Works, Book 5 · Chapter 9
CAP. IX.
Quomodo interpungendum vertendúmque censuerim Com. 35. & 36. cap. 11. Danielis, ut Angeli Prophetantis ibi loci Transitio à Regno tertio ad quartum (puta Romanum) evidenter cerni internoscíque possit. Cui additur & sequentium aliquot Commatum versio, unà cum applicatione parallela.
35. ET ex intelligentibus corruent multi, ad constandum eos & mundandum, usque ad tempus finis. (finem puta Regni Graecanici.)
Clausula persecutionis Epiphanianae; quacum utique Regnum Graecanicum, juxta rationes Sp. S. finiîsse censetur, neque ultra in*i. Quaterniouis Regnerum. Tetrarchias Propheticae censum venit. Confet. v. 23. c. 8. foreign.
36. Quoniam adhuc ad tempus statutum, faciet pro libitu suoaTransitio. Si… ex…mplum Soph Pasuk malè p…sitae vid. Gen. 23. 17. & alibi. foreign Articulus h…c loco non est foreign. sed, ut alibi nonnunquam solet, …ani…m certum & eximium quid d…sig…a…. Sic Esai. 7. 14. foreign. REX, séque extollet & magnificabit super omnembTropo Prophetico Dii Subigi & domari dicuntur, cùm subiguntur Gentes & Urbes quibus prae esse putabantur, (vide Esai. 46. 2. Ier. 50. 2. & 51. 44. item c. 48. 7.) Quemadmodum & vice versâ (quod magìs mireris) Diis servire (politicè scilicet) qui colla Gentibus quorum Dii fuerint submittere coacti sunt; ut Deut. 4. 28. cum locis parallelis, c. 28. v. 36, 64. Ier. 16. 13. quibuscum compone 1 Sam. 26. 19. In quae omnia vide Chaldaeum Paraph. Hîc tantùm operae pretium erit expendere morem Romanis solennem, cùm Urbes obsiderent, Deos Deásve illarum praesides carmine evocandi, ínque suas partes, hostium tutelâ abjectâ, adigendi. Cujus formulam vide apud Macrob. l. 3. Saturnal. c. 8. Deum.
Characterismus Regni quarti seu Romani à debellata Macedonia ad exitum Augusti, Gentes Gentiúmque Deos quasi aestu quodam & torrente fortunae sibi subjugantis. Vide amabò Florum l. 2. c. 7. Paterc. l. 1. c. 6. item 1 Macc. c. 8. Phrasin autem similem de surgente Monarchia pers. cap. 8. 4. de Imperio Graeco, cap. 11. 3.
Quinetiam contra Deum Deorum edicet stupenda, proficiétque donec consummata fuerit indignatio: [temporis] quippe decisio farcta est.
Characterismus ejusdem ab exitu Augusti ad abrogatum Gentilismum: quo temporis intervallo Christum Deum Deorum in carne apparentem, sub Pontio Pilaeto Praeside, cruci affixit, cultorésque ejus per annos ferme CCC. diris persecutionibus & lanienis exercuit.
37. Deinde ad Deos Majorum suorum non attendet, neque ad desiderium mulierum: imò ad nullum Numen animum adverlet, sed supra omne sese magnificabit.
Characterismus ejusdem Rei Romanae post abdicatam per Constantinum M. ejúsque successores Religionem Majorum, & sacra Christiana admissa: Ex quo nimirum Coelibatus, contra prisca Romanorum instituta, conjugio anteferri, & privilegiis gaudere coepit. [Vid. Sozomen. l. 1. c. 9. Euseb. de Vit. Constant. lib. 4. c. 26.] Sed & veri istius & unius Dei cultui, cui, sacris Christianis susceptis in Baptismo, sese addixerant, novi Deastri & Idola, non modò in eodem Templo, quin & ad unum idémque Altare colendi insignicum contumelia superinducti.
38. Nam *Simil…m praefixi usum … Ezra 1. 5. lev. 16. 21. Numer. 5. 15. 32. 33. 33. 2.unà cum Deo [foreign] Mahuzzimos in sede ipsius honorabit; cum Deo, inquam, quem non agnoverunt Majores sui, honorabit [eosdem] auro & argento, & lapidibus pretiosis, & rebus desiderabilibus.
Hi enim sunt quos hîc Sp. S. Mahuzzimos nuncupat, i. Propugnatores, sive tutelaria Numina; cujusmodi Sanctorum defunctorum & Angelorum titulis veneratur Romanus, tanquam Patronos, Protectores, & Mediatores inter Deum & homines. [Vide Comment. meas ad 6. Tub. p.[Hujus edi…. p. 475, 476.] 114, 115.] Significationi quam dico firmandae facit, quòd LXX. in Ps…lmis foreign quinquies foreign vertunt, & Vulgatus toties Protectorem. Videsis loca.
39. Faciétque Munitiones Mahuzzimorum communes DEI PEREGRINI, quem agnoscendo honore cumulaturus est,*Vel …osque, Ma…uzzimos nimirum. eásque dominari faciet in multos, terrámque partietur in mercedem.
Vel Templa Mahuzzimorum intelligit, in commune Deo (quem abdicatâ Majorum religione asciverat) & Mahuzzimis dedicanda, juxta formulam Deo & Sancto N. vel N. quorum & Reliquiae ibi collocari solent, (ut nimirum idem sit cum eo quod praecessit, Mahuzzimos in sede ipsius (hoc est Dei, quem Majores ejus non agnoverant) honorabit:) Vel fortè Simulacra sic vocat, quibus ceu loricis & cataphractis induta visibiliter sistuntur Numina. Talibus scil. Romanus, quibus Deastros & Mahuzzimos suos, etiam Deum ipsum Israelis zeloten, quem sibi colendum susceperat, repraesentaret similitudinibus. Porrò haec Mahuzzimorum suorum Templa, vel Simulacra, vel ipsos, simavis, Mahuzzimos, dominari faciet in multos, terràmque iisdem partietur in patrimonium & ditionem. Notares est.
40. In tempore autem finis bello eum impetet Rex Austri: irrué…que in eum ut turbo Rex Aquilonis, curribus equitibúsque & classibus amplis; ingressúsque in regiones inundabit, & transibit.
Caeterúm tam nefariae commixtionis, inque Deum, consortii similitudinísque impatientem, poenas primò dabit Saracenis ex Austro provincias ejus incur…uris, partémque plurimam abrepturis: deinde Turcis, Genti Aquilonari, Saracenos quidem primùm petituris; sed illorum Imperio everso, adeò fines ejusdem Romanos versus supergressuris, ut cladem longè omnium quae unquam fuere gravissimam latissimámque Orbi Romano sint illaturi, nec, antequam finalis ejusdem interitus jam prae foribus instet, auferendam.
Nota hîc tempus finis, quo mala ista ab Austro & Aquilone Romano incubitura praedicuntur, esse novissimam Rei Romanae periodum, alibi Temporis, temporum & dimidii temporis curriculo definitam; quibus utique Rex iste tantum nefas in Deum Christianorum, cujus cultum paulo antè susceperat, auderet.
41. Et intrabit in Terram decoris, (i. in terram Sanctam) &c.
Porrò, quod momentum Prophetiae huic interpretandae maximum confert, nollem Lectoris observationem fugiat, nimirum, Quemadmodum Iudaeis, quibus unicus Deus verus patrius erat, Dii Nationum peregrini audiant; ità contrà, Romanis, falsorum Numinum indè a Gentis primordiis cultoribus, eundem Deum verum peregrinam fuisse, & quidem tantùm non unicum & solum: quandoquidem, ut Leo Magnus Serm. 1. in Natal. Apostol. Petri & Pauli, Roma, cùm penè omnibus dominaretur Gentibus, omnium Gentium serviebat erroribus; & magnam sibi videbatur sumpsisse religionem, quia nullam respuebat falsitatem. Ab hac mente est illud Philosophorum, Paulo Christum Athenis Evangelizante, Videtur, inquiunt, peregrinorum Deorum annunciator esse. Eodémque spectavit Altaris ibidem inscriptio ab Apostolo allegata, foreign. Quid quòd Licinius decretorium illud praelium cum Constantino initurus, eidem disertè exprobret, quòd Patriis institutis violatis, foreign sibi colendum ascivisset; seipsum contrà cum exercitu, foreign, venerari? Vide orationem Licinii ad milites apud Eusebium lib. 2. c. 5. de vita Constantini, quam se accepisse ait ab iis qui audiverant.
Postremò & illud addo; Arabiae Petreae incolas nunquam vel in hunc usque diem à Turca penitus sub jugum missos: imò nonnullis eorum annum quoddam tributum persolvere perhibetur, nè peregrinatorum tu…mas, illàc ultrò citróque commeantes, latrociniis suis infestent. Ex quo illud Angeli, v. 41. intelligas, de Edomaeis, Moabitis & medietate filiorum Ammon Regis Aquilonis manum evasuris.
Caetera quae sequuntur adhuc implenda restant, ideóque non temere interpretanda.
An Advertisement.
There being scattered here and there in the Author's Adversaria and other MSS. some few observations and short Notes upon some passages in the Apocalyps, I thought it not amiss to gather up these Fragments and place them in their due order. Some of them are upon those parts of the Apocalyps that the Author did not write upon in his Clavis & Comment. Apocalypt. but would have been farther enlarged and improved, if he had lived to have perfected his commentary on the remaining Chapters. The observations in English are set in Chap. X. the Latine ones in Chap. XI. The summary Exposition of the Apocalyps (which makes Chap. XII.) was an entire Tract written by the Author, though before his Comment on the Apocalyps.