A Treasury of Ancient Adages and Proverbs, Axioms · Letter N
LITERA N.
¶ Name.
HOnour is better then profit.
A good name is better then gold.
A noble heart will doe much for glorie.
What is a man, when his good name is gone?
Fax mentis honestae
Gloria —
Creditur facilè (nisi quis respondeat mendacijs. Tertull.
Non parvas animo dat gloria vires.
—Immensum gloria calcar habet. Ovid.
Bona existimatio divitijs praestat.
foreign.
foreign. i. benè audire, magis quàm velis ditescere.
Benè vulgo audire est alterum patrimonium.
Qui despicit famam, virtutes despicit.
Honesta fama gemmis auroque augustior.
foreign.
Honestius est famâ, quàm pecunia ditescere.
Nihil est verâ gloriâ dulcius.
Duo sunt necessaria, conscientia & fama:
Conscientia propter te, fama propter alterum. Isoc.
Cui fama sordet, virtus ei sordida est.
Bonorum externorum maxima est gloria.
Si bonam mihi servasso famam, dives ero satis. Plaut.
He that hath an ill name is halfe hanged, or borne in an ill howre.
If a man liue not well, hee will soone enough be ill spoken of.
Suspiciones maiorem pariunt calumniam quàm ipsa facta.
Strenua est suspicio in alteram partem. Syrus.
Grave est praeiudicium, quod iudicium non habet.
Qui semel malus est, talis esse semper praesumitur.
Omnes miseris insultant.
He hath not his name for naught.
Fatis conveniunt nomina saepe suis.
foreign.
Praesse & non prodesse molestum.
He that hath lost his name is dead.
Hee that hath an ill name was borne in an ill howre.
foreign.
Consulere famae plus decet quàm affectibus.
Contemptu famae contemnuntur virtutes. Tac.
He is better spoken of, then hee deserveth.
Bonum est laudari, sed dignius est laudabile. Sen.
Ea demum est foelicitas foelicitate dignum videri.
Nature is content with a little.
Where there is little, a small thing will suffice.
For want of Capons, bread and Onions.
Parabile est quod natura desiderat, & ad manum quod satis est Sen. Epist. 4. lib. 1.
Cui non satis sunt pauca, ei nihil satis.
Serviet aeternum qui parvo nesciet vti,
Constat parvo fames, magno fastidium.
Naturae necessitas exiguo placatur. Mart.
Exiguum natura desiderat, opinio immensum. Sen.
Vivus fueris vel cepe solùm accipiens. Zenod.
Benè est, cui Deus obtulit parcâ, quod satis est, manu.
Quamlibet parvo, impleas naturam.
Pauper non est, cui rerum suppetit vsus.
Initium vitae hominis, est panis & aqua.
Vivitur parvo benè. Horat.
Si non adsint carnes, taricho contentos esse oportet. Diog.
Non ambitiosa est fames, contenta est desinere. Sen.
Naturae satis est parum. Sen.
A poore mans table is soone spread.
A short horse is soone curried.
Dinners cannot be long, where commons are scant.
Coena brevis juvat. Hor.
Salsamenta, carne absente, boni consulenda.
In diem vivit. Persius.
Pro reditibus pauperi est frugalitas.
Vbi coena frugi est, ibi nulla est debacchatio.
Tenuis cultus & parvo contentum, victus delectat. Hor.
Pauperis mensa nullas habet ciborum reliquias.
Pauperes sunt frugalitatis studiosi.
Bona est offa post panem. Zenod.
Simplici cura constant necessaria, in deliciis laboratur. Sen. Epist. 4. lib. 14.
Dijs proximus est quicunque eget paucissimis. Sempron. lib. memorab.
One handfull of nature is better then two of knowledge.
Natura arti praestat.
Virum bonum natura, non ordo facit. Pub. Syrus.
That will hardly out of the flesh, that is bred in the bones.
Fire cannot be hidden in straw.
It commeth to him by kind, it cost him nought.
That which is crooked, can hardly bee made straight.
Nature will hauehave it course.
foreign.
Difficilius est dediscere, quam discere.
Difficulter mutatur quis in bonum improbus.
Aethiops colorem non mutat, nec Pardus maculas.
Naturam expellas furcâ licet, vsque recurret. Hor.
Lignum tortum haud vnquam rectum erit. Gal.
Qui semel scurra, nunquam erit paterfamilias.
Naturae sequitur semina quisque suae.
Licet superbus ambules pecuniâ,
Natura non mutat genus. Horat.
Gravissimum est imperium consuetudinis. Sen.
Difficile est peccati consuetudinem vincere, pravus vsus vix aboletur. Isoc.
Quod animo insculptum est, nisi cum vitâ, cripi non po…est.
Custode & curâ natura potentior omni.
Desinit esse remedio locus, vbi quae fuerant vitia, mores fiunt.
¶ Need, or necessitie.
Necessitie hath no Law.
Neede breaketh the stone wall.
Neede maketh the olde wife tro….
Where bread is wanting, a man must sell all that he hath.
O quantum cogit egestas!
foreign.
Ingens telum necessitas. Liv.
Paupertas jubet cuncta experiri.
Necessitati obsequuntur caelites.
Nullus est miseris pudor,
— Nec habent extrema pudorem.
Bellū loco remedij est infoelicibus
Durum telum necessitas. Liv
Viro esurienti necesse est furari. Suid.
Necessitas non haber legem.
Paupertas est magister artis, & largitor ingenij. Pers.
Multa docet fames.
Necessitas cogit quod domi non habes, aliunde sumere.
Necessitas, multa jubet experiri.
Necessitas omnem legem frangit. Sen.
He will not vntill he needs must.
Hee must be drawen as a Beare to a stake.
Non nisi coactus cedit.
foreign.
Peribit si non fecerit. Plaut.
Bovem volentem ducito. Theocr.
Where nothing is to be had, there the King looseth his right.
A man can hauehave no more of the Ca…t, but the skinne.
Calvus non potest velli.
Solus manum pauper Caesaream non timet.
Non est solvendo. Cic.
Nihil dat, quod non habet. Arist.
Vestimentum à nudo non petendum.
Nudus ne à centū viris spoliatur.
Ab asino lana non expectanda.
Aqua à pumice non postulanda.
Stultum est locupletibus pugnare cum his, quibus ni…l est quod eripiatur.
Immunis est, cui nihil est, quo munus fungatur suum.
At bare as Iob.
As rich as a new shorne sheepe.
Non araneus illi in arca est, nec in crumena teruntius.
Verba sunt ei absque penti atque pecuniâ.
Codro pauperior.
Iro pauperior.
Pedem vbi ponat, non habet. Cic.
Ne vellus habet cui indormiat. Theocr.
Ne nummus quidem plumbeus ei peculij est.
A man must make a benefite of necessitie.
Faxis vt libeat, quod necesse est. Syrus.
Quod factum est, infectum esse non potest.
Necessitas cunctis orbata ferijs. Pallad.
Commodè malis posse vti, maxima est prudentia. Syn. Epist. 56.
Optimum est pati quod emendare non potes. Sen. Epist. 4. lib. 18.
"Mutare quod nequis, animo aequo feras.
Feras non culpes, quod vitari non potest.
Fiat voluntarium quod futurum est necessarium. Chrys.
Stultum est timere quod vitari non potest.
He must neither will nor choose.
foreign. i. persuasio & necessitas duo Dij magni. Herod. lib. 8.
foreign.
Armatae potentum preces.
Non sunt preces, vbi negare non licet.
Peribit si non fecerit.
Servi arbitrio carent.
Diomedia necessitas. Plato.
Nolens volens.
¶ Needlesse.
He that hath no head, needeth no cap.
Hee that hath no money, needeth no purse.
Nihil tam necessariū, quàm cognoscere quid sibi sit necessariū.
Inopiae pauca desunt. Sen.
¶ Neighbourhood.
He that hath a good neighbour hath a good morrow.
Non sunt amici qui vivunt procul.
Melior est vicinus juxta, quàm frater procul.
Aliquid mali propter vicinum malum. Plaut.
Vita inculta & deserta ab amicis non potest esse jucunda. Cic.
foreign. Hesiod.
Nihil vicissitudine officiorum melius.
In propinqua parte amicitiae est vicinitas.
foreign.
Happy are those tenants, whose landlords dwell farre off.
Vive tibi, & longè nomina magna fuge,
Fuge procul à viro majore.
Dulcis inexpertis cultura potentis amici. Hor.
Graves principum amicitiae.
Non sunt tutae civitates propter nimias tyrannorum familiaritates.
Potentiorum noxia est vicinia.
Nimis imminet propter vicinitatem.
Quis potentem habere vicinum velit?
Non applicate ad familiaritatem principum. Ex Rabbinis.
¶ Neighbours.
There is no man but hee shall hauehave need of his neighbours at one time or other.
Sine ope nihil valemus.
Omne quod est propinquius bono, est magis bonum.
En eget auxilio qui non tulit, vsus{que} reliquit;
Sic linquendus erat, legem sibi dixcrat ipse.
¶ New things.
New things are gay.
All commonly reioyce at new things.
A new mill doth grind the corne well.
A new broome sweepeth cleane.
Magis nova quàm magna miramur. Sen.
Grata novitas. Cic.
Est— Cunctarum novitas gratissima rerum.
Vilia sunt nobis quaecunque prioribus annis
Vidimus, & sordet quicquid spectavimus olim.
Novus Imperator habetur optimus. Tac. 2. Annal.
Natura hominis est novitatis avida.
Laetantur ferè omnes ad imperium novum. Tac. lib. 11. c. 2.
foreign.
Calcei novi ostentantur, veteres sub lecto jacent.
Validissima est coeptis fama in recentibus.
Primò Sparta optimos pueros alüit.
Rerum insolitarum spectaculum dulce est. Sen.
Ad nova cōveniunt homines. Sen.
Ad nova cōcurrunt homines. Sen.
Operi incipienti favetur.
Primò Mars in filijs est laudatus.
Homines nova potius quàm magna mirantur. Sen.
Ill newes are commonly true.
An euill chance neuer commeth alone.
Magna non latitant mala. Sen.
More hominum evenit, vt siquid nactus sim mali, priùs rescires tu, quàm ego, illud quod tibi evenit boni. Ter.
Nimio celeriùs venit quod molestum est, quàm id quod cupidè petas. Plaut.
Fama repleta malis velocibus evolat alis.
Aures non claudit mala sors, velociter audit.
Mala vltro adsunt.
In proclivi sunt mala.
Ad calamitatem quilibet rumor valet.
Multa eveniunt praeter expectationem.
One may more easily fall, then rise.
Facilis descensus Averni.
Mala vltrò adsunt, bona vix accedunt, ijs qui quaerunt.
Sunt maximè in sublimi casus lubrici.
¶ Nicenesse.
Shee cannot beare a feather, but shee must pant.
Infirmis causa pusilla nocet.
Mens pati durum sustinet aegra nihil. Ouid.
Mollis foemina, est laboris impatiens.
Languet inertiâ corpus.
Vix ad duriora vertas diu curatos molliter.
Non quaerenda homini virtutem habenti, in imbre penula. Varr.
Impar curis est levissimis.
Vno digito scalpit caput.
Quod vis grave est tenellae cervici jugum.
¶ Niggardlinesse.
Emptie hands deserue no prayer.
Avari nomen in maledictione.
Qui charitatis opera libenter exercent, multos habent intercessores. Ambr.
Non magis quàm canis, quisquam salutat eum. Plaut.
Hee starueth for thirst by a goodly fountaine.
— Est nescius vti
Compositis, metuens{que} velut contingere sacrum.
Inventis miser abstinet.
Dives es vt Croesus, sed pauper, vivis vt Irus.
— Tanquam parcere sacris, cogitur.
In medio flumine sitit.
In divitijs inops.
Frustra habet qui non vtitur. Sen.
As free of his gift, as a blind man of his eye.
Hee will not part with the paring of his nayles.
Who is worse shod then the shooemakers wife?
Oleo fraudat lucernas. Horat. Satyr. 5.
Patroclo sordidior. Aristoph.
Sibi tantùm vivit.
Stultus dives, mancipium aureum.
Ad dandum restrictus, ad replendum promptus.
Cumini sector. Aristoph.
Sordidus.
Homo aridus.
Plautino Euclione tenacior.
Ficus dividit. Mart.
Taedere so let avaros impendij.
Ipse habetur ab opibus, & opes non habet ipse.
¶ Noble.
The more noble, the more humble.
Quò nobilior, eò ignoscentior. Terent.
Quanto plus liceat, tantum libeat minus. Auson.
Quo quis{que} major est, magis est placabilis ira.
Parcere subiectis scit nobilis ira leonis. Ouid.
Quantò altior es, tantò te geras submissiùs. Cic.
Cum fueris major, cunctis te crede minorem.
In maximâ fortunâ, minima debet esse licentia. Sen.
Praeterit imbelles iri leonis oves.
Hee is noble, that hath noble conditions.
Qui genus jactat suum, aliena laudat Sen.
— perit omnis in illo
Gentis honos, cujus laus est in origine sola.
— Quis generosū dixerit hunc, qui Indignus genere, & praeclaro nomine tanto Hor.
Animo aestimantur, non ornatu principes. Syn
Is liber est, qui haud servit turpitudini 4. lib. ad Herennium.
Nobilitas morum plus ornat, quàm genitotum.
Hoc mitior esto, major es quò caeteris.
Dedecus est benè natis turpiter vivere.
Id nobilissimum, quod est optimum.
Nemo altero nobilior, nisi cui rectius ingenium, & artibus bonis aptius.
Vnus omnium parens mundus est.
The children of the Sunne, play on the lute.
Albae gallinae filij.
Dives aut iniquus est, aut iniqui haeres, Hier.
Salvete equorum filiae. Arist.
Nobilitie is the speares point.
Nobilitas vera at{que} vnica virtus.
Non genus virum ornat, generis vir fortis loco est.
Fortissimum quod{que} est, & nobilissimum Salust. Iugurth. c. 85.
Lords bests are held for lawes.
Sic volo, sic jubeo, stat pro ratione voluntas. Ouid.
Nutu atque renutu. Cic.
The pleasures of the mightie, are the teares of the poore.
Serpens ni… serpentem edit, non fit Draco.
Victi non audent hiscere. Plut.
Etiam togatis latrocinia sunt sua. Seneca.
The Noble-man, the Spider; and the countrey m…n, the Vli.
The great fish eateth vp the small.
Malefacta cuncta impunè sort potentia. Tac. Ann. lib. 12 c. 54.
Piscem minorem, major piscis devorat.
Hee that is priviledged, is a Gentleman.
Generosus ex crumena.
Iovis â Sandalijs.
Corchorus inter olera.