Reader
Treatise of Religion and Learning · Edward Leigh

Treatise of Religion and Learning, Book 4 · Chapter 13

CHAP. XIII.

Imprimis & jam memorandus M. S. tractatus Italicas R. Iuda de Modeus etiam hodie archisynagogi apud Veneros, De Doctrina, moribus, & Ceremoniis Judaeorum. Post primam hujus Disp. editionem anno 1637, Videor mihi inaudivisse, tractatum illum R. Juda Modena typis descriptum nunc prostare. Voet. Select. Disput. Theol. par… secunda. De Judaismo.LEo Modena a Learned Jew now living.

He hath many things (in his Italian History, of the Rites, Customes and manner of Life, of the present Jews, throughout the world) of the Jewish matters, which are not in others.

It is translated into English by Mr Chilmead of Christ-Church in Oxford, but I have heard that Master Selden had a Manuscript of Modenas, which had much more in it then there is in that in English.

Michoel Moestlinus.

Academiae Tubingensis Professor mathematum, cujus solida, in rebus Astronomicis cognitio, & veritatis in his inquirendae, illustrandaeque studium eximium, inprimis commendabile mihi censetur. Tych. Brah. Lib. 2. De Cometa anni 1577.These of his Works are published,

Alterum examen Gregoriani Calendarii.

De dimensionibus orbium juxta Tabulas Prutenicas, ex sent. Nic. Copernici.

Epitome Astronomiae.

Lovaniensis, & Theologiae in celebri illa Academia professor historiae Ecclesiasticae, quam compluribus scriptis illustravit, admodum gnarus. Thuan. Hist. Tom. 4. l. 82.Joannes Molanus.

He hath written divers Works mentioned by Anton. Sanderus. De Scriptoribus Flandriae. l. 2.

Tam eruditione ac judicio quam probitate conspicuus. Thuan. Hist. Tom 10. l. 6. Vide plura ibid. & Thuan. Hist. Tom. 2. l. 37. & Scav. Samarth. Gallorum doctrina illust. Elog.Carolus Molinaeus, a Learned Lawyer, and a Protestant.

His Life is written by Papirius Massonus.

Praeceptor quondam meus in Philosophia peripatetica, à quo & unum me summa liberalium artium laurea in hac Academia decoratum fuisse non sine grati animi memoria recordor. Gerard. Voss. Orat. in obitum Erpen.Petrus Molinaeus.

Peter du Moulin, a Learned and pious French Divine, yet living.

I do admire him upon the Eucharist, and on Purgatory, he hath my heart when I reade his Consolations to his Brethren of the Church of France, as also in treating of the love of God. I would willingly learn French to understand him only, and have a long time desired, and still do to get any thing that he hath written. D. Twisse.

Dominicus Molinus.Vir egregie de me, ac plurimis hominibus eruditis, & meritus & merens: quem verè Palladium musarum ac praesidium, & tutelam omnis doctrinae dixeris. Voss. De Histor. Lat.

Cujus benevolentia erga probos omnes & doctos viros (quotquot Sol aspicit & Solum sustinet) Patrio non clauditur Agro, sed latè conspicua pervagatur. Pignor. Symbol. Epist. Ep. 43.

Henricus Mollerus.

He hath written well on Esay, on the Psalms, Hosea and Malachy.

Richard Montague, a very expert Grecian, and a great Antiquary,Richardus Montacutus eruditissimus vir, qui eruditionis suae specimen in editione aliquot opusculorum Graecorum Nazianzeni luculen, tum edidit. Scultet De curric. vitae. but an Arminian.

There are his

Analecta Ecclesiasticarum exercitationum.

Antidiatribae ad priorem partem diatribarum Jul. Caes. Bulengeri, adversus exercitationes If. Casaub.

Apparatus ad Origines Ecclesiast.

Diatribe upon the first part of Mr. Seldens History of Tithes, and other Works.

Arias aBenedictus Arias Montanus linguae sanctae apprimè peritus ac summè pius, Bibliis Complutensibus elegantiore formâ recudendis à Philippo destinatus, egregiam admodum operam in suorum editione cum Fabritiis Boderianis fratribus Falezianis Antuerpiae navavit, unde sibi aemulos tanto odio accendit, & in iis Leonem Castrensem, qui de LXX interpretibus Commentarium scripsit, ut ad Caussam dicendam citatus Romam, vix Veniâ impetratâ protantorum laborum praemio seceslum in Baetica sua, in quo se bona conscientia fretus sacrorum librorum lectione ac lucubratione solaretur, acceperit. Thuan. Hist. Tom. 5. l. 120.Montanus, a great Linguist.

He was skilled in ten Languages.

De me, ac de meo labore & industria (quantalacunque ea est) nihil profiteor. Hoc tamen unum recensebo: me scilicet, continuo immortales Deo gratias agere, quòd deceus idiomatùm cognitionem mihi pro sua clementia & benignitate imperitus sit. Arias Mont. Praef. in Sac. Bib. Quadril. Reg. Edit.

A man that for his sincere dealing about the Kings Bible procured unto himself much hatred and ill will. Insomuch, that he was constrained to write an Apology of set-purpose, for to prove his integrity, wherein is contained a full satisfaction to all his Adversaries Objections, and the whole History of his troubles, the beginning, successe and progresse of that costly Work, written in the Spanish Tongue, never yet printed. The Copy was found at the surprize of Cales. D. Jam. his Def. of Bellum Papale.

Vir toto orbe celeberrimus qui Bibliis Regiis Antwerpiae praefuit. Gomarus.

Michael Montanus Michel De Montaign.

His elegant Books of Miscellanies written in French, and modestly styled Essayes, full of various Learning, and in which he freely discovers his own spirit, shew his love to the Muses.

He hath by that Book gotten a great opinion of his Learning and wisdom, and Rome hath chosen and adopted him for one of her Citizens. Vide Scaev. Samarth. Gallorum Elog. & Bibliotheque D' Antoine Du Verdier.

Ant. Montecatinus, an exquisite Aristotelian.

He hath written on Aristotles Politicks, and on some part of his Physicks.

On Plato's Book De Rep. & Legibus.

Olympia Fulvia Morata, a learned and pious woman.Morum sanctimonia, ingenio & eruditione cum quavis prisci aevi com paranda foemina. Graecè & Latinè scribere eleganter, & versus utraque lingua pangere didicit. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 16.

Andivimus eam in aula ita latinè declamantem, Graecè loquentem, Ciceronis paradoxa explicantem, ad quaestiones respondentem, ut cum veterum puellorum quavis, quae quidem ingenii laude excelluerit, conferri posse videatur. Est literis & disciplinis tum Graecis, tum Latinis, suprà quam quis credere possit, exculta, & scientia Religionis illustrata. Caelii S. Cur. Epist. l. 1. Xysto Betulcio. Vide plura ibid.

There are Orations, Dialogues, Epistles, Verses both Greek and Latine of hers, with the Testimonies of the Learned concerning her, and their Elogies.

There is an Epistle in the second book of her Epistles written by her husband Andreas Grunthler Doctor of Physick of her pious Death to Caelius Secundus Curio.

Sir Thomas More, sometimes L. Chancellor of England.

He was esteemed a man both witty and learned, but he was a bitter persecutor of good men,Thomas Morus aequalis fuit Joannes Fischeri eique amicissimus & nobilis Cohega martyrii: Fuit autem vir doctrina varia excultu, & ingenii amaenissimi, quippe Theologus, Philosophus O…ator, Poera, Historicus, linguae G…aecae & La…i…ae peri…us. Bellarm. De Script. Eccles. Cujus opera & alia plurima opu…cula tam Latina quam vernacula lingua conscripta not…o…em re…dicerunt eruditionem ejus, quam ut à me opus sir praedicari. De moribus etiam qui lever…ssimè jud…cavi…, dic…ci…atem solum reprehendant, tanquam ad sales & facetias (ne dicam scommaca) promptiorem, quam tanti … gravitatem deceret, quibus ne in …psa quidem calamitate, & mortis articulo vix aut ne vix abstinui…: Siquidem carceris custodi summum corporis indumentum tanquam ex consuetudine sibi debitum deposcen…i, pileum tradidit: Tonsori pro opere navato jam damnatus nihil à se deberi contendit, Regis il…ud esse caput dicens quod raferat: ut sui juris esse probaverit, amplissimam mercedem relatutum. Pegina sine locum supplicii conscensurus, manum praecedenti cuiquam porrexit, & ascendentem (inquit) a…juves quae…o, ad de…censum quod attinet non sum sollicitus Corvicem ve…o jamjam caedendam postquam supra stip…em objectam p…tenderer, barbam (quam prolixam alebat) manu amovit, capiti… non item barbae amputan…ae potestatem carnifici fact…m …enidenti vultu professus. Godw Rer. Angl. Annal. l. 1. Anglicus ille Socrates. Jul. Scalig Ep. and a wretched enemy against the truth of the Gospel, as by his Book may appear, wherein he writeth most slanderously and contumeliously against Luther, Zuinglius, Tindal, Frith, Barns, Bayfield, Bainham. He stood wilfully in the Popes quarrel against his own Prince, though the Papists reckon him and Fisher among the number of their Martyrs. Foxes Act. and Monum. vol. 2. p. 353. And my L. Herbert of Henry the 8th out of Fox.

He was so given to jesting and scoffing, that he continued it unto his death.

One of the Officers at the Tower demanding his upper garment for his Fee, meaning his Gown, he answered, that he should have it, and gave him his Cap, saying, it was the uppermost garment he had.

Qui tum alia eruditè scripsit, tum etiam ad imitationem Reipublicae Platonicae composuit de optimo Reipublicae statu, deque nova insula Eutopia librum verè aureum nec minus salutarem quam festivum. Neand. Geog.Coming to the Tower-gate, a poor woman called unto him, and besought him to declare, that he had certain evidences of hers, in the time that he was in Office (which after he was apprehended he could not come by) and that he would intreat that she might have them again, or else she was undone. He answered, Good woman have patience a little while, for the King is so good to me, that even within this half hour he will discharge me of all businesses, and help thee himself.

Also when he went up the stair of the Scaffold▪ he desired one of the Sheriffs Officers to give him his hand to help him up, he said, When I come down again, let me shift for my self so well as I can. Also the hang-man kneeled down to him, asking him forgivenesse of his death, as the manner is. To whom he answered, I forgive thee; but I promise thee that thou shalt never have honour of the striking off my head, my neck is so short. Also, even when he should lay down his neck on the block, he having a great gray-beard, stroaked out his beard, and said to the hang-man, I pray you let me lay my beard over the block, least you should cut it; others relate it thus, that he said, it never committed treason; thus with a mock he ended his life.

His English Works are mentioned by Maunsel in his Catalogue.

Joh Morinus, a Learned Papist.

There are his

Exercitationes Biblicae de Hebraeo Graecoque Textu. Exercit. Ecclesiasticae.

Phil Mornay, Lord of Plessis.

Philippus Mornaeus P…esseus, vir inf…eni facundia, & in explicancis negotiis solertia praeditus. Thuan. Hist. Tomo 4to. l. 95.His Work concerning the truth of Christian Religion, was written in French against Atheists, Epicures, Paynims, Jews, Mahumetists, and other Infidels, began to be translated by Sir Phil. Sidney, and at his request finished by Arthur Golding.

His other Works translated into English are mentioned by Maunsel.

Thom. Morton, *Smithae a Chalced mensis Ep…scupus nuncapativu…, Theologus sane eruditus, cur in me vehementius excandesceret, rationem hanc reddidit, quod Pontificio… ex Pontificiorum testimoniis impugnandi rationem, ut ait, primus injerim. Morton. Braefat. ad Refutat. Confut. C. … &c.Bishop.

He hath written learnedly against the Papists, confuting them from their own Authors. There is his Apologia Catholica, Causa Regia, Catholick Appeal, & other Works.

Thomas Morton.Tho Mortonus noster, acutus sa… accu…ttusque Scriptu…ae sacrae interpres. Gatakeri Cinnus cap. 6.

He hath written a learned Commentary in Latine upon the first Epistle of Paul to the Corinthians.

And some English Tracts.

Simeon Muis, an excellent Hebrician.Quem ob …xce…atem r… rum Hebra… rum peri…i…u…, egregia que in originalem divini foedetis literaturam merita praecipuo semper, ut par erat, loco ac numero habui. Dall…s.

He hath written well on all the Psalms, and also learnedly asserted the Hebrew truth against Morinus.

Sebastian Munster a Germane, a learned Hebrician and Mathematician.Natione Germanu…, vit cum in veins linguis, tum Hebraica praecipuè doctus: & variis scientiis, maxime vero mathematicis praeclare imbutus: ingeri…sis ac piis lucubrationibus Germanice, Latine & Hebraice conscriptis, de bonis literis omnibus, linguis, philosophia, & theologia, optimè meritus est. Gesu Bibliothec. D…ctus sane vit fuit Munsterus, cui muitum debent literae Hebraicae. Scalig. Elench. Trihares. Serar. c. 4. Duo sunt opera quae inter reliqua Munsterum clarum reddiderunt, Hebraica scilicet Biblia cum planè nova ejus translatione, vetustissimis & probatissimis ejus linguae collaris undique scriptoribus, adjectis item adnotatioribus ex Rabinorum desumtis Commentariis: Alterum Cosmographi… … Carolo V consecrata, quae variis postea gentium linguis edita, mundo se suo passim exhibuit, spectandumque dedit. Verbeid. Praestant. aliquot. Theol. qui Rom. Antichrist. praecipuè oppugnarunt Effigies & Elogia. He was born Anno 1489.

Marcus Antonius Muretus, a very eloquent and diligent Writer.Magnum non fo…um Galilae nostrae, sed ipsius Romae sumen. Thuan. Hist. Tom. 3. l. 80. Vide etiam ejus Tomum 4tum. l. 82. Suo ipsius ingento & absque ulla p…aeceptoris opera eruditus tantas in literis fecit progressus, ut praeter exactam Graecae linguae scientiam, ipsis etiam Italis peculiarem illam Latini sermonis laudem unus eriperet. Neque vero id Muretus in oratione soluta solùm, sed in versibus etiam affecutus est, in quibus tam erat Catullo similis quàm ipse Catullus sibi. Accedebat ad excellens & divinum illum ingenium incredibilis morum Candor & Urbanitas quae mirifica sua aetate hominum animos afficiebat atque attrahebat. Scaev. Samarth. Gallorum doctrina illust. Elog. Vir, in quo non eruditio solùm varia, sed comitas etiam & lepos multus. Lipsius De Recta pronunciat. Lat. Ling. c. 1.

What Latine Author hath he passed by, either Historian, Oratour or Poet, which he hath not explained, amended and restored to his purity, either with his Commentaries Scholia, or Notes? Terence, Petronius, Tibullus, Catullus, Propertius, Tully, Seneca, Salust, Tacitus; and how learned he was, his book of divers readings sheweth.

His excellent Orations shew his great eloquence. Quis humiliae subtilius, ampla sublimius, mediocria temperatius, potuit dicere? quibus virtutibus, perfecti oratoris laus continetur. Jani Nicii Erythraei Pinacotheca. Vide plura ibid.

Gesner, mentions his Latine works, and Antoine Du Verdier his French.

Musaeus.Musaeus Orphaei filius, vel aemulus, & Linus circa Trojana tempora floruerunt. Geneb. Chronol. lib. 2.

He wrote the loves of Leander and Herûs, he lived (saith Vossius, De Poetis Gracis c. 9.) sub Augustis, & quidem post quartum seculum.

Wolfangus Musculus, a judicious and solid Divine Anno 1497.Magni inter suos nominis Theologus, qui Monasticam olim, dein abjecto Cucullo Protestantium doctrinam professus, vitam aliquando opere manuario texttinam exercens toleravit; postea seriò animum ad litteras jam aetate provectior appulit, in quibus improbo labore tantum profecit, ut famam concionibus quaesitam etiam laboriosissimis editis in S. Scripturam Commentariis auxerit. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 34. Mi Pater Muscule, ego omnes viros doctos & pios observo & colo: sed mihi credas, te, Bullingerum, & Martyrem meum, singulari & pecullari non dicam tantum observantia, sed amore quodam tenero complector, ut majori etiam fiducia mihi videar posse vobiscum quàm cum aliis uti: In caussa est v…str… singularis non doctrina tantùm & pietas, sed etiam humanitas, spiritus lenitas, & morum suavitas. Zanch. epist. ad Musc.

He hath written Commentaries

In Genes.

In Psalmos. Fol.

In Isaiam. Fol.

In Matthaeum. Fol.

In Iohannem. Fol.

In Ep. ad Rom. & Corinth.

In Epist. ad Gal. & Ephes.

In Ep. ad Phil. Colos. Thess. & ad Tim.

And Loci Communes Theologi.

Joachimus Mynsingerus, Anno Christ. 1514.

His Commentary upon Justinians Institutions is well liked.

He hath written other Works mentioned in the Oxford Catalogue.

The End of the fourth Book.