Christian See to Thy Conscience, Title page – Dedication 1
CHRISTIAN SEE TO THY CONSCIENCE, OR A Treatiſe of the nature, the kinds and manifold differences of Conſcience, all very briefly, and yet more fully laid open then hitherto, By Richard Bernard, Parſon of Batcombe in Somerſet-Shire. Anno 1630.
LONDON, Imprinted by Felix Kyngston for Edward Blackmore, and are to be ſold at his ſhop in Pauls Churchyard at the ſigne of the Angell. 1631.
REVERENDISS. IN CHRISTO PATRI GVALTERO, prouidentiâ Diuinâ Bath. & Wellenſi Epiſcopo, Dioeceſano ſuo colendiſſimo auſpicatum aduentum, & manſionem proſperam.
Honorande Praeſul,
EX terreno hoc diuerſorio ad coeleſtes manſiones tres huiuſce Sedis Epiſcopos, iure ac merito reuerendos, haud plurium annorum curriculo promouit Pater ille coeleſtis. Quos omnes pro ſingulari ſuo in me amore ac humanitate, ego, prout par fuit grato homini, ſumma obſeruantia & obſequio colui. Illorum it aque obitus non potui non agrè, ac dolenter ferre. Primus horum occurrit Iacobus Patronus meus amantiſsimus, ob muniſicentiae laudem celebris, & à Sereniſſ. R. Iacobo honoribus non vulgaribus or natus. Hic mihi author fuit, vt relictonatali ſolo, tranſirem in has or as ad munus paſtorale exercendum in ea ſtatione, quam ſub veſtro praeſidio per Dei gratiam etiamnū obtineo. Secundus fuit Arthurus ob vitae innocentiam, ac probitatē, ob inſignē doctrinā, nec non alias dignas Theologo virtutes clariſiimus. Is quanta me affabilitate, quanta benignitate ſemper amplectebatur, alienum cenſeo à mea modeſtia praedicare. Tertius, iſijue nouiſsimus Leonardus ob grauitatem, animíque maximas dotes meritò ſuſpiciendus; erat mihi à pueritia notus. Qui, ſicut etiam maiores eius ex eodem erant oppido, quo ipſemet, oriundi: cuius etiam auia in ſacro Baptiſmi lauacro Suſceptrix mihi contigit. Hos, inquam, tales, ac tam illuſtres Praeſules morte ereptos non leuiter dolui. Et ſanè diutiùs doluiſſem, niſi mecum reputaſſem Dei Opt. Max. prouidentiam, qui poſt eos in coeleſtem patriam reduces, dignatus fuerit te ad eiuſdem honoris faſtigium euectum mihi, meíſque fratribus, ac Symmyſtis veri, piíque Epiſcopi exemplar exhibere. Quo nomine & tuo ad nos aduentui impensè gratulati ſumus, pro tantóque in nos collato beneficio gratias immortales immortali Deo quotidie agnoſcendas, & agendas libentes profitemur. Ecquid enim optatius, aut ſalutarius huic Dioeceſi noſtrae potuit contingere, quàm Epiſcopus prudentiſsimus ſimul & vigilantiſsimus, qui probè nouit operarios in Chriſti vinea deſudantes corroborare? torpentes, & ſomniculoſos excitare, populum diſſolutum in ordinem redigere, lupos rapaces fugare, ſubdolas vulpeculas à Chriſti ouili procul arcere, teneros agnellos lactare, palantes ouiculas in viam veritatis reducere, in eáque retinere, & à rabioſis canibus incolumes protegere? Haec mihi meditanti venit in mentem, ſi qua ratione poſſem pro meo modulo noſtram hanc communem laetitiam teſtatam reddere teſtimonio aliquo, eóque publico, quod quidem tantae authoritatis atque eruditionis viro non indignum, aut ingratum fore ſperarem. Cum autem iſtum de Conſcientia Tractatum qualemcunque ad manum iam recens concinnatum, & abſolutum haberem, fretus eâ, qua erga omnes vti ſoles, humanitate, ac facilitate, eo audaciae prouectus fui, vt eundem ſub tui nominis auſpicio in lucem prodire, aliíſque communicari curarem. Non enim dubitandum vllo modo cenſui, quin dignabitur tua clementia vel minimos Cleri tui conatus, ad pictatem promouendam & aliorum aedificationem ſuſceptos, tuae gratiae aurâ fouere, eorúmque recta ſtudia tueri authoritate tuâ legitim â. Lectores non admodum iniqui opuſculum hoc ad popularem captum exaratum à nobis, animóque ac duplicate page duplicate page ſtylo ſimplici expreſſum comperient, vti ſpero, haud planè infrugiferum inter aliorum etiam virorum doctorum varios Tractatus de eodem argumento non ita pridem editos. Nihil ſanè, niſi animo fallor, magis neceſſarium doceri, nihil ad ſalutem conſequendam conducibilius Chriſtianorum animis inculcari poterit, quàm Conſcientiae rectè formandae, & confirmandae ratio, hoc praeſertim deprauato ſaeculo; quo tam multi Famam, tam pauci Conſcientiam verentur: vt Plinij verbis vtar. Quo… ſi meam hanc in tua bonitate collocatam confidentiam non tibi ingratam fore intellexero, ſatis ſupérque me beabit Paternitas tua. Neque quidquam reſtat aliud, quod vltra vel nunc expeto, vel in poſterum expecto. Quin potiùs ſtatui mecum, aſsiduis votis ac precibus apud Chriſtum Ieſum communem noſtrûm omnium Paſtorem & ſaluatorem contendere, vt benedictionis ſitae▪ affl…tu omnes tuos pios conatus foelices eſſe velit, tibi, tuiſque abundè omnia fauſta & ſalutaria conferat, tuamq…é famam ac laudem rebus laudabiliter geſtis partam ad ſui ipſius gloriam, tuíque ipſius ſempiternam ſalutem perennare dignetur.
Batcomb. poſtrid. Cal. Ian. 1630. T. Domin. ad omnia obſequia in Chriſto paratiſs. Ric. Bernardus.