Reader
Treatise of Religion and Learning · Edward Leigh

Treatise of Religion and Learning, Book 6

THE SIXTH BOOK. Of such as were Famous for ZEAL IN THE True RELIGION, Or in any Kinde of Learning.

CHAP. 1.

COrnelius Tacitus. Maximus prudentiae magister, Baud. Orat. In Plin. Pan. Anno Aerae Christi 99. A Tiberio usque ad Nervam unjus seculi res gestas conscripsit, omnia maxima, mediocria, minima studiosè persecutus est. Germanorum mores, instituta, ritus tanta diligentia perscripsit, ut …mi Tacito suam antiquitatem Germani acceptam ferant. Est autem Oratio Taciti mirum in modum arguta & prudentiae plena; Budaeus acerbè Tacitum scriptorem omnium sceleratissimum appellavit quod nonnihil adversus Christianos scripsit quae ratio fecit, opinor, ut eum Tertullianus mendacissimum, Orosius adulatorem appellaret. Bod Meth. Hist. c. 4. Acumen contractae dictionis & subiti quidam ictus sententiarum, in quibus plus intelligendum plerunque quam legendum sit. Strad. prolus. l. 2. Hist. parte 2da. Quis illo verius narrat, aut brevius? quis narrando magis docet, in moribus quid est, quod non tangat? in affectibus quid non reveler? mirabilis omnino scriptor, & qui serio hoc ipsum agit, quod non agit. Nec enim Historia solum est, sed velut hortus & seminarium praeceptorum. Lips. not ad 1. lib. Polit. C. Cornelius Tacitus (cui perperam Publio praenomen in plerisque editionibus) ad Trajani potissimum tempora pertinet. Dictio Taciti floridior uberiorque in Historiarum est libris; pressior sicciorque in Annalibus: Interim gravis utrobique & diserta. Voss. de Histor. Lat. l. 1. c. 30.& sincerus humanarum actionum arbiter.

He hath a singular style both in respect of his words, and the contexture and form of them.

Philippus Beroaldus Tacitum typis excusum primus Orbi dedit. Chifletii Anastasis Childerici Reg. c. 19.

His History and Annals are translated into English by Sr Henry Savill.

Some preferre his History before his Annals.

Tadaeus *Cujus tanta fuit nominis celebritas, ut ad curam extra urbem vo. catus, non vilius, quam aureorum L. mercede in singulos dies perigrinateur. Volat. Comment. Vrban. lib. 21., seu Thadaeus, Florentinus.

He taught Physick at Bononia amplissimo honorario, and with such an opinion of all men, that he was extolled in those times for a second Galen.

His Works are mentioned by Castellanus de vitis Medicorum.

Audomarus Talaeus, Professour of Eloquence at Paris.

There are his

Rhetorica.

Praefatione Epistolae & Orationes ejusdem praelect. in Cic. Porphyr. & Arist.

Talmud.Talmud est opus doctrinale, sive corpus doctrinae magnum, à variis ac doctissimis quibusque Rabbinis compilatum, multiplicem omnium scientiarum doctrinam continens, & potissimum Jus civile ac Canonicum Judaeorum plenissimè ac persectissimè proponens, ut secundum illud universa gens & Synagoga Israelitica optimè felicitérque vivat. Quia verò Lex Mosis per se (ut volunt) obscura & imperfecta, in Talmud dilucidè & perfectè explicatur; ideo etiam augusto legis nomine ab ipsis indigitatum est. Buxt. Recens. Oper. Talmud. Vide plura ibid. Duplex est Talmud Hierosolymitanum & Babylonicum: è quibus illud impuriore, hoc puriore stilo est compositum. Talmud Hierosolymitanum pro Judaeis in terra Israelis, Babylonicum pro Judaeis in Babylonia & alibi exterarum terrarum viventibus fuit consutum. Hierosolymitani ergò minor usus fuit, postquam Judaei ferè extra terram sanctam degerunt. Alsted. Eucyclop. l. 32. c. 10. Talmud Babylonicum dividitur in Misua tanquam textum authenticum, & in Gemara seu Commentarium. Anno Christi 500. Talmud istud Babylonicum fuit obsignatum. Id. ib. Mischna Thalmudis Babylonii pars est potior, & antiquior, & à Rabbi Jebuda ex doctioribus Rabbinis paullo ante annum Christi ducentesimum constructa est: Gemara est altera Talmudis pars; quâ ea, quae difficilia sunt in libro Mischnoioth, deciduntur. Haec congesta est ex sequentium Rabbinorum Commentariis, ac demum absoluta circa annum Christi quingentesimum. Vossius De Arte Grammatica. l. 1. c. 31. Anno 505. absolutum est Talmud Babylonicum nempe ea pars, quam appellant Gemara, 100. circiter annis post Talmud Hierosolymitanum. Geneb. Chron. l. 3. Novum est quod molior ostendere nempe cognitionem Talmudis, Thalmudicorumque scriptorum ad N. T. illustrationem insignem lucem adferre. …oc. Praefat. ad Tit. Talmud.

As if you should say Doctrinale, in which the Jews have made as it were their Canon Law, and their Divinity out of the sentences and examples of their ancient Doctors, after the same manner that Peter Lombard the book of Sentences, and Gratian the Decrees among the Papists. That work was first begun as the Jews themselves, Masius, Genebrard and Petrus Galatinus have recorded, within two hundred years from the Nativity of Christ, although it was long after finished, at least the Babylonian Talmud, for the Talmud of Jerusalem was sooner published. See Buxtorfs Bibliotheca concerning the Editions of these two Talmuds.

There are two parts of the Talmud, the Mischna containing the Text of the Talmudical Law. This came out about the year of Christ 150. This was read, explained and disputed in the Academies of Jerusalem and Babylon. Those disputations and the decisions of them were called Gemara. So of the Mischna and Gemara came the Jerusalem Talmud Anno Christi 230. But the Babylonish Talmud more perfect and copious, finished about the year of Christ 500.

L'Empereur hath written a Book, which he entitleth Clavis Talmudica.

Vide Seldenum De Jure Naturali & Gentium, l. 1. c. 2. p. 34, 35.

Vir scriptis in vulgus editis celeberrimus. Boxhor. Theat. Holland.Ruardus Tapperus.

Charles the fifth Emperour, and Philip the King of Spain, sometimes the Pope himself required his pains and industry.

There are his

Opera Theologica.

Jo. Tarnovius.

A learned Lutheran, as his Exercitationes Biblicae, and Commentaries on the small Prophets shew.

Paulus Tarnovius, he hath written well on John.

Legum Doctor & Jurisperitus tota Italia celeberrimus. Publice magno auditorum conventu per triginta ferè annos docuit. Papia Ferraria, & Bononia: Ejus enim tanta fuit per totam Italiam autoritas; ut quicunque illum docentem non audiverat, vix inter doctos numerari posset. Boissardi Icones, & Boxhorn. Monum. Illust. & Vir. Elog. Scripta reliquit nonnulla, quae in hodiernum usque diem à Jurisperitis magno cum fructu leguntur: inter quae primum locum obtinent. In sexto dec…etalium liber unus In Cleusenti…is liber unus. In Codice lib. 9. Lege de eo Trithemium. Boissard. ubi supra.Alex. Tartagnus, a learned Italian Lawyer.

Tatianus Alexandrinus, Anno Dom. 180.Antiquissimus Author Tatianus Justini Martyris discipulus vir praestantis ingenii & singularis doctrinae, ex quatuor Evangelistarum narrationibus, unum contextum Historiae, certo quodam ordine digestum, collegit. Montac. Antidiat.

There is his

Oratio contra Gentes.

Harmonia Evang.

Fridericus Taubmanus, a learned and pious man.Anno Christ. 1565. Praecessit obitum ejus signum quoddam non contemnendum, aut silentio involvendum. Visus est sibi videre propè lectum suum arcam oblongam, & in ea virum sibi similem jacentem. Cumque initio deceptionem visus, aut inanem imaginationem putaret, elevato capite illud attentius adspexit: atque rem sese non aliter habere deprehendit. Quo viso tantum abest ut exterritus fuerit: ut hilariter aliis referret, & praemonitionem divinam agnosceret. Cui eventus etiam nimis vere respondit. Melch. Ad. in ejus vita.

There are his

Schediasmata Poetica.

Melodaesia, sive Epulum Musaeum.

Commentariolus posthumus in Moretum incerti authoris.

His Commentary on Plautus and Virgil.

Joh. Taulerus, a Preacher of Argentine in Germany, Anno 1350. He taught openly against all mens merits, and against Invocation of Saints,Concionator Germanus, floruit ante annos 200. Docuit de gratuita Justificatione satis recté. Illyr. Catal. Test. Verit. lib. 18. and preached sincerely of our free Justification by grace.

Francis Taylor, A learned Linguist, and worthy Divine of the Assembly at Westminster. Scripsi omnia paulo acrius ac acerbius (contra quam collega meus Taylor voluerat) plenus indignatione, & juvenili calore, nondum vigesimum octavum aetatis annum tunc egressus. Bootii Praefat. ad Animadvers. Sac.He and Dr Boot wrote

Examen Praefationis Morini.

In Biblia Graeca de Textus Ebraici corruptione, & Graeci authoritate.

He hath put out other Works himself.

Tractatus de Patribus Rabbi Nathan.

Pirke Aboth, Capitula Patrum, and other Works.

Dr Thomas Taylor, a solid and judicious Divine.

There are divers usefull Treatises of his published,

A Comment on Titus, the twelfth Chapter of the Revelat.

A Book in Folio containing divers Tracts.

And other Treatises, mentioned in the late Catalogue of Divinity-Books.

Sir William Temple, a learned Gentleman, and great Ramist.

There is his

Analysis Logica 30 Psalmorum.

Scholia upon Ramus his Logick.

And other Works.

Jo. Temporarius, a miracle in nature, if that be true which is reported of him.Anno 1446. obiit Johannes de tempore, Caroli M. armiger, annos 361 natus, ut Fasciculus temporum & caeteri testantur. Pezel. Mellif. Hist. part 3. Natus annos trecentos & sexaginta unum tandem omnibus rebus per toram Europam Commutatis, anno Christi millesimo centesimo quadragesimo sexto moritur, ita ut Deus Patriarcharum diuturnam vitam in hoc Johanne, ultimo seculo, nobis representarit. Pantaleon de viris Illustribus Germaniae part. 2. Quidam Joannes a temporibus vel à Stampis fertur vixisse annos 361. à tempore Caroli Magni, cujus ipse erat armiger, usque ad Ludovicum Juniorem. Geneb. Chron. lib. 4. He was made Knight by Charles the Great in the fifteenth year of his Age.

He hath written Chron. demonstrat.

Publius Terentius.Ante Christum natum. 163.

Terence.

Erasmus somewhere saith thus of him, Plus est exacti judicii in una Terentianâ Comaediâ, (absit Nemesis dicto) quam in Plautinis omnibus.

Tully ad Atticum quotes Terence to justifie his own Latine,

Tertullian. He was born in Carthage a famous Town in Africa, Anno Dom. 200.He and Cyprian and Arnobius were Africans. Patria Carthaginiensis, nobilitate insignis, varia doctrina instructissimus. Calvis. Chron. Solertissimus omnium doctrinarum scrutator. Impietatis omnis rigidissimus Censor. Montac. Orig. Eccles. pag. 1. Inter Latinos Theologos multo omnium Theologus, quanquam & ipse Philosophiae cum primis callens. Eras. Epist. l. 28. Epist. 8. Praeterquam quod pietatem spirant orthodoxa ejus scripta, utriusque linguae Graecae & Latinae tuit peritissimus: plurimum valuit in docendo: disputandi, dicendi, scribendi copia & gravitate maxima fuit praeditus: quod plerique ejus libri, ac doctissimi illi quinque quo, contra Marcionem scripsit, & Apologeticus testantur. Illyr. Catal. Test. Verit. lib. 3. Auctor antiquitate celebris, auctoritate gravi…, sermonis proprietate purissimus, & sententiarum nervis instructissimus. Jun. Epist. ad Not. in lib. Tertull. De Pallio. Scripsit juvenis sub Severo opusculum de Pallio primitias operum suorum, Scholastico Afrorum Charactere, quem postea à reliquis suis scriptis abdicavit. Liber ad Scapulum sub Heligobalo scriptus. Scalig Animadvers. & in Euseb. Vide Vincent. Lir. advers. Haeres. cap. 24. August. De Haeres. pag. 252, 253, 254.

The ancientest of the Latine Fathers.

He was expert both in Greek and Latine, was a great Philosopher, Lawyer, would dispute well, was eloquent in writing.

When the Christians were vexed with wrongs, and falsly accused of the Gentiles, Tertullian taking their cause in hand, defendeth them against their persecutors, and their slanderous accusations.

Cyprian Bishop of Carthage so esteemed his writings, that he read somewhat in them every day, and called him his Master, he would say to his servant, Da Magistrum, that is, Tertullian.

Jerom also commends him much in his Apologeticall Book against the Gentiles.

Some much commend his Apology, Heraldus and others have commented on that.

Others his Book De pallio, Junius and Salmasius have written upon that.

Libellus mole exiguus, sed dignitate grandis, ut qui maximé. Jun. in Epist. ad Not. in Tertul. lib. de Pallio.

He was a Montanist, and a Millenary.

Scis quam durus fit & asper sermo Tertulliani: Certe stridet magis, quam loquitur. Calv. Epist. N.S. p. 373. See in Minutius Foelix.

Tertullianus perturbatissime loquitur ut Afer. Ludov. Viv. de trad. discip. l. 3.

Testamentum Novum.

There is Testamentum Graecum cum not is Stephani, Scaligeri, Casauboni.

Testamentum Graecum Latinum interpret. Bezae.

Testamentum Novum opera Eliae Hutteri 12 Linguis.

Testamentum Novum Arabice, ex Editione Thomae Erpenii.

Testamentum Novum Syriacè sed Charactere Hebr. cum interpret. Imman. Tremellii

Testamentum Novum Graecè ex editione Rob. Stephani.

Testamentum Novum Germanicè per Mart. Lutherum.

Testamentum Novum Anglicè cum notis Rhemensibvs.

CHAP. II.

JO. Ravisius Textor was born at Nevers in France.

A certain Frenchman called Textor writeth a Book which he named Officina, Tulit haec u…bs Joannem R…visum Textorent congesto Epitherorum Latinorum thesauro celeberrimum. Jodoc. Sincer. Itiner. Gal.wherein he weaveth up many broken ended matters, and sets out much riff raff pelsery, trumpery, baggage and beggery ware, clampard up of one that would seem to be fitter for a shop indeed, then to write a Book. Aschams Toxophilus, pag. 26.

Themistius a wise man and great Philosopher.

All his Works are in one Volume.Quem ob summam in Philosophiâ scientiam. Praeturae dignitate & infignibus decoravit Constantius Imperator, ut ex ipsius lege liquet. Cod. Theod. Leg 12. De Praet. Crakanth. De Provid.

Themistocles. Plutark writes his Life.Magnum siquidem viri, & ad Oratoris decora natum ingenium, quem p…ima velut surgentis lux eloquentiae mirificum spondebat Oratorem. Nam & puer, eo tempore, quo alii inter prolectantis aetatulae blanditias lasciviunt, jam tota mente forum, & accusationes, defensionesque sociorum cogitabat. Caussini Eloquent Sac. & Human. Paralel. l. 1. c. 13.

Theocritus, a famous Greek Poet.Sub Lagide & Ptolomaeo Philadelpho, qui patri successit Olymp. CXXIII. Anno IV. viguit Theocritus Syracusanus. Vossius De Poetis Graecis. cap. 8.

There are his

Idyllia & Epigrammata.

Theodoret Bishop of Cyrus in Syria, Anno Dom. 430.

He propounded Chrysostom as his worthy patern, in forming his style of writing,Cyri Episcopus, vir sui saeculi eruditissimus. Dallaeus. Interfuit Concilio Ephesino primo, An. Dom. 431. & in Concilio Chalcedonensi an. Dom. 451. Forb. Instruct Ingenio excellentissimo, & ad omnis generis disciplinas percipiendas capacissimo fuit. Illyr. Cat. Test. Verit. Cujus extant scripta Historica & Theologica. Inter cae…era autem opus eruditum, varium ac ferè contextum de testimoniis veterum Graecorum autorum quorum libri jampridem temporis injuria perietunt. Libri videlicet duodecim de Graecorum affectum sive de Idolomania Graecorum & gentium, quas ferit & jugulat proprio ense, & suis telis conficit. Neand. Geog. part. 2. and by this means he proved so fluent and eloquent, full of grace and learning in his Works. The Lives of the Primit. Fathers.

He hath written part of the Ecclesiastical History, and other Works.

Theodotio Ponticus. He hath turned the Old Testament into Greek.Sub Imperatore Commodo, circa annum 180, postquam Circumcisus esset, Hebraeorum linguam edoctus, vertit & ipse sacras literas, sic ut cum LXX. plurimum conveniret, interque veteres ac novos medius incederet. Voss. De Arte Gram. l. 1. c. 31.

Theon, a great Mathematician.

He hath written in Greek upon Aratus, Euclide, Ptolomy. Fuit ille Mathematicis arribus instructissimus; ut ex Commentariis in Almagestum apparet. Savil. Lect. in Euclid.Exercitationes Rhetoricae, Gr. Lat.

Theophanes.Florebat & Historiam suam scribebat, sub initium novi seculi annis centum & triginta elapsis, post celebratam sextam Synodum Oecumenicam: & annis 24. post Synodum illam Nicaenam, quam septimam Oecumenicam vocant. Forbes. Instruct. Histor. Theol. l. 5. c. 17.

There are his

Hymus in Deiparam.

Oratio Gr. & Lat. ante exaltationem crucis.

Cujus extant libri tres valde eruditi & muniti multis veterum testimoniis, quibus acerrimè pugnat contra gentes, ut suo illos gladio feriat & jugulet. Neand. Geog. parte 2d•.Theophilus Antiochenus, Anno Dom. 170.

He hath written upon the four Gospels.

Against the calumniators of the Christian Religion.

Philippus Theophrastus *In Theophrasto tam est eloquendi nitor ille divinus, ut ex eo nomen quoque traxisse dicatur. Quintil. Instit. Orat l. 10. c. 1. Fuit ille politissimi elegantissimi & amaenissimi ingenii vir. Tullius delicias suas eum appelliravit. Casaub. ad Theoph. Charact. Proleg. Nascitur Theophrastus Anno Christi 1493. ejus Epicaedion. Conditur hic Philippus Theophrastus insignis medicinae Doctor, qui dira illa vulnera, lepram, podagram, hydropisin, aliaque innumerabilia corporis contagia mirifica arte sustulit. Neand. Geog. part. 1. Vide plura ibid.. He was so called from his divine speaking, before he was called Tyrtamus. He is the only Greek Writer of Characters.

Arte an sorte datum Theophrasti sit tibi nomen;

Nescio: divino nomen ab eloquio.

Steph. Paschas. Icon.

He was one of Aristotles own Disciples, and succeeded him in his School: much commended by him: an excellent Philosopher certainly by those Works of h… (not the twentieth part of what he had written) that remain to this day. Dr Casaub. of Enthus. c. 3.

In D. Chrysostomi lectione diu mu…tum que ve…satus redegit in breve & apartum c…mpendium juxta historicam intelligentiam, quicquid admirabilis ille pater ex aureo suo ore velut ex abunda…issimo foure in exponendi… …cripturis sanctis effuderat, praetermissis locis communibus, in quibus ille plenis eloquentiae v…l…s exc…rere consuevit. Sixt. Senens. Biblioth. …anct. l. 4. Spiritum sanctum procedere à Filio tanquam principio & … hypostasens Spiritus …ancti, neg…t Theophylactus in cap. 3. Evang. Joan. Ab illo tempo…e ma…sit diss…rsio in…i G…ae…os Theophylacti sententiam sequentes, & Latinos omnesque occidentales verae antiq …um Patrum doctrinae adhaerentes; p…aeeunte ipsa divina Scriptura, eodem illo loco Evangelii Joannis c. 15. v. 26. & c. 16.13.14, 15. Forbes. Instruct Hi…tor. Theol. l. 1. c. 6.Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Th…ophylact Archbishop of Bulgaria, Anno Dom. 930. Calvis. 912. Helv.

O…ers say 1070, 1071. saith Baronius.

He is the Epitomator of Chrysostom.

Andrew Thevet, An…re…s Thevetus in sua Geographia eruditissi… & luculentissima Gall…ae sc…ipta. Neand. Geog. part. 1. Homo nullarum literarum, nu…lius doctrinae, nullius judicii, denique ne communis quidem sensus satis particeps, qui per varias orbis utriusque pa…re… ci…comia…us, ac deinde historias scribere aggressus, multis etiam eruditis viris imposuit. Casaub. Praefat. ad Scalig. O…usc.the King of Fra…es Cosmographer. He hath written an universal Cosmography in French in two Tomes in Royal-paper, it came forth Anno 1575. in which he doth not only rehearse what he learned from the books of others but wh…t he himself had seen by travelling almost over the world, and by viewing all the Seas. So that some think, there is nothing more learned, and more orderly disposed, published in that kinde. Thuanus and Casaubone slight him.

He hath written also

Les Vies d…s hommes illustres, the Lives of illustrious men in French, in a great Folio, with their Pourtraicts.

Suae aetatis historiam summo ju…ic…o & fide sine odio & gratia, ad Dei gloriam & publicam utilitatem, prudentissimè conscripsit: opus & styli elegantiâ, & gravissimarum rerum cop…â ac ma estate cum quibusvis sive veterum sive recentium in eo penere scriptis conferendum. Lansii Orat. pro Gal…ia. Histo…ias meas ad Dei g…oriam & publicam utilitatem sine odio gratia, Deum ipsum testor & homines, conscripsi: Jacobi Augusti Thuani Testamentum. Inter multa quae in re admi…atura est posteritas, ego illud unice ob…upesco, unde tibi modò in fori arce, modò in summa republica versanti otium, unde vis indefessa animi, ut re… tot ac tantas aut scribendas cognosceres aut cognitas scriberes. Grot Epist. 16. Jac. Aug. Thuano. Orbis totius Historiam ita complexus es, ut talem nemo vel ab otiosissimo homine unquam expectaverit: tanta rerum copia, tantu verborum nitor. Id. Epist. 11. Quem ego vitum divinitus datum censeo saeculo isti in exemplum pictatis, integritatis, probitatis. Casaub. Epist. Append. Vir immortali laude dignus & Historicae veritatis lumen Montac. Antidiat. Vi… non minus eruditione quam officii dignitate nobilis, & si quis alius, veri studiosus. Morton. Cau…a Regia. c. 3. De praeclarissimo Historiarum monumento quod saeculo impuralti, valde omnes boni te amant, ego aliter quam silendo pronunciare non possum, omnia etiam infra dignitatem verba erunt. Cum caetera tacitus admiror tum inprimis dignam summo senatore fidem, veritatem, libertatem. Baudius Cent. 1. Epist. Epist. 86. Jacobo Augusto Thuano.Herbert Thorndike, a learned Divine. His Works are commonly known.

Jac…bus Augustus Thuanus, a most faithfull Historian, and the chief of those of this last Age. President of the Parliament at Paris.

He writes a History of things done throughout the whole world from the year of Christ incarnate 1545, even to the year 1608, in a most elegant style▪

Incomparable Mounsieur De Thou. who is a glory to the Romish Synagogue it self, and whose History the most exact and excellent that ever was written by a humane pen, ought alwayes to be dear to the Christian world. Sir Simonds D' Ewes his Primitive practice for preserving Truth. Sect. 16.

His History and other Works are in four Volumes in Folio.

Thucidides. Historicorum omnium qui in Graecia floruerunt longè clarissimus. He was above 400 years before Christ. Qui res nec multas, nec magnas nimis scripsit, sed palmam fortasse praecipuit omnibus qui multas & magna…. El…cutione tota gravis & brevis, densus sententiis, sanus judiciis: occul…è ubique instruens, actiones vitamque derigens, orationibus & excursibus poene divinus. Quem quo saepius legas, plus auferas: & nunquam tamen dimitrit te sine liti. Lips. Not. ad 1. Lib. Polit. Vir ingentis Spiritus & regiae planè eloquentiae. Quippe Regum soboles erat, non minus genere sublimis, quam dictione. Demosthenes certè sua manu octies dicitur ejus Historiam descripsisse. Caussin. Eloq. Sac. & Human. Paralel l. 1. c. 16. In Thucidide, quem prae caeteris veracem existimavit an…iqui…as, plurima sunt valde digna Historico; quippe cui etiam tria prudentiae genera tributa sunt, civilis, bellicae, histo…icae. Demosthenes eum tanti fecit, & ex illo se tantum proficere putavit, ut ideo illum descripserit octies, quemadmodum tradidit. Lucianus. Cicero tanquam prudentem rerum explicatorem commendat. Possev. Biblioth. Select. Tom. 2. l. 16. c. 7. Carolus V. Caesar potentissimus ille heros, in Castris Thucydidem, in Gallicam linguam à Claudio Massiliensi Episcopo, conversum, semper secum habu…t, & hunc autorem assidue magna cum voluptate legit, cumque suis intimis Consiliariis, Silvagio, Mercurino & G…anuelo commendavit, atque ex iis quaerere solitus fuit, quid legissent, & quae ipse observasler, cum illis contulit. Camerar Hor. Subcisiv. cent. 3. c. 67.Naudaeus De Studo militari. l. 1.

A most famous Historian, both for his eloquence and faithfulnesse.

The beginning, continuance and end of the Peloponnesian warre is most exactly described by Thucidides an Athenian Gentleman, the Penner thereof, who flourished in that time, and saw the warre with his eyes, from the beginning to the end; yea was a chief Captain therein, a Writer for certain truth of History, and perfect reckoning of time most excellent, and of such account in the Ages following, that even the best followed him, and gave credit to him. Demosthenes the famous Oratour of Athens, took pains to copy out his Books eight times with his own hand, as Lucian reporteth. Livelies Chronology of the Persian Monarchy.

Multum fidei, si quis alius scriptor hic meretur. Nam & egregium veritatis in eo studium elucet, & illa scripsit, quibus interfuit. Voss. De Hist. Graec. l. 1. c. 4. Vide plura ibid.

Tibullus, a most elegant Poet.Eques Romanus, Elegiarum Poeta nobilissimus Romae natus est, A Hircio, & L. Pansa Coss Lil. Gyrald. De Poet. Histor. Dial. 4. Antonio Mureto Tibullus cultissimus & politissimus Poeta plurimum debet, cujus ille multa incurabilia propè vulnera Paeonia Chironiaque manu sanavit. Turneb Advers. l. 29. c. 30.

Daniel Tilenus, a learned man, but inconstant,Vir quidem doctus, sed levissimus & desultoriae fidei Theologus, & qui tandem à nobis ad Arminianos trāsfuga defecit. he fell off from us to Arminianism.

He hath written Notes and Observations upon Bellarmines Disputation, De Christo Capite. And on his Book De Summo Pontifice, and his Book De verbo Dei.

Parenaesis ad Scotos.

Amica collatio Tileni & Cameronis, de Gratia & voluntatis humanae concursu. Disput. de Antichristo.

Consideratio sent. Jac. Arminii de Praedestinat. gratia Dei, & Libero Arbitrio.

Syntagma Disputationum in Academia Sedanensi.

Andreas Tiraquellus. He is styled by Conradus Ritterhusius, Varro ille Gallicus.Cum vario litterarum genere excultus, tum celeberrimus nostra aetate Jurisconsultus. Thuan. Hist. Tom. 1. lib. 21.

He hath written well upon Alexander ab Alexandro his Book Genialium dierum, what Alexander hath written briefly and without mention of Authours, he hath illustrated with his Commentary, and shewed to whom he was beholding for what he had.

Jacobus Tirinus, a learned Jesuite, he hath commented on all the Scripture.Natione Belga, patria Antuerpiensis, natus anno salu…is M.D.LXXX. edidit Commentarium in totam Scripturam sacram veteris ac Novi Testamenti, Tomis III. Opus est calculis Chronologiae diligentissimè subductis, & variarum materiarum accuratis indicibus illustratum. Biblioth Script. Societ. Jesu A Philippo Alegambe Edita.

CHAP. III.

FR. Toletus, a learned Cardinal and Jesuite.

Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalis, Natione Hispanus, patria Cordubensis, vir suit doctissimus, & cum aliis, tum verò Philosophicis ac Theologicis Literis ornatissimus. Natus est anno M D.XXXII. & Salmanticam à primis annis cupiditate litterarum profectus, Dominicum Sotum habuit inter caeteros Doctorem, qui Toletum propter ingenii excellentiam, Prodigium appeliare consueverat. A Pio Quinto Pontifice maximo accersitus est, ut in sacro Palatio Conciona, toris munus obiret, quod tanta cum laude praestitir, ut per totos 24 annos apud …ium ipsum Quintum, Gregorium XIII. Sixtum Quintum, reliquosque succedentes Pontifices, maximo Cardinalium, Praelatorum, Oratorum & clarissimorum virorum concurtu verba fecerit, & auditorum animos in admirationem adduxerit, non tam verborum elegantiâ, quam sententiarum gravitate, reconditae doctrinae excellentia, ordinis dispositione, ingenii perspicuitate ac magnitudine. Saepè auditus est dicere: malle se pauperem in Collegio, quam in apparatissimo, quod Pontifex attribucrat, palatio degere. Biblioth. Script. …ociet. Jes. A Philippo Alegambe Edita. Vir caeteris honestior & dignitate praecipuus ac praecellens doctrina, omnique inter Jesuitas exceptione major. Scripsit librum De instructione Sacerdotum cui praefixa est approbatio plurimorum doctorum continentem capita Jesuiticae doctrinae. Molin. De Monarch. Temp. Pon…if. Rom c 4. Multa Toletus scripta edidit, multos in sacras literas eximios Commentarios conscripsit; in quibus nullum, quod sciam, doctrinae Hildebrandicae vestigium, nisi fortè leviter impressum apparet. Is. Casaub. ad Front. Duc. Epist. p 38. & 39. Vide plura ibid. Vide Thuan. Hist. Tom. 5. l. 1.17. part. 1.Beza much commended his Commentary on John to Casaubone, as Casaubone relates in his Epistle to Fronto Ducaeus, and deservedly saith he, Nam in ejus scriptis quae legi, cum excellente rerum Philosophicarum & Theologicarum notitia, par erat modestia; quae judicio meo tum in alio quovis scriptore, tum in Theologo potissimum, laus est vel praecipua.

He hath commented also upon Luke, on the Epistle to the Romans.

And put out several other Works.

Cardinal D' Ossat in the second Book of his French Letters saith, When he perceived himself near death, he sent to the Pope then to desire his holy Benediction, as it is the custom of people of quality when they finde themselves in such extremity: and his Holinesse (saith he) without an example of the like in our time, went from his lodging to give it him in person, and stayed with him about half an hour, comforting him, and weeping bitterly, and in the end taking his leave of him, he kissed him in the forehead, and after his death, caused him to be buried with great and publick solemnity.

De sua patria concivibusque eruditis adeo benè meritus. Gassend. De vita Peiresk. l. 4. Cujus nunc studiis & diligenti calamo Patavii gloria, quae multum quidem occumbente Pignorio obscurata fuerat, augustior reflorescit. Naudaeus De Studio militari. l. 2.Jacobus Philippus Thomasinus.

There are his

Elogia virorum doctorum Italiae.

And Laurentii Pignorii Bibliotheca & Musaeum.

Georgius Tompsonus.

George Thompson.

Vir egregie doctus gente Scoto-britannus mihique obtulit recens à se Londini editum libellum. Opus est sane non ineruditum, & quod arguat scriptorem multae lectionis: nisi quod supra modum modestiae effervescit, quo nomine etiam serio reprehensus est ab Heroe Scaligero. Baud. Epist. Cent. 2. Ep. 56. Vide etiam Epist. 91.

That Book is his Vindex veritatis adversus Justum Lipsium.

He hath put out another Work, entituled, La Chasse de la Beste Romaine.

Cuthbert Tonstall Bishop of Durham, Juris utriusque professor erat. De quo Moros in Epistola quadam ad Erasmum. Tonstallo (inquit) ut nemo est omnibus bonis literis instructior, nemo vita moribusque; severior, ita nemo est usquam in convictu jucundior. Baleus De Script. Britan. Cent. 9.famous in those times for Learning and integrity of life.

He hath written

De veritate Corporis & Sanguinis Domini in Eucharistia.

De arte supputandi.Praeclara fere omnium hujus aevi hominum ingenia, in eo, tum soluta oratione, tum versibus, celebrando efferendoque, magna cum laude, versata esse dicuntur. Jani Nicii Erythraei Pinacotheca.

In Ethica Aristotelis Synopsis.

Torquatus Tassus, a learned Poet.

Aug. Torniellus, a learned and diligent Italian Historian.Ille aemulus industriae Baronianae Mont. Apparat. 9.

There are his

Annales sacri ab orbe condito ad Christi passionem in 2 Tomes.

Levinus Torrentius.

Episcoporum superioris seculi doctissimus. Meibomii Maecenas c. 12.

He hath published a learned Commentary upon Suetonius his Caesars, Vir sacrâ liberalique doctrina ad miraculum usque excultus fuit, ac lyrici carminis post Horatium, vel ipsorum Italorum judicio, princeps habendus. Hist…iam Rom mirisicè illustravit, & Commentarium eruditum in Suetonii Caesares it…rum evulgavit. Horatium quoque insigni ac copioso Commentario ab ipso illustrarum Andreas Schottus post mortem edidit. Sand. De Gandav. erudit. Claris. lib. 2.upon Horace, a work De bello Turcico.

He was a great Poet, Efferant Bembos, Pontanos, Flaminios Itali, attollant caeteri suos. Nos Torrentium, vel ipsorum Italorum judicio, Lyrici carminis post Horatium principem laudemus, qui perennis perpetuique torrentis instar, sacra carmina ad extremam usque aetatem mira ubertate profudit. Aub. Mir. Elog. Belg.

Joannes *Vir pro iis temporibus bene doctus. Is est, cui Laurentius Valla elegantiarum libros dicavit. Voss. De vitiis Sermonis. cap. 18. lib. 1.Tortellius.

He hath written

De Orthographia.

Dan. *Praeter studium pietatis, quod in eo eximium fuit, morum conspecta singularis sanctitas, egregia vitae integritas, mira judicii dexteritas: ingenium praestans: memoria, qualis multis non contigit: sermonis facundia tanta, ut inconcionando pares paucos habuerit. Melchior. Adam in ejus vita. Vide plura ibid.Tossanus.

He hath written upon Jeremies Lamentations, divers parts of the New Testament, and several other Works.

Synopsis de Patribus quo tempore vixerint, quantum eis deferendum, qua cautione legendi.

Paul Tossanus.

He hath written

Index in S. Biblia part. 2.

De vita & morte Joh. Buxtorfii.

Georgius Trapezuntius.

He was born in Crete, but took his name from Trapezunte a City in Cappadocia, Anno Aerae Christi 1440. Is Graecorum ferè primus Romae eo tum seculo renascentibus literis, qui Graeca feliciore stylo in Latinum verterit existimatus est, uti liquidissimè constat ex Aristotelis, sacrisque Eusebii Caesariensis operibus, & ex Rhetoricis praeceptis. Hermogenis Paul. Jov. Elog. Doct. Vir. De quo quidam memoriae tradiderunt, extremo senio pressum, & morbo gravi detentum, postquam ad valetudinem redivisset, literar…m omnium fuisse oblitum, neque legere auc scribere potuisse, quod ex dolore illi evenisse ferunt; propterea quòd ejus opera Pontifici maximo oblata, centum ducatis tantùm compensata fuissent. Boissardi Icones. Vide Geneb. Chron. ad an. 1431. & Seth. Calvis. ad an 1486. Quem ego senem puer docentem audivi. In extrema senecture oblitus erat omnino literarum, solusque urbem baculo nixus incedere malebat. Volat. Comment. Vrban. l. 21.because his Fathers stock came from thence, a most learned Interpreter of the Greek and Latine Tongue.

He died very old at Rome, Et literarum penitus oblitus.

His Works are mentioned by Boissard.

Walter Travers, a learned and pious Divine.

There are his

Vindiciae Anglicanae Ecclesiae, or, A Justification of the Religion now professed in England.

His Answer to a supplicatory Epistle of G. T. for the pretended Catholicks, written to the Right Honourable Lords of her Majesties Privy-Councel.

Lucas Trelcatius. He was Francis Junius his Colleague, and had one sonne of his own name.Obiit Anno Dom. 1607.

He was wont to call John Mercer and Peter Ramus, honoris causa his masters.

He was in England a long time and taught School.

There is his, Locorum Communium Sacr. Theol. Institut.

D. Francisci Junii Protestantis eximii, in translatione Bibliorum socius ac coadjutor, ex Judaeo naturali factus est Christianus Protestans, non fine Protestantium opera Laurent. Jesuit. Liberal.Immanuell Tremellius.

He hath put forth a Commentary on Hosea. A Chaldee and Syriack Grammer.

He professed Hebrew at Heidelberge, where he turned the Syriack Interpretation of the New Testament into Latine, and afterward with the help of Junius he translated all the Old Testament out of Hebrew into Latine, and illustra…d it with most learned Notes.

Jac. Triglandius. There are his

Dissertatio de civili & Ecclesiastica potestate.

Meditationes in opiniones variorum de voluntate Dei & gratia universali & de scientia media.

Abbas Spanheimensis floruit circa annum 1500. Habuit plurima certamina cum Monachis, describitque non rarò luculenter eorum scelera. Accusat sacerdotes in quadam Epistola, quod sint contemptores sacrarum literarum. In alia quaeritur graviter, quod non tam Christus quàm Aristoteles in suggestú praedicetur. Dicit non Philosophiam, multò minus fabulas sed Legem & Evangelium Ecclesiae Dei proponendum: sic & patres fecisse. Omnino fuit & purioris literaturae & syncerioris Theologiae, quàm multi ejus Coaetanei studiosior. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19.Jo. Trithemius, Anno Dom. 1462. Calv. Chron.

He was a subtil Philosopher, an ingenious Mathematician, a famous Poet, a compleat Historian, a very eloquent Oratour.

He was very skilfull in Magick, Michael Rothardus in his Crux Saulitica, p. 70. tels a notable Story of him. Vide Naudaeum de Studio militari. l. 1. p. 425, 426.

He hath written

De Scriptoribus Ecclesiasticis.

De viris illustribus ordinis S. Benedicti.

Epistolae familiares.

Opusc. quaedam Theologica.

And many other Works.

Mart. Trostius.

He hath put out

Novum Testamentum Syria Latinum.

Lexicon-Syriacum.

Adrianus Turnebus the King of France his Professour of Philosophy and Greek in Paris.Nunquam satis laudatus vir Adrianus Turnebus. Unicum Galliae nostrae atque adeo totius Europae ornamentum. Scalig. conjectan. in Varron. De Lingua Lat. Fuit cum aliquando ego, qui vix tam ex ephebis exieram, de hujusmodi politioribus literis, ut fit, cum Turnebo disputatem, & cùm in quibusdam ego illi non assentirer, ipse ultro mutavit sententiam, neque gravatus sit etiam scriptis suis haec testari. Quare nemo putet me nisi omnia magna & honorifica de tanto viro & sentire & loqui. Jos. Scalig. in Varron. de Re Rustica. Injuriam fecerunt manibus eruditissimi & maximi viri qui ejus abortiva quaedam in Varronem post mortem ejus ediderunt, quibus magis traduxerunt eum quam ejus nomen commendarunt. Nam quid opus erat ea edere cum ipse ex more suo in adversaria sua tumultuaria opera infercisset? sane (ne quid amplius dicam:) indigna sunt quae tanti viri titulum praeferrent. Jos. Scalig. Append. ad conjectan. in Varronem de lingua Latina. Adrianus Turnebus vir longe doctissimus, & Regius Professor in celeberrima Parisiorum Schola. Scripsit Adversariorum libros 24. opus omnigena eruditione refertum. Gesn. Biblioth. Vir omni virtutum omniumque litterarum genere instructissimus, qui politioris initio litteraturae Graecae ac Latinae, dein Philosophiae in Schola Parisiensi Professor Regius plurima rarae eraditionis monumenta edidit. Thuan Hist. Tom. 2. l. 36. Adversaria quae M. Tullius pro Roscio nominat, videntur libelli fuisse & Commentarioli & Chartae, quae homines advertebant, & (ut ira dicam) memoralia erant, ne res aliqua eis excideret. Turn. Advers. l. 2. c. 11.

Grande nostri seculi ornamentum. Thuan. Hist. Tom 2 l. 35.

He was admirable both in the Greek and Latine Languages, and in knowledge of all Antiquity, as his Books entitled Adversaria do evidently testifie.

Illa aeternitate digna Adversaria. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 36.

Vtinam non tanta brevitate in suis Adversariorum libris esset usus. Paulo enim luculentior & plenior quorundam locorum explanatio & majorem illi operi gratiam laudemque conciliasset, & lectori multo magis satisfecisset. Henr. Stephani Pseudo Cicero.

Stephanus Paschasius in his Icone, saith thus of him,

Quicquid in arcano condebat avara vetustas,

Turnebus tacitis eruit è latebris.

He hath mended Plinies Preface to his Natural History by ancient Copies, and added Annotations upon it.

He hath commented also upon Horaces first Book of Verses, and upon his obscurer places.

Benedict. Turretine, Quod adversus Petri Cottoni Jesuitae plagiariam Genevam, manifestum fecit vir dum viveret, doctissimus & accuratissimus, Benidictus Turretinus. Andr. Rivet. Apologet. pro verae Pace Eccles.a learned Frenchman.

These Books of his are published the French,

Defense de la fidelité des traductions de la S. Bible faictes à Geneve.

Recheut; du Jesuite Plagiaire.

Profit des Chastiments.

Franciscus Turrianus, Famous in Theological Antiquities, and for his skill in the Greek and Hebrew Languages.Natione Hispanus, vir omni disciplinarum genere excellens; Philosophus, & Theologus eximius; Graecae linguae pericia, atque exquisitarum & reconditarum literarum cognitione cum paucis conferendus, curiosus Antiquitatis indagator, diligentissimus in Bibliothecis latentium, & cum tineis blattisque luctantium voluminum SS. Patrum, a…que acerrimus investigator. Biblioth. Script. Societ. Jes. à Philippo Alegambe edita. Magnus fabularum artifex; nullo aut perexiguo vel pudore vel judicio. Dallaeus De Pseudepig Apost. lib. 3. cap. 1.

Many of his Works are mentioned in the Oxford Catalogue and Appendix.

Jacobus Tusanus, a singular Grecian.Vide Audomari Talaei Admonit. Turnebo, pag. 597. & Praefat. pag. 99, 100.

Dr William Twisse, a learned Divine of our own,Subtilissimus Theologus simul & Philosophus Gulielmus Twissus in vindiciis eruditis Perkinsii contra Arminium. Spanhem. De Gratia universali Annotat. in Sect. 16. famous beyond Sea for his excellent writings against the Arminians.

Vindiciae Gratiae, Potestatis ac Providentiae Dei.

Dissertatio de Scientia media contra Penottum, Suarez, &c.

Animadversiones ad Arminii Collationem cum Junio & ad Corvini defens. sententiae

Arminianae contra Tilenum.

And many English Tracts that way also.

Pontus Tyardaeus Bissianus Episcopus.

Many of his Works are mentioned by Ludovicus Jacobus.

De Claris Scriptoribus Cabiolonensibus, Hoc aeternum musarum charitumque decus, fuit Burgundiae; imo & Galliae gloria, eruditionis prodigium, ac Poetarum Gallorum suâ aetate nulli secundus, etiam in linguis Hebraicis, Graecis, Latinis, Italicis & Gallicis versatissimus & politissimus. Ludov. Jacob. De Claris Scriptoribus Cabiolonensibus.and his French Works by Antoine du Verdier in his Bibliotheque.

I finde in Oxford Catalogue Tyard.

Discours 1587. Philosophiquez.

William Tyndall, an exile for his Religion, and a Martyr under Charles the fifth.Guliel. Tyndal ad multorum in Christo salutem natus, Graecè ac Latinè peritus, eruditione, fide, ac vitae innocentia clarus, in Anglica regione primus habebatur post Joannem Uviclevum, qui divinae veritatis contra iniquos Balamitas promoveret causam, ac populum recta erga Deum fide institueret. Balaeus De Script. Brit. Cent. 2.

He was brought up from a childe in the University of Oxford, where he by long continuance grew up, and increased as well in the knowledge of Tongues, and other liberal Arts, as specially in the knowledge of the Scriptures, whereunto his minde was singularly addicted: Insomuch that he lying then in Magdalen-Hall, read privily to certain Students and Fellows of Magdalen-Colledge some parcell of Divinity; instructing them in the knowledge and truth of the Scriptures. Whose manners also and conversation, being correspondent to the same, were such, that all they that knew him, reputed and esteemed him to be a man of most virtuous disposition, and of life unspotted. Fox. Act. and Monum. vol. 2. p. 361, &c.

He translated the New Testament into English, and five Books of Moses. He wrote also divers other Books, which are all published in one general Volume, as also the Works of John Frith and Barns.

He was put to death in Flanders at Filford Anno Dom. 1536. crying thus at the Stake with a fervent zeal, and a loud voice, Lord open the King of Englands eyes.

He is drawn with a Bible in his hand, and this Distick,

Hac ut luce tuas dispergam Roma tenebras,

Spoute extorris ero, sponte Sacrificium.

CHAP. IV.

JOach Vadianus, the chiefest Cosmographer of his time.

Mathematicis artibus ac Geographiae praecipuè, quam scriptis illustravit, cognitione clarus, tum & ad extremum etiam Theologus non exigui inter suos nominis. Thuan. Hist. vol. 2. l. 8. Saepe pro cervicali volumine Virgilii prae grandi usus; quod in Bibliotheca Sangallensi inter libros Vadiani etiamnum adservatur. Melch. Adam in ejus vita.Qui tam foelix est in describendis regionibus, ut non scribere, sed pingere videatur.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and many of them in Oxford Catalogue.

Maresius orat. De salute Aristotelis quotes itMatthaeus Vayerius, a learned and eloquent Frenchman, but a patron of Pelagianism.

He hath put out a French Book De virtute Ethnicorum.

Vide Riveti Apologeticum pro vera pace Eccles. p. 215, 216. Natione Hispanus, inter Theologos sui temporis nulli secundus. Clemens Octavus Pontifex Maximus illum Doctorem Doctorum appellavit. Biblioth. Scriptorum Societ. Jesu ab Alegambe Edita.Petrus Valadanus. P. de la Vallada, a learned French Minister.

He hath put out

Apologie pour l' Epistre de messieurs les Ministres du S. Evangile de l' Eglise de Paris.

Greg. de Valentia, a very learned Jesuite.

He hath written

A Commentary in summam Aquin. Tom. 4.

De rebus fidei controversis.

Apol. de Sacrificio.

A Bookseller seeing him passe by one day, said, Hic est ille, qui suis libris, saepius impressis, bibliopolas plures, magnas ad divitias opesque perduxit. Jani Nicii Erythraei Pinacotheca secunda. Vide plura ibid.

Valerius Maximus.

His History is a good Book for Themes.Dictorum factorumque memorabilium libros 9. reliquit. Scripsit post Sciani caedem, nempe extremis Tiberii temporibus. Stylus tamen vix sapit tam bonum aevum sententias quoque nimium affectat. Voss. De Histor. Lat. lib. 1. cap. 24. In pretio habentur Valerij Maxims, lib. 9. Dictorum factorumque memorabilium, quae ex praestantissimis utriusque linguae auctoribus admiranda industria collegit, & singula ad certa capita virtutum & vitiorum revocavit, gravissimisque sententiis illustravit. Conrad. Ritterbus Epist. ad Cent. 3. Meditat. Hist. Camer.

Stephanus Paschasius in his Icones hath these Verses of him,

Et brevitas, & me variè commendat acumen:

Haec Emblemata tu vermiculata putes.

Laurentius Valla. Proprietatis Latini sermonis intelligentissimus. Scriv. in Mart. He was a Senator of Rome.Equidem Vallam plurima laude dignum arbitror, hominem rhetoricum magis quam theologum, qui hac diligentia sit usus in sacris literis, ut Graeca cum Latinis contulerit, cum non pauci sunt Theologi, qui nunquam universum Testamentum ordine perlegerint. Eras. Epist. l. 21. Epist. 42. Elegantiarum observantiis nemini aeque fidem habeo, atque Laurentio Vallensi, cui quem alium & ingenii acumine & memoriae tenacitate conferimus non habemus. Id. Epist. l. 30. Epist. 3. Vide l. 3 1. Epist. 17. Patricius Romanus, Grammaticus, Rhetor & Philosophus clarissimus, Theologiae Doctor, Graecae & Latinae linguae peritissimus. Vixit Anno Domini 1420, Sigismundo Imperatore. Vixit annos L. Boxhorn. Monum. Illust. Vir. Alphonsi Regis Secretarius de lingus Latina optime meritus Anno Aerae Christi 1465. Calvis. Chron. Laurentius Valla egregiam prae se fert indolem, & verbis cum puris tum etiam propriis utitur: quae ante elegantias scripsit, ut de voluntate, minus sunt accurata, quam quae post eas. Lud. Viv. De Trad. Discip. l. 3. Vir de lingua Latinâ praeclarè meritus, etsi eum vir eruditus Ramirezius de Prado Hispanus, suis in Martialem notis audaciùs paullò audacem Grammaticum; uti & ejus libros inelegantes elegantias appellet. Omnino enim illis temporibus magnus fuit, & acutus Romani sermonis Cen…r; qui tamen non rarò à veritatis via deffectat, idque imprimis contradicendi modo, quo vehementer laborabat; ut non temere omnino in cum jam olim dictum sit.

The Prince of Grammarians in his Age. Trithemius cals him Theologum praestantissimum, a most excellent Divine.

He preferring Latine eloquence before the Greek, hath composed many things for its ornament, though he was most skilfull both in the Greek and Latine Languages.

Carpis majores, & te quoque, Valla, minores

Carperis, & carpis, sic tua fata ferunt.

Voss. De Construct. cap. 16.

De Latini sermonis elegantia scripsit elegantissime. Erasmus De Ratione Studii.

Quintiliani in primis admirator simul & imitator: maledecus alioquin in omnes.

One made this Distick of him being dead,

Ohe ut Valla silet, solitus qui parcere nulli est.

S… quaeris quid agat, nunc quoque mordet humum.

Volat. Comment.

Urban. lib. 21.

There are two witty Epigrams made of him, the one by way of censure, viz. this,

Nunc postquam manes defunctus Valla petivit,

Non audet Pluto verba Latina loqui.

Jupiter hunc Coeli dignatus honore fuisset;

Censorem linguae sed timet esse suae.

The other by way of Commendation, thus

Fatales post quam soluit Laurentius annos.

Extimuit tantum Rhetora Phito nocens.

Jupiter hunc sacro non dedignatus Olympo,

Facundo Maiae praeposuit genito.

There is this Elogy also of him,

Laureus Valla jacet, Romanae gloria linguae;

Primus enim docuit, qua decet arte loqui.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones.

Cyprian de Valera, a Spaniard, who was B. Welch of Irelands Tutor, turned Protestant, and was here in England, and carried over into Spain the Bible translated into Spanish, and also Calvins Institutions, and went and dispersed them there.

He is called in Oxford Catalogue Cypriane de Valeriola; There is a Book of his there mentioned De la Missa, and others in Spanish.

Lucas Valerius.

For his admirable skill in the Mathematicks, he deserved to be called the Archimedes of his age.

He put out a Book De centro gravitatis solidorum.

He taught the Mathematicks long in Rome, especially Geometry.

Henry Valesius.

He hath put out Notes on Ammianus Marcellinus, and on Excerpta de P… lybio.

Habet in erudito libro de sacra Philosophia multa praeclara, acutè, ingeniosè, nec sine diligentia in Physicis Sacra cum Philosophica conciliatione atque consensu prolata, quae sanè non obscurè ostendunt, virum hunc esse magni ingenii atque industriae, solidé que in plurimorum Philosophorum, praesertim Platonis, Aristotelis & Galeni scriptis versatum, ut vel hinc solummodo ipsius eximiam & multiplìcem doctrinam colligere liceat. l. 1. c. 8. Tych. Brah De nova Stella. Vide plura ibid.Franciscus Vallesius, a most learned Spanish Philosopher.

He was Professor of Physick in Academia Complutensi.

He wrote his ten Books, in which he explains the more difficult controversies of Physick and Philosophy.

Opus …ruditi judicii, quamvis id Juvenis admodum scripsit, ut testatur, lib. 5. c. 6. nec animo vulgandi. Castellanus De vitis medicorum.

He wrote Commentaries upon Hippocrates his Book, De morbis popularibus.

Upon his Aphorisms, and his Book De ratione victus inacutis.

Marcus Varro.

M. Terentius Varro, scriptor inter togatos, sine controversia longè doctissimus. Casaub. De Satyr. Graec. Poes. & Rom. Sat. l. 2. c. 1. M. Varro omnium Latinorum & Graecorum doctissimus est à Tullio appellatus. Bod. Meth. hist. c. 8. Octogesimum agens annum, scripsit libros De re rustica, & ira scripsit, ut ex his videatur adhuc alacri animo fuisse, & sensisse studiorum dulcedinem. Eras. Epist. l. 23. Epist. 5. Varro ille Romanus …lti formibus eminens disciplinis, & in vetustatis indagatione rimator. Arnob. Adversus gentes l. 5. Terentim Varro viz Romanorum eruditissimus; Plurimos hic libros & doctissimos composuit, peritissimus linguae Latinae, & omnis antiquitati., & rerum Graecarum, nostrarumque: plus tamen scientiae collaturus, quam eloquentiae: Quintil. Instit. Orat. l. 10. c. 1. Varro, quo nemo unquam doctior apud Graecos quidem nedum apud Latínos. Lactant. De falsa Relig. l. 1. Vide illius Elogium apud Aug. De Civit. Dei l. 6. c. 2. & 6. & Criuit. De honesta Discip. l. 10. c. 11. Doctissimus undecunque Varro cum pleraque alia, tum praecipuè Grammaticum hoc argumentum quatuor & viginti libris explicaverat: sex ad huc …icet mutilati: attamen ex numero libri superant, unde potest universae commentationis summa perspici. Rami Praefat. Grammar 4. p. 7. Publius Terentius Varro in Provincia Narbonensi natus centesimum quintum annum agens, Graecas literas summo studio didicit. Geneb. Chronol. l. 2.He was so esteemed for his excellent Learning, as Tully himself had a reverence to his judgement in all doubts of learning.

If his Books had remained to posterity, as by Gods providence most part of Tullies did, the Latine Tongue might have made good comparison with the Greek. Asch. Schoolmaster part. 2.

His Life was spared in civil dissentions for his incomparable Learning, Vivat Varro doctissimus Romanorum.

He is often styled Doctissimus Togatorum, and Romanorum doctissimus, by Seneca Consolat. ad Helv. and Quintilian. l. 10. c. 1.

His Etymologies are somewhat forced. Sed Varro more suo anxiè Etymologias Comminiscitur. Jos. Scaliger. Conjectan. in Varr. De Lingua Latina.

Nam Varro in Etymologiis Varro non videtur: itaque & à Quintiliano merito ridetur. Manut. Epist. l. 3. Epist. 23.

Gabriel Vasquez, the Papists most expert Schoolman.Natione Hispanus, vir magni ingenii, assiduae atque infinitae lectionis, & in pervestigandis atque eruendis Sanctorum Patrum reconditis sententiis summae diligentiae utroque certè ornamento virtutum & literarum ita inclaruit, ut omnium retro seculorum illustrissimis viris debuerit jure optimo annumerari. Biblioth. Script. Societ. Jesu. ab Alegambe edita. Vide plura ibid.

Franciscus Vatablus.

Regius Professor of the Hebrew Tongue in Paris.Quem Hebraei ipsi Luteriae Hebraicas literas profitentem admirati sunt, Christiani verò maximo cum fructu docentem audiverunt. Ejus notationes in Vetus Testamentum ab auditoribus ex illius praelegentis ore exceptae: nam ipse sine naturali pigritiâ, quod illi exprobratum est, sine morte praeventus, nihil omnino scripsit. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 3.

His Notes (if they be his) upon the Bible are well liked.

John Vdall a learned and pious Divine.

He hath put out a Translation of Martinius Hebrew Grammer, with a short Dictionary, and a praxis upon certain Psalms, and a Commentary on the Lamentations.

Divers Sermons of his are mentioned by Maunsell in his Catalogue of English Books.

Nic. Vedelius, a learned Writer, as his Works shew.

Rationale Theologicum.

De Deo Synagogae.

De prudentia veteris Ecclesiae.

De Arcanis Arminianismi.

Panacea Apostasiae bono constantium & lapsorum praescripta.

Andr. Vega *Qui in Concilio Tridentino praeclarus athleta & actor extitit. Mortoni Antidiat. contra merita cap. 6. Sect. 5. In pulvere Scholastico versatissimus. Montac. Apparat. 1., one of the learnedst at the Councel of Trent.

He hath put forth a Defence of the Councel of Trent concerning Justification.

Flavius *Quem libenter in illis sequimur quae ad militiam attinent. Naudaeus De Studio militari lib. 1. pag. 175.Vegetius.

He hath written De re militari.

Scriverius and Godeschalcus Steuuechius have put forth Animadversions on him.

Marcus Velserus, Illud Margaritum Germaniae suae. Pignor. Symb. Epistol. Epist. 13.Anno Christi 1558. Reipublicae Augustan… aeternum decus. Montacut. Antidiat. Vir illustrissimus & propter summam eruditionem merito suo omnibus venerabilis. Meric. Casaub. pietas. Accepi Annales vestros, eruditionis, elegantiae, & optimae frugis plenos. Jos. Scalig. Epist. l. 2. Epist. 143. Dictio (in historia rerum Augustanarum) Romanam dignitatem, sine ullis ambagibus sapiens. Nihil in ea turgidum nihil laxum: si qua in re moratur, id ad rem solidè explicandam facit. Possev. Biblioth. Select. Tom. 2. l. 16. c. 48.

He going into Italy published Antiquitates Augustana, Foelix famae su…gentis auspicium & pium. Exinde aliis atque aliis ad unguem factis monumentis obligavit sibi rem literariam. Melch. Ad. in ejus vita.

He mentions there his several Works.

Marce Velsere. Te fortem, pium, beatum, Coelo receptum si lugeamus nefas. At publica damna publicam jacturam, nisi lugeamus quantum nefas? Tibi religio, cui tu patronus, pietas, cui tu vindex, studium boni & aequi, cui tu assertor nuper fueras certatim funus ducunt. Dicunt tuas landes uno ore modestia, candor, ingenuitas. Te Germania sidus suum sibi extinctum, Te Italia alumnum suum sibi ereptum, justissimis fletibus conqueruntur. Subeunt feretrum tuum Fama per te constantior, Honos per te, illustrior, virtul per te nobilior, Gloria per te solidior. Fuisti enim & tecum una fuerunt deliciae, lepores, veneres sobriae & castae eruditionis, vis doctrinae, pondus sapientiae, quae tu alio migrans tecum extulisti omnia. Laur. Pign. Miscella Elog. Adelamat. &c.

Claruit sub Justino juniore. Voss. De Poetis Latinis. Vide illum de Hist. Lat. l 2. c. 22.Venantius Honorius, Clementianus Fortunatus Italus, Anno Dom. 580.

One cals him Scholasticissimum.

He hath written

Upon the Lords-Prayer, and Apostles Creed.

Divers Poems.

Claud. Verderius, the great Censurer.

In multis censore huic opus est Censori. Voss. De arte Gram. De Analog. l. 2. c. 24. Verderius omnes penè Auctores censoria notat virgula, vento tamen pa…um secundo. Dilher. Disput. Acad. Tom. 2.The Title of his Book is,

In Auctores penè omnes censiones & correctiones.

CHAP. V.

PAulus Vergerius, Petrus Paulus P. Vergerius. Olim Papae Bibliothecarius, & Episcopus Justinopolitanus ex lupo ovis & pastor gregis Dominici factus. Pezel. Mellific. Hist. Petrus Paulus Vergerius vir in divinis Scripturis studiosus & in secularibus literis eruditissimus, Philosophus & Rhetor celeberrimus, Graeco & Latino sermone ad profectum instructus. Trithem. De Script. Eccles. Paulus Vergerius Episcopus Justinopolitanus, cujus sedula opera Clemens VII, ac Paulus per Germaniam usi fuerant, vir magnae doctrinae, & Ferdinando regi, cujus filiam ex sacro lavacro, cum in Pannonia esset, susceperant, valde charus, ne Concilio intereslet, aut Justinopolim reverteretur, à Pontifice prohibetur: unde ille primum Venetias, dein Patavium se contulit: ubi Francisci Spierae nuper in summa desperatione mortui exemplo territus, in agrum Bergomatem secessit, atque inde ad Raetos abiit, apud quos in Telinavalle aliquanto tempore Lutheri professus, postremo à Christophoro Virtembergio Tubingan evocatus fuit. Thuan. Histor. Tom. 1. lib. 5. Vide etiam ejus Tom. 2. lib. 28.an eloquent Lawyer and Phlosopher.

The Bishops of Rome, Clement and Paul used his service in Germany.

He was in high favour with King Ferdinando, so much that when his daughter Katharine was born, Vergerius and George Marquesse of Branderburg, and John Archbishop of Lunden were her Godfathers at the Font. But after he revolted from the Bishop of Rome by a wonderfull occasion, when he was sent for to Rome from the Conference of Wormes, which was in the beginning of the year 1541.

The Pope going about to make new Cardinals, appointed him also among others. But there were some which privily whispered in his ear, that he was now through much familiarity with the Germans become a Lutherane. After that Vergerius had heard this by Cardinal Ginucius, unto whom the Pope had told it, he was marvellously astonished. And to the intent he might purge himself, he goeth home into his Countrey, and beginneth a book, which he entitled, against the Apostates of Germany.

And whilst to confute their Arguments, he turneth over diligently the books of his Adversaries,Sleid. Comment. l. 21. fol. 329. See more there. and pondering deeply their reasons: He feeleth himself taken and vanquished. Then casting away all hope of his Cardinalship, he goeth to his brother John Baptist Bishop of the City of Pole, and reciting the whole matter, asketh his counsel. His brother being afraid at the beginning, lamenteth his case much. But after he was perswaded by him to apply himself to the searching of the Scripture, and had considered diligently that Article of Justification, comparing the sentences together, he giveth place, and judgeth the Bishop of Romes Doctrine to be false. Whereupon they rejoyced together. And as the duty of Bishops is, began to instruct the people in Istria, and preach diligently the benefit of Christ imploy'd upon mankinde, and declare what works God requireth of us, to the intent they might call men again to the true Religion.

Jacobus Verheidenus.

That Book of his is of good use.

Effigies & Elogia Theologorum qui Romanum Antichristum praecipuè oppugnarunt.

Andreas Vesalius.Praestantiffimus medicus, & opere de fabrica humani corporis edito clarissimus. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 35. Puer etiamnum mures, talpas, glires, interdum etiam canes atque feles dissecare, & intestina rimari a vebat magno omine ejus, quae in eo postea eluxit, anatomiae peritiae: quam ipse jam intermortuam in lucem revocavit. Naturae itaque genio obsecutus ad medicinae sese artem sic applicuit: ut in anatomicis pa rem vix ullum, ex omni antiquitate. superiorem certè neminem (Jacobo Silvio Ambiano pro Galeni honore nequicquam certante) repererit. Melch. Ad. in ejus vita.

He was born at Bruxels in Brabant Anno Christi 1514. A famous Physician. He professed Anatomy at Basil, Padua, and almost in all the Universities of Italy.

He wrote Opus admirandum, De humani corporis fabricâ: in which he so expressed all its members in figures, that he even seems to expose them to view, and this he put forth at 28 years, Et sanè opus illud De corporis humani fabricâ, certissimis demonstrationibus aptum, & gravissimo dicendi genere conditum, robusti ingenii divinum vigorem, eruditionemque pertinaci studio auctam longè, lateque ostentat. Castellani vitae Illust. Medic.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Sextus Aurelius Victor.

A most elegant Historian, who lived under Constantius and Julian.

There is his

Origo gentis Rom.

De viris illustribus.

De Caesaribus.

Histor. Augustae Epitome, which was rather anothers of the same name.

Hugo de S. Victore.Anno Aetae Christi 1106. Helv. Chron. Fuit Natione Saxo, sed Abbas Sancti Victoris Parisiensis, circa annum 1130. Tribus tomis ejus opera extant, multumque eruditionis & pietatis nomine à Trithemio laudatur. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 15.

His Works are in three Tomes.

Many of which are mentioned in the Oxford Catalogue.

Richardus de S. Victore.

He flourished in the time of Hugo de S. Victore about the year 1130. and lived in the same Monastery with him.Scotus fuit Richardus de S. Victore cognominatus, iste seculo longe doctissimus habitus, & in externa conversatione religiosus: floruitque circiter annum 1140. multa scripsit quorum pleraque perierunt. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 15.

His Works are extant in two Tomes, and many of them mentioned in Oxford Catalogue.

Fr. à Victoria, Professour at Salamanca.Vir tantae authoritatis, ut Theologorum & Philosophorum Alpha & Princeps haberetur. Episc. Roffens. Ille tota Hispaniâ celeberrimus magister. Montac. Apparat.

Clenard in his second book of Epistles, pag. 241, 242. makes honourable mention of him, Ignorat Salmantida (saith he) quem possideat thesaurum in nostro Victoria, gratulentur sibi Dominici monasteria, quod tale decus meruerunt.

So called from Victoria a Town of Cantabria in Spain.

There be his

Relect. Theologicae.

Summa Sacramentorum Ecclesiae.

Victorinus Afer, Fictaviensis Marius Victorinus per ea tempora floruit, quo Constantius Constantini filius Romani imperii habenas est moderatus, Afer quidem, & ut plerique existimant, Carthaginiensis. Praeter rhetoricam & dialecticam, quas disciplinas inprimis excoluit (nam & in utraque doctissimè scripsit) in Poetica etiam illum flourisse videmus. Leguntur hymni quidam ejus nomine editi de Sanctissima Trinitate. Lil. Gyrald. De Poet, Hist, Dial. 5.Anno Dom. 270. There are these Works of his

Adversus Arianos.

De Trinitate Hymni tres.

De Macchabaeis fratribus.

Liber contra Manichaeos.

Item de principio diei.

Petrus Victorius, a singular Grecian.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Marcus Hieron. Vidas.

Florebat in Italia celebris, Anno Christianae salutis M D. XXX. Quem unum hac tempestate meo judicio eò pervenisse videmus, quo sine Graecis duce cum primis Virgilio pervenire Poeta potest. Praecipua ejus ut mihi quidem videtur virtus excellens ac mira quaedam in Poeticis materiis disponendis illustrandisque felicitas. Gyrald. De Poet. Nost. Temp. Dial. 1. Hieronymus Vida nostrae aetatis, scripsit carmen excultum sane, & mi…è Virgilianum de Poetica, in quo satis habuit Homeri ac Virgilii virtutes percensuisse ac declarasse, eosque pro absolutis artis praeceptionibus tradidisse. Lud. Viv. De Caus. corrupt. art. l. 1. Qui primus inter Italos post Jacobum Sanazarium Poeticam ad res sacras tran stulit, & versibus elegantissimis ac purissimis provinciam suam excoluit. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 37.He so excelled in Poetry, Vt proximè ad Vergilianam excellentiam illum pervenisse omnes judicent: Cujus rei insigne testimonium praebet insigne illud; & nunquam satis laudatum opus Christiados: Poema proculdubio, quod tam materia, quam compositione & stylo debet meritò praeferri caeteris omnibus scriptis, quae à nostri saeculi Poetis melioribus tradita sunt: Continet enim vitam Christi ac gesta libris 6. Scripsit & eadem felicitate De arte Poetica, lib. 3. Boissardi Bibliotheca. Vide plura ibid.

Vir ingeniosa & profunda meditatione, cujus vi nihil illi in…ccessum in abstrusioribus scientiis, nihil quod acumine mentis posset confici, difficile confectus suit. Thuan. Hist. Tom. 5. part 2. l. 129. Vide plura ibid.Franciscus Vieta, a learned French Mathematician.

There are his Opera Mathe`matica. Vol. 2.

Relatio Calendarii vere Gregoriani, cum aliis opusc.

Vniversalium inspectionum ad Canonem Mathemat, lib. singularis.

De Aequatione recognitione & emendatione.

Nic. Vignerius, Nic. Vignerius emunctissimae naris summaeque & eruditionis & diligentiae in Histor. Eccles. Blondel. De Form. Regnante Christo in Vet. Monum. usu Dia…. Vide Thuan. Hist. Tom. 5. l. 117. part. 1.a learned French Historiographer.

There are To 3. de la. Bibliotheq. Hist. and other Works of his.

Nic. Vignerius, Nic. Vignerius Blesensis Ecclesiae Pastor celeberrimi illius Nicolai Vigucrii Historiographi Regii filius. Mares.Sonne to the other, a learned Divine.

He hath published an excellent Treatise in French, styled, Theatre de l' Antichrist, and a Dissertation in Latine of the Excommunication of the Venetians against Cardinal Baronius.

And Theses of the Satisfaction of Christ, which Rivet highly commends, and annexeth unto his own Disputations.

Jo. Bapt. Villalpandus *Egregius seculi nostri Theologus ac Mathematicus universam Architecturae rationem perfectiorem per Graecos in Romanos & demum in Vitruvii libros, ab Ebraeorum in Templi Salomonici aliis que ejus structuris, proportionibus omnino manasse non dubitat. Seld. De Jur. Natural. & Gent. l. 1. …, A learned Divine and Mathematician.

He hath written well upon Ezekiel.

Arnaldus de Villa-novax *Hispanus, vir exi…è eruditus, linguarum Hebraicae, Graecae, Arabicae, & Latinae, Philosophiae, & Theologiae peririssimus, floruit ante annos 340. Recensetur à Papa, ejusque mancipiis inter haereticos, quod eorum errores reprehendit. Multa admodum scripsit, quorum quae iam adhuc inveniuatur. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 16. Ut erat homo mul…um dedites Rabbinorum & Alchimistarum deliramentis, ita nonnullorum sigillorum compositionem in sua medicinae practica docuit. Nandaeus De Studio Militari, lib. 1. pag. 425., or Villa-novanus. There is a Town in Catalonia in Spain, which is called Villa-nova.

His several Physical Works are mentioned by Castellanus, De vitis Medicorum.

Longolius commends Simon Villa-novanus. Longolius Epist. lib. 3. Octaviano Grimoaldo hath this passage of him, Non dici potest quam de Villanovano laborem: nec eo tam amicitiae nostra, quae quidem summa est, adductus moveor, quàm humanitate & natura mea, qui tam praeclarum ingenii lumen tam misere extingui doleam. Otium illi ad aliquot annos est opus, non quo vel cum Budaeis, vel cum Erasmis nostris, quos jam elegantia dicendi & subtilitate vi…it, sed cum veteribus illis aliquando contendat. See also there several Epistles of his to Baptista Egnatius, wherin he commends him.

Alexander de Villa Dei.

Loquendi quondam magister singularis habebatur. Ex Hyperii erudito opere opus suum compilavit, correctis illis omnibus quae Pontificios tangunt. Rain. de Rom. Eccles. Idololat. l. 1. 6. 4. Hyperii interpolator & expilator. Rivetus de Patrum Autoritate. Licentiam hanc furtorum saepe miratus sum, quantopere sibi permiserint ex veteribus tam Graeci quam Latini scriptores, ut etiam aliena opera tota transcribero soliti sunt, ac sine ulla immutatione pro suis edere. Nec è plebe …antum & ex trivio auctores, sed etiam quos fama nobis celebres transmisit, quosque in ore habuit ac manibus antiquitas, huic crimini fuisse obnoxios video, & indignor: Omitto quae de furtis Graecorum notavit Clemens Alexandrinus, quae omnibus sunt obvia. Timosthenes decem libros de Iusulis composuerat, quos postea & in Epitomen unius libri r… degerat. Eratosthenes Cyrenensis Beta litteratorum sui aevi hunc librum totum transcripserat ne proaemio quidem auctori suo relicto, quin verba ipsa cum rebus convasaret, atque in suum converteret. Salmas. Prolegom. in Solinum.Ram. Orat. Refor. Par. Acad.

Laurentius Villa-vincentius a Spaniard.

He wrote a Book De rectè formando Theologia studio, which he took from Hyperius, who wrote of the same Argument, viz. De ratione studii Theologici.

So Solinus takes all he hath from Plinie. Vide Salmas. Prolegom. in Solinum.

Vincentius Belluacensis seu Bellovacensis.

He made four Tomes, and gave them the name of a Glasse,

Speculum Historiale, l. 32.

Speculum Naturale, l. 33.

Speculum Doctrinale, l. 13.

Speculum Morale, Is natione Gallus, librum contra protanas haereses pro Catholicae fidei antiquitate scripsit. Ad imitationem scripti Tertulliani…i de praescriptionibus adversus haereses compositus esse videtur. Opus eruditum & acutum, quodque veritatis adversariorum fraudes detegat, atque impugnet. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 5.l. 3.

Vincentius Lirinensis, Anno Dom. 430.

He writes against the Pelagians and Nestorians.

Scripsit opusculum parvum mole, sed virtute maximum. Bellarm.

Vossius Hist. Pelag. lib. 1. cap. 9. reckons him among the Semi-Pelagians, and thinks his Commonitorium was either written against Austen himself, or those at least who followed Austens opinion concerning Predestination. Et fortè (saith he) haec ratio est, cur nomen suum praeterierit, quod adversariis illis suspectum esse sciret. Nam sub Peregrini nomine commonitorium suum edidisse, ex Praefatione cognoscim…s.

Petrus de Vineis.Vir praestantissimus suo aevo, à Friderico II. Imp. cujus Cancellarius fuit, oculis or batus est: ejusque sive ignominiae, sive doloris impatientia seipsum praecipitem dedit atque interemit. Camer. Hor. Subcis, Cent. 3. c. 80.

He hath written Epist. l. 6.

Elias Vinetus, a most learned and eloquent man, he hath written a Commentary and illustrations upon Ausonius.

A Preface and Annotations on Persius. Upon Aurelius Victor.

Johannes Viperanus vir literaturae haud contemnendae. Whear. Meth. Leg. Hist. parte secunda.Antonius Viperanus.

There is an Oration of his at the funeral of the Emperour Charles the fifth.

A Work De scribenda Historia.

And other Works.

CHAP. VI.

Homo & eruditione praestans, moribus suavissimis praeditus, & oris facundia praecipuè excellens, ut merito nonnulli Calvinum, Farellum, & Viretum ut ejusdem muneris functione, sic etiam animis conjunctissimos, lectissimam quandam praestantissimorum pastorum triadem vocarint, eruditionis quidem penes Calvinum, vehementiae verò penes Farellum, facundiae deni que laude penes Viretum manente. Bez. Icon. Vir. Illust. Ita que si mihi Viretus auferatur, prorsus perii: nec hanc Ecclesiam salvam retinere potero. Quare te & alios mihi ignoscere par est si omnem moveo lapidem, ne eo spolier. Calv. Farell.PEt. Viretus, an eloquent French Divine, whom Calvin desired for his Colleague.

His French Books are mentioned by Antoine du Verdier in his Bibliotheque.

Virgilius, a Bishop in Bavariae, much renowned for his Piety and Learning, being seen in all Sciences, especially in the Mathematicks, was condemned for an heretick, for affirming that there were Antipodes.

Claruit anno 1533. quo Chronicorum suorum Henrico Anglorum regi 8. dedicaverat opus. Gesner. Biblioth. Polydorus, ut homo Italus, & in rebus nostris hospes, & (quod caput est) neque in republica versatus, nec alioqui vel ingenii vel judicii, pauca ex multis delibans, & falsa plerumque pro veris amplexus, historiam nobis reliquit cùm caetera mendosam, tum exiliter sane &, ejune conscriptam. Savil. Praefat. ad Rerum Anglicarum scriptores.Polyd. Virgilius, or Vergilius, a man not much to be trusted for his relation of English affairs.

Vir multis nominibus clarissimus. Lel. Comment. in Cygneam cautionem.

Vtinam Polydorus tam oculatus fuisset testis in rebus Britannicis, quam interim est tersus, nitidus, elegans. Nae ille tum exegisset opus immortalitate planè dignissimum: mod… & cadem opera cognitionem utriusque linguae, videlicet Britannicae, & Saxonicae tanquam ad coronidem adjecisset. Id. ibid. Vide plura ibid.

Publius Virgilius Maro, the stately Poet. Lilius Gyrald and Politian write him Vergilius*Vide Polit. Miscel. Cent. c. 77. Nam & Marmor docuit Angelum Politianum scribere Vergilium & non Virgilium, quod in usu quingentis ante annis fuerat. O quam marmoribus debemus. Paceus. De fructu qui ex doctrina percipitur. Poetarum Deus, Alexander Imperator & Caesar cum Poetarum Platonem, ut scribit Lampridius appellare …olitus fuit. Lil Gy…ald. De Poet. Histor. Dial. 4. Praestitisse in Eclogis Graece Theocritus, Latine Virgilius visi sunt. Possev. Biblioth. Sel. Tom. 2. l. 17. Ut apud Graecos Homerus sic apud nos Virgilius auspicatissimum dederit exordium, omnium ejus generis Poetatum Graecorum, nostrorumque illi haud dubie proximus. Quintil. l. 10. c. 1. Aeneis Virgilii grande opus & plenum gravitatis, ac rerum bonarum, & quod Iliadi non concedat. Lud. Viv. de Trad. Discip. l. 3. In Bucolicis secutus Theocritum, in Georgicis Hesiodum, in Aeneide Homerum, in quarto ejus operis Apollonium: passim item Ennium, Lucretium, Latinorumque alios: Ut ostendit Macrob. Saturnal. quinto sextoque. Voss. De Imitat. Poet. c. 1. Auctor est Donatus, Virgilio hunc morem fuisse, ut horis matutinis plurimos scriberet versus: horis verò pomeridianis, ubi calor ille dese…buisset, eosdem incudi redderet, ac limaret: ac saepe ex centenis vix quaternos, aut senos reliquisse … aliqua ex parte immutatos: ac propterea dicere solere se, ursae in modum, soe…us edere informes, quos denique lambendo informaret. Itaque septennium corrigendis tribuisse Georgicis creditur. Voss. De Imitat. Poet. c. 6. In agro Neapolitano mons celebris extat Panfilippus, ad cujus ferme radicem, quà urbem spectat Neapolitanem sacellum visitur D. Virgini sacrum, juxta quod sepulchrum Virgilii Maronis, Poetae istius incomparabilis, hac inscriptione infigne:

Mantua me genuit, Calabri rapuere, tenet nunc

Parthenope: Cecini pascua, rura, Duces.

Olai Wormii Musaeum Wormianum. l 2. c. 13.

Some compare him with Homer, nay prefer him before him; others style him Homer in Latine.

This was said upon the coming forth of Virgils Aeneads.

Cedite Romani scriptores, cedite Graii,

Nescio quid majus nascitur Iliade.

He set this Distick upon the Palace-gate of the Emperour Augustus,

Nocte pluit tota, redeunt spectacula mane,

Divisum imperium cum Jove Caesar habet.

As much to say, God sheweth his power by the night rains, Caesar his magnificence by the pomps of the day.

These two Verses were very well liked, and brought to the Emperours Majesty, who took great pleasure in them, and willed the Authour should be known. A sausie Courtier pretended to be the man, and had a good reward given him, for the Emperour himself was not only learned, but very munificent toward all learned men. Virgil seeing himself by his overmuch modesty defrauded of the reward, which an impudent person had gotten by abuse of his merit, came the next night, and fastened upon the same place this half Metre, four times iterated, thus

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

Sic vos non vobis.

And there it remained a great while, because no man wist what it meant, till Virgil opened the whole fraud by this devise. He wrote about the same half Metres this whole Verse hexameter, Hos ego versiculos feci tulit alter honores.

Sic vos non vobis

Fertis aratra boves.

Sic vos non vobis

Vellera fertis oves.

Sic vos non vobis

Mellificatis apes.

Sic vos non vobis

Nidificatis aves.

And then finished the four half Metres, thus And put to his name Publius Virgilius Maro.

This matter came by and by to the Emperours ear, who taking great pleasure in the devise, called for Virgil, and gave him not only a present reward, but also held him ever after upon larger triall he had made of his Learning and Vertue in so great reputation, as he vouchsafed to give him the name of Amicus, which among the Romans was a great honour and special favour.

He made a Talisman, or brazen Fly, which he set upon one of the gates of the City Naples. which for the space of eight years kept all manner of Flies from coming into the City. Gaffarels Unheard of Curiosities, Part. 2. Chap. 7. See more there.

The purity of his style and conceptions is generally known, and the purity of his manners, was once admired by those of Naples, which for this reason commonly called him Parthenius.

Virgilius Latinae linguae columen vocatur à Servio: & Cicero, cùm jam senex in hujus adolescentis opusculum incidisset, de illo sic fertur augurasse: Magnae spes altera Romae. Campianus de Imit. Rhetor. c. 3.

Vitae, Lives.

Diogenes Laertius hath written the Lives of the Philosophers in two Books.

There are the Lives of the Fathers illustrated with Notes by Rosweyde the Jesuite.

There are the Lives of many famous Romans, written well by Plutark.

The Lives of Sophisters *Wise and eloquent men were so called heretofore. Vide Elmenhorstii Observat. in Arnob. lib. 1. pag. 36.written by Eunapius.

There are the Lives of the Popes, written well by Platina.

Vita & res gesta Pontificum Romanorum S.R.E. Cardinalium, ab initio nascentis Ecclesiae usque ad Urbanum 8um, by Ciaconius.

The Lives of the Germane Divines, Lawyers, Physicians and Philosophers, written by Melchior Adam.

The Lives of Cardinal Contarenus and Bembus by John Casa.

The Life of Pinellus. written by Paulus Gualdus.

Of Cardinal Pool, written by Dudithius.

The Life of Calvin, written excellently by Beza, and the Life of Galeacius Caracciolus, written first in Italian, and translated into Latine by Beza, and into English by Mr Crashaw.

Of Juel, by Dr Humfrie.

Of Whitaker, by Abdias Asheton.

Of Whitgift, by Sir George Paule.

Of Bernard Gilpin, written by Bishop Carleton.

Of Sadeel, by Lectius.

Of Gesner, by Simler.

Of Bellarmine, by Fuligat, in five Books.

Junius hath written his own Life, Buchanan his, Cardan his.

And so hath Thuanus his in six Books.

Sir Thomas Bodlie also wrote his own Life, and Bale.

Vir Latinè, Graecè, Hebraicè, Chaldaicè & Arabicè eruditus, atque insuper totius antiquitatis studiosissimus, ut de eo tradit. Leander in Italiâ suâ. Voss. De Hist. Lat. l. 3. p. 550.Jo. Annaeus Viterbiensis.

A Monk by profession, who lived some two hundred years ago, having attained to more then ordinary knowledge both of the Tongues and Histories, applied himself by his knowledge and proficiency, not to help, but to cheat the world. To that end he counterfeited divers ancient Historians of best note and greatest antiquity, as Berosus, Manotho, Catonis Origines, and the like, which had not been heard of in many ages; and wrote Comments upon them, these passed so current for a long time, that even to this day (though descryed by divers learned men of all Nations and professions) many can scarce perswade themselves, that so many fine titles and shows should be but a piece of juggling.

Scaliger in his Elench Orat. Chronol. Parei cals him Fanaticum Dominicanum. And elsewhere in that Book he saith, Vt doctior videatur, mendacia sua auctoritate priscorum auctorum f…mare conatur. Propterea commentus est Myrsilos Xenophantas De aequivocis, Merasthenes, & alios nescio quos, qui aut non fuerunt, aut ea non scripserunt, quae planus illo eos scripsisse mentitur.

See of Godefridus Viterbiensis Presbyter. Voss. De Hist. Lat. l. 2. c. 54.Gotfridus Vitebergensis.

He was learned in the Hebrew, Greek, Chaldee, and Latine Tongues, and many vulgar ones.

He got himself a great name by his universal Chronicle, which because it contains a History of all Princes, and they are styled Gods in Scripture, he named it Pantheon.

Anno Aerae Christi 912. Vir fuit Vitellio doctrina & eruditione non inferior Euclide, ut ejus monumenta monstrant, sed quae communis omnium temporum labes fuit, opiniones habuit anticipatas quas pro demonstratione saepe obtulit: Cujusmodi illud est, visionem fieri receptiona radiorum, quod tamen non magis necessarium est, quam si emissione fieri dicas, & Euclides hoc libello apertè docet aspectum sieri per radios properantes ab oculis ad res visas. Pena. De usu Optices.Vitellio. He hath written excellently on the Opticks.

Vide Voss. De Hist. Lat. l. 2. c. 57.Jacobus de Vitriaco, Anno Dom. 1220.

There is his

Praefatio in Historiam Orientalem. Historia Hierosolymitana, five Orientalis.

Ric. Vitus Basingstoch.

Hist. l. 8. cum Notis antiquitatum. And other Works.

Jo. Lud. Vives… Lewes Vives.Judicium ejus celebratur quos inter tres illos R.P. constituendae litterariae ejusdem tempestatis excelluit, ut Budeo ingenium, Erasmo dicendi copia, Vivi ju…icium tribueretur. Testantus l…bri de corruptis disciplinis, quibus in artium abusum egregiè stylum strinxit, ut & Epistola ad Fortem, barbaros exagitat. Ita Theologiae se studio dedidit; ut sui seculi Theologos adaequaret. Fidem faciunt docti illi Commentarii in Augustinum de civitate Dei: quaeque De Bello Turcico, De officio piae matronae scripsit. In Anglia Reginam Mariam Latinè docuit: in eujus gratiam libellos De Ratione Studii conscripsit. Biblioth. Hispan In nulla Philosophiae parte non supra vulgum eruditus tum in bonis literis, atque etiam… dicendi scribendique facultate eo progressus, ut hoc seculo vix alium norim quem ausim cum hoc committere. Nullum est argumentum in quo non exercuit stilum. Eras. Epist. l. 19. Epist. 101. Vide plura ibid. & l. 13. Epist. 37. & l. 17. Epist. 16. Ingentis & doctrinae & judicii vir. Voss. Grammar. Lat. Quantae doctrinae & lectionis vir fuit docent tum alii ejus libri plurimi, tum etiam Commentarii ejus eruditissimi in Augustini libros de Civitate Dei, quos tunc conscripsit cùm Erasmus Augustini operum omnium emendationem institueret, & de disciplinis libri viginti doctrina, eruditione, sapientia rara resertissimi. Neand. Geog. parte 1a.

At the intreaty of Cardinal Wolsie, leaving his own Countrey he came to Oxford, where being incorporated Doctor of the Civil Law, he continued in Corpus Christi Colledge, whose Learning grew so famous, that not onelyonly many of the University, but of the Court would flock thither to hear him reade the Greek Lecture in Corpus Christi Colledge Hall, King Henry the 8. sometimes.

Si Latinae Linguae puritatem excipias, bene literatus. Steph. Epist. Dedicat. ad Aul. Gel. Noct. Attic.

Vlphilas. He lived under Valens the Emperour about the year of Christ, 380.Quem Jornandes Gulphilam, alii Vulphilam, Paulus Diaconus Vlphilam nominat, Gothorum in M. Moesia Episcopus, qui in linguam Gothicam Biblia Sacra convertit. Olai Wormii Literatura Danica. c. 6.

He was not Literarum Danicorum inventor, as some say, Olai Wormii Literatura Danica c. 6. & 20.

Vlpian, a great Lawyer.Imperante Alexandro Severo magna Jurisprudentia Romana accepit incrementa, studio imprimis & opera celebris illius Vlpiani, cujus plurimae leges in Pandectis Juris Romani hodieque leguntur. Fuit hic auditor Papiniani, & sub Alexandro Imperatore militibus Praetorianis praefectus, sed tandem, ob militaris disciplinae severitatem ab his interfectus est. Boxhorn. Hist. Universal. Anno Aerae Christianae 218. Helv. Chron.

There are his

Tituli.

Gisbertus Voetius.

… learned Dutch Divine, Professour of Divinity at Vtrect.

His Bibliotheca, and his Book De Desperata Causa Papatus, are very well esteemed.

His Selectae Disputationes Theologicae, both first and second Part are of good use.

Raph. *Primos aetatis annos studiis bonarum disciplinarum impendens; in virum doctissimum evasit, quod ejus scripta satis testantur. Vir fuit habitu corporis venusto, facundo, elegante, & morum gravitate vitaeque sanctimonia Clarus. Mortuus est Volateris in patria annos natus plus quam septuaginta: Christianae verò salutis millesimo quingentesimo vigesimo primo. Boxhorn. Illust. Vir. Elog. Vir multae erat doctrinae & industriae: sed qua tamen non satis magnam Graecae linguae noticiam fuerat adeptus: quod multa adeò perperam ab eo versa ostendunt. Condidit Urbanorum Commentariorum libros 38: quos Julio II. Pontifici inscripsit, atque Vrbanos vocat, quia in urbe Roma conscripsit. Ex mille amplius utriusque linguae auctoribus eos se congesisse, ipse ait. Tribus verò t…mis distinxit, quorum primus Geographiam veterem continet: alter anthropologiam, sive viros illustres: tertius Philologiam, sive artium rudimenta. Itaque in Praefatione ad Julium, opus hoc foreign appellat, quasi quo omnia comprehendantur. Voss. De Histor. Lat. l. 3. p. 602.Volaterannus, Anno Dom. 1500.

Stephanus Paschasius in his Icones hath these Verses of him,

De Volaterrano paucis, sic Lector habeto,

Ille sui Plinius temporis alter erat.

Melchior Volmarus, Beza's Master.

He was most studious of Elegancy in the Latine Tongue, so skilfull in the Greek, that he affirmed before his Duke of Wittenberge, Malle se causam in fore Graece quam Germanice agere, quamvis ea lingua sibi vernacula esset, yet he was so modest, that though he excelled in writing Greek and Latine, yet he published nothing but a very elegant Preface to the Greek Grammer of Demetrius Chalcondylas.

Conr. Vorstius. He was learned but Heretical.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Vir cl. 1. Vossius quo nemo rem Grammaticam accuratius excussit & explicult. Gatak. De Nov Instrum. Stylo Disserr. c. 23. Belgicus Varro. Mares. Exeg. Confess. Belg. Vide Forbes. Instruct. Historico. Theol. l. 8 c. 28. Diligentissimus & doctissimus scripto… Rivet. Discus. Grot. Dialys. de invocat. Sanct. quinque dispurat. doctiss. Quod vero Corvinus in his omnibus ad Historiam Pelagianam clarissimi Vossii provocet, nos libenter quoque ad eandem in plerisque provocamus, modo & hoc meminerit Corvius, ipsum cl. D. Vossinus cum Ecclesiis nostris plenè communionem colere, & in secundis curis suis aut alia data occasione sese ostensurum, publice recepisse, quod nonnulla quoque accuratius à se ab eo tempore observata sint, de quibus benevolum lectorem aliquando admonebit. Walaei Respons. adversus Corvinum. c. 23.Gerard John Vossius.

Professour of Eloquence, Chronology, and the Greek Tongue at Leiden, and Prebend of Canterbury in England.

He was an excellent Grammarian, and general Scholler.

One of the greatest Lights of Holland. He hath written learnedly almost of all the Arts, of Idolatry, his Theological Theses are good. His Treatise De Theologia Gentili, &c. is full of Learning.

Rivet often commends him.

Ego certè ita sentio, neminem inter Theologos nostros repertum fuisse, qui minùs jurarit in verba cujusquam magistri, qui aliorum sententias aequiùs expenderit, & qui veritatis diligentior fuerit indagator. And, Rivet. Apologet. pro vera pace Eccles.

His Historia Pelagiana is most disliked.

Our Arminians *Qui cum in minoribus esset, Poesin veteri spoliatam decore, cultissimorum carminum varii argumenti editione, antiquae dignitati restituit. Leones Allatij Apes Urbanae.most depend upon him touching the Authority of the Ancients.

Bochart. Geograph. Sac. l. 2. c. 17. saith thus of his Book De Historicis Graecis. Opus mirae eruditionis, ex cujus lectione nos profecisse non parum ingenuè profitemur.

Vrbanus VIII. Papa, a good Poet, he published some Poems.

There is Naudai Panegyricus dictus Urbano VIII. Pont. Max. Ob beneficia ab ipso in magistrum Thomam Campanellam collata.

Cujus nemine inter viros antiquariae rei studiosos nomen majus, celebriusque nullum est. Gassend. De vita Peiriscii l. 1. Fulvii Ursini libri apud Card. Faernesium delitescunt. MS. omnes legavit Bibliothecae Vaeicanae. Wower. Epist. Cent. 2. Epist. 9. Jos. Scalig. Patriâ Romanus, vir Graecè Latinèque doct…ssimus, ac purioris antiquitatis indagator diligentissimus, qui complura veterum utriusque linguae ser prorum monumenta aut primum aut edita dedit meliora. Thuan. Hist. Tom. 5. l. 123. Vide Jani Nicii Eryth…aei …icanothecam.Fulvius Vrsinus, a most learned Antiquary, Optimè de omni meliore Antiqu… apud bonos omnes promeritus. Pignor. Symb. Epist. Epist. 18.

Celebris ille antiquitatum vindex Ursinus Fulvius. Scriv. Animadvers. in lib. 10. Mart.

There are his

Notae in Polybium, Dionysii Halyc…r …ss. Appiani, Diodori Siculi & Dionis fragmenta.

Notae in Tacitum & Paterculum.

Notae in Historicos veteres. Appendix ad lib. Petri Ciaconii de Triclinio.

De Familiis Romanorum.

Nihil sibi tribuit: Theologiae studiosus, quam Doctor dici maluit. Erat tempo is parcus: quod inscriptio Musaei innuit.Zachary Vrsin, a learned and solid Divine. He was born at Vr…tistania, the

Amice, quisquis huc venis,

Aut agito paucis; aut abi,

Aut me lacorantom a…juva.

Melch. Ad. in ejus vita.

Metropolis of Silesia, one of the fairest Cities of Germany, in the year of Christ 1534.

His Works put out since his death, are all collected together, and distinguished into three Tomes.

Conr. â Liechthena, Abbas Vrspergensis. Anno Dom. 1202.

There is his

Coen…bii Chronicon.

Jacobus Armachanus. James Vsher Bishop of Armagh.

The hundredth Archbishop of Armagh from him whom some call St Patrick, as Matthew Parker Archbishop of Canterbury told Queen Elizabeth, Jacobus Vsserius vastae …ectionis & eruditionis Theologus, inque antiquitate Ecclesiastica versatissimus. Voet. Thes. de Angelis Summa enim summi viri, & undecunque doctissimi merita de Ecclesia & tota Republica literaria, nunquam sinent, ut non aeternùm ab omnibus literarum amantibus memoria grata celebretur. Vossius De vitiis Sermonis c. 10. Vide illum de Scient. Math. c. 62. & De Dieu Praefat. ad Act.he was the seventieth Archbishop of Canterbury from Austen the Monk. Antiq. Brit.

He hath a great name deservedly amongst the Reformed Churches, for his skill in Ecclesiastical Antiquities, his stout Defence of the Orthodox Religion, frequent and powerfull preaching, and unblameable Life, and is likewise famous for his great Abilities with the Papists themselves, though yet he be accounted haereticus primae Classis in their Index Expurg.

Fitz Simonds (with whom he disputed about the Popes being Antichrist, and was too hard for, though the Bishop was then very young) in one of his books saith, he is Acatholicorum doctissimus.

And Moranez in his Anti-Jansenius Disp. 11. Sect. 2. hath these words.

Hanc divinationem de Haeresi Praedestinationis non ipse primus excogitavit, sed à Lutheranis & Calvinistis ejusdem haeresis recoctoribus accepit, praecipué que à Jacobo Usserio insigni Calvinista Hyberno qui ann. 1631. librum edidit Dublini, hoc titulo inscriptum Gotteschalci, &c. *Gotteschalc. & Praedestinatiane controversiae ab eo motae Historia. Hibernus Episcopus libello nuper vulgato de Historia Godeschalci Vossio controversiam movet. Existimavit Vossius Godeschalcum affinem fuisse ei sententiae quam Piscator & alii quidam Novirii magistri de Praedestinatione ita defendunt ut Deum scelerum causam magis dicere quam sentire formident. At ille plane eum vult intra Augustini fines steriffe nec ulterius evagatum. Grotius Epist. 122, Cordesio.Quo libro probandum suscipit eos qui pro Praedestinatianis haereticis habentur, non alios fuisse, quam doctrinae Augustinianae defensores. Ad quod persuadendum iisdem utitur conjecturis & argumentis quibus Jansenius: ut recte notavit Antonius Ricardus l. 1. Disputat. de lib. arbit. c. 1. Sect. 6. relatis utriusque verbis. Neque enim sensum duntaxat, sed verba fere ipsa transcripsit Jansenius. Neque tamen (quod aequum erat) ullam ejus mentionem facere dignatus est.

He first got himself a name in the Church, by that first and excellent Book of his De Christianarum Ecclesiarum successione & statu.

His Book De Britannicarum Ecclesiarum Primordiis, Vossius De vitiis Sermonis c. 10. cals laudatissimum opus, and it is generally well esteemed; wherein he sisteth to the branne the Brittish Churches Antiquities.

His other Latine Works are

Veterum Epistolarum Hibernicarum Sylloge.

Ignatianarum Epistolarum Sylloge.

Ignatiana Appendix.

De veterum Symbolis. Annalium pars prima & secunda.

Epistola ad Ludovicum Capellum.

De anno veterum Macedonum.

Syntagma de Editione LXX. Interpretum. Diss…rtatio de Cainane.

His English Works.

Answer to a Jesuites Challenge.

The Religion of the ancient Irish and Brittish.

A Speech in the Starre-Chamber of the Kings Supremacy.

Two Sermons, one before the King, another before the Parliament.

A Treatise of the Incarnation of Christ.

A Treatise of the Original of Bishops and Archbishops.

What Asia is that mentioned in the New Testament.

Carolus Vtenhovius.

He was skilfull in the principal Languages, Hebrew, Greek, Latine, and also in the Germane, French, Italian, English.

His Works are mentioned by Melchior Adam in his Life.

Bonaventura Vulcanius *Praeceptor in adolescentia meus. Voss. De Anal. l. 1. c. 19. Meus quondam in Graecis post Franciscum Nansium praeceptor. Voss. De vitiis Serm. l. 3. c. 16. Antiquitatum & politioris literaturae indagator sagacissimus, cum veterum autorum optimorum monumenta plurima integritati & pristino nitori restituit, atque Graecorum Latinitati donavit, tum ipse praeclara opera in omni genere artium & disciplinarum scripsit. Gesn. Biblioth. Corpus Linguae Latinae composuit, in quod veteres auctores omnes qui de Lingua Latina scripserunt, conjecit, adductis Scholii… doctissimorum nostri temporis virorum, Antonii Augustini, Petri Victorii, Manutii, Scaligeri, &c. Isidori Hispalensis Episcopi Originum libros viginti ex antiquitate eruros, & Martiani Capella de nuptiis Philologia & Mercurii libros novem variis Lectionibus & Scholiis, illustravit. Anton. Sand. De Brugensibus eruditione claris. lib. 1.Brugensis. He was the Greek Professour at Leyden.

Vir de bonis litteris optimè meritus. Pignor. Symb. Epistol. eruditissimo suo de literis & linguâ Gothorum Commentariolo. Olai Wormii literatura Danica c. 6.

His Works are mentioned by Melchior Adam in his Life.

CHAP. VII.

LVc. Wadingus.

There are his

Annales minorum in five Volomes in Folio, there he speaks of all learned Fryers of that order. He is much esteemed now at Rome.

Sir Isaac Wake.

The University Orator in Oxford.

There is his

Rex Platonicus, or Musae regnantes.

Claruit anno 1536.An Oration at the Funeral of Dr Rainolds.

Robert Wakefield, a learned Hebrician of our own.

He wrote

Institutio Gramaticae Hebraeae.

De laudibus linguae Hebraeae.

De Hebraeorum codicum incorruptione.

Paraphrasis in Ecclesiasten cum Praefatione Richardi Pacei. Orationes quadam, cum aliis opusc.

Antonius Walaeus.

He was an orthodox and solid Divine, as his several learned Works in one Volume in Folio shew.

Albigensibus & Waldensibus multa per calumniam impacta fuerunt à curiae Romanae mancipiis; quae falsò illis fuisse imposita à multis est ostensum, ut nominatim â Thuano Hist. sui temporis l. 6. & à Rev. Vsserio, de Success. Eccles. c. 6. & 10. Mares. contra Tirin. Tom. 10. Controvers. Vide Wolsfii Lect. Memorab. Centenar. 12. p. 380, 381, 382.Waldenses.

Our Historians confound the Albigenses and Waldenses, though some learned men hold they are to be distinguished.

The Waldenses are famous for their Antiquity, Universality and Innocency.

The first original of the Waldenses came of Waldus, a man of great substance in the City of Lions. About the year of our Lord 1160. divers of the best of the City of Lions talking and walking in a certain place after their old accustomed manner, especially in the Summer time, conferred together upon matters. Amongst whom it chanced one (the rest looking upon) to fall down by sudden death. This Waldus being one of them, who beholding the matter more earnestly then the other, and terrified with so heavy an example, Gods holy Spirit working with all, was stricken with a deep and inward repentance, whereupon followed a new alteration with a carefull study to reform his former life. He admonished others also to repent, and ministred large alms of his goods to such as needed.Foxes Acts and Monum. vol. 1 p. 299. See more there. Many people therefore daily resorting to him, and he seeing them ready and diligent to learn, he began to give out to them certain rudiments of the Scripture, which he had translated himself into the French Tongue.

The Bishops seeing him so to intermeddle with Scriptures, and to have such resort about him, albeit it was but in his own house under private conference, threatned to excommunicate him, if he did not leave so to do. He despising their Excommunication, they ceased not with prison, with sword and banishment to persecute him, till at length they had driven both Waldus and all the favourers of his true preaching out of the City. Whereupon came first their name, and they were called Waldenses, or Pauperes de Lugduno, because they being thrust out both of Countrey and goods, were compelled to live poorly whether they would or no. See Doctor Chalon. Credo Ecclesiam Sanctam Catholicam. part. 2. pag. 91, 92, 93, 94.

Dr John Wallis, the learned Professor of Arithmetique and Geometry in Oxford, and one of the Assembly of Divines at Westminster.

There is his

Grammatica linguae Anglicanae. Another Work in English.

Nich. Waltherus an eminent Divine in East-Frizeland.

He hath published

Spicilegium Controversiarum 22.

De SS. Dei nominibus.

Officina Biblica.

Harmonia Biblica sive Conciliator locorum Bibliorum.

Harmonia totius Scripturae.

Jo. Wamesius.Quo homine nihil ferè doctius, prudentius, aut candidius Belgica nostra tulit. Ex doctissimis Recitationibus ad Tit. de Appellationibus facile intelligas, viro longè eruditissimo, nihil praeter scribendi voluntatem defuisse; praesertim cum interioribus litteris, Graecisque tinctus esset non leviter. Auberti Miraei. Elog. Belg.

De Appellat.

Consilia.

Samuel Ward, a learned and pious Divine.

There is his

Magnetis reductorium Theologicum.

And divers English Sermons.

Dr Samuel Ward, Professor of Divinity in Cambridge.

His Gratia discriminans is an excellent Sermon, and opposite to the Arminian Doctrine.

Sir James Ware.

He hath written

De Scriptoribus Hiberniae.

Antiquitates Hiberniae.

Casper Waserus, a learned Linguist.

He hath written

De antiquis nummis & mensuris Hebraeorum.

De nummis Ebraeis in usu Scriptor diligentissimus doctissimusque. Seldenus De Jure Naturali & Gentium l. 6. c. 17.

Dr. Gilbert Wats a learned Englishman now living.

Gulielmus *Ut opinio est doctissimi Watfii in glossario, quod addidit Matthaeo Parisio, à se longè felicius recuso. Vossius De vitiis sermonis l. 2. c. 16. Clarissimus Watsius, vir cum aliis tum editione Matthaei Parifii, optimè de Historia meritus. Id. De vit. Serm. l. 3. c. 1.Watsius, an English Divine, whom Vossius in his Book De vitiis Sermonis often honourably mentions.

He hath translated Austens Confessions, and added Notes to it.

Geo. Weiganmeierus.

There are these Works of his published

Instit. Heb. Linguae per Tab.

Abbreviat. Hebr. in Com. Hebr.

Abbreviat. Hebr. explicatio.

Crinesius De Confas. Linguarum. c. 3. commends him for a most accurate writer, and mentions him with Drusius, Schindler, Buxtorf, as one of the most approved Grammarians of our age.

Mar. Frider. Wendelinus.

He hath put forth these Works

Christiana Theologia.

Admiranda Nili.

Institutiones Logicae.

Contemplationes Physicae. And some Theolog. Exercit. lately.

Concionator Wormaciensis, floruit circa 1470. annum. Articuli e…us fuerunt. Gratis, mera gratia per fidem in Christum salvari omnes. Liberum arbitrium nihil esse. Tantum verbo Dei credendum, non glossae aut patribus. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19. Vide plura ibid.Jo. de Wesalia.

See Foxes Acts and Monum. Vol. 1. p. 948.

There are his

Paradoxa.

Matthaeus Wesenbecius, was born at Antwerp, Anno à Salute partâ, 1531. a learned Lawyer.

Fuit Theoricus instructissimus, & practicus excellentissimus. Melch. Adam in ejus vita.

Nostri seculi alter Papinianus conjunxerat ille verae religionis studium, & professionem cum juris prudentia. Gryn. Epist. l. 1. Epist. 11.

Melchior Adam in his Life relates the manner of his conversion from Popery.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and Melchior Adam in his Life.

He made this Epitaph for himself before his death,

Matthaeus placidâ sopitus pace quiesco;

Iustitiae & juris praeco Wesenbecius.

Vita mihi studium fuit, impensique labores,

Et dolor & gemitus, assiduaeque preces.

Iova pater miserere mei, miserere meorum;

Solius in Christi sanguine nostra salus.

Johannes Wesselus Concionator Wormatiensis damnatur Haeresos Moguntiae, quod de indulgentiis, Jejunio & aliis articulis quaedam à communi pontificiorum opinione aliena doceret. Ursperg. Calvis. Chron. Doctor Veselus vel Basilius codem tempore vixit cum Joanne de Vessalia: sed tamen suit aliquanto junior, fueruntque mutua amicitia juncti: mortuus est anno 1490. Scribit in quadam Epistola se putare, quod mo… condemnato Vessalia ad se examinandum inquisitor sit venturus. Fuit alioqui adeo celebris ut lux mundi vulgò vocaretur. Testantur in quodam scripto suo, se Parisiis, Romae, & in multis aliis celeberrimis locis dispurasse, suamque de Religione sententiam defendisse. Docuit autem fermè eadem quae & ille, nisi quòd aliquanto remissiùs, gratuitam justificationem per fidem inculcavit. Doctrinam Papisticam de tribus poenitentiae partibus reprehendir. Illyr. Catal. Test. Ver.Wesselus Groningensis, otherwise named Basilius.

He preceded Luther, he was excellently learned in Physick, Divinity, in the Greek, Hebrew and Latine, and therefore of the people he was called Lux mundi, the light of the world, whom Luther was wont to call his prodromus. He demonstrated that the Pope was Antichrist, whom the Disciples of Christ ought in no wayes to follow.

He wrote a Book De dignitate & potestate Ecclesiastica, in which book, he saith, That Subjects should be absolutely and simply bound to beleeve the Pope, is so irrational and full of blasphemy, that it is found more pestilent then any heresie whatsoever.

Being aged, upon a certain time when a young man called M. Joannes Ostendorpius, came to him, he said these words; Well my childe, thou shalt live to that day, when thou shalt see that the doctrine of these new and contentious Divines, as Thomas and Bonaventure, with others of the same sort, shall be utterly rejected and exploded from all true Christian Divines.

And this which Ostendorpius then being young heard Weselus to speak, he reported himself to Noviomagus, which wrot… this story, Anno 1520. and heard it of the mouth of the said Weselus, Anno 1490. Foxes Act. and Monum. vol. 1. p. 955, 956.

Vide Effig. & vit. Profes. Acad. Groningae & Omlandiae.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Matth, Westmonasteriensis, Anno Dom. 1370.Qui à collectis Chronicorum floribus Florilegi cognomen est sortitus, scriptor aetate sua non inelegans. Vir ipse erat suo seculo in omni genere bonarum literarum planè eruditus, & in his quae ad Historiam pertinent, potissimum in recta annorum suppuratione eximius. Balaus De Script. Britan. Cent. 6.

A famous Historian.

Elizabeth Weston, a learned English woman, commended by Joseph Scaliger and Janus Dousa.Parthenicon Elizabethae Westoniae virginis nobilissimae, Poetriae florentissimae linguarum plurimarum peritissimae. l. 3. Te tantum virturum miraculum, tot summis viris notam. Pene prius mihi contigit admirari ingenium tuum, quam nosse. Jos. Scal. Eliz Joan West.

She hath written a Book of Poetry called Parthenicon.

Anglavel Angelica es, vel prorsus es Angelus immo:

Si sexus vetat hoc: Angelus est animus.

So Dousa, as I remember.

William Whateley, a Divine well versed in the original Text both Hebrew and Greek, a frequent and powerfull Preacher, and whose Life was answerable to his Doctrine.

There are his

Exposition of the ten Commandments.

A Care-cloath, or Treatise of the Cumbers of Marriage.

Prototypes.

And some Sermons.

Deg Wheare, both learned and godly, he was History-Reader in Oxford.He hath published also Epistolas Eucharisticas.

He hath put out a Book, entitled,

De ratione ac methodo legendi Historias dissertatio.

Where he reckons up the several Greek and Latine Historians, and censures them, and shews the method of reading them.

Abraham Wheelock.

He was the first Arabick Professor in Cambridge.

He hath put out Beda in Latine and Saxon with Notes.

D. William Whitaker, a learned and pious Divine.Praeditus erat acerimo ingenio, memoria foelicissima, multiplici l… ctione, summa eloquentia, quanta, unquam in Theologo uspiam suit, denique doctissimo politissimoque judicio, adeò ut totius Academiae quasi oraculum merito haberetur, imò & orbis miraculum; quando nullam propriam & peculiarem sententiam amplexus sit, praeter sanam doctrinam in Ecclesia Dei receptam, ut fere omnes m…gni nominis. Theologi solent. Asht. De vita & morte Whitakeri. Annum clausit Gulielmus Vitakerus, utroque parente Lancastrensi familiâ honestâ in praedio Holmio natus, magni nominis inter suos Theologus, qui Juelli Salisburiensis sive imitatione, sive aemulatione, cum Edmundo Campiano, Joanne Duraeo, Thomâ Stapletono, aliis totâ vitâ scriptis disputavit, & Cantabrigiae obiit, quanquam vix XLVII. aetatis annum superasset, ita viribus defectus, ut instar infantuli placidè ac sine ulla convulsione spiritum efflaverit. Thuan Hist. Ex Anglico in Larinum convertit volumen Joannis Juelli adversus Thomam Hardingum in quo XXVII. quaestiones ex Scripturis & omnium Conciliorum ac patrum monumentis, disceptantur atque explicantur, In quarto Londini. Gesueri Biblioth. He was Master of S. Johns Colledge in Cambridge, and the Kings Professor in Divinity. Famous for his admirable skill in the Arts and Tongues, and for his controversal Works, especially his Confutation of Campian, Sanders, Paree, William Rainolds, Stapleton and Bellarmine.

That honour of our Schools, and Angel of our Church, learned Whitaker, then whom our Age saw nothing more memorable: What clearnesse of judgement, what sweetnesse of style, what gravity of person, what grace of carriage was in that man? Who ever saw him without reverence, or heard him without wonder? B. Halls 1. Dec. of Epist. Ep. 7.

All his Works are in one Volume.

Jeremy Whitaker my worthy friend, a learned and pious Divine of the Assembly lately dead, who was a man mighty in the Scriptures, of a humble melting Spirit, laborious in his ministerial function, zealous for Gods glory, and wonderfully patient in all the time of his heavy affliction.

Dr John White.

He hath written the way to the true Church, and a Defence of the same, which Book is well esteemed.

Tho. Albus. A Preface before Sir Kenelm Digbies Demonstratio Immortalitatis Animae.Thomas White an English Papist.

Books written by him

Three Dialogues De mundo.

Institutiones Peripateticae ad mentem Digbaei.

Institutiones sacrae in 2. Tom.

Quaestio Praevia & mens Augustini de Gratia.

De Medio animarum statu Meditationes in Gratiam.

Sacerdotum Cleri Anglicani.

Richworths Dialogues, or the judgement of common sense in the choise of Religion.

A Catechism in Religion.

Meditations in English.

A Contemplation of Heaven: with an Exercise of Love, and A Descant on the Prayer in the Garden.

Obedience and Government.

Tabulae Suffragiales, by which it appears he wrote a piece called Sonitus Buccinae, which was condemned at Rome by the Cardinals.

John Whitgift Archbishop of Canterbury.

He had an Uncle called Robert Whitgift, Abbot of the Monastery of Wellow in Lincolnshire, who teaching divers young Gentlemen, took like pains also with him. In which time (as he was pleased often to remember) he heard his Uncle the Abbot say,Sir George Pawle in his life That they, and their Religion could not long continue, because (said he) I have read the whole Scripture over and over, and could never finde therein, that our Religion was founded by God. And for proof of his opinion, the Abbot would alledge that saying of our Saviour Matth. 15.13. Every plant which my heavenly Father hath not planted. shall be rooted out.

He never preached, but he first wrote his Notes in Latine, and afterward kept them during his Life.

There were several writings between him and Thomas Cartwright about the Ceremonies.

CHAP. VIII.

JOhn Wicliff, a most incomparable Schoolman.

He followed William Ockam much, he is often quoted by him, and styled,Anno 1377. Joannes Wicliffe fac…ae Theologiae Professor & Ecclesiae Parochialis de Lutterworth in Leycestriae Comitatu Rector multa in Romanam curiam consuetudinemque O…onii disputavit, eadem è suggestu coram populo ac proceribus saepe praedicavit. Huic Lancastriae dux & è plebe permulti adhaerere coeperunt. Gregorius autem Papa veritus ne e…us suasione Angli deficerent, ad Regem, Archiepiscopum, Episcopos & Oxoniensis Academiae Canceliarium acriter scripsit, u… cum aut coercerent aut prorsus abscinderent. Antiquit Britan. pag 258. Joannes Wiclefus Anglus, in Academia Oxoniensi Theologiae Professor. Sit hoc tuum & inprimis verum & immorrale decus Anglia, quamvis à te postea commaculatum, quod Joannem Wiclefum edideris, primò ausum post multa secula Romanae meretrici securè inebritatis Europae regibu… illudenti, belium palam indicere: idque tanto successu; ut jam tum vulnus gladio verbi divini abs te vibrato inflictum acceperit, quod ut ad tempus sanatum videri poteris, semper tamen recruduit ac randem lethale Dei beneficio evasit. Bezae leon. Vir. Illust. Vixit in Anglia Joannes Vvicleuus ad an…m salutis 1393. Is contra Pontificatum Romanum multa scripsit, quae post in Bohemiam delata fuerunt. Erat tùm Pragae nobilis Academia, florebat etiam ibi Joannes Hussus professione Theologus, hic Vviclevi doctrinam ut piam atque salutatem pro concione celebrabat, & longe lateque propagabar. Sleid De …tatu Relig. & Repub. l. 14. Vide Illyr. Catal. Test. Verit. l. 18. Baleum De Script. Britan. Cent. 6. Pezel. Mellis. Hist part. 3. Inceptor Ockam.

John Hus was his Scholar, he brought his Books and Doctrine into Bohemia.

He being the publick Reader in the University of Oxford, was for the rude time wherein he lived, famously reputed for a great Clerk, and expert in all kinde of Philosophy.

He flourished about the year of our Lord 1371. Edward the third reigning in England. He was called Doctor Evangelicus.

He was born in the North, and to this day some of his name and family do there yet remain, to whom I am allied.

He was brought up in Merton Colledge in Oxford, and removed thence to Queens Colledge.

He was beloved of all good men for his good life, and greatly admired of all his adversaries for his Learning and knowledge both in Divinity and humanity. He was Doctor in Divinity almost thirty years, and for some time Parson of Lutterworth in Leicestershire. See Camden there.

Divers Works of his in written-hand remain in our Oxford-Library.

He translated the whole Bible into English, with Prefaces and Arguments to every book.

In his Trialogus. or Body of Divinity, l. 4. c. 7. he saith,

Id…o si centum essent Papae & omnes fratres essent versi in Cardinales, non deberet conce…isententiae suae in materia fidei, nisi de quanto se fundaverit in Scriptura. He also saith, Papa est abominatio desolationis in abstracto. And Ch. 36. Olim Episcopi nostri dicuntur pseudofratres tanquam Diabolos odivisse, cum in tempore Domini Armachani, dicuntur ipsum in sumptibus contra hos pseudo ordines defendisse. Sed modo facti sunt amici Herodes & Pilatus, qui prius inter se fuerant inimici.

There is also his Dialogus, and De Veritate Scripturae, and divers other Manuscripts of his well worthy the publishing.

Yet he had his errours, lib. 2. of that Book, cap. 10. he saith, Angelos adoramus.

See those Scriptures against that opinion, Deut. 4.19. & 17.3. Col. 2.18. Apoc. 9.10. & 20.8, 9.

He grants Purgatory also l. 4. c. 22. of that book. Yet he was the first (saith Bale) who in that dark age brought truth to light, and was bold openly to confesse Christ before the whole Synagogue of Satan, and to reveal the filthinesse of the great Whore.

Fuit Wicleffus sectarius plane nostrorum hodie Evangelicorum vervex, fuit omnium quae tam longe latéque grassantur, haeresion seminarium. Harpsf. Praefat. ad Histor. Anglic. Eccles.

Roger Widdrington a learned School-Divine, as his Works both in English and Latine shew.Riv. Reg. Anglic. in Hibern. defens. adversus Analect. l. 2. p. 58. His right name was Preston, for Widdrington was a plain illiterate man. He and Blackwell took the Oath of Allegiance.

He wrote to the Pope, and earnestly beg'd of him, that the Papists here might take that just Oath of Allegiance …o the King, and refuted Bellarmine, who opposed it with strong reasons.

This Oath (viz. of Allegiance) according to every part and parcel of the same may be lawfully taken by any Catholick, as have averred both M. Widdrington, Sir William Howard, and others. Widdrington in his New-years-gift, hath sufficiently proved, that besides the authority of many famous Divines, it was the opinion of the chiefest secular Priests in England. Doctor Featleys Animadvers. on Vert. Rom.

Vir antiquae fidei cordatissimus Baro, Hungarus: qui eam diligentiam …in linguam Syriacam addiscendam adhibuit: ut etiam sua operâ, totum Novum Testamentum habeamus, Syris Characteribus perbellè excusum, excepta tamen Apocalypsi, & Epistolis secundis Petri & Johannis, cum ea quae est Judae, quod ei tunc in manum non essent. Pet. Vict. Cajet. Palm. Paradig. Ling. Syriac.Albertus Widmanstadius, a famous man, and well skilled in the Orientall Tongues.

He was Chancellor to Ferdinand the wise Prince of the Romans, and by his commandment and great liberality, was imployed in the Edition of all the New Testament in Syriack, in a fair character, save the *Which were since published by De Dieu, and Mr. Pocock.Apocalypse, and four Epistles, the 2d of Peter, the 2d and 3d of John, that of Jude, which Work was generally much esteemed by Christians.

Joannes Wierus, a learned Germane.

Laudatum multis scripsit Opus de Veneficis & sagis: in quo quantum in Theologiâ, in Jurisprudentia, Medicina, Philosophia profecerit; re ipsa declarat; argumenta ex illarum disciplinarum fontibus desumta ad ferendo. Melch. Ad. in ejus vita.Some commend his Book De praestigiis Damonum for a most learned and elegant piece.

Vir fuit ingenio doctrinaque praestans, cujus vita sobria & honesta aliis esset exemplo. Erat summa humanitas in hoc Theologo cum gravitate conjuncta. Munificus quoque & liberalis in egenos. Melch. Ad. in ejus vita.Jo. Wigandus, He was born at Mansfield, Anno Christi 1523.

Many years before his death, he made this Epitaph for himself,

In Christo vixi, morior vivoque Wigandus:

Do sordes morti: caetera, Christe, tibi.

The sayings of the Scripture, with which he sustained himself against temptations on his death-bed, were these, Joh. 3.16. Mat. 11.29. 1 Joh. 1.7. The bloud of Jesus Christ his Son cleanseth us from all sin.

He left many Works which are mentioned by Melchior Adam.

Andrew Willet.

A laborious godly Divine.

He printed thirty three Books.

Nigellus Wireker, an ancient Poet.

He largely toucheth the corrupt living and hypocrisie of his time, chiefly in Bishops, Priests, Abbots, Monks, Canons and Nuns: His Book is all in old Latine Verses,Bales second Part of the Acts of English Votaries, pag. 88. and 89. and is named Speculum stultorum, the glasse of fools, that every dissolute Prelate might behold his folly therein.

Ralph Winterton. Greek Professour in Cambridge.

There are his Observations on Hesiod printed, with the minor Greek Poets.

And he hath translated some others.

Jo. *Quo neque probiorem, neque G…aece eruditiorem sua aetas tulit. Scalig. Elench-Trihaeres. Serar. cap. 23.Wolfius, Anno Christi 1537.

He was born at Zurick a famous City of the Helvetians, he was a great Philosopher and Divine, skilfull in the chief Languages, an excellent Historian.

He had learned Masters.

Audivit viros undiquaque doctissimos Argentorati Germaniae Tullium J Sturmium. Wittembergae politioris literaturae parentem Melancthonem: Tubingae sui seculi Philosophorum principem Jacobum Scheckium. Biturigibu… Gallorum legalis prudenti… Coryphaeos Jacobum Cuiacium, Franciscum Rossardum, Antonium Contium Hugonem Donellum. Melch. Ad. in ejus vita.

He used this Symbole, Pietate & Labore, which he excellently exprest in his whole life.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones.

That Book of his, entitled Lectionum memorabilium & reconditorum Centenarii XVI. is well esteemed.Natus anno 1516. Qui vertendis libris Graecis & illustrandae historiae Bizantinae tam egregiam operam navavit. Thuan. Commen. De vita sua l. 2. Vide etiam ejus Hist. Tom. 3. l. 71. Et Neand. Geog. part. 1.

Hieronymus Wolphius, a general Scholler, but an excellent Grecian.

He was famous for his faithfull turning many Greek Authours into Latine, as Zonaras, Nicetas, Gregoras, the chief writers of the Constantinopolitan History, Isocrates, Demosthenes.

He died ex calculo litteratis fexè fatali, of that disease which is almost fatal to Students, the Stone.

Olaus Wormius, Professor of Physick in the University of Hafnia.

There are these Works of his Liber aurens Philosophorum.

Monumenta Danica.

Literatura Danica.

Museum Wormianum in Folio.

He refers to four Classes, Rariora, quae Museum suum tenet, Fossilium, Vegetabilium, Animalium, & quae ex his Ars elaboravit.

Anthony Wotton, a learned Divine, as his Book De Justificatione & Reconciliatione peccatorum shews.

Edw. Wotton *Edito de differentiis animalium commentario, clarum inter litteratos adeptus nomen. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 16. Oxoniensis, quo nemo de Animalibus libros unquam scripsit doctius & elegantius. Neand. Geog. Vide Gesn. lib. de avibus. Epist. ad Lectorem.a Physician born at Oxford.

He hath written a learned Book of living Creatures.

Sir Henry Wotton Provost of Eaton Colledge.

His Works are common.

Jo. Wonvverius *Non nego pr…fecto eos, qui religionem reformandam susceperunt, multa quae fortasse dissuenda erant, pio sed improvido Zelo tota rescidisse. Hoc me serio improbare apertè fateor: neque illa sententia heri aut hodie mihi nata, sed ex illo tempore quo aliquem veri gustum sensus communis mihi suggessit. Wower Epist. Cent. 1. Epist. XL. Dominico Baudio. Johannes à Wouweren conscripsit bene longum Panegyricum in honorem Regis Danorum. Affectavit in eo sublime & floridum simul genus dicendi. Laudandus ob generosum conatum, etsi interdum languescit, & pellucet nimis aemulatio antiquorum Multa sunt quae non ignavo lectori placere possunt. Si currum interdum non bene moderatur, maguis tamen excidit ausis. Baud. Epist. Cent. 1. Epist. 83.Councellor to the Prince of Holsatia.

He was very learned, as his Works shew, especially his Polymathia, and his Epistle, and Book De Vmbra & Syntagma, de Bibliorum interpretatione.

Some much commend his Panegyrick to the King of Denmark. Joannes à Woweren (nosti credo hominem) Regi Daniae optimo & incomparabili principi, optimum quo que & incomparabilem Panegyricum scripsit. Epist. Wow. Dominicus Baudius Incomparabili amico Ioanni à Wower.

Incomparabilis vir Joannes à Woweren, quo nemo bodie vivit, quem pluris astimem, & cujus caussamagis velim. Baud. Epist. Cent. 4. Epist. 22.

He fell off from his Religion and turned Papist.

Baudius Cent. 1. Epist. Epist. 69. Christophoro Puteano & fratribus speaks of him, homo sui ostentator magnificus. Dempto certe hoc vitio, multa habet ingenii naturaeque dona, quibus supra vulgus sapit, & illustrium virerum amicitiam meretur. Illud pre certo habetur cum Romae publicitus religionem abjurasse nullo metu qui in virum constantem cadere possit, sed contemptu & inscitia pietatis, vel (quod his potentius est apud mentes praecipiti ambitione afflatas) spe consequendae alicujus optimae largitionis. Sed, ut audio, esca elapsa est, solum hamum retinuit. Vide plura ibid.

George Wirth or Wyrth.

He professeth, that in his old age, when he had served as a Physician in Brussels, and in King Philip the second his Court many years, he applied himself to the difficult collating of the Evangelists (being then turned Protestant) for his last refreshing.

He hath written

De vita Christi ex quatuor Evang.

Epit. lib. reliq. N. T.

Hortulus Animae militantis.

Memoriale Apostolicum.

CHAP. IX.

FRancis Xavier.Franciscus Xavier natione Hispanus, patria Navarrus, vir plane Apostolicus, & seculi nostri lumen, ab Vrbano octavo Pontif. Maximo glorioso Indiarum Apostoli titulo dècoratus. Epistolas admitabiles & divinae prudentiae refertissimas, quae ab Horatio Tursellino in Latinam singuam ex Hispanica conversae & in libros quatuor digestae. Biblioth. Script. Societ. Jes. ab Alegambe edita. Is Joannis Lusitaniae Regis rogatu ex Pontificis autoritate missos in Orientem tota Indiae maritima ora inter pericula ac summos labores peragrata in penitissimas Japonum terras verbo Dei lumen primus intulit, & magno infidelium numero ad Christum adjuncto in ipso Sinarum aditu. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 36.

He is called by the Papists The great Apostle of the Indies.

Horace Turseline in his Life hath one whole Chapter, to shew how he was once beaten by the Devil, as Dr Hoyle in his Rejoynder, pag. 632, 633, 634. quotes out of him.

Jerome Xavier or Sciavier a Jesuite of Navarre.

He hath written the History of Christ in the Persian Language, which he dedicated to Acaban the great Emperour of Mogoll, and hath corrupted it with idolatrous fables and superstitions.

Ludovicus De Dieu hath turned it into Latine, and written Animadversions upon it.

Xenophon.Xenophontem vero, quis satis laudarit, nisi Xenophontis Musam in ore habuerit. Fuit hic corpore speciosus, mente sublimis, animo generosus, magnus bellator, praestans historicus, suavis Orator, non ignava opera Philosophus. Caussini Eloqu. Sac. & Human. Paral. lib. 1. cap. 35. Attica Musa & Apes Attica ob melleam dicendi suavitatem nuncupatus, cujus etiam voce Musas quasi locutas vulgò ferri solitum testatur Cicero in Oratore. Whear. De Meth…do Leg. Hist. part. 1. Sect. 10. Vide Voss. De Histor. Graec. l. 1. c. 5.

Auctor ille pra caeteris decori observantissimus, & quem non minus quàm Platonem Cicero sequitur. Naudaeus De Studio Militari. l. 1. p. 188.

His Works are in Greek and Latine in two Tomes.

Scipio Africanus had alwayes with him his books of the institution of Cyrus King of Persia.

Francis Ximenes Cardinal,Franciscus Ximenius Cardinalis cujus pietati & animi magnitudini tantum Hispania debet. Thuan. Hist. Tom. 10. Lib. XI. Illa ad omne aevum duratura Bibliorum Editio. Id. ibid. Hispanus ordinis Minorum ex Archiepiscopo Toletano Cardinalis, Complutensis Academiae institutor, cum Hebraicae & Chaldaicae linguae peritissimus esset, sacra Biblia variis linguis Chaldea, Hebraea, Graeca & Latina Compluti summa accuratione Tomis 6. imprimi curavit. Leonique X. succulenta praefatione apposita demissè dicavit. Nomenclat. Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium. the Archbishop of Toledo.

He is famous for the Biblia Complutensia, and for the magnificent University at Complute, which he built at his own charge.

Jo. Xiphilinus.Anno Aerae Christianae. 1056. Helv. Chron. Gulielmus Xylanderus Augustanus utriusque linguae apprimè peritus, & omnis antiquitatis ac literaturae cum paucis hujus aevi comparandus, dum vixit cum sua egestate luctatus atque ob id fami non famae scribere existit…us. Thuan. Hist. Tom. 3. l. 6. Utriusque linguae apprime gnarus, ad haec Philosophiae & Mathematicarum artium doctrina praestaus vir. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 35. Fuit ingenii subtilitate, judicii perspicacitate, memoriae foelicita te eximia praeditus: raro opus ullum solitus absolvere prius, quam typographis traderet: tantumque lucubrando semper promovit; quantum illi imprimendo absolverent. Nec unam interim rem solam unquam agebat: sed plura simul successu felicissimo tractabat: & quia in animo & memoria meditationes suas servabat, ideo in chartis pauca admodum annotabat. Logicus, Poeta, Mathematicus, Musicus, Historicus, Physicus, Latine, Graece & Hebraice doctus. Melch. Ad. in ejus vita.

There is his

Epitome Dionis Gr. & Lat.

William Xylander.

He was born Anno 1530.

He was very skilful in the Latine and Greek, and in all Antiquity and Learning scarce to be matched with any in his time.

He was both a faithfull and diligent Professour of the Greek at Hidelberg.

His Works are mentioned by Boissard in his Icones, and by Melchior Adam in his Life.

CHAP. X.

Dr.THomas Young, a Member of the Assembly of Divines, and a learned Divine.

One very well versed in the Fathers.

He was the Authour of that excellent Treatise, entitled Dies Dominica, and one of those five that made SMECTYMNVVS.

CHAP. XI.

FRanciscus Zabarella, Franciscus de Zabarabellis Natione Patavinus, Ecclesiae Romanae Presbyter Cardinalis, vit in jure Canonico eruditissimus, & tam in divinis scripturis quam in secularibus literis nobiliter doctus, ingenio subtilis & clarus eloquio. Trithem. De Script. Eccles. Vixit circa annum 1406. Scriptum quoddam de Schismate & Concilio, acutum sane & eruditum, & liberum, contra Papae errores ac tyrannidem scripsit. Wolfii Lect. Memor. Tom. 1o. Editum est ejus scriptum quoddam dë schismate & concilio acutum sanè & multa in eo contra Papae errorès ac tyrannidem scribit. Illyr. Catal Test. Verit. l. 19. Pontificio, ac Cesareo Jure, nec non dicendi facultate adeò insignis, ut meritò inter aevi sui oratores, Jurisperitos, & Ecclesiae Antistites principem obtineat locum. Tomasini Illust. Vir. Elog. Non vereretur ille dicere, defensoros Papae ita jus Canonicum suis glossis corrupisse, ut nihil tam illicitum sit quod sibi licere non credant; quippe quem supra Deum ipsum extulerint. Morn. Myst. Iniquit.a famous Canonist and Cardinal of Rome. He publickly interpreted the Law at Padua and Florence, and wrote most learnedly on the Decretals, Clementines, of Canonical hours, of Schism.

Extant ornatissimae orationes, & plurimae, quas variis de rebus inter praesentes habuit. Itemque alio volumine elegantiores Epistolae collectae, quas scripsit ad absentes: Omnium verò libros oratorum, ac Poetarum, Historicorum quoque, qui sunt apud nos cogniti, & habentur in usu, ita diligenter legerat, ut eiam familiares haberet. Bernardinus Scardeonius De Clar. Jurecons. Pat.

He died at Constance, being commended highly in a funeral Oration by Poggius an eloquent man.

Jacobus Zabarella, Jacobus Zabarella nobilis Patavinus. Ad eloquentiam primùm & Graecas literas natura duce ferri visus est: dein ad Logicam, & Mathematicam facultatem, quòd iis studiis mira faelicitate proficiens, haud obscurum suae professionis specimen daret. Tomas. Illust. Vir. Elog.a good Philosopher.

He hath written several Logical and Physical Tracts.

Zaccutus Lusitanus. These are his Works

De Hist. Principum Medicorum, praxis Historiarum pharmacopaea & praxis medica admir. Fol. 2. Vol.

Hieronimus Zanchius, a solid and pious Divine.

… was one of the most Scholastical among the Protestants.

… Works are in three Tomes in Folio.

Musicae artis scientiâ, quam doctissimis illustravit Commentariis, clarissimus Thuanus Hist. Tom 5. lib. 122.…ephus Zarlinus, a famous Musician.

Hulricum vel Udalrichus Zasius patriam habuit Constantiam urbem celebrem Sueviae. Ab ineunte aetare Philosophiae & studiis bonarum disciplinarum operam dedit. Postea Jurisprudentiae summa diligentia incumbens, in ea perfectissimam cognitionem acquisivit. Boissard. Icones, & Boxhorn. Monum. Illust. Vir. & Elog.Joannes Vlricus Zasius, Anno Dom. 1461.

Humani juris intelligentia cum exactissimis scriptoribus conferendus, saith Paulus Jovius of his Father.

One of the chief Germane Lawyers.

His Works are mentioned by Boissard in his Bibliotheca, and Melchior Adam in his Life.

He put out his Fathers Book Responsorum singularium, and the second part Singularium intellectuum.

Zenodotus. Vixit sub Ptolomaeo primo, ejusque praefuit Bibliothecae: sed caussae satis non video cur inter historicos debeat referri. Nam versificator quidem & Grammaticus fuit, primusque Homerum emendate est aggressus, nobilis criticus, unde Bibaculus in Catonem,En cor Zenodoti, enjecur Cratetis.

Sed cur historicum putent aliqui, nondum liquer. Imò ne illud quidem apertum est, an hujus sint Zenodoti. Voss. De Histor. Graec. l. 1. c. 11.

Gulîel. Zepperus, a learned Protestant Writer.

There are several Works of his

De politia Ecclesiastica.

Legum Mosaicarum sorensium explanatia.

Ars habendi & audiendi conciones.

Sylva Hom. in Textus Dom.

De Sacramentis.

Jacobus Zieglerus.Quis eò Latinas literas, quo Romana arma penetrare nequiverior, pervenisse non miretur? Paul. Jov. Elog. Doct. Vir. Vide Pier. Valer. Hierog. i. 6. c, 16.

He was born and brought up among the Gothes, yet wrote pure Latine. He was skilfull in the Mathematicks.

De Christierno 20 R. Denmarcheae Christiani Daniae R. attenta in Sueciam cum clade urbis Hulmiae.

Bernard Zigler,Bernardus Zigler eximius Theologus, genere, virtute, doctrina, pietate praestans. Camerar. Proaem. ad Roman.

Zoilus.Aelianus l. 11. Var. Hist. c. 10. docet vocatum fuisse Canem Rhetoricum: Rhetoricum quidem, quia sophista esset, & eleganti dictione uteretur: Canem autem, quia stylo mordaci adlatraret summos viros: atque adeò Homerum ipsum, adversus quem Grammatica quaedam libris IX. scripsit, ut Suidas indicat. Indeque factum, ut omnes alienarum laudum obtrectatores, Zoili dicerentur. Ovid. l. 1. De Remed. Amor.

Ingenium magni livor detrectat Homeri

Quisquis es, ex illo, Zoile, nomen habes.

Etiam adversus Platonom, & Isocratem, calamum strinxit, ut ex eodem Aeliano, ac Suida, constat: Voss. De Histor. Graec. lib. 1. cap. 15.

Johannes Zonaras a Greek Monk, he flourished Anno Dom. 1120.

He wrote three Books of Annals,Vixit & scripsit post annum Domini millesimum & centesimum, ut patet ex ejus annalibus. Forbes. Instruct. Histor. Theol. l. 5. c. 17. Historiam Catholicam scripsit, ab initio mundi ad sui aevi Imperatocis Alexii Commenii obitum. Eam in tres tomos dispertivit. Whear. Meth. Leg. Hist. part. 1. Sect. 23. in which he comprehended Universal History from the beginning of the world even to the death of Alexius Comenus Emperour of the Grecians, who died Anno 1118.

His History in Greek and Latine is in three Tomes.

Zosimus.Zosimus Imperii declinationem descripsit, ab Octaviano Caesare exorsus, ad urbem à Gothis, Alatico duce, captam, libris sex. Vixit tempore Theodosi Junioris: Dictio ejus brevis, perspicua, pura & suavis. Ita de eo Photius. Homo fuit quidem Paganus, atque inde principes Christianos frequenter sugillat. Whear. Method. Leg. Hist. civil. part. 1 Sect. 23.

There is his History in Greek and Latine, in six Books.

Dr Richard Zouch, a learned Civilian of Oxford.

There are his

Elementae Juris prudentiae.

Descriptio Juris & Judicii feudalis, &c.

The Dove of Cosmography.

Doctissimus ipse & eruditorum fautor egregius. In Italiam venienti, nec opinanti, de superiore loco Caesareas institutiones interpretandi provincia à Patavinis demandatur. Hic praeclaros illos libros in X. Tit. qui de Testamentis Commentarios adornavit; sibique non tam popularis aurae captandae, quam bene de Republica merendi studio passius est. Quo quidem libro. si molem spectes, in speciem fortasse exiguo; sin rerum utilitatem ponderumque momenta aestimes, diffusis aliorum voluminibus anteponendo Italiam qua pater, doctrinae fama con…urbavit, & praeclarum illud Alciati Elogium promeruit, Magnae spes altera Romae. Auberti Miraet Elogia Belgica. Vide Suffrid. Pet. De Scriptoribus Frisiae Decadem Duodecimam.Vigilius Zuichemus.

He had all those accomplishments which are required in a compleat Professour of the Law, being very much versed in the Theory and practice of the Law. He had an exact knowledge of the Circle of the Arts, and of History, he had skill in the Greek, Latine, the Germane, French and Italian Tongues.

Celeberrimi Doctoris Jacobi Zuingeri filius, & magni Theodori nepos. Tossan. De vita & obitu Joannis Buxtorf. Theodorum Zuingerum Basilia prorulit natum anno Christi, millesimo, quingentesimo, trigesimo tertio-Scripta quae edidit, sunt partim Historica & Philologica, partim Medica: & inter illa quidem familiam ducit ingens illud Theatrum: quo toram hanc vitam, quae humanae sunt considerationis, mirâ inveniendi felicitate, singulari disponendi industriâ & delectu exemplorum ita proposuit facilè ut appareat, auctorem methodi fuisso, si quisquam alius nunc est, studiosum & artificem summum. Melch. Ad. in ejus vita.Theodorus Zuingerus.

His great Work, entitled Vita humanae theatrum, got him a great name.

Basilius Amberbachius hearing of his death, broke out with sighs into these words, Piget me vivere post tantum virum: cujus magna fuit doctrina; sed exigua, si cum pietate conferatur. It irks me to live after so great a man, whose Learning was great, but small if it be compared with his piety.

Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.

Anno Christi 1569 Fuit vir bonus; doctus, pius: qui laboriosa vitae ratione Spartam suam ornavit: & lucubrationibus reipub. literariae subservire conatus est. Melch. Ad. in ejus vita.Jacobus Zuingerus.

The Son of the afore-named Zuingerus.

His Works are mentioned by Melchior Adam.

There is his

Principiorum Chymicorum examen.

Huldricus Zuninolius, Anno 1487.

Natione Helvetius, vir verè pius & solide doctus, cum in omni literarum genere, tum in sacra… …hilosophia, & tribus linguis eruditissimis, Latina inquam, Graeca & Hebraica, atque in vernaculo, id est, Germanico sermone disertissimus, immortali laude apud omnem posteritatem dignus: quem adolescens olim Vetus Testamentum Latine Tiguri enarrantem, & in Ecclesiis Germanice verbum Dei enucleantem, audivi: sed prob dolor nimium brevi tempore Gesn. Biblioth. Zuinglius etiam vir fortis alioquin & animosus, cum secum reputaret, quod si domi resideret, ac prae…um fortè fieret adversum, fore, ut magnam ipse sustineret invidiam, quasi concionibus quidem accenderet hominum animos, in ipso autem discrimine mollesceret, voluit omnino Communem subire mortem. In corpus autem examine adeo saevitum fuit, & vix etiam illius morte potuit odii …cerbiras exaturari. Natus erat annos quadraginta quatuor, junior Luthero quatuor annis. Sleid. De Statu Relig. & Reipub. Comment. lib. 8. Repertus est multis vulneribus confectus Zuinglius, qui primus ad Helvetios attulit pestifera Lutheranorum dogmata: eisque ob singularem, qua maximè inter Helvetios flor…bat, opimonem virtutis, doctrinae & sapientiae, assidue imperitorum animos imbuebat: cognitum postea est, pagum qui Tigutinus appellatur, quique omnium infidelium habetur caput, ex CCC. Senatoribus, ad septem tàntúm que eo confecto praelio esse redactum. Sadolet. Epist. l 7. Accolitus Sadoleto. Vide Epist. Oecolamp. & Zuing. lib. 4. pag. 211.As Germany admired her Luther, so Helvetia her Zuinglius.

He was skilfull in the Greek and Hebrew Tongues, though hard to be got at that time, using the best Professours; he had a great memory, being able to repeat Valerius Maximus and St Paul by heart, whose Epistles he had copied out. He frequently disputed with both Papists and Catabaptists, whereof Franciscus Lambertus then a minorite Fryer being one, was (as he thankfully acknowledged) hereby reclaimed, and became afterwards a great Light in the Church.

Stando confecit omnia sua studia, certas eis vendicans horas, quas etiam non omisit nisi seriis coactus. A summo mane ad horam decimam lectioni, interpretationi, Osvaldus Myconius De vita & obitu Zuinglii. Vide plura ibid.doctrinae, scriptioni dabat operam, prout temporis & rerum postulabat ratio. Post prandium audiebat vel narrantes, vel consilia rogitantes, aut confabulabatur, aut deambulabat cum amicis, usque ad horam secundam, hinc etiam reditus ad labores. Post Coenam ubi paulisper deambulasset, fere literis scribendis vocabat, interdum ad mediam usque noctem nihil agens aliud.

The Tigurius being compelled to warre against their enemies, Zuinglius was slain in the battel.

It is the manner of Zurick, that when they go forth in warfare, the chief Minister of their Church goeth with them. Zuinglius also of himself being a man of a stout and bold courage, considering that if he should tarry at home, and they should go by the worse, what displeasure he should sustain, as one that in his Sermons would encourage, and himself faint, when any danger was; would needs take such part as others.

Sir Thomas More in his Preface to the Confutation of Tyndals Answer, hath this bitter passage, Zuinglius that first brought into Switzerland that abominable Heresie against the blessed Sacrament of the Altar, was by the hand of God this year slain in plain battel against the Catholiques, with many a thousand of his wretched Sect, being in number to the Catholiques three against one, and as proudly, and with his malicious purpose invading them, as ever did the Egyptians pursue the children of Israel.

His Works are published in four Tomes, mentioned by Boissard,

After his body was cut first in four peeces, and then consumed with fire, three dayes after his death his friends came to see whether any part of him was remaining, where they found his heart in the ashes whole and unburned.

FINIS.