Reader
A Fit Conjucture of Religion and Learning · Edward Leigh

A Fit Conjucture of Religion and Learning, Book 6

THE SIXTH BOOK. Of such as were Famous for ZEAL IN THE True RELIGION, Or in any Kinde of Learning.

CHAP. I.

T

COrnelius Tacitus. Maximus prudentiae magister, & sincerus humanarum Baud. Orat. In Plin. Pan. Anno Aerae Christi 99. A Tiberio usque ad Nervam unlus seculi res gestas conscripsit, omnia maxima, mediocria, minima studiosè persecutus est. Germanorum mores, instituta, ritus tanta diligentia perscripsit, ut…ni Tacito suam antiquitatem Germani acceptam ferant. Est autem Oratio Taciti mirum in modum arguta & prudentiae plena; Budaeus acerbè Tacitum scriptorem omnium sceleratissimum appellavit quod nonnihil adversus Christianos scripsit quae ratio fecit, opinor, ut eum Tertullianu… inendacissimum, Orosius adulatorem appellaret. B…d Meth. Hist. c. 4. Acumen contractae dictionis & subiti quidam ictus sententiarum, in quibus plus intelligendum plerunque quam legendum sit. Strad. prolus. l. 2. Hist. parte 2da. Quis illo verius narrat, aut brevius? quis narrando magis docet, in moribus quid est, quod non tangat? in affectibus quid non revelet? mirabilis omnino scriptor, & qui serio hoc ipsum agit, quod non agit. Nec enim Historia solum est, sed velut hortus & seminarium praeceptorum. Lips. not ad 1. lib. Polit. C. Cornelius Tacitus (cui perperam Publio praenomen in plerisque editionibus) ad Trajani potissimum tempora pertinet. Dictio Taciti floridior uberiorque in Historiarum est libris; pressior sicciorque in Annalibus: Interim gravis utrobique, & diserta. V…ss. de Histor. Lat. l. 1. c. 30.actionum arbiter.

He hath a singular style both in respect of his words, and the contexture and form of them.

Philippus Beroaldus Tacitum typis excusum primus Orbi dedit. Chistetii Anastasis Childerici Reg. c. 19.

His History and Annals are translated into English by Sr Henry Savill.

Some preferre his History before his Annals.

Tadaeus *Cujus tanta fuit nominis celebritas, ut ad curam extra urbem vocatus, non vilius, quam aurcorum L. mercede in singulos dies perigrinaretur. Volat. Comment. Urban. lib. 21., seu Thadaeus, Florentinus.

He taught Physick at Bononia amplissimo honorario, and with such an opinion of all men, that he was extolled in those times for a second Galen.

His Works are mentioned by Castellanus de vitis Medicorum.

Audomarus Talaeus, Professour of Eloquence at Paris.

There are his

Rhetorica.

Pr…fatione Epistolae & Orationes ejusdem praelect. in Cic. Porphyr. & Arist.

Talmud.Talmud est opus doctrinale, sive corpus doctrinae magnum, à variis ac doctissimis quibusque Rabbinis compilatum, multiplicem omnium scientiatum doctrinam continens, & potissimum Jus civile ac Canonicum Judaeorum plenissimè ac persectissimè proponens, ut secundum illud universa gens & Synagoga Israelitica optimè felicitérque vivat. Quia verò Lex Mosis per se (ut volunt) obscura & imperfecta, in Talmud dilucidè & perfectè explicatur; ideo etiam augusto legis nomine ab ipsis indigitatum est. Buxt. Recens. Oper. Talmud. Vide plura ibid. Duplex est Talmud Hierosolymitanum & Babylonicum: è quibus illud impuriore, hoc puriore stilo est compositum. Talmud Hierosolymitanum pro Judaeis in terra Israelis, Babylonicum pro Judaeis in Babylonia & alibi exterarum terrarum viventibus fuit consutum. Hierosolymi…ani ergò minor usus fuit, postquam Judaei ferè extra terram sanctam degerun…. Alfred. Eucyclop. l. 32. c. 10. Talmud Babylonicum dividitur in Misua tanquam textum authenticum, & in Gemara seu Commentarium. Anno Christi 500. Talmud istud Babylonicum suit obsignatum. Id. ib. Mischna Thalmudis Babylonii pars est potior, & antiquior, & à Rabbi I…huda ex doctioribus Rabbinis paullo ante annum Christi ducentesimum constructa est: Gemara est altera Talmudis pars; quâ ea, quae difficilia sunt in libro Mischnoioth, deciduntur. Haec congesta est ex sequentium Rabbinorum Commentariis, ac demum absoluta circa annum Christi quingentesimum. Vossius De Arte Grammatica. l 1. c. 31. Anno 505. absolutum est Talmud Babylonicum nempe ea pars, quam appellant Gemara, 100. circiter annis post Talmud Hierosolymitanum. Geneb. Chron. l. 3. Novum est quod molior ostendere nempe cognitionem Talmudis, Thalmudicorumque scriptorum ad N. T. illustrationem insignem lucem adferre. …oc. Praefat. ad Tit. Talmud.

As if you should say Doctrinale, in which the Jews have made as it were their Canon Law, and their Divinity out of the sentences and examples of their ancient Doctors, after the same manner that Peter Lombard the book of Sentences, and Gratian the Decrees among the Papists. That work was first begun as the Jews themselves, Masius, Genebrard and Petrus Galatinus have recorded, within two hundred years from the Nativity of Christ, although it was long after finished, at least the Babylonian Talmud, for the Talmud of Ierusalem was sooner published. See Buxtorfs Bibliotheca concerning the Editions of these two Talmuds.

There are two parts of the Talmud, the Mischna containing the Text of the Talmudical Law. This came out about the year of Christ 150. This was read, explained and disputed in the Academies of Ierusalem and Babylon. Those disputations and the decisions of them were called Gemara. So of the Mischna and Gemara came the Ierusalem Talmud Anno Christi 230. But the Babylonish Talmud more perfect and copious, finished about the year of Christ 500.

L' Emperour hath written a Book, which he entitleth Clavis Talmudica.

Vide Seldenum De Iure Naturali & Gentium, l. 1. c. 2. p. 34, 35.

Ruardus Tapperus.Vir scriptis in vulgus editis celeberrimus. Boxhor. Theat. Holland.

Charles the fifth Emperour, and Philip the King of Spain, sometimes the Pope himself required his pains and industry.

There are his

Opera Theologica.

Io. Tarnovius.

A learned Lutheran, as his Exercitationes Biblicae, and Commentaries on the small Prophets shew.

Paulus Tarnovius, he hath written well on Iohn.

Alex. Tartagnus, a learned Italian Lawyer.Legum Doctor & Jurisperitus tota Italia celeberrimus. Publice magno auditorum conventu per triginta ferè annos docuit. Papiae Ferrariae, & Bononiae: Ejus enim tanta fuit per totam Italiam autoritas; ut quicunque illum docentem non audiverat, vix inter doctos numerari posset. Boissardi Icones, & Boxhorn. Monum. Illust. & Vir. Elog. Scripta reliquit nonnulla, quae in hodiernum usque diem à Jurisperitis magno cum fructu leguntur: inter quae primum locum obtinent. In sexto decretalium liber unus▪ In Cleusenti… liber unus. In Codice lib. 9. Lege de eo Trithemium. Boissard. ubi supra.

Tatianus Alexandrinus, Anno Dom. 180.Antiquissimus Author Tatianus Iustini Martyris discipulus vir praestantis ingenii & singularis doctrinae, ex quatuor Evangelistarum narrationibus, unum contextum Historiae, certo quodam ordine digestum, collegit. Montac. Antidiat.

There is his

Oratio contra Gentes.

Harmonia Evang.

Fridericus Taubmanus, a learned and pious man.Anno Christ. 1565. Praecessit obitum ejus signum quoddam non contemnendum, aut silentio involvendum. Visus est sibi videre propè lectum suum arcam oblongam, & in ea virum sibi similem jacentem. Cumque initio deceptionem visus, aut inanem imaginationem putaret, elevato capite illud attentius adspexit: atque rem sese non aliter habere deprehendit. Quo viso tantum abest ut exterritus fuerit: ut hilariter aliis referret, & praemonitionem divinam agnosceret. Cui eventus etiam nimis vere respondit. Melch. Ad. in ejus vita.

There are his

Schediasmata Poetica.

Melod…sia, sive Epulum Musaeum.

Commentariolus posthumus in Moretum incerti authoris.

His Commentary on Plautus and Virgil.

Ioh. Taulerus, a Preacher of Argentine in Germany, Anno 1350. He taughtConcionator Germanus, floruit an…e annos 200. Docuit de gratuita Justificatione satis recté. Illyr. Catal. Test. Verit. lib. 18. openly against all mens merits, and against Invocation of Saints, and preached sincerely of our free Justification by grace.

Francis Taylor, A learned Linguist, and worthy Divine of the Assembly atScripsi omnia paulo acrius a… acerbius (contra quam collega meus Taylor voluerat) plenus indignatione, & juvenili calore, nondum vigesimum octavum aetatis annum tunc egressus. Bootii Praefat. ad Animad vers. Sac. Westminster. He and Dr Boot wrote

Examen Praefationis Morini.

In Biblia Graeca de Textus Ebraici corruptione, & Graeci authoritate.

He hath put out other Works himself.

Tractatus de Patribus Rabbi Nathan.

Pirke Aboth, Capitula Patrum, and other Works.

Dr Thomas Taylor, a solid and judicious Divine.

There are divers usefull Treatises of his published,

A Comment on Titus, the twelfth Chapter of the Revelat.

A Book in Folio containing divers Tracts.

And other Treatises, mentioned in the late Catalogue of Divinity-Books.

Sir William Temple, a learned Gentleman, and great Ramist.

There is his

Analysis Logica 30 Psalmorum.

Scholia upon Ramus his Logick.

And other Works.

Io. Temporarius, a miracle in nature, if that be true which is reported of him. HeAnno 1446. obiit Iohannes de tempore, Caroli M. armiger, anno… 361 natus, ut Fasciculus temporum & caeteri testantur. Pezel. Mellif. Hist. part 3. Natus annos trecentos & sexaginta unum tandem omnibus rebus per totam Europam Commu…atis, anno Christi millesimo centesimo quadragesimo sexto moritur, ita ut Deus Patriarcharum diu…urnam vitam in hoc Iohanne, ultimo seculo, nobis represen…arit. Pantaleon de vitis Illustribus Germaniae part. 2. Quidam Ioannes a temporibus vel à Stampis fertur vixisse annos 361. à tempore Caroli Magni, cujus ipse erat armiger, usque ad Ludovicum Juniorem. Geneb. Chron. lib. 4. was made Knight by Charles the Great in the fifteenth year of his Age.

He hath written Chron. demonstrat.

Publius Terentius.Ante Christum natum. 163.

Terence.

Erasmus somewhere saith thus of him, Plus est exacti judicii in una Terentianâ Comaediâ, (absit Nemesis dicto) quam in Plautinis omnibus.

Tully ad Atticum quotes Terence to justifie his own Latine.

Tertullian. He was born in Carthage a famous Town in Africa, Anno Dom.He and Cyprian and Arnobius were Africans. 200.

The ancientest of the Latine Fathers.

He was expert both in Greek and Latine, was a great Philosopher, Lawyer, wouldPatria Carthaginiensis, nobilitate insignis, varia doctrina instructissimus. Calvis. Chron. Solertissimus omnium doctrinarum scrutator. Impietatis omnis rigidissimus Censor. Montac. Orig. Eccles. pag. 1. Inter Latinos Theologos multo omnium Theologus, quanquam & ipse Philosophiae cum primis callens. Eras. Epist. l. 28. Epist. 8. Praeterquam quod pietatem spirant orthodoxa ejus scripta, utriusque linguae Graecae & Latinae fuit peritissimus: plurimum valuit in docendo: disputandi, dicendi, scribendi copia & gravitate maxima fuit praeditus: quod plerique ejus libri, ac doctissimi illi quinque quos contra Marcionem scripsit, & Apologeticus testantur. Illyr. Catal. Test. Verit. lib. 3. Auctor antiquitate celebris, auctoritate gravis, sermonis proprietate purissimus, & sententiarum nervis instructissimus. Iun. Epist. ad No…. in lib. Tertull. De Pallio. Scripsit juvenis sub Severo opusculum de Pallio primitias operum suorum, Scholastico Afrorum Charactere, quem postea à reliquis suis scriptis abdicavit. Liber ad Scapulum sub Heligo…alo scriptus. Scalig Animadvers. & in Euseb. Vide Vincent. Lir. advers. Haeres. cap. 24. August. De Haeres. pag. 252, 253, 254. dispute well, was eloquent in writing.

When the Christians were vexed with wrongs, and falsly accused of the Gentiles, Tertullian taking their cause in hand, defendeth them against their persecutors, and their slanderous accusations.

Cyprian Bishop of Carthage so esteemed his writings, that he read somewhat in them every day, and called him his Master, he would say to his servant, Da Magistrum, that is, Tertullian.

Ierom also commends him much in his Apologeticall Book against the Gentiles.

Some much commend his Apology, Heraldus and others have commented on that.

Others his Book De pallio, Iunius and Salmasius have written upon that.

Libellus mole exiguus, sed dignitate grandis, ut qui maximé. Jun. in Epist. ad Not. in Tertul. lib. de Pallio.

He was a Montanist, and a Millenary.

Scis quam durus sit & asper sermo Tertulliani: Certe stridet magis, quam loquitur. Calv. Epist. N. S. p. 373. See in Minutius Foelix.

Tertullianus perturbatissime loquitur ut Afer. Ludov. Viv. de trad. discip. l. 3.

Testamentum Novum.

There is Testamentum Graecum cum notis Stephani, Scaligeri, Casauboni.

Testamentum Graecum Latinum interpret. Bezae.

Testamentum Novum opera Eliae Hutteri 12 Linguis.

Testamentum Novum Arabice, ex Editione Thomae Erpenii.

Testamentum Novum Syriacè sed Charactere Hebr. cum interpret. Imman. Tremellii

Testamentum Novum Graecè ex editione Rob. Stephani.

Testamentum Novum Germanicè per Mart. Lutherum.

Testamentum Novum Anglicè cum notis Rhemensibvs.

CHAP. II.

JO. Ravisius Textor was born at Nevers in France.

A certain Frenchman called Textor writeth a Book which he named Ossicina, Tulit haec urbs Ioannem Ravisium Textorem congesto Epithetorum Latinorum thesauro celebe…imum. Iodoc. Sincer. Itiner. Gal.wherein he weaveth up many broken ended matters, and sets out much r…ff raff pelsery, trumpery, baggage and beggery ware, clampard up of one that would seem to be fitter for a shop indeed, then to write a Book. Aschams Toxophilus, pag. 26.

Themistius a wise man and great Philosopher.

All his Works are in one Volume.Quem ob summam in Philosophiâ scientiam. Praeturae dignitate & insignibus decoravit Constantius Imperator, ut ex ipsius lege liquet. Cod. Theod. Leg 12. De Praet. Crakanth. De Provid.

Themistocles. Plutark writes his Life.Magnum siquidem viri, & ad Oratoris decora natum ingenium, quem prima velut surgentis lux eloquentiae mirificum spondebat Oratorem. Nam & puer, eo tempore, quo alii inter prolectantis aetatulae blanditias las…iviunt, jam tora mente forum, & accusationes, defensionesque sociorum cogitabat. Caussini Eloquent Sac. & Human. Paralel. l. 1. c. 13.

Theocritus, a famous Greek Poet.Sub Lagide & Ptolomaeo Philaedelpho, qui patri successit Olymp. CXXIII. Anno IV. viguit Theocritus Syracusanus. Vossius De Poetis Graecis. cap. 8.

There are his

Ioyllia & Epigrammata.

Theodoret Bishop of Cyrus in Syria, Anno Dom. 430.

He propounded Chrysostom as his worthy patern, in forming his style of writing,Cyri Episcopus, vir sui saeculi eruditissimus. Dallaeus. Interfuit Concilio Ephesino primo, An. Dom. 43…. & in Concilio Chalcedonensi an. Dom. 451. Forb. Instruct Ingenio excellentissimo, & ad omnis generis disciplinas percipiendas capacissimo …uit. Illyr. Cat. Test. Verit. Cujus extant scripta Historica & Theologica. Inter caetera autem opus eruditum, varium ac ferè contextum de testimoniis veterum Graecorum autorum, quorum libri jampridem temporis injuria perierunt. Libri videlicet duodecim de Graecorum affectum sive de Idolomania Graecorum & gentium, quas ferit & jugulat proprio ense, & suis telis conficit. Neand. Geog. part. 2. and by this means he proved so fluent and eloquent, full of grace and learning in his Works. The Lives of the Primit. Fathers.

He hath written part of the Ecclesiastical History, and other Works.

Theodotio Ponticus. He hath turned the Old Testament into Greek.Sub Imperatore Commodo, circa annum 180, postquam Circumcisus esset, Hebraeorum linguam edoctus, vertit & ipse sacras literas, sic ut cum LXX. plurimum conveniret, interque veteres ac novos medius incederet. Voss. De Arte Gram. l. 1. c. 31.

Theon, a great Mathematician.Fuit ille Mathematicis artibus instructissimus; ut ex Commentariis in Almagestum apparet. Savil. Lect. in Euclid.

He hath written in Greek upon Aratus, Euclide, Ptolomy. Exercitationes Rhetoricae, Gr. Lat.

Theophanes.Florebat & Historiam suam scribebat, sub initium novi seculi annis ce…tum▪ & triginta elapsis, post celebratam sextam Synodum Oecumenicam: & annis 24. post Synodum illam Nicaenam, quam septimam Oecumenicam vocant. Forb…s. Instruct. Histor. Theol. l. 5. c. 17.

There are his

Hymus in Deiparam.

Oratio Gr. & Lat. ante exaltationem crucis.

Theophilus Antiochenus, Anno Dom. 170.Cujus extant libri tres valde eruditi & muni…i▪ multis veterum testimoniis, quibus acertimè pugnat contra gentes, ut suo illos gladio feriat & jugulet. Neand. Geog. parte 2d ▪.

He hath written upon the four Gospels.

Against the calumniators of the Christian Religion.

Philippus Theophrastus *In Theophrasto tam est eloquendi nitor ille divinus, ut ex eo nom en quoque traxisse dicatur. Quintil. Instit. Orat l. 10. c. 1. Fuit ille politissimi elegantissimi & amaenissimi ingenii vir. Tullius delicias suas eum appellitavit. Casaub. ad Theoph. Charact. Proleg. Nascitur Theophrastus Anno Christi 1493. ejus Epicaedion. Conditur hic Philippus Theoph…astus insignis medicinae Doctor, qui dira illa vulnera, lepram, podagram, hydropisin, aliaque innumerabilia corporis contagia mirifica arte sustulit. Neand. Geog. part. 1. Vide plura ibid.. He was so called from his divine speaking, before he was called Tyrtamus. He is the only Greek Writer of Characters.

Arte an sorte datum Theophrasti sit tibi nomen;

Nescio: divino nomen ab eloquio. Steph. Paschas. Icon.

He was one of Aristotles own Disciples, and succeeded him in his School: much commended by him: an excellent Philosopher certainly by those Works of his (not the twentieth part of what he had written) that remain to this day. Dr Casaub. of Enthus. c. 3.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.In D. Chrysostomi lectione diu multum que versatus redegit in breve & apertum compendium juxta historicam intelligentiam, quicquid admirabilis ille pater ex aureo suo ore velut ex abundantissimo fonte in exponendis Scripturis sanctis effuderat, praetermissis locis communibus, in quibus ille plenis eloquentiae velis excurrere consuevit. Sixt. Sen…ns. Biblioth. Sanct. l. 4. Spiritum sanctum procedere à Filio tanquam principlo & origine hypostaseos Spiritus sancti, negat Theophylactus in cap. 3. Evang. Ioan. Ab illo tempore ma…sit dissensio inter Graecos Theophylacti sententiam sequentes, & Latinos omnesque occidentales verae antiquorum Patrum doctrinae adhaerentes; praeeunte ipsa divina Scriptura, eodem illo loco Evangelii Ioannis c. 15. v. 26. &c. 16, 13, 14, 15. Forbes. Instruct Histor. Theo…. l. 1. c. 6.

Theophylact Archbishop of Bulgaria, Anno Dom. 930. Calvis. 912. Helv.

Others say 1070, 1071. saith Baronius.

He is the Epitomator of Chrysostom.

Andrew Thevet, the King of Frances Cosmographer. He hath written an universalAndreas Thevetus in sua Geographia eruditissima & luculen…issima Gallice scripta. Neand. Geog. part. 1. Homo nullarum literarum, nullius doctrinae, nullius judicii, denique ne communis quidem sensus satis particeps, qui per varias orbis utriusque partes circumlatus, ac deinde historias scribere aggressus, multis etiam eruditis viris imposuit. Casaub. Praesat. ad Scalig. Opusc. Cosmography in French in two Tomes in Royal-paper, it came forth Anno 1575. in which he doth not only rehearse what he learned from the books of others but what he himself had seen by travelling almost over the world, and by viewing all the Seas. So that some think, there is nothing more learned, and more orderly disposed, published in that kinde. Thuanus and Casaubone slight him.

He hath written also

Les Vies des hommes illustres, the Lives of illustrious men in French, in a great Folio, with their Pourtraicts.

Herbert Thorndike, a learned Divine. His Works are commonly known.Suae aetatis historiam summo judicio & fide sine odio & gratia, ad Dei glo…iam & publicam utilitatem, prudentissimè conscripsit: opus & styli elegantiâ, & gravissimarum rerum cop â ac majestate cum quibusvis sive veterum sive recentium in eo genere scriptis conferendum. Lan…ii Orat. pro Gallia. Historias meas ad Dei gloriam & publicam utilitatem sine o…io gratia, Deum ipsum testor & homines, conscripsi: Iacobi Augusti Thuani Testamentum. Inter multa quae in te admiratura est posteritas, ego illud unice obstupesco, unde tibi modò in fori arce, modò in summa republica versanti otium, unde vis indefessa animi, ut res to… ac tantas aut scribendas cognosceres aut cognitas scriberes. G…ot Epist. 16. Iac. Aug. Th…ano. Orbis to…ius Historiam ita complexus es, ut talem nemo vel ab otiosissimo homine unquam expectaverit: tanta rerum copia, tantus verborum n…tor. Id Epist. 11. Quem ego virum divinitus datum censeo saeculo isti in exemplum pietatis, integritatis, probitatis. Casaub. Epist. Append. Vir immortali laude dignus & Historicae veritatis lumen. Montac. Antidiat. Vir non minus eruditione quam officii dignitate nobilis, & si quis alius, veri studiosus. Morton. Causa Regia. c. 3. De praeclarissimo Historiarum monumento quod saeculo imputasti, valde omnes boni te amant, ego aliter quam silendo pronunciare non possum, omnia etiam infra dignitatem verba erunt. Cum caetera tacitus admiror tum inprimis dignam summo senatore fidem, veritatem, libertatem. Baudius Cent. 1. Epist. Epist. 86. Iacobo Augusto Thuano.

Iacobus Augustus Thuanus, a most faithfull Historian, and the chief of those of this last Age. President of the Parliament at Paris.

He writes a History of things done throughout the whole world from the year of Christ incarnate 1545, even to the year 1608, in a most elegant style.

Incomparable Mounsieur De Thou, who is a glory to the Romish Synagogue it self, and whose History the most exact and excellent that ever was written by a humane pen, ought alwayes to be dear to the Christian world. Sir Simonds D' Ewes his Primitive practice for preserving Truth. Sect. 16.

His History and other Works are in four Volumes in Folio.

Thucidides. Historicorum omnium qui in Graecia floruerunt longè clarissimus. NaudaeusHe was above 400 years before Christ. De Studo militar…. l. 1.

A most famous Historian, both for his eloquence and faithfulnesse.Qui res nec multas, nec magnas nimis scripsit, sed palmam fortaste praeripuit omnibus qui multas & magnas. Elocutione tota gravis & brevis, densus sententiis, sanus judiciis: occultè ubique instruens, actiones vitamque di…igens, orationibus & excursibus poene divinus. Quem quo saepius legas, plus auferas: & nunquam tamen dimittit te sine siti. Lips. Not. ad 1. Lib. Polit. Viringentis Spiritus & regiae planè eloquentiae. Quippe Regum soboles erat, non minus genere sublimis, quam dictione. Demosthe…es certè sua manu octies dicitur ejus Historiam descripsisse. Caussin. Eloq. Sac. & Human. Paralel l. 1. c. 16. In T…ucidide, quem prae caeteris veracem existimavit antiquitas, plurima sunt valde digna Historico; quippe cui etiam tria prudentiae genera tributa sunt, civilis, bellicae, historicae. Demosthenes eum tanti fecit, & ex illo se tantum proficere putavit, ut ideo illum descripserit octies, quemadmodum tradidit Lucianus. Cicero tanquam prudentem rerum explicatorem commendat. Possev. Biblioth. Select. Tom. 2. l. 16. c. 7. Carolus V. Caesar potentissimus ille heros, in Castris Thucydidem, in Gallicam linguam à Claudio Massiliensi Episcopo, conversum, semper secum habuit, & hunc autorem assidue magna cum volupta…e legit, eumque suis intimis Consiliariis, Silvagio, Mercurino & Granuelo commendavit, atque ex…iis quaetere solitus fuit, quid legissent, & quae ipse observasset, cum illis-contulit. Camerar Hor. Subcisiv. cent. 3. c. 67.

The beginning, continuance and end of the Peloponnesian warre is most exactly described by Thucidides an Athenian Gentleman, the Penner thereof, who flourished in that time, and saw the warre with his eyes, from the beginning to the end; yea was a chief Captain therein, a Writer for certain truth of History, and perfect reckoning of time most excellent, and of such account in the Ages following, that even the best followed him, and gave credit to him. Demosthenes the famous Oratour of Athens, took pains to copy out his Books eight times with his own hand, as Lucian reporteth. Livelies Chronology of the Persian Monarchy.

Multum fidei, si quis alius scriptor hic meretur. Nam & egregium veritatis in eo studium elucet, & illa scripsit, quibus interfuit. Voss. De Hist. Graec. l. 1. c. 4. Vide plura ibid.

Tibullus, a most elegant Poet.Eques Romanus, Elegiarum Poeta nobilissimus Romae natus est, A. Hircio, & L. Pansa Coss Lil. Gyrald. De Poet. Histor. Dial. 4. Antonio Mureto Tibullus cultissimus & politissimus Poeta plutimum debet, cujus ille multa incurabilia propè vulnera Paeonia Chironiaque manu sanavi…. Turneb▪ Advers. l. 29. c. 30.

Daniel Tilenus, a learned man, but inconstant, he fell off from us to Arminianism.Vir quidem doctus, sed levissimus & desultoriae fidei Theologus, & qui tandem à nobis ad Arminianos trāsfuga defecit.

He hath written Notes and Observations upon Bellarmines Disputation, De Christo Capite. And on his Book De Summo Pontifice, and his Book De verbo Dei.

Parenaesis ad Scotos.

Amica collatio Tileni & Cameronis, de Gratia & voluntatis humanae concursu. Disput. de Antichristo.

Consideratio sent. Jac. Arminii de Praedestinat. gratia Dei, & Libero Arbitrio.

Syntagma Disputationum in Academia Sedanensi.

Andreas Tiraquellus. He is styled by Conradus Ritterhusius, Varro ille Gallicus.Cum vario litterarum genere excultus▪ tum celeberrimus nostra aetate Jurisconsultus. Thuan. Hist. Tom. 1. lib. 21.

He hath written well upon Alexander ab Alexandro his Book Genialium dierum, what Alexander hath written briefly and without mention of Authours, he hath illustrated with his Commentary, and shewed to whom he was beholding for what he had.

Iacobus Tirinus, a learned Jesuite, he hath commented on all the Scripture.Natione Belga, patria Antuerpiensis, natus anno salutis M. D. LXXX. edidit Commentarium in totam Scripturam sacram veteris ac Novi Testamenti, Tomis III. Opus est calculis Chronologiae diligentissimè subductis, & variarum materiarum accutatis indicibus illustratum. Biblioth Script. Societ. Iesu A Philippo Alegambe Edita.

CHAP. III.

FR. Toletus, a learned Cardinal and Jesuite.Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalis, Natione Hispanus, patria Cordubensis, vir fuit doctissimus, & cum aliis, tum verò Philosophicis ac Theologicis Literis ornatissimus. Natus est anno M. D. XXXII. & Salmanticam à primis annis cupiditate litterarum profectus, Dominicum Sotum habuit inter caeteros Doctorem, qui Toletum propter ingenii excellentiam, Prodigium appellate consueverat. A Pio Quinto Pontifice maximo acce…situs est, ut in sacro Palatio Concionatoris munus obiret, quod tanta cum laude praestitit, ut per totos 24 annos apud Fium ipsum Quintum, Gregorium XIII. Sixtum Quintum, reliquosque succedentes Pontifices, maximo Cardinalium, Praelatorum, Oratorum & clarissimorum virorum concursu verba fecerit, & auditorum animos in admirationem adduxerit, non tam verborum elegantiâ, quam sententiarum gravitate, reconditae doctrinae excellentia, ordinis dispositione, ingenii perspicuitate ac magnitudine. Saepè auditus est dicere: malle se pauperem in Collegio, quam in apparatissimo; quod Pontisex attribuerat, palatio degere. Biblioth. Script. societ. Ies. A Philippo Alegambe Edita. Vir caeteris honestior & dignitate praecipuus ac praecellens doctrina, omnique inter Jesuitas exceptione major. Scripsit librum De instructione Sacerdotum cui praefixa est approbatio plurimorum doctorum continentem capita Jesuiticae doctrinae▪ Molin. De Monarch. Temp. Pontif. Rom c. 4. Multa Toletus scripta edidit, multos in sacras literas eximios Commentarios conscripsit; in quibus nullum, quod sciam, doctrinae Hildebrandicae vestigium, nisi fortè leviter impressum apparet. …s. Casaub. ad Front. Duc. Epist p. 38. & 39. Vide plura ibid. Vide Thuan. Hist. Tom. 5. l. 117. part. 1.

Beza much commended his Commentary on Iohn to Casaubone, as Casaubone relates in his Epistle to Fronto Ducaeus, and deservedly saith he, Nam in ejus scriptis quae legi, cum excellente rerum Philosophicarum & Theologicarum notitia, par erat modestia; quae judicio meo tum in alio quovis scriptore, tum in Theologo potissimum, laus est vel praecipua.

He hath commented also upon Luke, on the Epistle to the Romans.

And put out several other Works.

Cardinal D'Ossat in the second Book of his French Letters saith, When he perceived himself near death, he sent to the Pope then to desire his holy Benediction, as it is the custom of people of quality when they finde themselves in such extremity: and his Holinesse (saith he) without an example of the like in our time, went from his lodging to give it him in person, and stayed with him about half an hour, comforting him, and weeping bitterly, and in the end taking his leave of him, he kissed him in the forehead, and after his death, caused him to be buried with great and publick solemnity.

Iacobus Philippus Thomasinus.De sua patrie concivibusque eruditis adeo benè meritus. Gassend De vita Peiresk. l. 4. Cujus nunc studiis & diligenti calamo Patavii gloria, quae multum quidem occumbente Pignorio obscurata fuerat, augustior reflorescit. Naudaeus De Studio militari. l. 2.

There are his

Elogia virorum doctorum Italiae.

And Laurentii Pignorii Bibliotheca & Musaeum.

Georgius Tompsonus.

George Thompson.

Vir egregie doctus gente Scoto-britannus mihique obtulit recens à se Londini editum libellum. Opus est sane non ineruditum, & quod arguat scriptorem multae lectionis: nisi quod supra modum modestiae effervescit, quo nomine etiam serio reprehensus est ab Heroe Scaligero. Baud. Epist. Cent. 2. Ep. 56. Vide etiam Epist. 91.

That Book is his Vindex veritatis adversus Iustum Lipsium.

He hath put out another Work, entituled, La Chasse de la Beste Romaine.Juris utriusque professor erat. De quo Morus in Epistola quadam ad Erasmum. Tonstallo (inquit) ut nemo est omnibus bonis literis instructior, nemo vita moribusque; severior, ita nemo est usquam in convictu jucundior. Baleus De Script. Britan. Cent. 9.

Cuthbert Tonstall Bishop of Durham, famous in those times for Learning and integrity of life.

He hath written

De veritate Corporis & Sanguinis Domini in Eucharistia.

De arte supputandi.Praeclara fero omnium hujus aevi hominum ingenia, in …o, tum solu…a oratione, tum versibus, celebrando efferendoque, magna cum laude, versata esse dicuntur. Iani Nicii Erythraei Pinacotheca.

In Ethica Aristotelis Synopsis.

Torquatus Tassus, a learned Poet.

Aug. Torniellus, a learned and diligent Italian Historian.Ille aemulus indestriae Baronianae Mont. Apparat. 9.

There are his

Annales sacri ab orbe condito ad Christi passionem in 2 Tomes.

Levinus Torrentius.

Episcoporum superioris seculi doctissimus. Meibomii Maecenas c. 12.Vir sacrâ liberalique doctrina ad miraculum usque excultus fuit, ac lyrici carminis post Horatium, vel ipsorum Italorum judicio, princeps habendus. Historiam Rom mirificè illustravit, & Commentarium eruditum in Suetouii Caesares iterum evulgavit. Horatium quoque insigni ac copioso Commentario ab ipso illustratum Andreas Schottus post mortem edidit. Sand. De Gandav. erudit. Claris. lib. 2.

He hath published a learned Commentary upon Suetonius his Caesars, upon Horace, a work De bello Turcico.

He was a great Poet, Efferant Bembos, Pontanos, Flaminios Itali, attollant caeteri suos. Nos Torrentium, vel ipsorum Italorum judicio, Lyrici carminis post Horatium principem laudemus, qui perennis perpetuique torrentis instar, sacra carmina ad extremam usque aetatem mira ubertate profudit. Aub. Mir. Elog. Belg.

Ioannes *Vir pro iis temporibus bene doctus. Is est, cui Laurentius Valla elegantiarum libros dicavit. Voss. De vitiis Sermonis. cap. 18. lib. 1.Tortellius.

He hath written

De Orthographia.

Dan. *Praeter studium pietatis, quod in eo eximium fuit, morum conspecta singularis sanctitas, egregia vitae integritas, mira judicii dexteritas: ingenium praestans: memoria, qualis multis non contigit: sermonis facundia tanta, ut inconcionando pares paucos habuerit. Melchior. Adam in ejus vita. Vide plura ibid.Tossanus.

He hath written upon Ieremies Lamentations, divers parts of the New Testament, and several other Works.

Synopsis de Patribus quo tempore vixerint, quantum eis deferendum, qua cautione legendi.

Paul Tossanus.

He hath written

Index in S. Biblia part. 2.

De vita & morte Joh. Buxtorfii.

Georgius Trapezuntius.Anno Aerae Christi 1440. Is Graecorum ferè primus Romae eo tum seculo renascentibus literis, qui Graeca feliciore stylo in Latinum verterit existimatus est, uti liquidissimè constat ex Aristotelis, sacrisque Eusebii Caesariensis operibus, & ex Rhetoricis praeceptis. Hermogenis Paul. Iov. Elog. Doct. Vir. De quo quidam memoriae tradiderunt, extremo senio pressum, & morbo gravi detentum, postquam ad valetudinem redivisse…, literarum omnium fuisse oblitum, neque legere aut scribere potuisse, quod ex dolore illi evenisse ferunt; propterea quòd ejus opera Pontifici maximo oblata, centum ducatis tantùm compensata fuissent. Boissardi Icones. Vide Geneb. Chron. ad an. 1431. & Seth. Calvis. ad an 1486. Quem ego senem puer docentem audivi. In extrema senectute oblitus erat omnino literarum, solusque urbem baculo nixus incedere malebat. Volat. Comment. Urban. l. 21.

He was born in Crete, but took his name from Trapezunte a City in Cappadocia, because his Fathers stock came from thence, a most learned Interpreter of the Greek and Latine Tongue.

He died very old at Rome, Et literarum penitus oblitus.

His Works are mentioned by Boissard.

Walter Travers, a learned and pious Divine.

There are his

Vindiciae Anglicanae Ecclesiae, or, A Justification of the Religion now professed in England.

His Answer to a supplicatory Epistle of G. T. for the pretended Catholicks, written to the Right Honourable Lords of her Majesties Privy-Councel.

Lucas Trelcatius. He was Francis Iunius his Colleague, and had one sonne ofObiit Anno Dom. 1607. his own name.

He was wont to call Iohn Mercer and Peter Ramus, honoris causa his masters.

He was in England a long time and taught School.

There is his, Locorum Communium Sacr. Theol. Institut.

Immanuell Tremellius.D. Francisci Iunii Protestantis eximii, in translatione Bibliorum socius ac coadjutor, ex Judaeo naturali sactus est Christianus Protestans, non sine Protestantium opera Laurent. Iesuit. Liberal.

He hath put forth a Commentary on Hosea. A Chaldee and Syriack Grammer.

He professed Hebrew at Heidelberge, where he turned the Syriack Interpretation of the New Testament into Latine, and afterward with the help of Iunius he translated all the Old Testament out of Hebrew into Latine, and illustrated it with most learned Notes.

Iac. Triglandius. There are his

Dissertatio de civili & Ecclesiastica potestate.

Meditationes in opiniones variorum de voluntate Dei & gratia universali & de scientia media.

Io. Trithemius, Anno Dom. 1462. Calv. Chron.Abbas Spa…heimensis floruit circa annum 1500.

He was a subtil Philosopher, an ingenious Mathematician, a famous Poet, a compleat Historian, a very eloquent Oratour.

He was very skilfull in Magick, Michael Rothardus in his Cr…x Saulitica, p. 70.Habuit plurima certamina cum Monachis, describitque non rarò luculenter eorum scelera. Accusat sacerdotes in quadam Epistola, quod sint contemptores sacrarum literarum. In alia quaeritur graviter, quod non tam Christus quàm Aristoteles in suggestu praedicetur. Dicit non Philosophiam, multò minus fabulas sed Legem & Evangelium Ecclesiae Dei proponendum: sic & patres fecisse. Omnino fuit & purioris literaturae & syncerioris Theologiae, quàm multi ejus Coaetanei studiosior. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19. tels a notable Story of him. Vide Naudaeum de Studio militari. l. 1. p. 425, 426.

He hath written

De Scriptoribus Ecclesiasticis.

De viris illustribus ordinis S. Benedicti.

Epistolae familiares.

Opusc. quaedam Theologica.

And many other Works.

Mart. Trostius.

He hath put out

Novum Testamentum Syria▪ Latinum.

Lexicon-Syriacum.

Adrianus Turnebus the King of France his Professour of Philosophy and GreekNunquam satis laudatus vir Adrianus Turnebus. Unicum Galliae nostrae atque adeo totius Europae ornamentum. Scalig. conjectan. in Varrou. De Lingua Lat. Fuit cum aliquando ego, qui vix tam ex ephebis exieram, de hujusmodi politioribus literis, ut fit, cum Turnebo disputarem, & cùm in quibusdam ego illi non assentirer, ipse ultro mu…a…it sententiam, neque gravatus …it etiam scriptis suis haec testari. Quare nemo putet me nisi omnia magna & honori…ica de tanto viro & sentire & loqui. Ios. Scalig. in Varron. de Re Rustica. Injuriam fecerunt manibus eruditissimi & maximi viri qui ejus abortiva quaedam in Varronem post mortem ejus ediderunt, quibus magis traduxerunt eum quam ejus nomen commendarunt. Nam quid opus erat ea edere cum ipse ex more suo in adversaria sua tumultuaria opera infercisset? sane (ne quid amplius dicam:) indigna sunt quae tanti viri titulum praeferrent. Ios. Scalig. Append. ad conjectan. in Var…onem de lingua Latina. Adrianus Turnebus vir longe doctissimus, & Regius Professor in celeberrima Parisior…m Schol…. Scripsit Adversariorum libros 24. opus omnigena eruditione refertum. Gesn. Biblioth. Vir omni vir…utum omniumque litterarum genere instructissimus, qui politioris initio litteraturae Graecae ac Latinae, dein Philosophiae in Schola Parisiensi Professor Regius plurima ratae eraditionis monumenta edidit. Thuan Hist. Tom. 2. l. 36. Adversaria quae M. Tullius pro Roscio nominat, videntur libelli fuisse & Commentarioli & Chartae, quae homines advertebant, & (ut ita di▪ cam) memoralia erant, ne res aliqua eis excideret. Tur…. Advers. l. 2. c. 11. in Paris.

Grande nostri seculi ornamentum. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 35.

He was admirable both in the Greek and Latine Languages, and in knowledge of all Antiquity, as his Books entitled Adversaria do evidently testifie.

Illa aeternitate digna Adversaria. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 36.

Utinam non tanta brevitate in suis Adversariorum libris esset usus. Paulo enim luculentior & plenior quorundam locorum explanatio & majorem illi eperi gratiam laud…mque conciliasset, & lectori multo magis satisfecisset. Henr. Stephani Pseudo Cicero.

Stephanus Paschasius in his Icones, saith thus of him,

Quicquid in arcano condebat avara vetustas,

Turnebus tacitis eruit è latebris.

He hath mended Plinies Preface to his Natural History by ancient Copies, and added Annotations upon it.

He hath commented also upon Horaces first Book of Verses, and upon his obscurer places.

Benedict. Turretine, a learned Frenchman.Quod adversus Petri Cottoni Jesuitae plagiariam Genevam, manifestum fecit vit dum viveret, doctissimus & accuratissimus, Benidictus Turretinus. Andr. River. Apologet. pro ver… Pace Eccles.

These Books of his are published in the French,

Defense de la fidelité des traductions de la S. Bible faictes à Geneve.

Recheute du Iesuite Plagiaire.

Profit des Chastiments.

Franciscus Turrianus, Famous in Theological Antiquities, and for his skill inNatione Hispanus, vir omni disciplinarum genere excellens; Philosophus, & Theologus eximius; Graecae linguae peritia, atque exquisitarum & reconditarum literarum cognitione cum paucis conserendus, curiosus Antiquitatis indagator, diligentissimus in Bibliothecis latentium, & cum …ineis blattisque luctantium voluminum …. Patrum, atque acerrimus investigator. Biblioth. Scripi. Societ. Ies à Philippo Al…gambe edita. Magnus fabularum artifex; nullo aut perexiguo vel pudore vel judicio. Dallaeus De P…eudepig Apost. lib. 3. cap. 1. the Greek and Hebrew Languages.

Many of his Works are mentioned in the Oxford Catalogue and Appendix.

Iacobus Tusanus, a singular Grecian.Vide Audo▪ mari Talaei Admoni…. Turnebo, pag. 597. & Praefat. pag. 99, 100.

Dr William Twisse, a learned Divine of our own, famous beyond Sea for his excellentSubtilissimus Theologus simul & Philosophus Gulielmus Twissus in vindiciis eruditis Perkinsii contra Arminium. Spa…em. De Gratia universali Annotat. in Sect. 16. writings against the Arminians.

Vindiciae Gratiae, Potestatis ac Providentiae Dei.

Dissertatio de Scientia media contra Penottum, Suarez, &c.

Animadversiones ad Arminii Collationem cum Junio & ad Corvini defens. sententiae

Arminianae contra Tilenum.

And many English Tracts that way also.

Pontus Tyardaeus Bissianus Episcopus.

Many of his Works are mentioned by Ludovicus Iacobus.

De Claris Scriptoribus Cabiol…nensibus, and his French Works by Antoine du Verdier Hoc aeternum musarum charitumque decus, fuit Burgundiae; imo & Galliae gloria, eruditionis prodigium, ac Poetarum Gallorum suâ aetate nulli secundus, etiam in linguis Hebraicis, Graecis, Latinis, Italicis & Gallicis versatissimus & politissimus. Ludov. Iacob. De …laris Scriptoribus Ca…iolonensibus.in his Bibliotheque.

I finde in Oxford Catalogue Tyard.

Discours 1587. Philosophiquez.

William Tyndall, an exile for his Religion, and a Martyr under Charles theGuliel. Tyndal ad multorum in Christo salutem natus, Graecè ac Latinè peritus, eruditione, fide, ac vitae innocentia clarus, in Anglica regione primus habebatur post Ioannem …viclevum, qui divinae veritatis contra iniquos Balamitas promoveret causam, ac populum recta erga Deum fide institueret. Balaeus De Script. Brit. Cent. 2. fifth.

He was brought up from a childe in the University of Oxford, where he by long continuance grew up, and increased as well in the knowledge of Tongues, and other liberal Arts, as specially in the knowledge of the Scriptures, whereunto his minde was singularly addicted: Insomuch that he lying then in Magdalen-Hall, read privily to certain Students and Fellows of Magdalen-Colledge some parcell of Divinity; instructing them in the knowledge and truth of the Scriptures. Whose manners also and conversation, being correspondent to the same, were such, that all they that knew him, reputed and esteemed him to be a man of most virtuous disposition, and of life unspotted. Fox. Act. and Monum. vol. 2. p. 361, &c.

He translated the New Testament into English, and five Books of Moses. He wrote also divers other Books, which are all published in one general Volume, as also the Works of Iohn Frith and Barns.

He was put to death in Flanders at Filford Anno Dom. 1536. crying thus at the Stake with a fervent zeal, and a loud voice, Lord open the King of Englands eyes.

He is drawn with a Bible in his hand, and this Distick,

Hac ut luce tuas dispergam Roma tenebras,

Sponte extorris ero, sponte Sacrificium.

CHAP. IV.

V

JOach Vadianus, the chiefest Cosmographer of his time.Mathematicis artibus ac Geographiae praecipuè, quam scriptis illustravit, cognitione clarus, tum & ad extremum etiam Theologus non exigui inter suos nominis. Thuan. Hist. vol. 2. l. 8. Saepe pro cervical… volumine Virgilii prae grandi usus; quod in Bibliotheca Sangallensi inter libros Vadiani etiamnum adservatur. Melch. Adam in ejus vita.

Qui tam foelix est in describendis regionibus, ut non scribere, sed pingere videatur.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and many of them in Oxford Catalogue.

Matthaeus Vayerius, a learned and eloquent Frenchman, but a patron of Pelagianism.Maresius orat. De salute Aristotelis quotes it

He hath put out a French Book De virtute Ethnicorum.

Petrus Valadanus. P. de la Vallada, a learned French Minister.Vide Riveti Apologeticum pro vera pace Eccles. p. 215, 216.

He hath put out

Apologie pour l' Epistre de messieurs les Ministres du S. Evangile de l' Eglise de Paris.

Greg. de Valentia, a very learned Jesuite.Natione Hispanus, inter Theologos sui temporis nulli secun. du…. Clemens Octavus Pontifex Maximus illum Doctorem Doctorum appellavit. Biblioth. Scriptorum Societ. Iesu ab Alegambe Edita.

He hath written

A Commentary in summam Aquin. Tom. 4.

De rebus fidei controversis.

Apol. de Sacrificio.

A Bookseller seeing him passe by one day, said, Hic est ille, q…i suis libris, saepius impressis, bibliopolas plures, magnas ad divitias opesque perduxit. Jani Nicii Erythraei Pinacotheca secunda. Vide plura ibid.

Valerius Maximus.Doctorum factorumque memorabilium libros 9. reliquit. Scripsit post Sciani caedem, nempe extremit Tiberil temporib…s. Stylu… tamen vix sapit tam bonum aevum tententias quoque nimium affectat. Voss. De Histor. Lat. lib. 1. cap. 24 In pretio habentur Valerij Maximi, lib. 9. Dictorum factorumque memorabilium, quae ex praestantissimis utriu…ue linguae auctoribus admiranda industria collegit, & …gula ad certa capita virtutum & vitiorum revocavit, gravissimisque sententiis illustravit. Conrad. Ritter…us Epist. ad …it. 3. Meditat. Hist. Camer.

His History is a good Book for Themes.

Stephanus Paschasius in his Icones hath these Verses of him,

Et brevitas, & me variè comme…dat acumen:

Haec Emblemata tu vermiculata p…s

Laurentius V…lla. Proprietatis Latini sermonis …. Scriv. in Mart.Iquidem Vallam plur…ma laude dignum arbi…ror, hominem rheto…icum magis quam theo…ogum, qui hac diligentia sit usus in sacris literis, ut Graeca cum Latinis contulerit, cum non pauci sunt Theologi, qui nunqua… universum Testamentum ordine pe…legerint. Eras. Epist. l. 21. Epist. 42. Elegantiarum observantiis nemini aeque …dem habeo, atque Laurentio Vallensi, cui quem alium & ingenii acumine & memoriae tenacitate conferimus non h…emus. Id. Epist. l. 30. Epist. 3. Vide l. 31. Epist. 17. Patricius Romanus, Grammaticus, Rhetor & Philosophus c…issimus, Theologiae Doctor, Graecae & Latinae linguae peritissimus. Vixit Anno Domini 1420, Sigismundo … ▪ peratore. Vixit annos L. Bo…orn. Monum. Illust. Vir. Alphonsi Regis Secretarius de lingua Latina optime meritu… Anno Aerae Christi 1465. Calvis. Chron. Laurentius Valla egregiam prae se fert indolem, & verbis cum puris tum etiam propriis utitur: quae ante elegantias scripsit, ut de voluntate, minus sunt accurata, quam quae post eas. Lud. Viv. De Trad. Discip. l. 3. Vir de lingua Latinâ praeclarè meritus, etsi eum vir eruditus Ramireziu… de Prad… Hispanus, suis in Martialem notis audaciùs paullò audacem Grammaticum; uti & ejus libros inelegantes elegantics appellet. Omnino enim illis temporibus magnus fuit, & acutus Romani sermonis Censor; qui tamen non rarò à veritatis via dessectat, idque imprim is contradicendi modo, quo vehementer laborabat, ut non temere omnino in eum jam olim dictum sit. He was a Senator of Rome.

The Prince of Grammarians in his Age. Trithemius cals him Theolog… praestantissimum, a most excellent Divine.

He preferring Latine eloquence before the Greek, hath composed many things for its ornament, though he was most skilfull both in the Greek and Latine Languages.

Carpis majores, & te quoque, Valla, minores

Carperis, & carpis, sic tu… fata ferunt. Voss. De Construct. cap. 16.

De Latini sermonis elegantia scripsit elegantissime. Erasmus De Ratione Studii.

Quintiliani in primis admirator simul & imitator: maledecus alioquin in omnes.

One made this Distick of him being dead,

Ohe ut Valla silet, solitus qui parcere nulli est.

Si quaeris quid agat, nunc quoque mordet humum.

Volat. Comment. Urban. lib. 21.

There are two witty Epigrams made of him, the one by way of censure, viz. this,

Nunc postquam manes defunctus Valla petivit,

Non aend…t Pluto verba Latina loqni.

Jupiter hunc Coeli dignatus honore fuisset;

Censorem lingua sed timet esse suae.

The other by way of Commendation, thus

Fatales post quam soluit Laurentius annos,

Extimuit tantum Rhetora Pluto n…oens.

Jupiter hunc sacro non dedignatus Olympo,

Fac…ndo Maiae praeposuit genito.

There is this Elogy also of him,

La…reus Valla jacet, Romanae gloria linguae;

Primus enim docuit, qua decet arte loqui.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones.

Cypriar de Valera, a Spaniard, who was B. Welch of Irelands Tutor, turned Protestant, and was here in England, and carried over into Spain the Bible translated into Spanish, and also Calvins Institutions, and went and dispersed them there.

He is called in Oxford Catalogue Cypriane … Valeriola; There is a Book of his there mentioned De la Missa, and others in Spanish.

Lucas Valerius.

For his admirable skill in the Mathematicks, he deserved to be called the Archimedes of his age.

He put out a … De centro gravitatis solidorum.

He taugh… the Mathematicks long in Rome, especially Geometry.

Henr… Valesius.

He hath put out Notes on Ammianus Marcellinus, and on Excerpta de P… lybio.

Franciscus Vallesius, a most learned Spanish Philosopher.Habet in erudito libro de sacra Philosophia multa praeclara▪ acu…è, ing…iosè, nec si… diligentia in Physicis Sacra cum Philosophica conciliatione atque consensu prolata, quae sanè non obscurè ost…dunt, virum hunc esse magni ingenii atque industriae, solidé que in plurimorum Philosophorum, praesertim Platonis, Aristotelis & Galeni scriptis versatum, ut vel hinc solummodo ipsius eximiam & multiplicem doctrinam colligere liceat. l. 1. c. 8. Tych. Brab De nova Stella. Vide plura ibid.

He was Professor of Physick in Academia Complutensi.

He wrote his ten Books, in which he explains the more difficult controversies of Physick and Philosophy.

Opus eruditi judicii, quamvis id Iuvenis admodum scripsit, ut testatur, lib. 5. c. 6. nec animo vnlgandi. Castellanus De vitis medicorum.

He wrote Commentaries upon Hippocrates his Book, De morbis popularibus.

Upon his Aphorisms, and his Book De ratione victus inacutis.

Marcus Varro.M. Terentius Varro, scriptor inter togatos, sine controversia longè doctissimus. Casaub. De Satyr. Graec. Poes. & Rom. Sat. l. 2. c. 1. M. Varro omnium Latinorum & Graecorum doctissimus est à Tullio appella…us. Bod. Meth. hist. …. 8. Octogesimum agens annum, scripsit libros De re rustica, & ita scripsit, ut ex his videatur adhuc alacri animo fuisse, & sensisse studiorum dulcedinem. Eras. Epist. l. 23. Epist. 5. Varro ille Romanus multi fo…mibus eminens disciplinis, & in vetustatis indagatione rimator. Arnob. Adversus gentes l. 5. Terenti… Varro vis Romanorum eruditissimus; Plurimos hic libros & doctissimos composuit, peritissimus linguae Latinae, & omnis antiquitatis, & rerum Graecarum, nostrarumque: plus tamen scientiae collaturus, quam eloquentiae. Quintil. Instit. Orat. l. 10. c. 1. Varro, quo nemo unquam doctior apud Graecos quidem nedum apud Latinos. Lactant. De falsa Relig. l. 1. Vide illius Elogium apud Aug. De Civit. Dei l. 6. c. 2. & 6. & …rinit. De honesta Discip. l. 10. c. 11. Doctissimus undecunque Varro cum pleraque alia, tum praecipuè Grammatitum hoc argumentum quatuor & viginti libris explicaverat: sex adhuc licet mutilati: attamen ex numero libri superant, unde potest universae commentationis summa perspici. Rami Praefat. Grammar. 4. p. 7. Publius Terentius Varro in Provincia Narbonensi natus centesimum quintum annum agens, Graecas literas summo studio didicit. Geneh. Chronol. l. 2.

He was so esteemed for his excellent Learning, as Tully himself had a reverence to his judgement in all doubts of learning.

If his Books had remained to posterity, as by Gods providence most part of Tullies did, the Latine Tongue might have made good comparison with the Greek. Asch. Schoolmaster part. 2.

His Life was spared in civil dissentions for his incomparable Learning, Vivat Varro doctissimus Romanorum.

He is often styled Doctissimus Togatorum, and Romanorum doctissimus, by Sene…a Consolat. ad Helv. and Quintilian. l. 10. c. 1.

His Etymologies are somewhat forced. Sed Varro more suo anxiè Etymologias Comminiscitur. Jos. Scaliger. Conjectan. in Varr. De Lingua Latina.

Nam Varro in Etymologiis Varro non videtur: itaque & à Quintiliano merito ridetur. Manut. Epist. l. 3. Epist. 23.

Gabriel Vasquez, the Papists most expert Schoolman.Natione Hispanus, vir magni ingenii, assiduae atque infinitae lectionis, & in pervestigandis atque eruendis Sanctorum Patrum reconditis sententiis summae diligentiae utroque certè ornamento virtutum & literarum ira inclaruit, ut omnium retro seculorum illustrissimis viris debuerit jure optimo annumerari. Biblioth. Script. Societ. Iesu. ab Alegambe …dita. Vide plura ibid.

Franciscus Vatablus.Quem Hebraei ipsi Lutetiae Hebraicas literas profitentem admirati sunt, Christiani verò maximo cum fructu docentem audiverunt. Ejus notationes in Vetus Testamentum ab auditoribus ex illius prae…egentis ore exceotae: nam ipse sine naturali pigritiâ, quod illi exprobtatum est, sine morte praeventus, nihil omnino scripsit. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 3.

Regius Professor of the Hebrew Tongue in Paris.

His Notes (if they be his) upon the Bible are well liked.

Iohn Udall a learned and pious Divine.

He hath put out a Translation of Martinius Hebrew Grammer, with a short Dictionary, and a praxis upon certain Psalms, and a Commentary on the Lamentations.

Divers Sermons of his are mentioned by Maunsell in his Catalogue of English Books.

Nic. Vedelius, a learned Writer, as his Works shew.

Rationale Theologicum.

De Deo Synagogae.

De prudentia veteris Ecclesiae.

De Arcanis Arminianismi.

Panacea Apostasiae bono constantium & lapsorum praescripta.

Andr. Vega *Qui in Concilio Tridentino praeclarus ath…eta & actor extitit. Mortoni Anfidiat. contra merita cap. 6. Sect. 5. In pulvere Scholastico versatissimus. Montac. Apparat. 1., one of the learnedst at the Councel of Trent.

He hath put forth a Defence of the Councel of Trent concerning Justification.

Flavius *Quem libenter in illis sequimur quae ad militiam attinent. Naudaus De Studio militari lib. 1. pag. 175.Vegetius.

He hath written De re militari.

Scriverius and Godeschalcus Steuuechius have put forth Animadversions on him.

Marcus Velserus, Illud Margaritum Germaniae suae. Pignor. Symb. Epistol. Anno Christi 1558.Epist. 13.

He going into Italy published Antiquitates Augustana, Foelix famae surgentis Reipublicae Augustana aeternum decus. Montacu…. Antidiat. Vir illustrissimus & propter summam eruditionem merito suo omnibus venerabilis. Meric. Casaub. pietas. Accepi Annales vestros, eruditionis, elegantiae, & optimae frugis plenos. Ios. Scalig. Epist. l. 2. Epist. 143. Dictio (in historia rerum Augustanarum) Romanam dignitatem, sine ullis ambagibus sapiens. Nihil in ea turgidum nihil laxum: s… qua in re moratur, id ad rem solidè explicandam facit. Possev. Biblioth. Select. Tom. 2. l. 16. c. 48.auspicium & pium. Exinde aliis atque aliis ad unguem factis monumentis obligavit sibi rem literariam. Melch. Ad. in ejus vita.

He mentions there his several Works.

Marce Velsere. Te fortem, pium, beatum, Coelo receptum si lugeamus nefas. At publica damn… publicam jacturam, nisi lugeamus quantum nefas? Tibi religio, cui tu patronus, pietas, cui tu vindex, studium boni & aequi, cui tu assertor nuper fueras certatim funus ducunt. Dicunt tuas laudes uno ore modestia, candor, ingennitas. Te Germania sidus suum sibi extinctum, Te Italia alumnum suum sibi ereptum, justissimi… fletibus conqueruntur. Subeunt feretrum tuum Fama per te constantior, Honos per te illustrior, virtus per te nobilior, Gloria per te solidior. Fuisti enim & tecum una fuerunt deliciae, lepores, veneres sobriae & castae eruditionis, vis doctrinae, pondus sapientiae, quae tu alio migrans tecum extulisti omnia. Laur. Pign. Miscella Elog. Adelamat. &c.

Venantius Honorius, Clementianus Fortunatus Italus, Anno Dom. 580.Claruit sub Iustino juniore. Voss. De Poetis Latinis. Vide illu…i de Hist. Lat. l 2 c. 22.

One cals him Scholasticissimum.

He hath written

Upon the Lords Prayer, and Apostles Creed.

Divers Poems.

Claud. Verderius, the great Censurer.In multis censore huic opus est Censori. Voss. De arte Gram. De Analog. l. 2. c. 24. Verderius omnes penè Auctores censoria notat virgula, vento tamen parum secundo. Dil…r▪ Disput. Acad. Tom. 2.

The Title of his Book is,

In Auctores penè omnes censiones & correctiones.

CHAP. V.

PAulus Vergerius, an eloquent Lawyer and Phlosopher.Petrus Paulus P. Vergerius. Olim Papae Bibliothecarius, & Episcopus Iustinopolitanus ex lupo ovis & pastor gregis Dominici factus. Pezel. Mellific. Hist. Petrus Paulus Vergerius vir in divinis Scripturis studiosus & in secularibus litetis eruditissimus, Philosophus & Rhetor celeberrimus, Graeco & Latino sermone ad profectum instructus. Trithem. De Script. Eccles. Paulus Vergerius Episcopus Iustinopolitanus, cujus sedula opera Clemens VII, ac Paulus per Germaniam usi fuerant, vir magnae doctrinae, & Ferdinando regi, cujus filia… ex sacro lavacro, cum in Pannoni… esset, susceper…nt, valde charus, ne Concil…o interestet, aut Iustinopolim reverteretur, à Pontifice prohibetur: unde ille primum Venetias, dein Patavium se contulit: ubi Francisci Spierae nuper in summa desperatione mortui exemplo territus, in agrum Bergomatem secessit, atque inde ad Raetos abiit, apud quos in Telinavalle aliquanto tempore Lutheri professus, postremo à Christophoro Virtembergio Tubingam evocatus fuit. Thuan. Histor. Tom. 1. lib. 5. Vide etiam ejus Tom. 2. lib. 28.

The Bishops of Rome, Clement and Paul used his service in Germany. He was in high favour with King Ferdinando, so much that when his daughter Katharine was born, Vergerius and George Marquesse of Branderburg, and Iohn Archbishop of Lunden were her Godfathers at the Font. But after he revolted from the Bishop of Rome by a wonderfull occasion, when he was sent for to Rome from the Conference of Wormes, which was in the beginning of the year 1541.

The Pope going about to make new Cardinals, appointed him also among others. But there were some which privily whispered in his ear, that he was now through much familiarity with the Germans become a Lutherane. After that Vergerius had heard this by Cardinal Ginueius, unto whom the Pope had told it, he was marvellously astonished. And to the intent he might purge himself, he goeth home into his Countrey, and beginneth a book, which he entitled, against the Apostates of Germany.

And whilst to confute their Arguments, he turneth over diligently the books ofS…eid. Comment. l. 21. fol▪ 329. See more there. his Adversaries, and pondering deeply their reasons: He feeleth himself taken and vanquished. Then casting away all hope of his Cardinalship, he goeth to his brother Iohn Baptist Bishop of the City of Pole, and reciting the whole matter, asketh his counsel. His brother being afraid at the beginning, lamenteth his case much. But after he was perswaded by him to apply himself to the searching of the Scripture, and had considered diligently that Article of Justification, comparing the sentences together, he giveth place, and judgeth the Bishop of Romes Doctrine to be false. Whereupon they rejoyced together. And as the duty of Bishops is, began to instruct the people in Istria, and preach diligently the benefit of Christ imploy'd upon mankinde, and declare what works God requireth of us, to the intent they might call men again to the true Religion.

Iacobus Verheidenus.

That Book of his is of good use.

Effigies & Elogia Theologorum qui Romanum Antichristum praecipuè oppugnarunt.

Andreas Vesalius.Praestantissimus medicus, & opere de fabrica humani corporis edi… clarissimus. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 35. Puer etiamnum mures, talpas, glires, interdum etiam canes atque feles dissecare, & intestina rimari a vebat magno omine ejus, quae in eo postea eluxit, anatomiae peritiae: quam ipse jam intermortuam in lucem revocavit. Naturae itaque genio obsecutus ad medicinae sese artem sic applicuit: ut in anatomicis parem vix ullum, ex omni antiquitate. superiorem certè neminem (Iacobo Silvio Amb…ano pro Galeni honore nequicquam certante) repererit. Melch. Ad. in ejus vita.

He was born at Bruxels in Brabant Anno Christi 1514. A famous Physician. He professed Anatomy at Basil, Padua, and almost in all the Universities of Italy.

He wrote Opus admirandum, De humani corporis fabricâ: in which he so expressed all its members in figures, that he even seems to expose them to view, and this he put forth at 28 years, Et sanè opus illud De corporis humani fabricâ, certissimis demonstrationibus aptum, & gravissimo dicendi genere conditum, robusti ingenii divinum vigorem, eruditionemque pertinaci studio auctam longè, lateque ostentat. Castellani vitae Illust. Medic.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Sextus Aurelius Victor.

A most elegant Historian, who lived under Constantius and Iulian.

There is his

Origo gentis Rom.

De viris illustribus.

De Caesaribus.

Histor. Augustae Epitome, which was rather anothers of the same name.Anno Aerae Christi 1106. Helv. Chron. Fuit Natione Saxo, sed Abbas Sancti Victoris Parisiensis, circa annum 1130. Tribus tomis ejus opera extant, multumque eruditionis & pietatis nomine à Trithemio laudatur. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 15.

Hugo de S. Victore.

His Works are in three Tomes.

Many of which are mentioned in the Oxford Catalogue.

Richardus de S. Victore.Scotus fuit Richardus de S. Victore cognominatus, isto seculo longe doctissimus habitus, & in externa conversatione religiosus: floruitque circiter annum 1140. multa scripsit quorum pleraque perierunt. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 15.

He flourished in the time of Hugo de S. Victore about the year 1130. and lived in the same Monastery with him.

His Works are extant in two Tomes, and many of them mentioned in Oxford Catalogue.

Fr. à Victoria, Professour at Salamanca.Vir tantae authoritatis, ut Theologorum & Philosophorum Alpha & Princeps haberetur. Episc. Roffens. Ille tota Hispaniâ celebertimus magister. Montac. Apparat.

Clenard in his second book of Epistles, pag. 241, 242. makes honourable mention of him, Ignorat Salmantica (saith he) quem possideat thesaurum in nostro Victoria, gratulentur sibi Dominici monasteria, quod tale decus meruerunt.

So called from Victoria a Town of Cantabria in Spain.

There be his

Relect. Theologicae.

Summa Sacramentorum Ecclesiae.

Victorinus Afer, Anno Dom. 270. There are these Works of his…ictaviensis Marius Victorinus, per ea tempora floruit, quo Constantius Constantini filius Romani imperii habenas est moderatus, Afer quidem, & ut plerique existimant, Carthaginiensis. Praeter rhetoricam & dialecticam, quas disciplinas inprimis excoluit (nam & in utraque doctissimè scripsit) in Poetica etiam illum floruisse videmus. Leguntur hymni quidam ejus nomine editi de Sanctissima Trinitate. Lil. Gyrald. De Poet. Hist. Dlal. 5.

Adversus Arianos.

De Trinitate Hymni tres.

De Macchabaeis fratribus.

Liber contra Manichaeos.

Item de principio diei.

Petrus Victorius, a singular Grecian.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Marcus Hieron. Vidas.Florebat in Italia celebris, Anno Christianae salutis M D. XXX. Quem unum hac tempestate meo judicio eò pervenisse videmus, quo sine Graecis duce cum primis Virgilio pervenire Poeta potest. Praecipua ejus ut mihi quidem videtur virtus excellens ac mira quaedam in Poeticis materiis disponendis illustrandisque felicitas. Gyrald. De Poet. Nost, Temp. Dial. 1▪ Hieronymus Vida nostrae aetatis, scripsit carmen excultum sane, & mirè Virgilianum de Poetica, in quo satis habuit Homeri ac Virgilii virtutes percensuisse ac declarasse, eosque pro absolutis artis praeceptionibus tradidisse. Lud. Viv. De Caus. corrupt. art. l. 1. Qui primus inter Italos post Iacobum S…nazarium Poeticam ad res sacras transtulit, & versibus elegantissimis ac putissimis provinciam suam excoluit. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 37.

He so excelled in Poetry, Ut proximè ad Vergilianam excellentiam illum pervenisse omnes judicent: Cujus rei insigne testimonium praebet insigne illud; & nunquam satis laudatum opus Christiad…s: Poema proculdubio, quod tam materia, quam compositione & stylo debet meritò praeferri caeteris omnibus scriptis, quae à nostri saeculi Poetis melioribus tradita sunt: Continet enim vitam Christi ac gesta libris 6. Scripsit & eadem felicitate De arte Poetica, lib. 3. Boissardi Bihliotheca. Vide plura ibid.

Franciscus Vieta, a learned French Mathematician.Vir ingeniosa & profunda meditatione, cujus vi nihil illi inaccessum in abstrusioribus scientiis, nihil quod acumine mentis posset confici, difficile confectus fuit. Thuan. Hist. Tom. 5. part 2. l. 129. Vide plura ibid.

There are his Opera Mathematica. Vol. 2.

Relatio Calendarii vere Gregoriani, cum aliis opus….

Universalium inspectionum ad Canonem Mathemat. lib. singularis.

De Aequatione recognitione & emendatione.

Nic. Vignerius, a learned French Historiographer.Nic. Vignerius emunctissimae natis summaeque & eruditio nis & diligentiae in Histor. Eccles. Blondel. De Form. Regnante Christo in Ver. Monum. usu Diat. Vide Thuan. Hist. Tom. 5. l. 117. part. 1.

There are To 3. de la. Bibliotheq. Hist. and other Works of his.

Nic. Vignerius, Sonne to the other, a learned Divine.Nic. Vignerius Blesensis Ecclesiae Pastor celeberrimi illius Nicolai Vignerii Historiographi Regii filius. Mares.

He hath published an excellent Treatise in French, styled, Theatre de l' Antichrist, and a Dissertation in Latine of the Excommunication of the Venetians against Cardinal Baronius.

And Theses of the Satisfaction of Christ, which Rivet highly commends, and annexeth unto his own Disputations.

Io. Bapt. Villalpandus *Egregius seculi nostri Theologus ac Mathematicus universam Architecturae rationem perfectiorem per Graecos in Romanos & demun… in Vitruvii libros, ab Ebraeorum in Templi Salomonici aliis que ejus structuris, proportionibus omnino manasse non dubitat. Seld. De Iur. Natural. & Gent. l. 1. c. 2., A learned Divine and Mathematician▪

He hath written well upon Ezekiel.

Arnaldus de Villa-novax *Hispanus, vir exin…è eruditus, linguarum Hebraicae, Graecae, Arabicae, & Latinae, Philosophiae, & Theologiae peritissimus, floruit ante annos 340. Recensetur à Papa, ejusque mancipiis inter haereticos, quod eorum errores reprehendit. Multa admodum scripsit, quorum quae sam adhuc inveniuntur. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 16. Ut erat homo multum deditus Rabbinorum & Alchimistarum deliramentis, ita nonnullorum sigillorum compositionem in sua medicinae practica docuit. Naudaeus De Studio Militari, lib. 1. pag. 425., or Villa-novanus. There is a Town in Catalouia in Spain, which is called Villa-nova.

His several Physical Works are mentioned by Castellanus, De vitis Medicorum.

Longolius commends Simon Villa-novanus. Longolius Epist. lib. 3. Octaviano Grimoaldo hath this passage of him, Non dici potest quam de Villanovano laborem: nec co tam amicitia nostra, quae quidem summa est, adductus moveor, quàm humanitate & naturame…, qui tam praeclarum ingenii lumen tam misere extingui doleam. Otium illi ad aliquot annos est opus, non quo vel cum Budaeis, vel cum Erasmis nostris, quos jam elegantia dicendi & subtilitate vicit, sed cum veteribus illis aliquando contendat. See also there several Epistles of his to Baptista Egnatius, wherin he commends him.

Alexander de Villa Dei.Ex Hyperil erudito opere opus suum compilavit, correctis illis omnibus quae Pontificios tangunt. Rain. de Rom. Eccles. Idololat. l. 1. …. 4. Hyperii interpolator & expilator. Rivet…s de Patrum Autoritate. Licentiam hanc furtorum s…pe miratus sum, quantopere sibi permiserint ex veteribus tam Graeci quam Latini scriptores, ut etiam aliena op…a tota transcribere soliti sunt, ac sine ulla immutatione pro suis edere. Nec è plebe tantum & ex trivio auctores, sed etiam quos f…r…a nobis celebres transmisit, quosque in ore habuit ac manibus antiquitas, huic crimini fuisse obnoxios video, & indignor: Omitto quae de furtis Graecorum notavit Clemens Alexandrinus, quae omnibus sunt obvia. Timosthenes decem libros de Insulis composuerat, quos postea & in Epitomen unius libri r… degerat. Eratosthenes Cyrenensis Beta litteratorum sui aevi hunc librum totum transcripserat ne proaemio quidem auctori suo relicto, quin verba ipsa cum rebus convasaret, atque in suum converteret. Salmas. Prolegom. in Solinum.

Loquendi quondam magister singularis habebatur. Ram. Orat. Refor. Par. Acad.

Laurentius Villa-vincentius a Spaniard.

He wrote a Book De rectè formando Theologiae studio, which he took from Hyperius, who wrote of the same Argument, viz. De ratione studii Theologici.

So Solinus takes all he hath from Plinie. Vide Salmos. Prolegom. in Solinum.

Vincentius Belluacensis seu Bellovacensis.

He made four Tomes, and gave them the name of a Glasse,

Speculum Historiale, l. 32.

Speculum Naturale, l. 33.

Speculum Doctrinale, l. 13.

Speculum Morale, l. 3.Is natione Gallus, librum contra profanas haereses … pro Catholicae fidei antiquitate scripsit. Ad imitationem scripti Tertullianici de praescriptionibus adversus haereses compositus esse videtur. Opus eruditum & acutum, quodque veritatis adversariorum fraudes detegat, atque impugnet. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 5.

Vincentius Lirinensis, Anno Dom. 430.

He writes against the Pelagians and Nestorians.

Scripsit opusculum parvum mole, sed virtute maximum. Bellarm▪

Vossius Hist. Pelag. lib. 1. cap. 9. reckons him among the Semi-Pelagians, and thinks his Commonitorium was either written against Austen himself, or those at least who followed Austens opinion concerning Predestination. Et fortè (saith he) hac ratio est, cur nomen suum praeterierit, quod adversariis illis suspectum esse sciret. Nam sub Peregrini nomine commonitorium suum edidiss…, ex Praefatione cognoscimus.Vir praestantissimus suo aevo, à Friderico II. Imp. cujus Cancellarius fuit, oculis orbatus est: ejusque sive ignominiae, sive doloris impatientia seipsum praecipitem dedit atque interemit. Camer. Hor. Subcis, Cent. 3▪ c. 80.

Petrus de Vineis.

He hath written Epist. l. 6.

Elias Vinetus, a most learned and eloquent man, he hath written a Commentary and illustrations upon Ausonius.

A Preface and Annotations on Persius. Upon Aurelius Victor.

Antonius Viperanus.Iohannes Viperanus vir literaturae haud contemnendae. Whear. Meth. Leg. Hist. parte secunda.

There is an Oration of his at the funeral of the Emperour Charles the fifth.

A Work Describenda Historia.

And other Works.

CHAP. VI.

PEt. Viretus, an eloquent French Divine, whom Calvin desired for his Colleague.Homo & eruditione praestans, moribus suavissimis praeditus, & oris facundia praecipuè excellens, ut merito nonnulli Calvinum, Farellum, & Viretum ut ejusdem muneris functione, sic etiam animis conjunctissimos, lectissimam quandam praestantissimorum pastorum triadem vocarint, eruditionis quidem penes Calvinum, vehementiae verò penes Farellum, facundiae deni que laude penes Viretum manente. Bez. Icon. Vir. Illust Ita que si mihi Virotu… auferatur, prorsus perii: nec hanc Ecclesiam salvam retinere potero. Quare te & alios mihi ignoscere par est si omnem moveo lapidem, ne eo spolier. Calv. Farell.

His French Books are mentioned by Antoine du Verdier in his Bibliotheque.

Virgilius, a Bishop in Bavaria, much renowned for his Piety and Learning, being seen in all Sciences, especially in the Mathematicks, was condemned for an heretick, for affirming that there were Antipodes.

Polyd. Virgilius, or Vergilius, a man not much to be trusted for his relation ofClaruit anno 1533. quo Chronicorum suorum Henrico Anglorum regi 8. dedicaverat opus. Gesner. Biblioth. Polydorus, ut homo Italus, & in rebus nostris hospes, & (quod caput est) neque in republica versatus, nec ali…qui vel ingenii vel judicii, pauca ex multis delibans, & falsa plerumque pro veris amplexus, historiam nobis reliquit cùm caetera mendosam, tum exiliter sane & …ejune conscriptam. Savil. Praefat. ad Rerum Anglicarum scriptores. English affairs.

Vir multis nominibus clarissimus. Lel. Comment. in Cygneam cantion…m.

Utinam Polydorus tam oculatus fuisset testis in rebus Britannicis, quam interim est tersus, nitidus, elegans. Nae ille tum exegisset opus immortalitate planè dignissimum: modo & eadem opera cognitionem utriusque linguae, videlicet Britannicae, & Saxonicae tanquam ad coronidem adjecisset. Id. ibid. Vide plura ibid.

Publius Virgilius Maro, the …tately Poet. Lilius Gyrald and Politian write him Vergilius *Vide Polit. Miscel. Cent. c. 77. Nam & Mar. mor docuit Angelum Politianum scribere Vergilium & non Virgilium, quod in usu quingentis ante annis fuerat. O quam marmoribus debemus. Pac…us. De fructu qui ex doctrina percipitur. Poetarum Deus, Alexander Imperator & Caesar eum Poetarum Platonem, ut scribit Lampridius appellare solitus fuit. Lil Gyrald. De Poet. Histor. Dial. 4. Praestitisse in Eclogis Graece Theocritus, Latine Virgilius visi sunt. Possev. Biblioth. Sel. Tom. 2. l. 17. Ut apud Graecos Homerus sic apud nos Virgilius auspicatissimum dede…it exordium, omnium ejus generis Poeta…um Graecorum, nostrorumque illi haud dubie proximus, Quintil. l. 10. c. 1. Aeneis Virgilii grande opus & plenum gravitatis, ac rerum bonarum, & quod …liadi non concedat. Lud. Viv. de Trad. Discip. l 3. In Bucolicis secutus Theocritum, in Georgicis Hesiodum, in Aencide Homerum, in quarto ejus operis Apollonium: passim item Ennium, Lucretium, Latinorumque alios: Ut ostendit Macrob. Saturnal. quinto sextoque. Voss. De Imita…. Poet. c. 1. Auctor est Donatus, Virgilio hunc morem fuisse, ut horis matutinis plurimos scriberet versus: horis verò pomeridianis, ubi calor ille deferbuisset, eosdem incudi redderet, ac li…aret: ac saepe ex cen…enis vix qua…ernos, aut senos reliquisse non aliqua ex parte immutatos: ac propterea dicere solere se, ursae in modum, soe…us edere informes, quos denique lambendo informaret. Itaque septennium corrigendis tribuisse Georgicis creditur. Voss. De Imita…. Poet. c. 6. In agro Neapolitano mons celebris extat Pausilippus, ad cujus ferme radicem, quà urbem spectat Neapolitanam sacellum visitur D. Virgini sacrum, juxta quod sepulchrum Virgilii Maronis, Poetae istius incomparabilis, hac inscriptione insigne: Mantua me genuit, Calabri rapuere, tenet nunc Parthenope: Cecini pascua, rura, D…ces. Olai▪Wormii Musaeum Wormianum. l 2. c. 13..

Some compare him with Homer, nay prefer him before him; others style him Homer in Latine.

This was said upon the coming forth of Virgils Aeneads.

Cedite Romani scriptores, cedite Graii,

Nescio quid majus nascitur Iliade.

He set this Distick upon the Palace-gate of the Emperour Augustus,

Nocte pluit tota, redeunt spectacula mane,

Divisum imperium cum Jove Caesar habet.

As much to say, God sheweth his power by the night rains, Caesar his magnificence by the pomps of the day.

These two Verses were very well liked, and brought to the Emperours Majesty, who took great pleasure in them, and willed the Authour should be known. A sausie Courtier pretended to be the man, and had a good reward given him, for the Emperour himself was not only learned, but very munificent toward all learned men. Virgil seeing himself by his overmuch modesty defrauded of the reward, which an impudent person had gotten by abuse of his merit, came the next night, and fastened upon the same place this half Metre, four times iterated, thus

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

And there it remained a great while, because no man wist what it meant, till Virgil opened the whole fraud by this devise. He wrote about the same half Metres this whole Verse hexameter,

Hos ego versiculos feci tulit alter honores.

And then finished the four half Metres, thus

Sic vos non vobisFertis aratra boves.
Sic vos non vobisVellera fertis oves.
Sic vos non vobisMellificatis apes.
Sic vos non vobisNidificatis ave….

And put to his name Publius Virgilius Mar….

This matter came by and by to the Emperours ear, who taking great pleasure in the devise, called for Virgil, and gave him not only a present reward, but also held him ever after upon larger triall he had made of his Learning and Vertue in so great reputation, as he vouchsafed to give him the name of Amicus, which among the Romans was a great honour and special favour.

He made a Talisman, or brazen Fly, which he set upon one of the gates of the City Naples. which for the space of eight years kept all manner of Flies from coming into the City. Gaffarels Unheard of Curiosities, Part. 2. Chap. 7. See more there.

The purity of his style and conceptions is generally known, and the purity of his manners, was once admired by those of Naples, which for this reason commonly called him Parthenius.

Virgilius Latinae linguae columen vocatur à Servio: & Cicero, cùm jam senex in hujus adolescentis opusculum incidisset, de illo sic fertur augurasse: Magnae spes altera Romae. Campianus de Imit. Rhetor. c. 3.

Vitae, Lives.

Diogenes Laertius hath written the Lives of the Philosophers in two Books.

There are the Lives of the Fathers illustrated with Notes by Rosweyde the Jesuite.

There are the Lives of many famous Romans, written well by Plutark.

The Lives of Sophisters*Wise and eloquent men were so called heretofore. Vide Elmenhorstii Observat. in Arnob. lib. 1. pag. 36.. written by Eunapius.

There are the Lives of the Popes, written well by Platina.

Vitae & res gesta Pontificum Romanorum S. R. E. Cardinalium, ab initio nascentis Ecclesiae usque ad Urbanum 8um, by Ciaconius.

The Lives of the Germane Divines, Lawyers, Physicians and Philosophers, written by Melchior Adam.

The Lives of Cardinal Contarenus and Bembus by Iohn Casa.

The Life of Pinellus. written by Paulus Gualdus.

Of Cardinal Pool, written by Dudithius.

The Life of Calvin, written excellently by Beza, and the Life of Galeacius Caracciolus, written first in Italian, and translated into Latine by Beza, and into English by Mr Crashaw.

Of Iuel, by Dr Humfrie.

Of Whitaker, by Abdias Asheton.

Of Whitgift, by Sir George Paule.

Of Bernard Gilpin, written by Bishop Carleton.

Of Sadeel, by Lectius.

Of Gesner, by Simler.

Of Bellarmine, by Fuligat, in five Books.

Iunius hath written his own Life, Buchanan his, Carda… his.

And so hath Thuanus his in six Books.

Sir Thomas Bodlie also wrote his own Life, and Bale.

Io. Annaeus Viterbiensis.Vir Latinè, Graecè, Hebraicè, Chaldaicè & Arabicè eruditus, atque insuper totius antiquitatis studiosissimus, ut de eo tradit. Leander in Italiâ suâ. Voss. De Hist. Lat. l. 3. p. 550.

A Monk by profession, who lived some two hundred years ago, having attained to more then ordinary knowledge both of the Tongues and Histories, applied himself by his knowledge and proficiency, not to help, but to cheat the world. To that end he counterfeited divers ancient Historians of best note and greatest antiquity, as Berosus, Manetho, Catonis Origines, and the like, which had not been heard of in many ages; and wrote Comments upon them, these passed so current for a long time, that even to this day (though descryed by divers learned men of all Nations and professions) many can scarce perswade themselves, that so many fine titles and shows should be but a piece of juggling.

Scaliger in his Elench Orat. Chronol. Parei cals him Fanaticum Dominicanum. And elsewhere in that Book he saith, Ut doctior videatur, mendacia sua auctoritate priscorum auctorum firmare conatur. Propterea commentus est Myrsilos Xenophantas De aequivocis, Metasthenes, & alios nescio quos, qui aut non fuerunt, aut ea non scripserunt, quae planus ille eos scripsisse mentitur.

Got fridus Vitehergensis.See of Godefridus Viterbiensis Presbyter. Voss. De Hist. Lat. l. 2. c. 54.

He was learned in the Hebrew, Greek, Chaldee, and Latine Tongues, and many vulgar ones.

He got himself a great name by his universal Chronicle, which because it contains a History of all Princes, and they are styled Gods in Scripture, he named it Panth…on.

Vitellio. He hath written excellently on the Opticks.Anno Aerae Christi 912. Vir fuit Vitellio doctrina & eruditione non inferior Euclide, ut ejus monumenta monstrant, sed quae communis omnium temporum labes fuit, opiniones habuit anticipatas quas pro demonstratione saepe obtulit: Cujusmodi illud est, visionem fieri receptione radio…um, quod tamen non magis necessarium est, quam si emissione fieri dicas, & Euclides hoc libello apertè docet aspectum …ieri per radios properantes ab oculis ad res visas. Pena. De usu Optices.

Iacobus de Vitriaco, Anno Dom. 1220.Vide Voss. De Hist. Lat. l. 2. c. 5….

There is his

Praefatio in Historiam Orientalem. Historia Hierosolymitana, five Orientalis.

Ric. Vitus Basingstoch.

Hist. l. 8. cum Notis antiquitatum. And other Works.

Io. Lud Vives. Lewes Vives.Judicium ejus celebratur quos inter tres ill…s R. P. constituendae litterariae ejusdem tempestatis excelluit, ut Bud…o ingenium, Erasmo dicendi copia, Vivi judicium tribueretur. Testantu… … bri de corruptis disciplinis, quibus in artium abusum egregiè stylum strinxit, ut & Epistola ad Fortem, barbaros exagitat. Ita Theologiae se studio dedidit; ut sui …eculi Theologos adaequaret. Fidem faciunt docti illi Commentarii in Augustinum de civitate Dei: quaequ… De Bello Turcico, De officio piae matronae scripsit. In Anglia Reginam Mariam Latinè docuit: in cujus gratiam libellos De Ratione Studii conscripsit. Biblioth. Hispan In nulla Philosophiae parte non supra vulgum eruditus tum in bonis literis, atqué etiam in dicendi scribendique facultate …o progressus, ut hoc seculo vix alïum nor im quem ausim cum hoc committe…e. Nullum est argumentum in quo non exercuit stilum. Eras. Epist. l. 19. Epist. 101. Vide plura ibid. & l. 13. Epist. 37. & l. 17. Epist. 16. Ingentis & doctrinae & judicii vir. Voss. Grammar. Lat. Quantae doctrinae & lectionis vir fuit docent tum alii ejus libri plurimi, tum etiam Commentarii ejus eruditissimi in Augustini libros de Civitate Dei, quos tunc conscripsit cùm Erasmus Augustini operum omnium emendationem institueret, & de disciplinis libri viginti doctrina, eruditione, sapientia rara refertissimi. Nea…d. Geog. parte 1a.

At the intreaty of Cardinal Wolsie, leaving his own Countrey he came to Oxford, where being incorporated Doctor of the Civil Law, he continued in Corpus Christi Colledge, whose Learning grew so famous, that not onelyonly many of the University, but of the Court would flock thither to hear him reade the Greek Lecture in Corpus Christi Colledge Hall, King Henry the 8. sometimes.

Si Latinae Linguae puritatem excipias, bene literatus. Steph. Epist. Dedicat. ad Aul. Gel. Noct. Attic.

Ulphilas. He lived under Valens the Emperour about the year of Christ, 380.Quem Jornand…s Gulphilam, alii Vulph…lam, Paulus Diaconus Ulphilam nominat, Gothorum in M. Moesia Episcopus, qui in linguam Gothicam Biblia Sacra convertit. Olai Wormii Literatura Danica. c. 6.

He was not Literarum Danicorum inventor, as some say, Olai Wormii Literatura Danica c. 6. & 20.

Ulpian, a great Lawyer.Imperante Alexandro Severo magna Jurisprudentia Romana accepit incrementa, studio imprimis & opera celebris illius Ulpiani, cujus plu…imae leges in Pandectis Juris Romani hodieque leguntur. Fuit hic auditor Papiniani, & sub Alexandro Imperatore militibus Praetorianis praefectus, sed tandem, ob militaris disciplinae severitatem ab his interfectus est. Boxhorn. Hist. Universal. Anno Ae…ae Christianae 218. Helv Chron.

There are his

Tituli.

Gisbertus Voetius.

A learned Dutch Divine, Professour of Divinity at Utrect.

His Bibliotheca, and his Book De Desperata Causa Papatus, are very well esteemed.

His Selectae Disputationes Theologicae, both first and second Part are of good use.

Raph. *Primos aetatis annos studiis bonarum disciplinarum impendens; in virum doctissimum evafit, quod ejus scripta satis testantur. Vi… fuit habitu corporis venusto, facundo, elegante, & morum gravitate vitaeque sanctimonia Clarus. Mortuus est Volateris in patria annos natus plus quam septuaginta: Christianae verò salutis millesimo quingentesimo vigesimo primo. Boxhorn. Illust. Vir. Elog. Vir multae erat doctrinae & industriae: sed qua tamen non satis magnam Graecae linguae noticiam fuerat adeptus: quod multa adeò perperam ab eo versa ostendunt. Cond…dit Urbanorum Commentariorum libros 38: quos Iulio II. Pontifici inscripsit, atque Urbanos vocat, quia in urbe Roma conscripsit. Ex mille amplius utriusque linguae auctoribus eos se congesisse, ipse ai…. Tribus verò tomis distinxit, quorum primus Geographiam veterem continet: alter anthropologiam, sive viros illustres: tertius Philologiam, sive a…ium rudimenta. Itaque in Praefatione ad Iulium, opus hoc foreign appellat, qnasi quo omnia comprehendantur. Voss. De Histor. Lat. l. 3. p. 602.Volaterannus, Anno Dom. 1500.

Stephanus Paschasius in his Icones hath these Verses of him,

De Volaterrano paucis, sic Lector habeto,

Ille sui Plinius temporis alter erat.

Melchior Volmarus, Beza's Master.

He was most studious of Elegancy in the Latine Tongue, so skilfull in the Greek, that he affirmed before his Duke of Wittenberge, Malle se causam in foro Gaece quam Germanice agere, quamvis ea lingua sibi vernacula esset, yet he was so modest, that though he excelled in writing Greek and Latine, yet he published nothing but a very elegant Preface to the Greek Grammer of Demetrius Chalcondylas.

Conr. Vorstius. He was learned but Heretical.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Gerard Iohn Vossius.Vir cl. I. Vossius quo nemo rem Grammaticam accuratius excussit & explicuit. Gatak. De Nov Instrum. Stylo Dissert. c. 23. Belgicus Varro. Mares. Exeg. Confess. Belg. Vide Forbes. Instruct. Historico. Theol. l. 8 c. 28. Diligentissimus & doctissimus scriptor. Rivet. Discus. Grot. Dialys. de invocat. Sanct. quinque disputat. doctiss. Quod vero Corvinus in his omnibus ad Historiam Pelagianam clarissimi Vossi provocet, nos libenter quoque ad eandem in plerisque provocamus, modo & hoc meminerit Corvinus, ipsum cl. D. Vossium cum Ecclesiis nostris plenè communionem colere, & in secundis curis suis aut alia data occasione sese ostensurum, publice recepisse, quod nonnulla quoque accuratius à se ab eo tempore observata sint, de quibus benevolum lectorem aliquando admonebit. Waloei Respons. adversus Corvinum. c. 23.

Professour of Eloquence, Chronology, and the Greek Tongue at Leiden, and Prebend of Canterbury in England.

He was an excellent Grammarian, and general Scholler.

One of the greatest Lights of Holland. He hath written learnedly almost of all the Arts, of Idolatry, his Theological Theses are good. His Treatise De Theologia Gentili, &c. is full of Learning.

Rivet often commends him.

Ego certè ita sentio, neminem inter Theologos nostros repertum fuisse, qui minùs jurarit in verba cujusquam magistri, qui aliorum sententias aequiùs expenderit, & qui veritatis diligentior fuerit indagator. And. Rivet. Apologet. pro vera pace Eccles.

His Historia Pelagiana is most disliked.

Our Arminians * most depend upon him touching the Authority of the Ancients.

Bochart. Geograph. Sac. l. 2. c. 17. saith thus of his Book De Historicis Gracis. Opus mira eruditionis, ex cujus lectione nos profecisse non parum ingenuè profitemur.

Urbanus VIII. Papa, a good Poet, he published some Poems.Qui cum in minoribus esset, Poesin veteri spoliatam decore, cultissimorum carminum varii argumenti editione, antiquae dignitati restituit. Leones Allatij Apes Urbanae.

There is Naudaei Panegyricus dictus Urbano VIII. Pont. Max. Ob beneficia ab ipso in magistrum Thomam Campanellam collata.

Fulvius Ursinus, a most learned Antiquary, Optimè de omni meliore Antiquitate Cujus nemine inter viros antiquariae rei studiosos nomen majus, celebriusque nullum est. Gassend De vita Peir…scii l. 1. Fulvii Ursiui libri apud Card. Farnesium delitescunt. M …. omnes legavit Bibliothecae V…icanae. W…uer. Epist. Cent. 2. Epist. 9. Ios. Scalig. Patriâ Romanus, vir Graecè Latinèque coct ssimus ac purioris antiquitaris indagator diligentissimus, qui complura veterum utriusque linguae s…r p…orum monumenta aut primum aut edita dedit meliora. Thuan. Hist. Tom. 5. l. 123. Vide Iani Nicii Eryth aei …icanoth…am.apud bonos omnes promeritus. Pignor. Symb. Epist. Epist. 18.

Celebris ille antiquitatum vindex U…sinus Fulvius. Scriv. Animadvers. in lib. 10. Mart.

There are his

Notae in Polybium, Dionysii Halyc. …. Appiani, Diodori Siculi & Dionis fragmenta.

Notae in Tacitum & Paterculum.

Notae in Historices veteres. Appendix ad. lib. Petri Ciaconii de Triclinio.

De Faemiliis Romanorum.

Zachary Ursin, a learned and solid Divine. He was born at Uratislania, theNihil sibi tribuit: …h…ologiae studiosus, quam Doctor dici maluit. Erat tempo is parcus: quod inscriptio Musaei innuit. Amice, quisquis huc venis, Aut agito paucis; aut abi, Aut me latorantem adjuva. Melch. Ad. in ejus vita. Metropolis of Silesia, one of the fairest Cities of Germany, in the year of Christ 1534.

His Works put out since his death, are all collected together, and distinguished into three Tomes.

Conr. â Liechthena, Abbas Urspergensis. Anno Dom. 1202.

There is his

Coenobii Chronicon.

Iacobus Armachanus. Iames Usher Bishop of Armagh.

The hundredth Archbishop of Armagh from him whom some call St Patrick, Iacobus Usserius vastae …ectionis & eruditionis Theologus, inque antiquitate Ecclesiastica versatissimus. Voet. Thes. de Angelis. Summa enim summi viri, & undecunque doctissimi merita de Ecclesia & tota Republica literaria, nunquam sinent, ut non aeternùm ab omnibus literarum amantibus memoria grata celebretur. Vossius De vitiis Sermonis c. 10. Vide illum de Scient. Math. c. 62. & De Dieu Praefat, ad Act.as Matthew Parker Archbishop of Canterbury told Queen Elizabeth, he was the seventieth Archbishop of Canterbury from Austen the Monk. Antiq. Brit.

He hath a great name deservedly amongst the Reformed Churches, for his skill in Ecclesiastical Antiquities, his stout Defence of the Orthodox Religion, frequent and powerfull preaching, and unblameable Life, and is likewise famous for his great Abilities with the Papists themselves, though yet he be accounted haereticus primae Classis in their Index Expurg.

Fitz Simonds (with whom he disputed about the Popes being Antichrist, and was too hard for, though the Bishop was then very young) in one of his books saith, he is Acatholicorum doctissimus.

And Moranez in his Anti-Iansenius Disp. 11. Sect. 2. hath these words,

Hanc divinationem de Haeresi Praedestinationis non ipse primus excogitavit, sed à Lutheranis & Calvinistis ejusdem haeresis recoctoribus accepit, praecipué que à Jacobo Usserio iusigni Calvinista Hyberno qui ann. 1631. librum edidit Dublini, hoc titulo inscriptum Gotteschalci, &c. *Gotteschalc, & Praedestinatiane controversiae ab eo motae Historia. Hibernus Episcopus libello nuper vulgato de Historia Godeschalci Vossio controversiam movet. Existimavit Vossius Godeschalcum affinem fuisse ei sententiae quam Piscator & alii quidam Novitii magistri de Praedestinatione ita defendunt. ut Deum scelerum causam magis dicere quam sentire to…mident. At ille plane eum vult intra Augustini fines stetisse noc ulterius evagatum. Grotius Epist. 122, Cordesio.Quo libro probandum suscipit eos qui pro Praedestinatianis haereticis habentur, non alios fuisse, quam doctrinae Augustinianae defensores. Ad quod persuadendum iisdem utitur conjecturis & argumentis quibus Jansenius: ut recte notavit Antonius Ricardus l. 1. Disputat, de lib. arbit. c. 1. Sect. 6. relati… utriusque verbis. Neque onim sensum duntaxat, sed verba fere ipsa transcripsit Jansenius. Neque tamen (quod aequum erat) ullam ejus mentionem facere dignatus est.

He first got himself a name in the Church, by that first and excellent Book of his De Christianarum Ecclesiarum successione & statu.

His Book De Britannicarum Ecclesiarum Primordiis, Vossius De vitiis Sermonis c. 10. cals laudatissimum opus, and it is generally well esteemed; wherein he sifteth to the branne the Brittish Churches Antiquities.

His other Latine Works are

Veterum Epistolarum Hibernicarum Sylloge.

Ignatianarum Epistolarum Sylloge.

Ignatiana Appendix.

De veterum Symbolis. Annalium pars prima & secunda.

Epistola ad Ludovicum Capellum.

De anno veterum Macedonum.

Syntagma de Editione LXX. Interpretùm. Dissertatio de Cainane.

His English Works.

Answer to a Jesuites Challenge.

The Religion of the ancient Irish and Brittish.

A Speech in the Starre-Chamber of the Kings Supremacy.

Two Sermons, one before the King, another before the Parliament.

A Treatise of the Incarnation of Christ.

A Treatise of the Original of Bishops and Archbishops.

What Asia is that mentioned in the New Testament.

Carolus Utenhovius.

He was skilfull in the principal Languages, Hebrew, Greek, Latine, and also in the Germane, French, Italian, English.

His Works are mentioned by Melchior Adam in his Life.

Bonaventura Vulcanius *Praeceptor in adolescentia meu…. Voss. De Anal. l. 1. c. 19. Meus quondam in Graecis post Franciscum Nansium praeceptor. Voss. De vi…iis Serm. l. 3. c. 16. Antiquitatum & politio…is literaturae indagator sagacissimus, cum veterum autorum optimorum monumenta plurima integritati & pristino notori restituit, atque Graecorum Latinitati donavit, tum ipse praeclara opera in omni genere artium & disciplinarum scripsit. Gesu. Biblioth. Corpus Linguae Latinae composuit, in quod veteres auctorei omnes qui de Lingua Latina scripserunt, conjecit, adductis Scholiis doctissimorum nostri temporis vi…orum, Antonii Augustini, Petri Victorii, Manutii, Scaligeri, &c. Isidori Hispalensis Episcopi Originum libros vigin…i ex antiquit…e …rutos, & Martiani Capell… de nuptiis Philologi… & Mercurii libros novem variis Lectionibus & Scholiis, illustravit. Anton. Sand. De …rugensibus eruditione claris. lib. 1.Brugensis. He was the Greek Professour at Leyden.

Vir de bonis litteris optimè meritus. Pignor. Symb. Epistol. eruditissimo su… de literis & linguâ Gothorum Commentariolo. Olai Wormii literatura Danica c. 6.

His Works are mentioned by Melchior Adam in his Life.

CHAP. VII.

W

LUc. Wadingus.

There are his

Annales minorum in five Volomes in Folio, there he speaks of all learned Fryers of that order. He is much esteemed now at Rome.

Sir Isaac Wake.

The University Orator in Oxford.

There is his

Rex Pla…onicus, or Mus… regnantes.

An Oration at the Funeral of Dr Rainolds.Claruit anno 1536.

Robert Wakefield, a learned Hebrician of our own.

He wrote

Institutio Gramaticae Hebraeae.

De laudibus linguae Hebraeae.

De Hebraeorum c…dicum incorruptione.

Paraphrasis in Ecclesiasten cum Praefatione Richardi Pacei. Orationes qu…dam, cum aliis opusc.

Antonius Walaeus.

He was an orthodox and solid Divine, as his several learned Works in one Volume in Folio shew.

Waldenses.Albigensibus & Waldensibus multa per calumniam impacta fuerunt à curiae Romanae mancipiis; quae falsò illis fuisse imposita à multis est ostensum, ut nominatim à T…u…n… Hist. sui temporis l. 6. & à Rev. Usserio, de Success. Eccles. c. 6. & 10. Mares. contra Tirin. Tom. 10. Controvers. Vide Wolfii Lect. Memorab. Centenar. 12. p. 380, 381, 382.

Our Historians confound the Albigenses and Waldenses, though some learned men hold they are to be distinguished.

The Walde…ses are famous for their Antiquity, Universality and Innocency.

The first original of the Waldenses came of Waldus, a man of great substance in the City of Lions. About the year of our Lord 1160. divers of the best of the City of Li…nt talking and walking in a certain place after their old accustomed manner, especially in the Summer time, conferred together upon matters. Amongst whom it chanced one (the rest looking upon) to fall down by sudden death. This Waldus being one of them, who beholding the matter more earnestly then the other, and terrified with so heavy an example, Gods holy Spirit working with all, was stricken with a deep and inward repentance, whereupon followed a new alteration with a carefull study to reform his former life. He admonishedFoxes Acts and Monum. vol. 1 p. 199. See more there. others also to repent, and ministred large alms of his goods to such as needed. Many people therefore daily resorting to him, and he seeing them ready and diligent to learn, he began to give out to them certain rudiments of the Scripture, which he had translated himself into the French Tongue.

The Bishops seeing him so to intermeddle with Scriptures, and to have such resort about him, albeit it was but in his own house under private conference, threatned to excommunicate him, if he did not leave so to do. He despising their Excommunication, they ceased not with prison, with sword and banishment to persecute him, till at length they had driven both Waldus and all the favourers of his true preaching out of the City. Whereupon came first their name, and they were called Waldenses, or Pauperes de Lugduno, because they being thrust out both of Countrey and goods, were compelled to live poorly whether they would or no. See Doctor Chalon. Credo Ecclesiam Sanctam Catholicam. part. 2. pag. 91, 92, 93, 94.

Dr Iohn Wallis, the learned Professor of Arithmetique and Geometry in Oxford, and one of the Assembly of Divines at Westminster.

There is his

Grammatic… linguae Anglicanae. Another Work in English.

Nich. Waltherus an eminent Divine in East-Frizeland.

He hath published

Spicilegium Controversiarum 22.

De SS. Dei nominibus.

Officina Biblica.

Harmonia Biblica sive Conciliator locorum Bibliorum.

Harmonia totius Scripturae.Qu… homine nihil ferè doctius, prudentius, aut candidius Belgica nostra tulit. Ex doctissimis Recitationibus ad Tit. de Appellationibus facile int…lligas, viro longè eruditissimo, nihil praeter scribendi voluntatem defuisse; praesertim cum interioribus litteris, Graecisque tinctus esset non leviter. Auber… Miraei. Elog. Belg.

I… Wamesius.

De Appellat.

Consilia.

Samuel Ward, a learned and pious Divine.

There is his

Magnetis reductorium Theologicum.

And divers English Sermons.

Dr Samuel Ward, Professor of Divinity in Cambridge.

His Gratia discriminans is an excellent Sermon, and opposite to the Arminian Doctrine.

Sir Iames Ware.

He hath written

De Scriptoribus Hiberniae.

Antiquitates Hiberniae.

Casper Waserus, a learned Linguist.

He hath written

De antiquis n…mmis & mensuris Hebraeorum.

De nummis Ebraeis in usu Scriptor diligentissimus doctissimusque. Selder u… De Iure Naturali & Gentium l. 6. c. 17.

Dr. Gilbert Wats a learned Englishman now living.

Gulielmus *Ut opinio est doctissimi Watsii in glos. sario, quod addidit Matthaeo Parisio, à se longè felicius recuso. Vossius De vitiis sermonis l. 2. c. 16. Clarissimus Watsius, vir cum aliis tum editione Matthai Parisii, optimè de Historia meritus. Id. De vit. Serm. l. 3. c. 1.Watsius, an English Divine, whom Vossius in his Book De vitiis Sermonis often honourably mentions.

He hath translated Austens Confessions, and added Notes to it.

Geo. Weiganmeierus.

There are these Works of his published

Iustit. Heb. Linguae per Tab.

Abbreviat. Hebr. in Com. Hebr.

Abbreviat. Hebr. explicatio.

Crinesius De Confas. Linguarum. c. 3. commends him for a most accurate writer, and mentions him with Drusius, Schindler, Buxtorf, as one of the most approved Grammarians of our age.

Mar. Frider. Wendelinus.

He hath put forth these Works

Christiana Theologia.

Admiranda Nili.

Institutiones Logicae.

Contemplationes Physicae. And some Theolog. Exercit. lately.

Io. de Wesalia.Concionator Wormaciensis, floruit circa 1470. annum. Articuli ejus fuerunt. Gratis, mera gratia per fidem in Christum salvari omnes. Liberum arbitrium nihil esse. Tantum verbo Dei credendum, non glossae aut patribus. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19. Vide plura ibid.

See Foxes Acts and Monum. Vol. 1. p. 948.

There are his

Paradoxa.

Matthaeus Wesenbecius, was born at Antwerp, Anno à Salute partâ, 1531. a learned Lawyer.

Fuit Theoricus instructissimus, & practicus excellentissimus. Melch. Adam in ejus vita.

Nostri seculi alter Papinianus conjunxerat ille verae religionis studium, & professionem cum juris prudentia. Gryn. Epist. l. 1. Epist. 11.

Melchior Adam in his Life relates the manner of his conversion from Popery.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and Melchior Adam in his Life.

He made this Epitaph for himself before his death,

Matthaeus placidâ sopitus pace quiesco;

Iustitiae & juris praeco Wesenbecius.

Vita mihi studium fuit, impensique labores,

Et dolor & gemitus, assiduaeque preces.

Iova pater miserere mei, miserere meorum;

Solius in Christi sanguine nostra salus.

Wesselus Groningensis, otherwise named Basilius.Iohannes Wesselus Concionator Wormatiensis damnatur. Haeresos Moguntiae, quod de indulgentiis, Jejunio & aliis articulis quaedam à communi pontificiorum opinione aliena doceret. Ursperg. Calvis. Chron. Doctor Veselus vel Basilius eodem tempore vixit cum Ioanne de Vessalia: sed tamen fuit aliquanto junior, fueruntque mutua amicitia juncti: mortuus est anno 1490. Scribit in quadam Epistola se putare, quod mo… condemnato Vessalia ad se examinandum inquisitor sit venturus. Fuit alioqui adeo celebris ut lux mundi vulgò vocaretur. Testatur in quodam scripto suo, se Parisiis, Romae, & in multis aliis celeberrimis locis disputasse, suamque de Religione sententiam defendisse. Docuit autem fermè eadem quae & ille, nisi quòd aliquanto remissiùs, gratuitam justificationem per fidem inculcavit. Doctrinam Papisticam de tribus poenitentiae partibus reprehendit. Illyr. Catal. Test. Ver.

He preceded Luther, he was excellently learned in Physick, Divinity, in the Greek, Hebrew and Latine, and therefore of the people he was called Lux mundi, the light of the world, whom Luther was wont to call his prodromus. He demonstrated that the Pope was Antichrist, whom the Disciples of Christ ought in no wayes to follow.

He wrote a Book De dignitate & potestate Ecclesiastica, in which book, he saith, That Subjects should be absolutely and simply bound to beleeve the Pope, is so irrational and full of blasphemy, that it is found more pestilent then any heresie whatsoever.

Being aged, upon a certain time when a young man called M. Ioannes Ostendorpius, came to him, he said these words; Well my childe, thou shalt live to that day, when thou shalt see that the doctrine of these new and contentious Divines, as Thomas and Bonaventure, with others of the same sort, shall be utterly rejected and exploded from all true Christian Divines.

And this which Ostendorpius then being young heard Weselus to speak, he reported himself to Noviomagus, which wrote this story, Anno 1520. and heard it of the mouth of the said Weselus, Anno 1490. Foxes Act. and Monum. vol. 1. p. 955, 956.

Vide Effig. & vit. Profes. Acad. Groningae & Omlandiae.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Matth, Westmonasteriensis, Anno Dom. 1370.Qui à collect is Chronicorum floribus Florilegi cognomen est sortitus, scriptot aetate sua non inelegans. Vir ipse erat suo seculo in omni genere bonarum literarum planè eruditus, & in his quae ad Historiam pertinent, potissimum in recta annorum supputatione eximius. Balaeus De Script. Britan. Cent. 6.

A famous Historian.

Elizabeth Weston, a learned English woman, commended by Ioseph Scaliger andParthenicon Elizabethae Westoniae virginis nobilissimae, Poetriae florentissimae linguarum plurimarum peritissimae. l. 3. Te tantum virtutum miraculum, tot summis viris notam. Pene prius mihi contigit admirari ingenium tuum, quam nosse. Ios. Scal. Eliz Ioan West. Ianus Dousa.

She hath written a Book of Poetry called Parthenicon.

Angla vel Angelica es, vel prorsus es Angelus immo:

Si sexus vetat hoc: Angelus est animus.

So Dousa, as I remember.

William Whateley, a Divine well versed in the original Text both Hebrew and Greek, a frequent and powerfull Preacher, and whose Life was answerable to his Doctrine.

There are his

Exposition of the ten Commandments.

A Care-cloath, or Treatise of the Cumbers of Marriage.

Prototypes.

And some Sermons.

Deg. Wheare, both learned and godly, he was History-Reader in Oxford.He hath published also Epistolas Eucharisticas.

He hath put out a Book, entitled,

De ratione as methodo legendi Historias dissertatio.

Where he reckons up the several Greek and Latine Historians, and censures them, and shews the method of reading them.

Abraham Wheelock.

He was the first Arabick Professor in Cambridge.

He hath put out Beda in Latine and Saxon with Notes.

D. William Whitaker, a learned and pious Divine. He was Master of S. Iohns Praeditus erat acerimo ingenio, memoria foelicissima, multiplici lectione, summa eloquentia, quanta, unquam in Theologo uspiam fuit, denique doctissimo politissimoque judicio, adeò ut totius Academiae quasi oraculum merito haberetur, imò & orbis miraculum; quando nullam propriam & pecullarem sententiam amplexus sit, praeter sanam doctrinam in Ecclesia Dei receptam, ut fere omnes magni nominis Theologi solem. Asht. De vita & morte Whitakeri. Annum clausit Gulielmus Vitakerus, utroque parente Lancastrensi familiâ honestâ in praedio Holmio natus, magni nominis inter suos Theologus, qui Iuelli Salisburienlis sive imitatione, sive aemulatione, cum Edmundo Campiano, Ioanne Duraeo, Thomâ Stapletono, aliis totâ vitâ scriptis disputavit, & Cantabrigiae obiit, quanquam vix XLVII. aetatis annum superasset, ita viribus defectus, ut initar infantuli pla…idè ac sine ulla convulsione spiritum efflaverit. Thuan Hist. Ex Anglico in Latinum convertit volumen Ioannis Iuelli adversus Thomam Hardingum in quo XXVII. quaestiones ex Scripturis & omnium Conciliorum ac patrum monumentis, disceptantur atque explicantur, In quarto Londini. Gesueri Biblioth.Colledge in Cambridge, and the Kings Professor in Divinity. Famous for his admirable skill in the Arts and Tongues, and for his controversal Works, especially his Confutation of Campian, Sanders, Paree, William Rainolds, Stapleton and Bellarmine.

That honour of our Schools, and Angel of our Church, learned Whitaker, then whom our Age saw nothing more memorable: What clearnesse of judgement, what sweetnesse of style, what gravity of person, what grace of carriage was in that man? Who ever saw him without reverence, or heard him without wonder? B. Halls 1. Dec. of Epist. Ep. 7.

All his Works are in one Volume.

Ieremy Whitaker my worthy friend, a learned and pious Divine of the Assembly lately dead, who was a man mighty in the Scriptures, of a humble melting Spirit, laborious in his ministerial function, zealous for Gods glory, and wonderfully patient in all the time of his heavy affliction.

Dr Iohn White.

He hath written the way to the true Church, and a Defence of the same, which Book is well esteemed.

Thomas White an English Papist.Tho. Albus. A Preface before Sir Kenelm Digbies Demonstratio Immortalitatis Animae.

Books written by him

Three Dialogues De mundo.

Institutiones Peripateticae ad mentem Digbaei.

Institutiones sacrae in 2. Tom.

Quaestio Praevia & mens Augustini de Gratia.

De Medio animarum statu Meditationes in Gratiam.

Sacerdotum Cleri Anglicani.

Richworths Dialogues, or the judgement of common sense in the choise of Religion.

A Catechism in Religion.

Meditations in English.

A Contemplation of Heaven: with an Exercise of Love, and A Descant on the Prayer in the Garden.

Obedience and Government.

Tabulae Suffragiales, by which it appears he wrote a piece called Sonitus Buccinae, which was condemned at Rome by the Cardinals.

Iohn Whitgift Archbishop of Canterbury.

He had an Uncle called Robert Whitgift, Abbot of the Monastery of Wellow in Lincolnshire, who teaching divers young Gentlemen, took like pains also with him. In which time (as he was pleased often to remember) he heard his Uncle the Abbot say, That they, and their Religion could not long continue, because (saidSir George Paw…e in his life. he) I have read the whole Scripture over and over, and could never finde therein, that our Religion was founded by God. And for proof of his opinion, the Abbot would alledge that saying of our Saviour Matth. 15. 13. Every plant which my heavenly Father hath not planted shall be rooted out.

He never preached, but he first wrote his Notes in Latine, and afterward kept them during his Life.

There were several writings between him and Thomas Cartwright about the Ceremonies.

CHAP. VIII.

IOhn Wicliff, a most incomparable Schoolman.

He followed William Ockam much, he is often quoted by him, and styled,Anno 1377. Ioannes Wicliffe sacrae Theologiae Professor & Ecclesiae Parochialis de Lutterworth in Leycestriae Comitatu Rector multa in Romanam curiam consuetudlnemque Oxonii disputavit, eadem è suggestu coram populo ac proceribus saepe praedicavit. Huic Lancastriae du… & è plebe permulti adbaerere coeperunt. Gregorius autem Papa veritus ne ejus suasione Angli deficerent, ad Regem, Archiepiscopum, Episcopos & Oxoniensis Academiae Cancellarium acriter scripsit, ut eum aut coercerent aut prorsus abscinderent. Antiqu…t. Britan. pag 258. Ioannes Wiclefus Anglus, in Academia Oxoniensi Theologiae Professor. Sit hoc tuum & inprimis verum & immortale decus Anglia, quamvis à te postea commaculatum, quod Ioannem Wiclefum edideris, primò ausum post multa secula Romanae meretrici securè inebritatis Europae regibus illudenti, bellum palam indicere: idque tanto successu; ut jam tum vulnus gladio verbi divini abs te vibrato inflictum acceperit, quod ut ad tempus sanatum videri poterit, semper tamen recruduit ac tandem lethale Dei beneficio evasit. Bezae Icon. Vir. Illust. Vixit in Anglia Ioannes Uvicleuus ad annum salutis 1393. Is contra Pontificatum Romanum multa scripsit, quae post in Bohemiam delata fuerunt. Erat tùm Pragae nobilis Academia, florebat etiam ibi Ioannes Hussus professione Theologus, hic Vuiclevi doctrinam ut piam atque salutarem pro concione celebrabat, & longe lateque propagabat. Sleid. De Statu Relig. & Repub. l. 14. Vide Illyr. Catal. Test. Verit. l. 18. Baleum De Script. Britan. Cent. 6. Pezel. Mellis. Hist part. 3. Inceptor Ockam.

Iohn Hus was his Scholar he brought his Books and Doctrine into Bohemia.

He being the publick Reader in the University of Oxford, was for the rude time wherein he lived, famously reputed for a great Clerk, and expert in all kinde of Philosophy.

He flourished about the year of our Lord 1371. Edward the third reigning in England. He was called Doctor Evangelicus.

He was born in the North, and to this day some of his name and family do there yet remain, to whom I am allied.

He was brought up in Merton Colledge in Oxford, and removed thence to Queens Colledge.

He was beloved of all good men for his good life, and greatly admired of all his adversaries for his Learning and knowledge both in Divinity and humanity. He was Doctor in Divinity almost thirty years, and for some time Parson of Lutterworth in Leicestershire. See Camden there.

Divers Works of his in written-hand remain in our Oxford-Library.

He translated the whole Bible into English, with Prefaces and Arguments to every book.

In his Trialogus. or Body of Divinity, l. 4. c. 7. he saith,

Ideo si centum essent Papae & omnes fratres essent versi in Cardinales, non deberet concedi sententiae suae in materia fidei, nisi de quanto se fundaverit in Scriptura. He also saith, Papa est abominatio desolationis in abstracto. And Ch. 36. Olim Episcopi nostri dicuntur pseudofratres tanquam Diabolos odivisse, cum in tempore Domini Armachani, dicuntur ipsum in sumplibus contra hos pseudo ordines defendisse. Sed modo facti sunt amici Herodes & Pilatus, qui prius inter se fuerant inimici.

There is also his Dialogus, and De Veritate Scripturae, and divers other Manuscripts of his well worthy the publishing.

Yet he had his errours, lib. 2. of that Book, cap. 10. he saith, Angelos adoramus.

See those Scriptures against that opinion, Deut. 4. 19. & 17. 3. Col. 2. 18. Apoc. 9. 10. & 20. 8, 9.

He grants Purgatory also l. 4. c. 22. of that book. Yet he was the first (saith Bale) who in that dark age brought truth to light, and was bold openly to confesse Christ before the whole Synagogue of Satan, and to reveal the filthinesse of the great Whore.

Fuit Wicleffus sectarius plane nostrorum hodie Evangelicorum vervex, fuit omnium quae tam longe latéque grassantur, haeresion seminarium. Harpsf. Praefat. ad Histor. Anglic. Eccles.

Roger Widdrington a learned School-Divine, as his Works both in English and Latine shew. His right name was Preston, for Widdrington was a plain illiterate man.Riv. Reg. Anglic. in Hibern. defens. adversus Analect. l. 2. p. 58. He and Blackwell took the Oath of Allegiance.

He wrote to the Pope, and earnestly beg'd of him, that the Papists here might take that just Oath of Allegiance …o the King, and refuted Bellarmine, who opposed it with strong reasons.

This Oath (viz. of Allegiance) according to every part and parcel of the same may be lawfully taken by any Catholick, as have averred both M. Widdrington, Sir William Howard, and others. Widdrington in his New-years-gift, hath sufficiently proved, that besides the authority of many famous Divines, it was the opinion of the chiefest secular Priests in England. Doctor Featleys Animadvers. on Vert. Rom.

Albertus Widmanstadius, a famous man, and well skilled in the OrientallVir antiquae fidei cordatissimus Baro, Hungarus: qui eam diligentiam in linguam Syriacam addiscendam adhibuit: ut etiam sua operâ, totum Novum Testamentum habeamus, Syris Characteribus perbellè excusum, excepta tamen Apocalypsi, & Epistolis secundis Petri & Johannis, cum ea quae est Judae, quod ei tunc in manum non essent. Pet. Vict. Cajet. Palm. Paradig. Ling. Syriac. * Which were since published by De Dieu, and Mr. Pocock. Tongues.

He was Chancellor to Ferdinand the wise Prince of the Romans, and by his commandment and great liberality, was imployed in the Edition of all the New Testament in Syriack, in a fair character, save the * Apocalypse, and four Epistles, the 2d of Peter, the 2d and 3d of Iohn, that of Iude, which Work was generally much esteemed by Christians.

Ioannes Wierus, a learned Germane.Laudatum multis scripsit Opus de Veneficis & sagis: in quo quantum in Theologiâ, in Jurisprudentia, Medicina, Philosophia profecerit; re ipsa declarat; argumenta ex illarum disciplinarum fontibus desumta adferendo. Melch. Ad. in ejus vita.

Some commend his Book De praestigiis Daemonum for a most learned and elegant piece.

Io. Wigandus, He was born at Mansfield, Anno Christi 1523.Vir fuit ingenio doctrinaque praestans, cujus vita sobria & honesta aliis esset exemplo. Erat summa humanitas in hoc Theologo cum gravitate conjuncta. Munificus quoque & liberalis in egenos. Melch. Ad. in ejus vita.

Many years before his death, he made this Epitaph for himself,

In Christo vixi, morior vivoque Wigandus:

Do sordes morti: caetera, Christe, tibi.

The sayings of the Scripture, with which he sustained himself against temptations on his death▪bed, were these, Ioh. 3. 16. Mat. 11. 29. 1 Ioh. 1. 7. The bloud of Iesus Christ his Son cleanseth us from all sin.

He left many Works which are mentioned by Melchior Adam.

Andrew Willet.

A laborious godly Divine.

He printed thirty three Books.

Nigellus Wireker, an ancient Poet.

He largely toucheth the corrupt living and hypocrisie of his time, chiefly in Bishops, Priests, Abbots, Monks, Canons and Nuns: His Book is all in old Latine Verses, and is named Speculum stultorum, the glasse of fools, that every dissoluteBales second Part of the Acts of English Votaries, pag. 88. and 89. Prelate might behold his folly therein.

Ralph Winterton. Greek Professour in Cambridge.

There are his Observations on Hesiod printed, with the minor Greek Poets.

And he hath translated some others.

Io. *Quo neque prob…orem, neque G…aece eruditiorem sua aetas tulit. Scalig. Elench. Trihaeres. Setar. cap. 23.Wolfius, Anno Christi 1537.

He was born at Zurick a famous City of the Helvetians, he was a great Philosopher and Divine, skilfull in the chief Languages, an excellent Historian.

He had learned Masters.

Andivit vir…s undiquaque doctissimos Argentorati Germaniae Tullium J Sturmium. Wittembergae politioris literaturae parentem Melancthonem: Tubingae sui seculi Philosophorum principem Jacobum Scheckium. Biturigibus Gallorum legalis prudentiae Coryphaeos Jacobum Cuiacium, Franciscum Rossardum, Antonium Contium Hugonem Donellum. Melch. Ad. in ejus vita.

He used this Symbole, Pietate & Labore, which he excellently exprest in his whole life.

His Works are mentioned by B…issard in his Icones.

That Book of his, entitled Lectionum memorabilium & reconditorum Centenarii XVI. is well esteemed.Natus anno 1516.

Hieronymus Wolphius, a general Scholler, but an excellent Grecian.Qui vertendis libris Graecis & illustrandae historiae Bizantinae tam egregiam operam navavit. Thuan. Commen▪ De vita sua l. 2. Vide etiam ejus Hist. Tom. 3. l. 71. Et Neand. Geog. part. 1.

He was famous for his faithfull turning many Greek Authours into Latine, as Zonaras, Nicetas, Gregoras, the chief writers of the▪ Constantinopolitan History, Isocrates, Demosthenes.

He died ex calculo litteratis ferè fatali, of that disease which is almost fatal to Students, the Stone.

Olaus Wormius, Professor of Physick in the University of Hafnia.

There are these Works of his Liber aureus Philosophorum.

Monumenta Danica.

Literatura Danica,

Museum Wormianum in Folio.

He refers to four Classes, Rariora, quae Museum suum tenet, Fossilium, Vegetabilium, Animalium, & quae ex his Ars elaboravit.

Anthony Wotton, a learned Divine, as his Book De Iustificatione & Reconciliatione peccatorum shews.

Edw. Wotton *Edito de differentiis animalium commentario, clarum inter litteratos adeptus nomen. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 16. Oxoniensis, quo nemo de Animalibus libros unquam scripsit doctius & elegantius, Neand. Geog. Vide Gesu. lib. de avibus. Epist. ad Lectorem.a Physician born at Oxford.

He hath written a learned Book of living Creatures.

Sir Henry Wotton Provost of Eaton Colledge.

His Works are common.

Io. Wouvverius *Non nego profecto eos, qui religionem reformandam susceperunt, multa quae fortasse dissuenda erant, pio sed improvido Zelo …ota rescidisse. Hoc me serio improbare apertè fateor: neque illa sententia heri aut ho…le mihi nata, sed ex illo tempore quo aliquem veri gustum sensus communis mihi suggessit. Wower▪ Epist. Cent. 1. Epist. XL. Dominico Baudio. Iohannes à Wouweren conscripsit bene longum Panegyricum in honorem Regis Danorum. Affectavit in eo sublime & floridum simul genus dicendi. Laudandus ob generosum conatum, etsi interdum languescit, & pellucet nimis aemulatio antiquorum Multa sunt quae non ignavo lectori placere possunt. Si currum interdum non bene moderatur, magnis tamen excidit ausis. Band. Epist. Cent. 1. Epist. 83., Councellor to the Prince of Holsatia.

He was very learned, as his Works shew, especially his Polymathi…, and his Epistle, and Book De Umbra & Syntagma, de Bibliorum interpretatione.

Some much commend his Panegyrick to the King of Denmark. Joannes à Woweren (nosti credo hominem) Regi Daniae optimo & incomparabili principi, optimum quo que & incomparabilem Panegyricum scripsit. Epist. Wow. Dominicus Baudius Incomparabiliamic… Ioannî à Wower.

Incomparabilis vir Joannes à Woweren, quo nemo hodie vivit, quem pluris astimem, & cujus canssamagis velim. Baud. Epist. Cent. 4. Epist. 22.

He fell off from his Religion and turned Papist.

Baudius Cent. 1. Epist. Epist. 69. Christophoro Puteano & fratribus speaks of him, homo sui oftentator magnificus. Dempto certe hoc vitio, multa habet ing enii naturaeque don…, quibus supra vulgus sapit, & illustrium vir…rum amicitiam meretur. Illud pre certo habetur cum Romae publicitus religionem abjurasse nullo metu qui in virum constantem cadere possit, sed contemptu & inscitia pietatis, vel (quod his potentius est apud mentes praecipiti ambitione afflatas) spe consequendae alicujus optimae largitionis. Sed, ut audio, esca elapsa est, solum hamum retinuit. Vide plura ibid.

George Wirth or Wyrth.

He professeth, that in his old age, when he had served as a Physician in Brussels, and in King Philip the second his Court many years, he applied himself to the difficult collating of the Evangelists (being then turned Protestant) for his last refreshing.

He hath written

De vita Christi ex quatuor Evang.

Epit. lib. reliq. N. T.

Hortulus Animae militantis.

Memoriale Apostolicum.

CHAP. IX.

X

FRancis Xavier.Franciscus Xavier natione Hispanus, patria Navar…us, vir plane Apostolicus, & seculi nostri lumen, ab Urbano octavo Pontif. Maxim… glorioso Indiarum Apostoli titulo dècoratus. Epistolas admirabiles & divinae prudentiae refertissimas, quae ab H…ratio Tursellino in Latinam …inguam ex Hispanica conversae & in libros quatuor digestae. Biblioth. Script. Socies. Ies. ab Alegambe edita. Is Ioannīc Lu…itaniae Regis rogatu ex Pontificis autoritate mi…os in Orientem tota Indiae maritima ora inter pericula ac summos labores per…grata in penitissimas Iaponum terras verbo Dei lumen primus intulit, & magno infidelīum numero ad Christum adjuncto in ipso Sinarum aditu. Thu…n. Hist. Tom. 2. l. 36.

He is called by the Papists The great Apostle of the Indies.

Horace Turseline in his Life hath one whole Chapter, to shew how he was once beaten by the Devil, as Dr Hoyle in his Rejoynder, pag. 632, 633, 634. quotes out of him.

Ierome Xavier or Sciavier a Jesuite of Navarre.

He hath written the History of Christ in the Persian Language, which he dedicated to Acaba… the great Emperour of Mog…ll, and hath corrupted it with idolatrous fables and superstitions.

Ludovicus De Dieu hath turned it into Latine, and written Animadversions upon it.

Xenophon.Xenophontem vero, quis satis laudarit, nisi Xenophontis Musam in ore habuerit. Fuit hic corpore speciosus, mente sublimis, animo generosus, magnus bellator, praestans historicus, suavis Orator, non ignava opera Philosophus. Caussini Eloqu. Sac. & Human. Paral. lib. 1. cap. 35. Attica Musa & Apes Attica ob melleam dicendi suavit…tem nuncupatus, cujus etiam voce Musas quasi locutas vulgò ferri solitum testatur Cicero in Oratore. Whear. De Methodo Leg. Hist. part. 1. Sect. 10. Vide Voss. De Histor. Graec. l. 1. c. 5.

Auctor ille praecaeteris decori observantissimus, & qu…m non minu… quàm Platonem Cicero sequitur. Naudaeus De Studio Militari. l. 1. p. 188.

His Works are in Greek and Latine in two Tomes.

Scipio Africanus had alwayes with him his books of the institution of Cyrus King of Persia.

Francis Ximenes Cardinal, the Archbishop of Toledo.Franciscus Ximenius Cardinalis cujus pietati & animi magnitudini tantum Hispania debet. Thuan. Hist. Tom. 10. Lib. XI. Illa ad omne aevum duratura Bibliorum Editio. Id. ibid. Hispanus ordinis Minorum ex Archiepiscopo Toletan… Cardinalis, Complutensis Academiae institutor, cum Hebraicae & Chaldaicae linguae peritissimus esset, sacra Biblia variis linguis Chaldea, Hebraea, Graeca & Latina Compluti summa accuratione Tomis 6. imprimi curavit. Leonique X. succulenta praefatione apposita demissè dicavit. Nomenclat. Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium.

He is famous for the Biblia Complutensia, and for the magnificent University at Complute, which he built at his own charge.

Io. Xiphilinus.Anno Aerae Christianae. 1056. Helv. Chron.

There is his

Epitome Dionis Gr. & Lat.

William Xylander.Gulielmus Xylanderus Augustanus utriusque linguae apprime peritus, & omnis antiquitatis ac literaturae cum paucis hujus aevi compa…andus, dum vixit cum sua egestate luctatus atque ob id fami non famae scribere existimatus. Thuan. Hist. Tom. 3. l. 6. Utriusque linguae app…ime gnarus, ad haec Philosophiae & Mathematicarum arrium doctrina praestans vir. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 35. Fuit ingenii subtilitate, judicii perspicacitate, memoriae foelicitate eximia praeditus: …aro opus ullum solitus absolvere prius, quam typographis traderet: tantumque lucubrando semper promovit; quantum illi imprimendo absolverent. Nec unam interim rem solam unquam agebat: sed plura simul succe…u felicissimo tractabat: & quia in animo & memoria meditationes suas servabat, ideo in chartis panca admodum annotabat. Logicus, Poeta, Mathematicus, Musicus, Historicus, Physicus, Latine, Graece & Hebraice doctus. Melch Ad. in ejus vita.

He was born Anno 1530.

He was very skilful in the Latine and Greek, and in all Antiquity and Learning scarce to be matched with any in his time.

He was both a faithfull and diligent Professour of the Greek at Hidelberg.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and by Melchior Adam in his Life.

CHAP. X.

Y

Dr. THomas Young, a Member of the Assembly of Divines, and a learned Divine.

One very well versed in the Fathers.

He was the Authour of that excellent Treatise, entitled Dies Dominica, and one of those five that made SMECTYMNUUS.

CHAP. XI.

Z

FRanciscus Zabarella, a famous Canonist and Cardinal of Rome. He publicklyFrautiscus de Zabarabellis Natione Patavinus, Ecclesiae Romanae Presbyter Cardinalis, vir in jure Canonico eruditissimus, & tam in divinis scripturis quam in secularibus literis nobiliter doctus, ingenio subtilis & clarus eloquio. Trithem. De Script. Eccles. Vixit circa annum 1406. Scriptum quoddam de Schismate & Concilio, acutum sane & eruditum, & liberum, contra Papae errores ac tyrannidem scripsit. Wolfii Lect. Memor. Tom. 1•. Editum est ejus scriptum quoddam de schismate & concilio acutum sanè & multa in eo contra Papae errores ac tyrannidem scribit. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19. Pontificio, ac Cesareo Jure, nec non dicendi facultate adeò insignis, ut meritò inter aevi sui oratores, Jurisperitos, & Ecclesiae Antistites principem obtineat locum. Tomasini Illust. Vir. Elog. Non vereretur ille dicere, defensores Papae ita jus Canonicum suis glossis corrupisse, ut nihil tam illicitum sit quod sibi licere non credant; quippe quem supra Deum ipsum extulerint. Morn. Myst. Iniquit. interpreted the Law at Padua and Florence, and wrote most learnedly on the Decretals, Clementines, of Canonical hours, of Schism.

Extant ornatissimae orationes, & plurimae, quas variis de rebus inter praesentes habuit. Itemque alio volumine elegantiores Epistolae collectae, quas scripfit ad absentes: Omnium verò libros oratorum, ac Poetarum, Historicorum quoque, qui sunt apud nos cogniti, & habentur in usu, ita diligenter legerat, ut eiam familiares haberet. Bernardinus Scardeonius De Clar. Iurecons. Pat.

He died at Constance, being commended highly in a funeral Oration by Poggius an eloquent man.

Iacobus Zabarella, a good Philosopher.Iacobus Zabarella nobilis Patavinus. Ad eloquentiam primùm & Graecas literas natua duce ferri visus est: dein ad Logicam, & Mathematicam facultatem, quòd iis studiis mira faelicitate proficiens, haud obscurum suae professionis specimen datet. Tomas. Illust. Vir. Elog.

He hath written several Logical and Physical Tracts.

Zaccutus Lusitanus. These are his Works

De Hist. Principum Medicorum, praxis Historiarum pharmacopaea & praxis medica admir. Fol. 2. Vol.

Hieronimus Zanchius, a solid and pious Divine.

He was one of the most Scholastical among the Protestants.

His Works are in three Tomes in Folio.

Iosephus Zarlinus, a famous Musician.Musicae artis scientiâ, quam doctissimis illustravit Commentariis, clarissimus Thuanus Hist. Tom 5. lib. 122.

Ioannes Ulricus Zasius, Anno Dom. 1461.Hulricus vel Ud…lrichus Zasius patriam habuit Constantiam urbem celebrem Sueviae. Ab ineunte aetate Philosophiae & studiis bonarum disciplinarum operam dedit. Postea Jurisprudentiae summa diligentia incumbens, in ea perfectissim…m cognitionem acquisivit. Boissard. Icones, & Boxhorn. Monum. Illust. Vir. & Elog.

Humani juris intelligentia cum exactissimis scriptoribus conferendus, saith Paulus Iovius of his Father.

One of the chief Germane Lawyers.

His Works are mentioned by Boissard in his Bibliotheca, and Melchior Adam in his Life.

He put out his Fathers Book Responsorum singularium, and the second part Singularium intellectuum.

Zenodotus.Vixit sub Prolom…s. primo ejusque praesuit Bibliothecae: sed caussae satis non video cur inter historicos debeat referri. Nam ver sificatos▪ quidem & Grammaticus fuit, primusque Homerum emendate est aggressus, nobilis criticus, unde Biba…lus▪ in Catonem, En cor Zenodoti, enjecur Cratetis. Sed cur historicum putent aliqui nondum liquet. Imò ne illud quidem apertum est, an hujus …ant Zenodoti. Voss. De Histor. Graec. …. 1. c. 11.

Guliel Zepperus, a learned Protestant Writer.

There are several Works of his

De politia Ecclesiastica.

Legum Mosaicarum forensium explanaetia.

Ars. habendi & audiendi conciones.

Sylva Hom. in Textus Dom.

De Sacramentis.

Iacobus Zieglerus.Quis eo Latinas literas, … quo Roman… arm… penet…a…re … qui …rint, porvenisse…n…n miretur? Paul. Iov. Eiog. Doct. Vir. Vide Pier. Valer. Hiorog. … 6. c▪ 16.

He was born and brought up among the Gothes, yet wrote pure Latine. He was skilfull in the Mathematicks.

De Christierno 20 R. Denmarcheae Christiani Daniae R. attenta in Sueciam cum clade urb…s Hulmiae.

Bernard Zigler,Bernardus Zigler eximius Theologus, genere, virtute, doctrina, pietate praestans. Camerar. Proaem▪ ad Roman.

Zoilus.Aelianus l. 11. V…r Hist. c▪ 10. docet vocatum fuisse Canem Rhetoricum: Rhetoricum quidem, quia sophista esse…, & eleganti dictione uteretur: Canem autem, quia stylo mordaci adlatraret summos viros: atque adeò Homerum ipsum, adversus quem Grammatica quaedam libris IX. scripsit, ut Suidas indicat. Indeque sactum, ut omnes alienarum …audum obtrectatores, Zoili dicerentur. Ovid l. 1. De Remed. Amor. Ingenium magni livor detrectat Homeri Quisquis es, ex illo, Zoile, nomen habes. Etiam adversus Platonem, & Isocratem, calamum strinxit, ut ex eodem Aeliano, ac Suida, constat▪ Voss. De Histor. Graec. lib. 1. cap. 15.

Iohannes Zonar as a Greek Monk, he flourished Anno Dom. 1120.Vixit & scripsit post annum Domini▪ millesimum & centesimum▪ ut patet ex ejus annalibus. Forbes. Instruct. Histor. Theol▪ l. 5. c. 17. Historiam Catholicam scripsit, ab initio mundi ad sui aevi Imperatoris Ale… Commonii obitum. Eam in tres tomos dispertivit. Whear. Meth. Leg. Hist. part. 1. Sect. 23.

He wrote three Books of Annals, in which he comprehended Universal History from the beginning of the world even to the death of Alexius Comenus Emperour of the Grecians, who died Anno 1118.

His History in Greek and Latine is in three Tomes.

Zosimus.Zosimus Imperii declinationem descripsit, ab Octavia…o Gaesare exorsus▪ ad, urbe… à Gothis▪ Ala…ico duce, captam, libris sex. Vixit tempore Theodosii Iuuioris▪ Dictio ejus brevis, perspicua, pura & suavis. Ita de eo Photius▪ Homo fuit quidem Paganus, atque inde principes Christianos frequenter …ug…at. Whear. Method. Leg. Hist. civil. part. … Sect. 23.

There is his History in Greek and Latine, in six Books.

Dr Richard Zouch, a learned Civilian of Oxford.

There are his

Elementa Iuris prudentiae.

Descriptio Iuris & Iudicii feudalis, &c.

The Dove of Cosmography.

Vigilius Zuichemus.Doctissimus ipse & eruditorum fautor egregius. In Italiam venienti, nec opinanti, de superiore loco Caesareas institutiones interpretandi provincia à Patavinis demandatur. Hic praeclaros illos libros in X. Tit. qui de Testamentis Commentarios adornavit; sibique non tam popularis aurae captandae, quam bene de Republica merendi studio excidere passus est. Quo quidem libro. si molem spectes, in speciem fortasse exiguo; sin: erum utilitatem ponderumque momenta aestimes, diffusis aliorum voluminibus anteponendo Italiam qua patet, doctrinae fama conturbavit, & praeclarum illud Alciati Elogium promeruit, Magnaespo… altera Romae Auberti Miraei Elogia Belgica. Vide …uffrid. Pet. De Scriptoribus Frifiae Decadem Duodecimam.

He had all those accomplishments which are required in a compleat Professour of the Law, being very much versed in the Theory and practice of the Law. He had an exact knowledge of the Circle of the Arts, and of History, he had skill in the Greek, Latine, the Germane, French and Italian Tongues.

Theodorus Zuingerus.Celeberrimi Doctoris Iacobi Zuingeri filius, & magni Theodori nepos. Tossan. De vita & obitu Ioannis Buxtorf. Theodo rum Zuingerum Basilia protulit natum anno Christi, millesimo, quingentesimo, trigesimo tertio. Scripta quae edidit, sunt partim Historica & Philologica, partim Medica: & inter illa quidem familiam ducit ingens illud Theatrum: quo totam hanc vitam, quae humanae sunt considerationis, mi…â inveniendi felicitate, singulari disponendi industriâ & delectu exemplorum ita proposuit facilè ut appareat, auctorem methodi fuisse, si quisquam alius nunc est, studiosum & artificem summum. Melch. Ad. in ejus vita.

His great Work, entitled Vita humanae theatrum, got him a great name.

Basilius Amberbachius hearing of his death, broke out with sighs into these words▪ Piget me vivere post tantum virum: cujus magnafuit doctrina; s…d exigna, si cum pietate conferatur. It irks me to live after so great a man, whose Learning was great, but small if it be compared with his piety.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Iacobus▪ Zuingerus.Anno Christi 1569 Fuit vir bonus, doctus, pius▪ qui laboriosa vitae ratione Spartam suam ornavit: & lucubrationibus reipub. literariae subservire conatus est. Melch. Ad. in ejus. vita.

The Son of the afore-named Zuingerus.

His Works are mentioned by Melchior Adam.

There is his

Principiorum Chymicorum examen.

Huldricus Zuuinglius, Anno 1487.Natione Helvetius, vir-verè pius & solide doctus, cum in omni literarum genere, tum in sacra Philosophia, & tribus linguis eruditissimis, Latina inquam, Graeca & Hebraica, atque in vernaculo, id est, Germanico sermone disertissimus, immortali laude apud omnem posteritatem dignus: quem adolescens olim Vetus Testamentum Latine Tiguti enarrantem, & in Ecclesiis Germanice verbum Dei enucleantem, audivi: sed pron dolor nimium brevi tempore. Gesu. Biblioth. Zuinglius etiam vir fortis alioquin & animo…us, cum secum reputaret, quod si domi resideret, ac praelium fortè fieret adversum, fore, ut magnam ipse sustineret invidiam, quasi concionibus quidem accendere… hominum animos, in ipso autem discrimine mollesceret, voluit omnino Communem subire mortem. In corpus autem exanim… adeo faevitum fuit, & vix etiam illi… morte potuit odii acerbitas exaturari. Natus erat annos quadraginta quatuor, junior Luthero quatuor anni…. Sleid. De Statu Relig. & Reipub. Comment. lib. 8. Repertus est multis vulneribus confectus Zuinglius▪ …q…i primus ad He…ve…os attulit pestifera Lutheranorum dogmata▪ e…sque ob singulatem, qua maxime inter Helvetios florebat, opinionem vi…utis, doctrinae & sapientiae, assidue imperitorum animos imbuebat: cognitum postea est, pagum qui Tigurinus appellatur, quique omnium infidelium habetur caput, ex CCC. Senatoribus, ad septem tantúm que eo confecto praelio esse redactum. Sadolet. Epist. l 7. Accolitus Sadoleto. Vide Epist. Oecolamp▪ & Zuing. lib. 4. pag. 211.

As Germany admired her Luther, so Helvetia her Zuinglius.

He was skilfull in the Greek and Hebrew Tongues, though hard to be go… at that time, using the best Professours: he had a great memory, being able to repeat Valerius Maximus and St Paul by heart, whose Epistles he had copied out. He frequently disputed with both. Papists and Catabaptists, whereof Franciscus Lambertus then a minorite Fryer being one, was (as he thankfully acknowledged) hereby reclaimed, and became afterwards a great Light in the Church.

Stando confecit omnia sua studia, certas eis vendican… horas, quas etiam non emisit nisi seriis coactus. A summo mane ad horam decimam lectioni, interpretationi, doctrinae, Osvaldus Myconius De vita & obitu Zuinglii. Vide plura ibid.scriptioni dabat operam, prout temporis & rerum postulabat ratio. Post prandium audiebat vel narrantes, vel consilia rogitantes, aut confabulabatur, aut deam bulabat cum amicis, usque ad horam secundam, hinc etiam reditus ad labores. Post Coenam ubi paulisper deambulasset, fere literis scribendis vocabat, interdum ad mediam usque noctem nihil agens aliud.

The Tigurins being compelled to warre against their enemies, Zuinglius was slain in the battel.

It is the manner of Zurick, that when they go forth in warfare, the chief Minister of their Church goeth with them. Zuinglius also of himself being a man of a stout and bold courage, considering that if he should tarry at home, and they should go by the worse, what displeasure he should sustain, as one that in his Sermons would encourage, and himself faint, when any danger was; would needs take such part as others.

Sir Thomas More in his Preface to the Confutation of Tyndals Answer, hath this bitter passage, Zuinglius that first brought into Switzerland that abominable Heresie against the blessed Sacrament of the Altar, was by the hand of God this year slain in plain battel against the Catholiques, with many a thousand of his wretched Sect, being in number to the Catholiques three against one, and as proudly, and with his malicious purpose invading them, as ever did the Egyptians pursue the children of Israel.

His Works are published in four Tomes, mentioned by Boissard,

After his body was cut first in four peeces, and then consumed with fire, three dayes after his death his friends came to see whether any part of him was remaining, where they found his heart in the ashes whole and unburned.

FINIS.