Treatise of Religion and Learning, Book 3 · Chapter 19
CHAP. XIX.
JAcobus Faber Stapulensis, skilled in all Learning, especially in Divinity.
Farel and Calvin were his Scholars.Floruit ante annos XC. aut paulò amplius Faber docente Luthero, graves persecutiones ob veritatem à Parisiensibus magistris sustinuit, ut Sleidanus in sua historia scribit. Illyr. Catal. Test. Verit. l. 19. Celebertimus nostri seculi Philosophus, Belgicae, quinimo totius Galliae unum decus. Primus apud Gallos (ut Cicero apud Romanos) Philosophiam rudem adhuc & impolitam cum eloquentia junxit. Est in dicendo sublimis. In sententiis gravis. In attentione exquisitus. In compositione diligens ac curiosus. Trithem. de vir. Illustribus. Faber ingeniorum appellari volebat: quum in omni ferè doctrinae genere ad docendum aptissimus haberetur. Defuit in eo, dum scriberet, illa Latini sermonis puritas, quae diu, aut neglecta apud externos, aut parùm accuratè quaesita, non magnoporè fervida ingenia delectabat. Scripsit Commentarios in Astronomicis, juventuti perutiles, & Scholia in moralem Philosophiam, perdiscentibus opportuna: aetate autem confectus, quum sacras literas attigisset, à Lutherano doctrina non procul abfuit, ita ut in ea suspicione senex moreretur. Paul. Jov. Elog. Vir. Doct.
He was very low, of a modest countenance, and a sweet disposition, his minde wholly estranged from all injustice. Many of his Works are mentioned in Oxford Catalogue.
Petrus Faber.Varro seculi nostri, vir undecunque doctissimus. Casaub. Epist. 571. Vir & probitate & eruditione summus. Casaub in Capitolin. Cujus quadras Lipsius abi…gurivit. Montacut. Orig. Eccles.
Jacobus Cuiacius was his master.
His Agonisticon and Semestria are well esteemed.
Joan. Faber. He hath written several Works.Joannes Faber erat Maximiliano Caesari cum primis Charus ob egregias dotes quibus praeditus est. Eruditio est recondita, ingenium promptum ac versatile, lingua felicissima, mores faciles candidique, animus uti mihi videtur integer. Gratus est multis Germaniae Principibus. Et tamen habet qui illi malè volunt: ut nunquam caret …mulis virtus eminens. Eras. Epist. l. 13. Epist. 2. Vide etiam Epist. 30. & 36. & 42.
Quod studiis primus lucem intulit omnibus artes;
Et doctum cuncta… haec regit urna Fabrum.
Hen tenebrae tantum potuere extinguere lumen?
Si non in tenebris lux tamen ista micet.
Buchanan. Epig. l. 2.
Nic. aVellem abesse propius à praestantissimo viro D. Fabro, cujus judicio observationes meae aut starent aut caderent. Sanctè affirmo tibi plus solid ae eruditionis in unica illius Epistola, quam recitat primò annalium Cardinalis Baronius, invenire me quam in quovis 12 illorum Crassissimorum tomorum. Casaub. Epist. 29. Thuano.Faber, Master to Lewis the 13th King of France.
Guido & Nicolaus Fabricii Boderiani fratres.
Bibliorum Veteris Testamenti Hebraicorum Latina interpretatio opera olim Santis Paguini nunc vero Benedicti Ariae Montani Hispalensis, Francisci Rafelengii, Guid. & Nicol, Fabriciorum fratrum collato studio ad Hebraicam dictionem expensa.
There is also
Dictionarium Syrochaldoicum Guidone Fabricio Boderiano collectore & auctore. He was a famous French Poet.
Divers Works of his in French are mentioned by Antoine du Verdier in his Bibliotheque.
Qui rem literariam non mediocriter & scriptis, & viva voce juvit & illustravit, & Poeticâ facultate, quam rebus sacris fere impendit, magnam laudem inter suos adeptus. Thuan. Hist. Tom. 2. l. 48.Georgius Fabritius Chemnicensis.
M. Laurentius Fabricius.
Vide sis haec eadem in partitionibus Bibliorum Hebraicorum M. Laurentii Fabricii praeceptoris olim mei ter venerandi. Crines. De Confus. Ling. c. 3.There is a Book of his called Partitiones Codicis Hebrai.
Steph. Fabricius.
He hath put out.
Conciones in Proph. Minores in Decalogum.
De rebus gestis Alfonfi primi Neapolis regis libros, duodecim contra Laurentium Vallam de libertate animae librum anum, & de Claudian… bello unum edidit. Leand. Alb. Descript. Ital. in Liguria.Barth. Facius.
Alphonso, Aragonicae, Siciliae ac Neapolis regi ab Epistolis fait, vitam & res gestas Alphonsi conscripsit. Ubert. fol. Elog.
Vir inter Christianos Hebraicè doctissimus. Scalig. Elench. Trithaeres. Serar. cap. 14. Quo non solum superiori seculo, sed & multis retrò annis, nemo vixit nostratium linguarum peritior: id quod & in colloquiis familiaribus & in disputationibus cum Judaeis, & in explicatione Targum seu Paraphraseos librorum Mosis Chaldaicae liquido demonstravit. Melchior. Adam. in vita Draconitae.Paulus Fagius, born Anno 1504. a great Hebrician.
As the Jews say of Moses Ben Maimon, à Mose usque ad Mosen non surrexit ficut Moses, viz. Maimonides, so the Germanes may say of Paulus Fagius à Paulo ad Paulum non surrexit sicut Paulus, viz. Fagius.
There is a Catalogue printed of all the Books published by him, many excellent ones.
His Annotations upon Onkelus his Targum on the Pentateuch (which he turned into Latine) are a special Work.
Anton. Faius a French Divine.
He hath written these Works,
In Epist. ad Romanos.
In priorem ad Timotheum.
In Ecclesiastem.
Euchiridion Theologicum.
De vita & obitu Theod. Bezae.
Emblemata & Epigrammata. Miscel.
Abraham Faius his Sonne hath put out Linguae Gallicae & Italicae hortulus amaenissimus Horarum subcisivarum libri duo.Optimus ille Gallorum vir, Abrahamus de la Faye, Sabaudus. Crines. De Confus. Ling. cap. 10.
Gabriel Fallopius.
He hath published both Commentaries De rebus metallicis, Nobilissimus post Vesalium Anatomicus. Castellanus De vitis Medicorum.and also Anatomical Observations and Institutions, with other Works.
Guliel. Farel a learned and godly Minister of Genevah.
He hath written De Vray Vsage de la Croix, Of the true use of the Crosse,Fuit in hoc homine praeter pietatem, doctrinam, vitae innocentiam, eximiamque modestiam singularis quaedam animi praesentia, ingenium acre sed vehementiae plenum, ur tonare potius quam loqui videretur, ardorque denique tantus in precando, ut audientes quasi in Coelos usque subveheret. Bez. Icon. Vir. Illust. and Summaire, ou brifue declaration d'aucuns lieux fort necessaires à vn Chacun Chrestien pour mettre sa confidence en Dieu & a ayderson prochain.
Salvus sit optimus senex & optimè meritus de Ecclesia. D. Farellus, primus istarum partium Apostolus. Calv. Epist. Bullingerus Calvino.
There is Beza's Epigram,
In tres eximios aetatis nostrae Ecclesiastas.
Gallia mirata est Calvinum Ecclesia nuper
Quo nemo docuit doctius:
Est quoque te nuper mirata, Farelle, tonantem:
Quo nemo tonuit fortius:
Et miratur adhuc fundentem mella Viretum:
Quo nemo fatur dulcius:
Scilicet aut tribus his servabere testibus olim,
Aut interibis, Gallia.
Fasciculus Temporum, A Book full of complaints against the Popes,Wornerus Rolwingus Carthusianus auctor istius libri. Ex Theologis secundum divinas literas, nemo meliu Origene, nem subtilius aut jucundius Chrysostome, nemo sanctius Basilio. Inter Latinos duo duntaxat insignes in hoc genere, Ambrosius mirus in allusionibus, & Hieronymus in arcanis literis exercitatissimus. Eras. De Ratione Studii. In Athanasio, suspicimus seriam ac sedulam docendi perspicuitatem. In Basilio, praeter subtilitatem, exosculamùr piam ac mitem suaviloquentiam. In hujus sodali Chrysostomo, spontè profluentem orationis. Copiam amplectimur. In Cypriano spiritum veneramur, martyrem dignum. In Hilario grandi materiae parem grandiloquentiam, atque ut ita loquar Cothurnum admiramur. In Ambrosio dulces quesdam aculeos, & Episcopo debitam a namus verecundiam. In Hieronymo divitem Scripturarum penum optimo jure laudamus. Dilher. laudat. Funeb. Gerh. and grosse things in Popery.
The Fathers. They were eminent for Learning, holinesse of life and eloquence.
Antiquos Patres nos amplectimur, & ita accipimus, ut nec sine justa & evidenti ratione ab uno pluribusve, nec ad unanimi ipsorum consensu unquam in causis fidei dissentiamus. Crak. Log. l. 4. c. 26.
In the division of the Decalogve four precepts, (and one of those about not worshipping Images) are rehearsed in the first Table, by Philo, Josephus, Origen, Athanasius, Jerome, Gregory Nazianzen, Chrysostom; but six in the second. Only Austen (propter Trinitatis mysterium) puts three in the first Table, and seven in the second, dividing the last precept into two, and referring the second (which forbids worshipping of Images) to the first.
Dr Daniel Featly a learned Divine, and a most acute Disputant, as his Grand Sacriledge, several Conferences, and Answers to the Papists, and other Works shew.
Minutius Felix, an eloquent Father.Insignem fori Romani Causidicum fuisse. Hieronymus auctor est. Illyr. Catal. Test. Verit.
Joan. Jaec. Fris. Biblioth. Philos. Exstat hodie sub Fenestellae nomine liber de Magistratibus Romanis. Quem Germanum tanti viri saetum pucare, hoc vero desiperè sit. Nam meminit in eo auctor, non Plinii tantùm, sed & Gellii, qui Hadriani aevo fuit: Imo Episcoporum quoque & Archiepiscoporum mentionem facit, sed verus scriptor est Andreas Dominicus Floccus Florentinus, Secretarius Pontificis Romani, & Canonicus Florentinus, quem hoc de argumento scripsisse testatur Flaevius Blondus in Hetruria sua. Ac Lilius Gyraldus Historiae de Poetts dialogo 4. ait, habere se codices manuscriptos, quorum istiusmodi inscriptio sit, Andreae Dominici Flacci Florentini ad Brandem, Cardinalem Placentinum, de Romanis Magistratibus Liber. Atque in iis erat praefatio, quae in lib…is praelo excusis desiderabatur. Voss. De Hist. Lat. l. 1. c. 19. Vide plura ibid.Lucius Fenestella, a famous Historian, of whom Plinie, Plutark, Gellius make mention.
He lived in the time of Tiberius Caesar.
Dominicus Floccus Florentinus was the Author of the little Book De Magistratibus & Sacerdotiis Romanorum, ascribed to him.
Dudlie Fenner a learned Divine.
Thomas Cartwright and Walter Travers were his Scholars.
There is his S. Theologia methodicè digesta, and several English Tracts.
His Commentary on the Canticles.
The order of Houshold Government.
An Interpretation of the Lords Prayer.
An Interpretation upon the Epistle to Philemon.
A short Table orderly disposing the principles of Religion out of the first Table of the Law.
A Treatise of the Sacrament.
A profitable Treatise of lawfull and unlawfull Recreations.
Art of Logick and Rhetorick plainly set forth, with examples for the practice of the same, &c.
Answer unto the Confutation of the Recantation of John Nicols, especially in the matters of Doctrine, of Purgatory, Images, &c.
Joannes Fernelius, a learned French Physician to Henry the second of France.
Cujus admirabili Genio id contigit, quod à multis seculis nulli quamlibet erudito contigisse memini, ut ipso vivo atque vidente opera quae de universa medicina scripsit in Scholis publicè legerentur: ejusque autoritas veterum scriptorum instar apud optimum quemque rei medicae magistrum gravissimum esset ponderis & momenti. Neque sane injuria: fuit enim in illo viro praeter summum eloquentiae candorem non solum medicinae, sed & Mathematicarum artium universaeque naturae vis tantaque cognitio, ut prodigii cujusdam id fuerit simile. Scaev. Samarth. Elog. Gall.Medicinam universam doctissimis & politissimis scriptis complexus est. Thuan. Hist. Tom. 1. l. 21.
Ei multum debet universa Gallia, quando is rerum Gallicarum historiam Pauli Aemylii libris attexendam à Caroli VIII. temporibus ad Henrici II. adventum eadem styli tum puritate tum velocitate persecutus est. Non minus amplam & uberem nacturus operis continuandi seget…m, si ad ea quae deinde vidimus turbulentissima Galliae tempora filum historiae suae perduxisset, nec in medio cursu constitister. Eo tamen faciliori jactura, quòd summae vir auctoritatis atque doctrinae Jacobus Augustus Thuanus id quoque argumenti suscipere magno Gallici nominis incremento meditatur. Scaev. Samarth. Gall. Elog.Arnoldus Ferronus.
John Ferus.
Vir in divinis literis nobiliter doctus, eloquentia singulari praeditus, cui parem in officio Evangelicae praedicationis Catholicae Germanorum Ecclesiae hac nostra tempestate non habent. Sixt. Seneus. Bibliothec. Sanct. lib. 4.He is no suborned or counterfeit Author, but the famousest Preacher that was in Mentz, or in Germany in all his time: His Commentaries upon John were eight times at least printed in ten years. Crashaws Prolegom. to the English Papists before his Romish Forger▪ and Falsificat.
Jacobus Fevardentius.
De fide Catholica optimè meritus. Eruditus, sed furi…sus Theologus. Montacut. Apparat. 1.That railing Franciscan answerable to his name.
Joannes Fichardus.
He was born at Francford ad Moenum Anno 1512.
Decus & ornamentum eorum quibus cumvixit, & patriae imò Germaniae totius & saculi sui. Boissardi Icones.
He hath written De vitis Jurisconsultorum recentiorum, and other Works mentioned by Boissard.
Marsilius *Qui totum Platoneus Latinum fecir, & post hunc Hotimum Platonicorum omnium doctissimum, in Latinum sermonem convertit, cujus divinae Philosophiae libri Philosophici 54. nuper Graeco Latini in amplo volumine Basileae excuduntur. Neand. Geog.Ficinus of Florence, a famous Philosopher, Physician and Divine.
He wrote many excellent Works.
Tu Platonem, quanquam & alios veteres, sed Platonem tamen ipsum maxime. Platonicosque omnes: & Latinè loqui doces, & uberrimis Commentariis locupletas. Polit. Epist. l. 9. Ep. 13, Polit Marsil. Fic. Eo saltem facto meritus; ut qui tot clarorum vitorum memoriam in occulto latere passus non est, ipse quoque oblivioni minimè sit tradendus. Melch. Ad. in ejus vita.
Richard Field a learned Divine.
He hath written learnedly of the Church, and in defence of such parts of his Book, as have been excepted against.
Thomas Fienus, a very learned Physician, who hath published a very rational and scholastical Treatise, Concerning the Power of the Imagination.
Jo. Filesacus, a learned Writer, as his Books shew, Opera varia, De sacra Episcoporum auctoritate, De Idololataria, De Politico & legitimo Principis cultu Comment.
John Fisher dJoannes Fisherius Rostensis Episcopus & Thomas Morus eques, Angli Chiduo pro tuenda religione, & quod nollent secundas nuptias Henrici octavi priore vivente, approbare, mortem obierunt An. 1539. Geneb. Chron. l. 4. Morus & Roffensis, postquam Joannem Frithum doctissimum Juvenem, ejusque Collegam ignibus dederunt, an non ipsi mox in Carcerem abrepti injustae suae saevitiae justas exoluerunt poenas. Foxus contra Osorium. l. 3. Vir singulari eruditione, omnifariam doctissimus. Sixt. Seneus. Bibliothec. l. 4. Vide plura ibid.Bishop of Rochester. Vir singulari pietate & eruditione. Eras. Epist. l. 290. Epist. 42.
Sir Anthony Fitzherbert.Sr Edw. Cooks Pref. to his tenth part of Reports.
His Abridgement was painfully and elaborately collected and published in the 11th year of K. Henry 8. by him then Serjeant at Law: and he wrote also another Book called his Natura brevium, an exact Work exquisitely penned, and publishin the 26. year of Henry 8. When he was Knight, one of the Judges of the Court of Common-pleas: about the same time he wrote his Treatise of Justices of the Peace.
L. Florus.Anno Aerae Christianae 193. Ea potissima est Flori nostri laus, quod scriptor est elegans & disertus, & si paucula exceperis quae frigidius dictari videntur, verè floridus. Sed latae est culpae reus, quòd in temporum ratione usque adeò negligens sit; ita ut non possit non saepiùs hallucinari, qui hunc ducem sequi velit. Valde autem fallunrur, qui eum putant in historia sua Epitomen nobis Livii dare voluisse. Siquidem crebro à Livio recedit. Voss. De Histor. Lat. 1. lib. 1. cap. 30.
He lived in the Raign of Trajane and Hadrian.
Vbertus Folieta.Ego tua scripta & legeram ante multos annos & ita probaram, ut ex iis qui tune excellere putabantur, tibi neminem anteferrem. Haec de tuis Liguribus illustris & diligens & ornata commemoratio ita mihi placuit, ut, qui conferri tecum hoc in genere possit, prorsus neminem esse judicaverim. Pauli Manut. Epist. l. 12. Epist. 12.
He hath published divers Works.
One, De Latinae Linguae usu & praestantia.
And Clarorum Ligurum Elogia.
Acuratissimè docuit beatae memoriae Pater Patricius Forbesius à Corse, Episcopus Aberdoniensis in illustrissimo in Apocalypsin Commentario & insignitractatu de vocatione ministrorum. Praesertim verò in egregio illo libro de notis Ecclesiae qui Eubulus inscribitur. Joannis Forbos. Instruct. Histor. Theol. l. 14. c. 6.Patrick Forbes a learned Scotch Divine.
John Forbes his Son. He put out Instructiones Historicae Theologicae, a Book well esteemed of, and Ironicum.
Joannes de VadoJohn Ford or Foorth a learned English Divine.
He hath written several Works.
Synopsis Politica.
In Apocalypsin.
The Necessity and Antiquity of catechizing, and on Heb. 6.1.
The Covenant between God and man.
Literarum peritia ac linguarum inclaruit Conimbricensi in Academia apud Lusitanos. Biblioth. Hispan. Tom. 2Franciscus Forerius.
He said as much as possibly could be said in the Defence of the Vulgar Translation, altering the Hebrew Vowels for this purpose at his pleasure, yet it seemeth the errours discovered by him in his Comment upon Esay hath hindered the setting forth of his other Commentaries upon the Prophets, which he had finished (as appears by the later part of his Epistles to the Trent Fathers) so the Church would have approved them. Dr Jackson on the Creed, Vol. 1. l. 2. c. 31.
He that wrote the Spanish Bibliotheque in the second Tome saith, He is said to have written besides that on Esay (which I have not seen) upon the other greater Prophets, the twelve lesser, Job, Psalms, Proverbs, Ecclesiastes, Canticles.
Sixtus Senensis saith, He wrote upon all the Prophets.
Petrus Forrestus *Petrus Forestus è nobili apud Batavos Forestana stirpe oriundus, medicus fuit incomparabilis, ut scripta ejus testantur. Boxhorn. Theat. Holland., a learned Physician.
He read the first Lecture in Physick, and made the first Oration for its praise in the University of Leyden then restored.
He hath published many learned Works.