificiorum candida veste processerint. Verisimile est cùm eos, qui sacrosancti illius epuli communione f…uebantur: tum ejus administratores, hoc est, sacerdotes atque diaconos albas vestes gestasse.Tunica choro appellata. Harum autem vestium antiquarum vestigia sunt tunicae illae, quas choro & albis vulgò nominant, in quibus missa Paschatis tempore celebratur. Sic nos vestitum quidem veterum candidum retinemus, & imitamur: at religionis,Nota. morumque candorem integritatemque jam pridem amisimus: contrà verò foreign u… ludas in sua epistola loquitur, hoc est, tunicam carnis contactu maculatam gestamus.
Caete…ùm notandum est,Vestes albae duplices. vestes albas esse duplices: alias, quae nativo colore constant, qui leucopus …icitur: alias, quae artificiali, quas volunt propr…è candidas dici. Leucopeati dicuntur Martiali, qui rudiori alba veste, ac vili, ac nativi coloris induti sunt.
Verùm quoniam multa de candidae vestis usu,Cur vestes aliaeque res albo colore imbutae, in tanto suerint apud veteres pretio atque honore. Coloris albi significationes allegoricae. dignitate, significatione que mystica dicta sunt, de quo etiam Clem. Alexand. paedagog. lib. 2. Cap. 10. legere potetis: consideranda etiam nobis videtur ratio, cur vestibus illis tantum à veteribus tributum fuerit. Ea peti potest ab …psius coloris albi sive canoida vi at que natura. Nam cùmis color, secundùm Plutarch. problem 26. maximè sit naturalis, simplex, purus, syncerus, lucidus, at que perspicuus, ut qui lucis plurimum habet (unde foreign album mihi foreign, id est, videndo videtur dictum) mirum profecto non est, illo (uti etiam lumine, cui maxime est affinis, at que cognatus) cùm mores ingenuos, puros, ac simplices: tum laetitiam, libertatem, victoriam, foelicem deni que quemuis rerum statum at que conditionem, in prophanis sacris que literis significari: ac proinde vestes aliasque res colore illo imbutas, in tanto fuisse apud veteres pretio & honore. Album, inquit Pierius in Hieroglyph. est p…ima veluti materia quaedam, in quam colores, quotquot volueris, perinde ac in universalem illam possis omnes species inducere. Hinc ad Dei cultum alba plurimum indumenta, omnium p…nè nationum consensu adhiberi solent: semper que albus color sacris accommodatur. At que ideo ait Persius: Quam vis albata rogarit. Sed quid indigemus Persio, si Servatoris nostri indumenta, cum gloriam suam vellet discipulis patefacere, alba sicut nix apparuêre? Apud Cic. 2. de Legibus: Color albus praecipue decorus Deo est, tum in caeteris, tum maxin è in textile. Et nostra pietas canit, vel lineas, casque purissimas induti tunicas, sacra Deo caneremus. Plato similiter colorem album vult laetitiae esse proprium, atque deorum. Hinc veteres, teste Platone, & Plutarcho, niveo splendore spectabiles, ut deorum …enerabantur silios. Cel. lib. 24. Cap. 26. Album por…ò & candidum pro bono: ut atrum & nigrum pro malo, passim accipitur. Juvenal. Satyra 3. —Maneant qui nigrum in candida vertunt. Id est vitium in virtutem: virtutem in vitium, qui secundùm Terentium in Phorm. recta prava faciunt: secundùm Isa…am, bonum malum: dulce amarum, & cont…à …icunt.
Persius.
Per me equidem sint omnia protenus alba, id est bona.
Ovid.
Candida de nigris, & de candentibus atra.
Horat.
H…c niger est, hunc in Romane caveto.
Candi…us sermo foreign, id est, perspicuus: & foreign vox candida, quae sac…è hominum aures penetrat: & foreign, rem clarius explicare. Sic apud S…ne…am Asinius Po…io Albutii sententias albas app…llavit, quòd essent aperiae. Eras. in Adag. Avis al…a, pro re nova & a…picata: Ciceroni epist. fam. lib. 7. Sic allae gallirae silius Juvenali, hoc est, faeliciter natus (cui … apud eundem: Nati infoelicibus ovis) quia Latini lae…, & auspicata, alba vocant: ut contrà inauspicata, nigra & atra: Erasmus in Adag. Cic. Nec minus niger, inquit, nec minus confidens, quam ille, pro Caecinna de teste Sexto Clodio. Horat. in Serm. Sani, an creta, an carbone not andi. Quem imitatur Persius in 5. Satyr.
Quae que sequenda, forent, & quae vitanda vicissim:
Illa prius creta, mox haec carbone notasti.
Sic candido calculo, lapillo, aut creta: aut contra nigro lapillo notare: de quibus E…asmus in suis Adagiis. Dies albus, & alba faba, ibidem. Albi calculi, absolutorii: ni…, dam…orii in proverb. foreign, id est, al…um calculum addere, id est, approbare. Novit quid album, quid nigrum, id est, recti, pravi que discrimen. Vultu mutabilis, albus & ater, id est, & bonus malus est. Horac in extrema epistolae:—candidum Pauperis ingenium. Idem Ode. 11. Epod. Sic passim candor, pro integtitate animi: & candidus homo, pro syncero, & ingenuo usu… p…tur. Pythagoras aiebat, id quod esset colore candido, ad boni naturam: quod colore atro, ad naturam …ali pertinere, ut Erasmus annotat in proverbia illa: Creta notare, id est, approbare: Carbone notare, id est, damnare. Ve…ùm haec satis sint dicta de albi coloris vi, … dignitate atque praestantia, ejusque significatione allego…ica, de qua multa passim in sacris & prophanus li…e…is occurrunt, in quorum explicationem forsan non injucundam & inutilem delapsus sum, occasione vestium canaidarum, quarum olim in conviviis, atque etiam in re…iqua vitae humanae consuetudine creberrimus & frequentissimus usus fuit, ut ex supra commemoratis tes…imoniis & exemplis satis patet.
BY this learned Discourse of white Vestments, colours, the judicious Reader may discern,
1. That White Garments, Rotchets, Surplices, are not peculiar to Divine Services, Sacraments, or to Ecclesiastical Persons, or Christians alone.
2. That they have been, and still are made use of, by Heathen Priests in the sactifices, Solemnities of their Idol-Gods, and by Pagans in their Feasts, Funerals, Plays, Inaugurations, Manumissions, &c. as well as by Bishops, Priests, Deacons, in their Divine Worship and Celebrations; and by all sorts of Lay-Baptized Christians, as well as by Clergy-men.
3. That the principal mystical significations, reasons, grounds, ends for the Civil or Sacred uses of White Vestments, are equally common to all ranks and degrees of men, of Christians, and not one of them proper or peculiar to Bishops, Priests, Deacons, or Clergy-men, or to publike Prayers, Devotions, more then to private. Therefore not to be used or worn by Bishops, Ministers, Deacons, or Clergy-men alone, as a badge of their distinction from, and elevation above Lay-Christians.
FINIS.
End of the text · William Prynne, Examination of Common Prayer (1661)