Harmony Upon 2 Samuel, Title page – Dedication
AN HARMONIE VPONUPON THE SECOND BOOKE OF SAMVEL, WHEREIN ACCORDING TO THE METHODE AND ORDER OBSERVED vponupon the first Booke, these speciall things are obserued vponupon euerie Chapter.
THE DIVERS READINGS compared, doubtfull questions explaned, places of Scripture reconciled, controversies briefly touched, and morall collections applyed.
Wherein neere fowre hundred Theologicall questions are handled, with great breuitie, and much varietie, by the former author of Hexapla on GENESIS and EXODVS.
Printed by CANTRELL LEGGE, Printer to to the Vniuersitie of CAMBRIDGE. 1614.
❧ VENERABILIBVS VIRIS D. DOCT. VMPHRYDO TYNDALLO, Ecclesiae Cathedralis Eliensis DECANO, ET D. THOMAE NEVILLO, D. ROBERTO TYNLEO, D. IOANNI DVPORTO, D. IOAN. PALMERO, D. IOAN. HILLO, D. Iacobo Taylero, M. Thomae Nucio ibidem Canonicis, salutem in Domino sempiternam.
NAtale suum solum (illustrissimi viri) omnes amant, vbi illis nascendi datum sit initium: pleri que locum ipsum venerantur, vbi institutionis primordia acceperint: & part…m amoris nostri vendicat terra, ex cuius prouentibus sustentamur. Qua singulos mouent singula, eadem me vrgent Vniuersa, & quibus alij officij vinculis seorsim obligantur, ego simul omnibus obstrictus teneor. Quomodo ergo Eliens. Ecclesia mihi non esset charissima, vbi primo lucent hanc aspicere, & vitalem spiritum ducere coeperim, piae etiam educationis accessit beneficium, & vnde ex bona parte victus mihi suppeditatur: pro triplici ergo beneficio triplex persoluam officium: primo precibus meis & votis bene illi loco optare non desinam, qui mihi vitae principium dederit, deinde scriptis pueritiae meae erudiendae curam compensabo, labore laborem, ne que sacris concionibus illi Ecclesiae deero, vt pro terreno súbstato & temporali, spirituale pabulum rependam.
Nunc igitur patriae meae illustraturus encomium, vnde exordiar, nescio: Num ab ipsae schola incipiam? illa celebris est tum discipulorum numero, quos vno tempore trecentos & plures suo gremio fouit, tum etiam dignitate: aliquot alumnos & veluti lactentes habuit, postea Episcopos, & Decanos, Concionatores vero quamplurimos. Nec minima pars laudis ex Rectoribus suis illi accreuit: Quorum ab vno Iacobo Spighto viro prudente, & paedagogo diligentissimo praeceptore olim meo quadraginta pene annos administrata est. Si ad oppidum ipsum & vrbem Eliensem me conuerto, varia commendationis se offerunt argumenta: siue vetustatem spectes, vbi antiquissimum fere rotius regni coenobium fundatum est: siue vrbis priuilegium cogites, quae sedes est & cathedra Episcopalis: Ipsum vero solum si contemplari lubet, fertilitate omnes alias Angliae regiones adaequat, plaeras que superat: pascua succulento virent gramine, agri denso laetantur segete, prata aquis irrigua luxuriant, aquae piscium copiae abundant. Sed alia est vbertas nobilior, in qua mihi triumphare videtur, triginta Consionatores simul floruerunt, qui ex hoc oppido solo natales suos deriuarent; quod de nulla aliae ciuitate, Londiuo excepto, affirmari posse credo. Ad Collegium ipsum venio, quod Decanum & octo Canonicos seu Praebendarios alit: Tres inde Archiepiscopos evocatos meminimus, sed plures Episcopos, D. Matthaeum Parkerum, & D. Ioannem Whitegiftum Cantuariens. Archiepiscopos, D. Matthaeum Huttonum Eboracens. Archiepiscopum, D. Richardum Coxum nuper Episcop. Eliensem,*Qui ante Archidiac. Eliens. fuerat. profido Evangelica in Marianis temporibus exulem, D. Maium Episcopum Carlielensem, D. Babingtonum Wigorniens. D. Vaughanum Cestrensem primo, deinde Londinens. Episcopum, quinque priores ex Collegio, binos reliquos ex schola Eliensi oriundos. Addo collegium nostrum tribus simul Decanis Eliens. Ecclesiae titulo insignitis non ita pridem gloriari potuisse, nempe, D. Tyndallo Eliens. D. Nevillo Cantuaerions. D. Palmero Petroburgensi. Sed hoc habet haec Ecclesta singulare & proprium, quod plures Collegiorum in celeberrima Academia Cantabrigiens. praefecti fuerint in numeruus Canonicorum ascitj, quam in alia quauis Ecclesia Cathedrali reperiri possunt: viginti enim fere patres Academici conscripti recensentur, qui in ordinem nostrum cooptari sunt: Collegij Trinitatis tres Praepositos praebendarios Elienses meminisse possumus, D. Beamondum, D. Whitegi…tum, D. Neuillum: Collegij Iesu totidem, D. Ithellum, D. Bellum, D. Duportum: Collegij Christi duos, Rich. Wilksium, D. Barwellum: Collegij Corp. Christi duos, D. Matth. Parkerum, D. Norgettum: Aulae Pembrochianae vnum, D. Huttonum: Aulae Catharinaeduos, D. Maium, D. Hillum: Aulae Clarens. vnum, D. Ledesium: Aulae Trinitatis vnum, D. Harueum: Collegij Magdalenae vnum, D. Palmerum: praeterea tres Decanos Elienses Collegiorum praesides novimus, D. Andraeam Pernum Collegij Petri, ad sacrum Baptismi lavacrum susceptorem olim meum: D. Ioannem Bellum Collegij Iesu, qui me Collegij Christi elegit & admisit socium; adiutum etiam suffragijs D. Rogeri Goad viri prudentissimi, & Theologi grauissimi, & D. Baronis, ad quos in dissensione sociorum tanquam supremos iudices visitatione ordinaria eligendi ius deuolutum erat: D. item Vmphrydum Tyndallum Collegij Reginalis, qui viginti iam annos Eclesiam Eliens. prudenter rexit: cuius valetudinariam senectutem praeter omnium spem conseruauit Deus, & diu adhuc conseruaturum speramus. Qui omnes praefati Collegiorum Magistri (paucis admodum exceptis) suis temporibus Academiae procancellarij fuerunt.
Liceat etiam mihi hic concionatores & viros doctos commemorare, qui inter nos floruerunt: M. Thomam Stywardum, M. Thomam Willetum Patrem meum, quem honoris causa nomino: D. Grantum, M. Hugonem Boothum, ex numero Canonicorum: deinde Theologiae praelectores Bestum, Crovum, Whitum, Luccum, Wigmorum. Etiam insignes habuit Ecclesia nostra Musicos, D. Tyum, Whitum eius generum, Farandum, Foxum, Barcroftum, …ius que discipulos Iordanum, Amnerum, cum alijs: Ne que hic praeterire possum eruditos Grammaticae professores, & optimos Ludimagistros, M. Spightum supra nominatum, Galantum, Gulsonum, Cropleum, omnes institutores meos: Isti iam omnes si ad calculum revocentur, emergent circiter quadraginta, illis quadraginta militibus fere pares, quos fama est, totidem Monachos Elienses, sic imperante Gulielmo Normanniae duce (quem vulgo conquestorem vocant) suis sumptibus aluisse: Illis enim, cum post deuictam Anglorum gentem, contra impetum Normannorum Insulam aliquandiu defendissent, haec veluti mulcta imposita est, vt tot milites suo hospitio excip…rent, quos liberaliter & humaniter admodum tractarunt: Ego vero istos, qui Deo & Ecclesiae militant illis, nequaquam inferiores duco, qui in castris excubant, & pro patria pugnant. Sed quid ego hic Monachos commemoro, malas illas bestias, & ventres pigros, quod de Cretensib, suis primo Poeta cecinit, & Apostolus protulit: Mutata sunt tempora in melius: Coenobium factum est Collegium, Monachi in Theologos profecerunt, sacrificuli concionatoribus cedunt, asinorum stabulum, doctorum hominum domicilum peperit: vt quod de pall…o aleganter Tertullianus, gaude pallium & exulta, melior re Philosophia dignata est, De pall.ex quo Christianum vestire coepisti: idem hic apte vsurpari posset: gaude Collegium & exulta, melior te professio dignata est, ex quo Euangelicos alere coepisti.
Sed vnum est, quod pene mihi exciderat, tanquam caput & fons reliquorum, ex quo iusta promanat Eccl…siae Eliens. commendatio: Quae Ecclesijs illis ruralibus (quas sibi annexas habet) tam prouide consuluit, vt Ministri illis deseruientes, stipendij aliqua accessione, & incremento, ad maiorem sollicitudinem & curam in gregibus pascendis adhibendam incenderentur. Addam & aliud, quod in hoc etiam aliquandiu evigilavit cura vestra, vt in Ecclesia cathedrali, diebus dominicis, conciones pomeridianae ad populi edificationem haberentur: quod tam pium institutum, nescio quorum culpa ad tempus intermissum, spero vestra prouidentia perpetuum futurum. Quid enim magit Deo gratum esse potest, quam vt totus die… (quem sibi sacrum esse voluit) illius cultui impendatur? Deus enim consortem & participem non admittit:Ios. 58.13. Sabbatum delicias Ieho…ae vocat Propheta, & in eo rebus sacris tantum nos oblectare conuenit. Cum porro homines tato die à mane ad vesperam sua negotia prosequi soleant;Offic. 1. c. 44. non minus nos de animarum salute soliciti esse debemus: vt bene Ambrosius, quo praestantior causa, eo debet esse cura attentior.
Sed si omnes ornamentorum rivulos sectarer, quibus Insula Eliensis irrigatur, immensium pelagus ingressus, facile exitum non invenirem. Verum terram proprius aspicere coepi, vela contraham: & iam nauis mea merces suas (patriae meae laudes,) quibus onusta nauigat, in littus gestit exponere. Sed materiam tantum rudem & inconcinnam advehit, vestro opus est artificio, vt expoliatur: vt facete Hieronymus; subtegmen & stamina, licia & telas,Miner. & Alexandro. quas mihi ad vestram tunicam paraueram, vobis inconfecta transmisi, vt quicquid mihi deest, vestro texatur eloquio: Sic iam hoc officij debito persoluto, & hac qualicun que grati animi significatione exhibita, quam foreign, non tam verbis prolatam, quam aliquo modo reipsa oblatam esse opportuit, vos omnes valere iubeo, id prius precatus, vt multos annos (sic annuente Deo Optim. Maxim.) mutuo fruamur colloquio & consortio, ad Dei gloriam, Ecclesiae commodum, & nostrum ipsorum solatium, in Christo Iesu, cuilaus in secula: Amen.
Dat. Barliae Idib. Martij. 1614. Vestrum omnium studiosissimus, ANDREAS WILLET.