The Divine Triunity of the Father Son and Holy Spirit, Title page – Preface
THE DIVINE TRINUNITY OF THE Father, Son, and Holy Spirit: OR, The blessed Doctrine of the three Coessentiall Subsistents in the eternall Godhead without any confusion or division of the distinct Subsistences, or multiplication of the most single and entire Godhead, Acknowledged, beleeved, adored by Christians, in opposition to Pagans, Jewes, Mahumetans, blasphemous and Antichristian Hereticks, who say they are Christians, but are not. Declared and Published for the edification and satisfaction of all such as worship the only true God, Father, Son, and Holy Spirit, all three as one and the self same God blessed for ever.
By FRANCIS CHEYNELL, Minister of that Gospel which is revealed from heaven by Father, Son, and holy Spirit in the holy Scriptures of truth.
LONDON, Printed by T. R. and E. M. for SAMUEL GELLIBRAND at the BALL in Pauls Church-yard. 1650.
Academiae OXONIENSI: Electorum Senatui Reverendo, D. Dri. Reynoldes foreign Procancellario exoptatissimo foreign vitam cùm omni bonorum copiâ sospitem.
SOlem non vidit (Reverendissimi) qui luce solis solem non aspexit.Tertul. Quis Poetarum,Apolog▪ cap. 46. quis Sophistarum qui non omnino de Prophetarum fonte potaverit? Nulla sine sapientiâ suscipienda est Religio, Lactant.nec ulla sine Religione sapientia probanda. Varii sunt disciplinarum sapores, ingeniorum gustus; tota autem Christianorum salus in credendo, colendo, nec non obediendo consistit. Doctrina nostra Christum auctorem laudat, Christumque parat defensorem.Epiphan▪ Noluit magnus olim Epiphanius, ut Christiani foreign gestarent, sed solo Christianorum nomine contenti satis gauderent. Valete flosculi, & quicquid est facundiorum deliciarum; nec medicamentis opus est, nec lenociniis ut benevolentiam masculam, virilem, Academicam aucupemur. Haud aliter de rebus Theologicis judico, quàm de rebus Philosophicis judicabat Cicero. Cicero l. 3. de finibus.Istiusmodi res dicerè ornate puerile est, plane aurem & perspicuè expedire posse, docti & intelligentis viri. Deum testem laudo me illis nec conscribere nec vigilare qui in Theologicis conjecturas venari mallent, quàm Scripturas amplecti. Nostrûm enim est Theologiam antiquam & penè antiquatam antiquitati Primitivae restituere, & Doctrinae capitibus vetustis gratam quandam novitatem, obscuris lucem, dubiis fidem, vel quasi postliminio superaddere. In quo quidem opere quantopere desudandum sit, viri ut diffusissimae eruditionis, ita sapientiae prope incomparabilis satis norunt. Nec Argumentum majus esse potest, nec Praelector minor: quis enim ego qui tot clarissimis viris de Academiâ nostrâ, imò de totâ literarum Republicâ optimè meritis succederem, vel munus in hoc incomposito rerum statu infirmus obirem? Eheu nec fictis lachrymis dolendum studiorum decus saeviente bello non mediocriter spretum jacuisse, Nec inficias ivero in tam occupato vitae genere meditationes nostras satis acerbas nec dum ad gustum Academicum satis maturuisse; & certè tantarum dimensionum opus si non immensum, non adeo tumultuariâ operâ deproperari debet, ut officio simul deesse (aliud quam hoc agens) & publico minus prodesse saltem prudentibus videar.
In cogitationem autem sensim deveni, quantum mihi honoris Electorum Senatus immerenti habitum iverit, quem dignati est is (R…verendi) ad functionem non tantum in Academiâ, sed & in Ecclesiâ Dei tam celebrem obeundam vocatione solenni honestare; quibus antem rationibus hanc difficilem scribendi provinciam imò necessitatem deprecatus sim, probè norunt quibus imbecillitas nostra satis not a est; At at de pudore nostro bene subrustico (unico tenuitatis meae praesidio) amici hac ex parte nimiùm diligentes cogentibus amoris nec non prudentiae machinis tandem triumpharunt. Omnibus itaque testatum volo quanti piorum doctorumque auctoritatem facio, cùm adversùs judicium meum, & ultra posse meum cum bono Deo hac in re Reverendorum decretis, amicorum monitis paruerim saltem, si non satisfecerim. Sed nihil uti spero (Electores ornatissimi) splendori nominis vestri bene magni detrahet benevolentia vestra, vel tenuitas nostra; non enim Sol eò minor est, quòd loca lustret humilia, & res exiguas. Ex laboribus enim nostris fructum non contemnendum (ni fallor) funiores percipient. In capitibus quibusdam quae magna exercebant ingenia, virisque gravissimis contumax facessebant negotium, Textui certè lucem adferimus perquàm gratissimam. In Translatoribus infidelibus foreign, exemplum dabo, quaeso à vobis ut audiatis, infaelicissimum.
De authoritate verborum quae 1 Iohan. 5. 7. extant, De Authoritate verborum 1 Jo. 5. 7.non eadem sunt Doctorum judicia. Hieronymus in Prologo in Epistolas Catholicas ad Graecorum Codicum fidem provocat. Vterque Robertus Stephanus Pater filiusque manuscriptis quamplurimis optimae etiam fidei usi sunt,Rob. Stephanus Senior, & Iunior. MS optimae sidei. Hieron. Prob. in Epist. Cathol. & tamen nullam lectionis varietatem in hoc versu 7 indicant. Hieronymum graviter tonantem audiamus; fulmen ausem Interpretes solos tangit. Si (Epistolae) sicut ab iis digestae sunt: ita quoque ab Interpretibus fideliter in Latinum verterentur eloquium, neque ambiguitatem legentibus facerent; nec sermonum sese varietas impugnaret, illo praecipuè loco ubi de unitate Trinitatis in prima Johannis Epistolâ positum legimus: in quà etiam ab infidelibus translatoribus multum erratum esse à fidei veritate, comperimus, trium tantummodo vocabula, hoc est aquae, sanguinis & spiritus, in ipsâ suâ editione ponentibus, & Patris, Verbique ac Spiritus testimonium omittentibus, in quo maximè & fides Catholica roboratur, & Patris, & Filii, & Spiritus Sancti una divinitatis essentia comprobatur.
Britannus Codex hunc versum habet, quanquam sine Articulis, foreign. Pleraeque editiones Graecae ut Basiliensis, Oecolampadii, & altera Brittiingeri & Lipsensis Vogelii hu nc versum retinent. Complutensis vocem foreign omittit, & pro foreign corruptè legit foreign
Deinde Patrum Orthodoxorum testimonia adducimus; qui partim ita legerunt, partim etiam ita legendum asseruerunt. Athanasius lib. 1. ad Theophilum, & Cyprianus de unitate Ecclesiae, & de simplicitate Praelatorum, Hieronymus, Athanasius, Fulgentius, &c. vide Gomari Analys…in… Johan. Bellarminum de Trinitate. Stegman. Photin. D. Sal. Glassium de Consubstantialitate Christi &c. D. Alting. Loc. Com. part. 2. pag. 340, 341. & explicat. Catechet. part. 2. pag. 148. Inter tres Personas Coessentiales est foreign essentialis & proinde foreign. Citavit etiam hunc locum Athanasius in disputatione cum Ario habitâ in concilio Nicaeno, adversario nihil quicquā contra excipiente. Fulgentius lib. contra objectiones Arianorum. Insignis est magni Hyeronymi provocatio (cujus ante memini) ad Graeca exemplaria extra controversiam incorrupta, & doctis cognita. Hieronymus enim ait se Latinorum Codicum vitiositatem (quae ex diversitate librorum omnium comprobatur) ad Graecam originem, unde & ipsi translata non denegant, voluisse revocare. Hieron. Epist. ad Marcel. ult.Hieronymum liquet nihil queri de Codicibus Graecis, sed tantum de iis qui Graeca Latinè verterunt, & hoc magnum indicium est, etsi Graeci Codices nonnulli essent corrupti ab Arianis (qai Constantii tempore, pulsis Orthodoxis totum penè orbem teste Hieronymo occuparant) incorruptos tamen reliquos foreign fuisse tempore Hieronymi. Translatores itaque Infideles vocat Hieronymus, qui hunc versum septimum omiserunt, & in fine subjicit, sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco, nec sanctae Ecclesiae veritatem poscentibus denegabo. Erasmus vir (ne quid gravius dicam) suspectae fidei, Augustinum citat, Latinam versionem (quae tunc temporis obtinebat) vulgò vitiosè translatam proponentem,Bedae translatio laborat. & Bedam Graecae linguae ignarum, vel sat superque ignavum. Augustino & Bedae Cyprianum opponimus linguae Graecae peritum,Cyprian. de unitate Ecclesiae. cujus haec sunt verba; Dicit Dominus, ego & Pater unum sumus, Johan. 10. 10. & iterum de Patre, Filio & Spiritu Sancto scriptum est, & hi tres unum sunt, 1 Joh. 5. 7.
Consulantur Eugenius Carthaginiensis in explicatione fidei Catholicae apud Victorem lib. 2. de persecutione Vandalica, Idacius libro adversus Varimadum, Higinus Epist. 1. Paxillus de monomachia, Calovius de fide Patrum ante concilium Nicaenum, D. Heinsius in 1 Ioh. 5. 7. D. Altingius explicat. Catech. part. 2. Resp. ad 25. quaest. pag. 140. Locus 1 Joh. 5. 7. extat (inquit ille) in melioribus & antiquissimis exemplaribus, & in quibus desideratur, ex iis perfidiâ Arianorum erasus est. D. Gomarus in Analysi. Epist. 1. Iohan. cap. 5. 7.
Haec sunt (Domini Fratresque in Domino colendi) de quibus vos hujusce certaminis Arbitros praemonere visum.Tertul. Praescript. Haereticos detegere est refutare; Haereticorum Patriarchas, qui veritatem adulterio stuprant haeretico, detegimus certè & proinde refutamus. Factionem Antichristianam Racoviensem, nec non Pontificiam satis Irreformabilem detegimus, damnamus.
1. Antichristus Racoviensis divinam Christi essentiam, Personam,Antichrist. satisfactionem negat,Racoviens. objectum Fidei Christianae,Vide Cat. Racoviens. Scripta Socini, Moscorovii, Crel…ii. Volklii, Smalcii, Goslavii. Cultusque Evangelici tollit, & proinde Christianismum evertit; ex verbo Dei persuasi sumus Anti-Trinitarios (sic stante ipsorum fide) non posse salvari. Mysterium Dei Trinunici est Fundamentum Fundamentorum, ita ut sublatâ Trinitate necesse sit omnia protinus Evangelica funditus corruere.Alcuinū de Trinitate in Praefatione ad Carolum magnum.
Est enim Socinismus foreign, 2 Pet. 2. 1. (haud secus quàm Iudas iste Proditorum perfidissimus foreign, Joh. 17. 12. & Antichristus ille Romanus foreign,Schlusselbergium de Haeresibus, Stegmannum, Junium, Zanchium, Gomarum, Voetium de Trinitate. 2 Thes. 2. 3.) haeresis omnium pestilentissima Divinitatem Christi, Spiritusque Coessentialis, ipsamque Patris Paternitatem aeternam abnegans, viamque per propriam vitae obedientiam ad coelum affectans.
Anres ingenuas violare nollē, nec modestiā Christianam onerare. Socinianas igitur blasphemias sapienter dissimulasse generosius judico, quàm Magisterialiter, sed inutiliter not avisse. Parum certe Christiani sunt Francisci-Davidici qui Christum adorandum verbis conceptis negant, nec pro fratribus habendi sunt Socinani Idolatrae, qui Catechismum Racoviensem tuentur, Novum que Deum minimè Trinunicum, imò novum Christum foreign sine fide vel amore divino colunt, & Spiritum Sanctum impii adorandum negant. Libertatem Conventus suos agendi, atque adeo haereses nec non blasphemias exitiales spargendi desiderant. Antiqua autem Ecclesia Pacis repudium misit Anti-Trinitariis universis, ut videre est in ActisaAct. Concil. Nicen. Nicer. The saur. Orth. fid l. 4. & haeres. 32. Epiph. haeres. 65. Aug. de haeres. c. 14. Concilii Niceni, Athanasii, Epiphanii, Hilarii, & aliorum Reverendissimorum Doctorum scriptis. Pacem profanam, haereticam, Syncretismum tremendum damnamus omnes; Socinianos nec Politicè nec Ecclesiasticè tolerandos esse fortiter clamamus. Det seductis Deus ut resipiscant.
Observandum est ex sanâbVide Damasceni Epistolam de Trisagi… & l. 3. de Orthod. fide c. 1. Meursii Lexicon Graeco-Ba…barum: Baronii Annal. ad annum 446 §, 12. 13. Antiquitate usque in hunc diem celebre illud in Oriente & Occidente foreign, quo perpetuam sacratissimae Trinitatis foreign & foreign in Ecclesiis suis sonare voluerunt. Suspectae autem fidei sunt, quae de Trinitatis mysterio ex quibusdam laciniis, Sibyllarum carminibus, Hydapsis, M. Trismegisti, Platonis, & aliorum Scriptis Doctores nominis bene magni collegerunt.Suspectae fidei est Trismegisti auctoritas. In Trismegisto qui Mose antiquior est (credite posteri) foreign occurrit; narrantur in super nonnulla, quae post Christum acciderunt.
Multa denique fraude parum piâ confinxit non nemo, ut Religionis Christianae Gentilibus sidem faceret, quorum apud curiosissimos disciplinarum, nec non Antiquitatum scrutatores nec vola, nec vestigium extat. Omnia autem adulterina & supposititia tanquam vana rejicimus, damnamus. Mysterium Trinitatis quantum ad foreign è Scripturâ demonstrandum est; foreign ipsis etiam Angelis est foreign. Mysterium illud Dogmaticè ac Elencticè tractant saniores Ecclesiae Doctores, Athanasius, Cyrillus, Basilius, Hilarius, Nazianzenus, Augustinus▪ Fulgentius, Alcuinus & alii, quorum nec nomina recensere hic par est. Haec de factione Antichristianâ Racoviensi.
2. Quod ad Romanam attinet. Spiritum Iesuiticum nimis immundum loca arida perambulantem, Antichrist.à Scripturâ ad Traditiones,Romanus. ab Apostolis ad Patres, à Christo ad Ecclesiam, à Catholica ad Romanam: ab Ecclesiâ ad Episcopos, ab Episcopis ad Concilia, a Conciliis ad Papam, ab omnibus ad nihil discurrentem digito demonstramus. De judice nec non normâ fidei hujusce Tractatus capite nono aliquam-multa protulimus. Judicium Discretionis non arguit officum Judicis. Legislator nec non Evangelii Dictator Spiritus Sanctus judicat, foreign: Minister Publicus foreign. Christianus Privatus foreign. Coeli mysterium doceat me Deus ipse qui condidit, non homo qui seipsum ignovarit.
Iesuitae omnes Fidei Controversias ad tria Capita revocant.
1. De Ecclesiâ Catholicâ.
2. De Sanctorum Communione.
3. De Peccatorum Remissione.
Evangelicorum nonnulli omnes Controversias quae Reformatis Ecclesiis cum Pontificiis intercedunt, in quatuor partes tribuunt. 1. De Scriptura. 2. Ecclesiâ. 3. Sacramenis. 4. Iustitiâ.
Noverint autem Catholici se cum Ecclesiâ fideles Doctores recipere debere, non cum Doctoribus Ecclesiae fidē deserere Vti graviter Vincentius Lirinensis. Fundamentum Theologiae unicum Sacram Scripturam statuimus. In omnibus Fidei controversiis Spiritus Sanctus judicium suum Absolutum, Supremum, universale, nec non Authenticum in cripturis consignatum foreign Ecclesiae promulgavit, omnes que errores Infallibiliter condemnavit. De Papâ itaque & Papismo non tantum conclamatum est, sed & actum. Vid Optat. adversus Parmen. lib. 5.Cùm in terris nullam poterit reperiri Judicium, de coelo quaerendus est Judex; sed ut quid pulsamus ad coelum, cum habemus hic in Evangelio?
Frustra etiam Pontificii Iustitiam suam ostendunt imò ostentant injusti. Omnis enim humana justitia injustitia esse deprehenditur, si divinitùs districtè judicetur, si Gregorio fidem adhibeant. Moral. l. 21. cap. 15.
Partes Theologiae sunt Agnitio Cultusque Patris aeterri, Filii Naturalis, & Spiritus Coessentialis, Dei veri, nec non Trinnici. Deum enim rectè agnoscimus ut sincerè colamus.
Tractatio Theologiae est vel Didactica, vel Practisa, vel Problematica, vel Mixta.
Didactica quae ad fidem facit, est vel foreign vel foreign.
Practica ad Pietatis, Iustitiae, nec non Charitatis officia conducit.
Theologia autem Problematica sive Elenctica problemata selectiora proponit. foreign damnat. Oportet enim Episcopum esse foreign, qui possit foreign. Tit. 1. 9.
Theologia autem Mixta est Catechetica, Scholastica, Moralis sive Practica.
Theologia haec Mixta
1. Locos Communes sive foreign (uti Theodorus apud Quintilianum) colligit.
2. Controversias emergentes feliciter dirimit, ne quid aut vafrè dissimulatum, aut callidè delumbatum, aut perfidè inversum sit aut esse videatur. In ipsis principiis falli absurdum est, & prudentis est omnia quae à Principiis deducuntur, perspecta habere foreign.Arist. Eth. l. 5. c. 7.
3. Casus Conscientiae perplexos fideliter enucleat: sapiens enim est qui omnia & singula ad Normam Religionis aptare novit.
Theologia autem ista Questionaria à Scholasticis, Sententiariis, Summistis nec non Quodlibetariis venditata parum▪ Theologica est, imô Mataeologia est, doctrinae Lanfrancianae consentanea, decretis Pontificum munita, que ad Lombardi dictata, Thomae placita, vel Scoti foreign subtiliter absolvitur. Patrum Scripta, nec non Aristotelis Axiomata passim detorquent, Scripturas contemnunt; Et proinde Authoritatem eorum in divinis totam contemno, Vide Max. Tyrii Dissertat. 10. Alcin. de Doctrinâ Plat. cap. ultimo. Causaub. Proleg. in Baronium, D. Alting▪ Problem. tertium de Theologiâ Scholasticâ ab A. C. 1020. ad 1516. à Lancfranco ad Herenum, ab Hereno ad Lutherum.nec prudentiam eorum valde praedico. Sophistas esse nullus dubito, Philosophos autem bene Christianos fuisse pertinaciter nego. Apud cautos enim obtinet illud Maximi Tyrii, foreign. Et si foreign istiusmodi Scholasticae Theologiae Patroni aliquem humanioris Musae sensum habeant, fateantur necesse est Magnis istis Doctoribus melius fuisse studia Theologica nunquam attigisse, quàm adeo infaeliciter tractasse. Dubitare soleo debeamne illa saecula foreign, an foreign; nominare.
Valete (Domini fratresque observandi) Academiam laborantem precibus vestris apud Deum Trinunicum adjuvate, Professori vestro nondum Praelectori ignoscite, qui silentii culpam hâc justâ nimis Apologiâ deleturus est.
Professor vester Vixit, & proinde Praelector non est; Professor autem vester vel mortuus & adhuc loquitur.
Frustra gratisque olim dictum fuit cura foreign. Pastorum, Professorum, Doctorum cura haud cura secura est. Sudoribus certè maximis terram subigimus Agricolae, fructûs autem quàm nil percipimus.
Vixisse nimio satius est, quâm vivere.
Obtrectatoribus respondebo foreign. Obtrectatio stultorum thesaurus est, quem in linguis gerunt. Invidia the saurum nutrit, malevolentia effundit, quae quidem vitia domicilium non in alio quàm jejuno animo collocarunt.
Profesor vester vix usque ad invidiam faelix, sine invidiâ vel malevolentiâ jejunus, Exit Wigorniensi studiorum solatio denudatus, majoris iniquitatis aforeign.auctoramentum, Culpaeque Suadelam nimis efficacem pertimescens: Malletque insuper cum bCicero l. 16. ad. Atticum.timore domi esse, quam sine timore Athenis. Scissae in partes Academiae valedixit magnus Camero.
Vale Reverende Procancellarie, praestabilis eruditionis Respub. Dei munus, Academiae decus. Floreat Theologorum Senatus, pereat sciolorum impudentia, ne politioris literaturae atque adeo divinae cognitionis pars bene magna pulsa, heu pulsa tandem exulet. Valete omnes, qui musas colitis honestiores, & istiusmodi faeces sub acumen calami congerere sapienter timetis, quae aegri animi fastidia adaugent potiùs, quàm detergunt.
Deus Veritatis & Pacis dirigat vos Spiritu suo Sancto, ut Academiae, Patriae, Ecclesiae, diu multumque prodesse valeatis, propter illum qui est via, veritas & vita.
Gratia Domini Iesu Christi, Charitas Dei, & communicatio Spiritus Sancti sit cum omnibus vobis. Amen.
Datum OXON. Martii. vicessimo Anno Dom. 1649.-50. Vestris D D. devotus Fr. Cheynell.