A Key Opening Mysterious Texts of Scripture, Collection of sermons 4 · Sermon 39
PEDUM PASTORALE, SEU CONCIO AD CLERUM: HABITA OXONIAE, OCTAVO CAL. APRILIS AERAE CHRISTIANAE 1615. CONC▪ XXXIX.
Praecat.AETerne Deus (longè ſupra omne quod coelo terrâve nominatur nomen, verendum numen) qui oculorum tuorum radiis ſolem ipſum obſcurantibus, intimos animi receſſus, & reconditos ſinus perluſtras: nos miſelli tenebriones è coeno emerſi, & foediſsimis inſuper flagitiorum ſordibus conſpurcati, vultus tui fulgorem non ferentes, ad celſiſsimae majeſtatis tuae pedes humillimè provolvimur, obnixè orantes, & per unigeniti tui plagas & vulnera obteſtantes, ut animum noſtrum fractum & contuſum pro caesâ hoſtiâ, lachrymas effuſas pro libamine, ſuſpiria quae ducimus pro ſuffitu, vota & preces zelo accenſas pro thymiamate digneris ſuſcipere, & aureo Angeli tui thuribulo infundere, ut odoramentis permiſceantur, quae ſunt preces Sanctorum. Quas una cum iis offerimus pro Catholicâ Eccleſiâ in totum terrarum orbem diffusâ & propagatâ, praeſertim florentiſsimâ illius parte, magnae Britaniae & Hiberniae pomeriis, conclusâ ſub umbrâ ſereniſsimi Jacobi letâ germinum propagine revireſcente. Cujus ſtirpes duas utram que academiam, hanc Oxonienſem, & illam Cantabrigienſem, largo gratiarum imbre irriga. Illuſtra vultus tui luce clariſsimum Eliſmuriae dominum Pernaſsi noſtri totiuſque adeò Angliae Cancellarium, venerabilem virum D. Godwinum aedis Chriſti Decanum ejus Procancellarium, ſpectatiſsimos Doctores, Procuratores, Collegiorum & Aularum praefectos: prae caeteris Collegii corporis Chriſti caput & membra bonitatis ſinu fove. Exurge Aquilo, & aſpira Auſter, & perfla hortum hunc ut fluant aromata ejus, & ambroſium odorem in omnes inſulae partes & oras diſsipent. Vireant pe…petuò, & coeleſti rore irrigatae aetern…m floreant Her…um & Hero…arum corollae, qui Edenem hunc vel aedificiis magnificis tanquam proceris arbori…us conſeverunt, vel annuis reditibus tanquam rivulis humectarunt, vel ampliſsimis privilegiis tanquam firmiſsimis moenibus ſepiverunt: Henricum dico ſeptimum▪ & Elizabetham uxorem ejus, Humphredum d…cem Gloceſtriae, Margaretam Comitiſſam Richmondiae, Johannem Kempium Archiepiſcopum Cantuari eaſem, Thomam Kempium Epiſcopum Lonamenſem, Richardum Lichfieldium Archidiaconum Middleſextiae, Wolſaeum Eboracenſem, Henricum octavum, Reginam Mariam, & ſaeculi ſui ſexaſque phoenicem Elizabetham, ejuſque regni religioniſque haeredem digniſsimum Jacobum, Richardum Foxum Epiſcopum Wintonienſem, Collegii corporis Chriſti fundatorem, Hugonem Oldamium praeſulem Exonienſem de eodem phrontiſterio optimè meritum, dominum Thomam Bodleum militem Vaticanae novae inſtauratorem & inſtructorem munificentiſsimum. Benigniſsime Deus, qui nos in hoc terreno Paradiſo, in quo non ſaecularis tantùm ſapientiae veluti arboris ſcientiae boni & mali, ſed & divinae philoſophiae, ſeu verae arboris vitae fructus liberè licet decerpere collacaſti, ſtomachum irrita ut appetamus ſalubria, mentem coelesti lace perfunde, ut percipiamus appetita, memoriam confirma ut retineam…s percepta, os aperi ut tempeſtivè proferamus retenta, poſtremò cogitationes cordiſque motus dirige, ut referamus prolata ad gloriae tuae illuſtrationem, & Eccleſiae quam Filii ſanguine acquiſiviſti, fructum & emolumentum. Cujus ſaluti & incolumitati ut melius conſulatur, continuas agat providentia tua excubias ſuper vigiles & paſtores gregis tui, praecipuè quos in ſublimi ſpeculâ conſtituiſti; Archiepiſcopos & Epiſcopos omnes: prae reliquis reverendiſsimum in Chriſto patrem Georgium Abotium Archiepiſcopum Cantuarienſem, totius Angliae primatem & metropolitanum, dominum meum multis nominibus colendiſsimum. Ut omnia foreign complectar, floreat perpetuò ſceptrum Moſis, & virga Aaronis gemmet, & ſtemmata nobilium & generoſorum equitum germinent, ut patulis eorum ramiis obumbrata plebs foeliciter ſuccreſcat, & omnes in viros in Chriſto perfectos adoleſcamus. Ita toti in laudes tuas effundemur, qui nos è colluvie ſaeculi ſelegiſti, quos immortali verbi ſemine gigneres denuò, ſacramentis aleres, Filii cruore ablueres, Spiritus ſancti gratiâ imbueres, & ad extremum coeleſtis gloriae coronâ ornares. Ac ne in viâ deficeremus, & medio erumnoſae vitae ſtadio concideremus, multa nobis & magna vitae ſolatia & ſubſidia indulſiſti, altam pacem, ſecuram Eccleſiam, florentem Academiam, ſplendidiſsima Collegia, bonam valetudinem, & optimè conſtitutas vitae rationes. Quid tibi, coeleſtis Pater, pro hiſce tuis quibus enumerandis pares haud ſumus, nedum reperiendis beneficiis rependemus? calicem ſalutis accipiemus, & ſanctum Nomen tuum invocabimus, eâ praeſertim praecationis formulâ quam in Evangelio Dominus ipſe dictavit: Pater noster qures in coelis, ſanctificetur nomen tuum, &c.
JOHAN. 21.15, 16, 17.
15. Quum ergo prandiſſent, dicit Simoni Petro Jeſus, Simon fili Jonae, diligis me plùs quàm hi? Dicit ei, Certè, Domine, tunoſti quòd amem te. Dicit ei, Paſce agnos meos.
16. Dicit ei rurſum ſecundò, Simon fili Jonae, diligis me? Ait illi, Certè, Domine, tu noſti quòd amem te. Dicit ei, Paſce oves meas.
17. Dicit ei tertiò, Simon fili Jonae, amas me? Triſtitiâ fuit affectus Petrus, quòd tertiò dixiſſet ipſi, Amas me? Dixit que ei, Domine, tu omnia noſti, tu noſti quòd amem te. Dicit ei Jeſus, Paſce oves meas.
QUod de tribus in coelo teſtibus Johannes, idem de tribus hiſce verſibus liceat uſurpare,a1 Johan. 5.7. Hi tres unum ſunt. Etenim ſacro huic contextuitrina intexitur interrogatio, quae tamen unica eſt, Amas me? & trinae interrogationi triplex redditur reſponſum, quod tamen unicum eſt, tu noſti quòd amem te: & triplici reſponſo triplex additur mandatum, quod tamen unicum eſt, Paſce oves meas. Ter repetita interrogatio, ſummam examinandi diligentiam; ter accommodata Petri reſponſio, ſummum amandi deſiderium; ter inculcatum Petro mandatum, ſummam paſcendi neceſſitatem indicat, & Paſtorum omnium mentibus intimis infigit. Enim verò,bNat. hiſt. l. 22 de med. herb. c. 21. Magi Heliotropium in Tertian…s ter alligari jubent ab ipſo aegro. quemadmodum Heliotropium non niſi ter alligatum corpori tertianae febri mederi, ex Magorum doctrinâ refert Plinius; ita planè Auguſtinus, Cyrillus, & interpretum recentiorum facile princeps Calvinus, conjiciunt graviſſimam illam plagam, quam ſibi Petrus, & dignitati Apoſtolicae trinâ negatione inflixerat, non alia potuiſſe, quàm trinae confeſſionis medicinâ ſanari. Hinc eſt quòd Petrus tertianae ſuae quâ in domo Pontificis cohorruerat, quaſi ter heliotropium applicans, ter ad ſolem juſtitiae ſe convertit; & quoties negavit ſe Dominum ſcire, toties affirmat Dominum ſcire, quòd ipſe eum ex intimis animi ſenſibus & medullis amet. Ita nimirum loci hujus rationem ſubducitcTract. in Johan. 123. Auguſtinus, Redditur trinae negationi trina confeſsio, ne minus amori lingua ſerviat quàm timori. Quam ut ab eo confeſſionem Chriſtus eliceret, & priſtinae eum dignitati reſtitueret, ter animum fodit amoris aculeo, amas me? iterùm, amas me? etiam tertiò, amas me? Amas me propter te? amas me propter me? amas me ſupra te? Prorſus ut maritus ſponſam ſuam quam toto orbe chariorem habet, derelicturus ſolet affari, amas me? curam ſuſcipe parvulorum meorum: ita Chriſtus Petrum blandè compellat, Simon Jonae, amas me? paſce agnos meos, & ter ut dixi eandem tundit incudem, ut copioſas amoris ſtricturas exprimeret, quas in reſponſione Petri relucere conſpicimus.
1 Tu noſti quòd amem te amore deſiderii.
2 Tu noſti quòd amem te amore amicitiae.
3 Tu noſti quòd amem te amore excellentiae.
Hiſce enim tribus quaſi gradibus ad ſummum divini amoris faſtigium pervenitur. Primò Deum propter nos ipſos diligimus, deinde à rivis bonitatis ad fontem naturae recurrentes, ipſum propter ſe amamus; denique omnis pulchritudinis & decoris florem, & perfectionis ipſius expreſſam imaginem in ipſo contemplantes, ſupra omnia ipſum, & in ipſo, omnia amplectimur.
Cùm omnium quae …antur, judice Auguſtino,dLib. 11. de Civ. Dei. c. 28. Utrum ipſe amor ametur dictum eſt. Amatur autem, & hinc probatur, quòd in omnibus quae rectiùs amantur, ipſe magis ametur: neque enim virbo nus meritò dicitur, qui ſcit quod bonum eſt, ſed qui diligit. amor ipſe magis amanduſit, equidem libentèr amoris ipſius amorem aſpirante numine, in pectoribus veſtris hoc tempore accendere ſatagerem, niſi nuperrimè in hac coronâ licet non hoc in loco huic flammae oleum affudiſſem, & totum myrothecium exhauſiſſem. Adde quòd oratio Chriſti in amore non ſe ſiſtat, quin imò amorem ipſum gradum faciat ad ſolicitudinem paſtoralem. Amas? paſce. Paſcis? ita demum amas. Ille in amore prior eſt, qui plures perduxerit ad amorem Dei, ut ſcitè Bernardus.
Dicit ei, Simon amas me plus quàm hi? Dicit ei Petrus, tu noſti quòd amem te. Quod hic in reſponſione Petri deſideratur ſupplet modeſtia. Sciſcitabatur Chriſtus, non de amore foreign, ſed de amoris ipſius ardore, affectu que vehementiore, amas me plus quàm hi? Petrus de amore timidè & diffidenter reſpondet, de gradu nihil omnino ſpondet. Piſcator, nempe Petrus, ictus ſapuit, & qui primas obtinere non poterat prudentiae, ſecundas tenet modeſtiae. Quando plus pollicitus fuerat quàm caeteri, minus praeſtitit; ideò que quo plus praeſtet, minus nunc pollicetur. Didicerat experimento ſe Chriſto notiorem quàm ſibi, at que idcircò non jam ampliùs ſuâ conſcientiâ, ſed Chriſti ſcientiâ nititur, inquiens, tu noſti, Domine, tu omnia noſti,eApoc. 2.23. tu renes & corda ſcrutaris, tu animorum latebras excutis, tu intimos hominum ſenſus perſpectos habes, & exploratos, nec latere te poteſt affectus, quem ipſe impreſſiſti: cur ergo toties repetitâ interrogatione eum qui te deperit enecas? Actum de me eſt, & ſpes omnis conclamata, ſi amorem meum Dominus meus habeat ſu ſpectum. Ad haec Chriſtus nihil refert aliud, quam paſce, paſce, paſce.
1 Paſce mente.
2 Paſce ore.
3 Paſce opere.
Paſce animifBern. Serm. Paſch. devotione, paſce verbi exhortatione, paſce exempli exhibitione.
Paſce agnos, paſce oves, paſce oves: ſemel ait paſce agnos, bis paſce oves, fortè, quia agni ſimplici lactis cibo contenti eſſe debeant, oves cibo multiplici.
1 Modo ſolido doctrinae.
2 Modo dulci conſolationis.
3 Modo amaro reprehenſionis ſunt paſcendi.
Nam ſi quis aurium delicatiorum verba tantum byſſina plumea que probet, quaſi nihil niſi roſas, quod aiunt, ſpirare debeamus, noſcat ille apes alveos ſuos amarioribus ſuccis illinere, adverſas aliarum beſtiarum aviditates: & à medicis diſcat nulla remedia tam facere dolorem, quam quae ſunt ſalutaria: aut ſi malit à theologis, diſcat virgam cum Manna, ſeu ſacrum anathema Arcae incluſum fuiſſe.gEp. 19. ad Euſt Et quoniam mel (ut obſervat Hieronymus) in ſacrificiis Dei non offertur, nimia dulcedo arte mutata eſt, & quadam piperis auſteritate condita. Apud Deum nihil tantum ſuave placet niſi quod habet in ſe aliquid mordacis veritatis. Paſcha Domini cum amaris herbis erat comedendum; & omnis oblatio Chriſtiana ſale eſt condienda. Hinc eſt quòd Chriſtus Petro mandat primò foreign, tum foreign veritate doctrinae, foreign ſeveritate diſciplinae; foreign verbo & exemplo, foreign virgâ & baculo: de quibus appoſitèhIn Job. exp. mor. l. 27. Gregorius, Virgâ percutimur, & baculo ſuſtentamur: ſit ergo diſcretio virgae quae feriat, & conſolatio bacúli quae ſuſtentet. Quos tandem? Non hircos laſcivos, non ſues immundas, non lupos voraces, non pardalos maculoſos, non leones truces, non urſos ſaevos, non vulpes aſtutas, ſed
Agnos & oves. Sincerum, ſimplex, & ſine fraude pecus. Etenim Deus qui omnibus fluviis Silunta placidè & leniter fluentem, omnibus arboribus vitem ramo, & folio, & flagellis, & fructu tenerrimis, omnibus floribus lilium ſine ſpinis, omnibus volucribus columbam felle carentem: idem omnibus animalibus agnos & oves praetulit, & in peculium ſuum aſcivit: hae nam que ſolae audiunt vocem ejus,iMat. 11.29. Diſcite à me, quôd mitis ſim & humilis corde. Omnes Chriſti Diſcipuli vel agni ſunt lacte fidei que rudimentis alendi, vel oves ſunt ad virentia ſacrae Scripturae prata, & vivas Spiritus ſancti ſcaturigines, ut ſitim animae reſtinguant, deducendae: quas quia Dominus ſui ſanguinis pretio acquiſivit, meritò ſuas indigitat, ne tanquam noſtras tondere, ne dum deglubere aut mactare audeamus. Interim luculenter teſtatur Chriſtus quanti faciat ſalutem noſtram, dum ita ſingulariter paſtoribus eam commendet, atque hoc ſibi documentum fore aſſerat quantopere ab illis ametur, ſi eam ſolicitè curent. Nihil certè efficaciùs dici potuit ad animandos evangelii miniſtros, quàm dum audiunt nullum gratius officium eſſe, quàm quod paſcendo ejus gregi impenditur; piis autem omnibus non vulgaris inde haurienda eſt conſolatio, dum ſe filio Dei tam charos eſſe ac pretioſos audiunt, ut eos quaſi in locum ſuum ſurroget: ſed eadem doctrina non parum terroris incutere debet falſis doctoribus,kCalv. in hunc loc. qui Eccleſiae regimen pervertunt, quia non leves Chriſto poenas daturi ſunt, qui ſe ab illis violari pronunciat.
Poſui vobis ob oculos, viri, patres, & fratres in Chriſto dilectiſſimi, praecipua doctrinae & exhortationis capita in hoc ſacro contextu expreſſa ad vivum, & filo aureolo intexta, quem ſic deducere liceat; Simon Jonae non jam amplius Petre, cum leviſſimâ aurâ, ſpiritu nimirum ancillae concuſſus, & de tuâ ſtatione dimotus fueris, num quemadmodum prae te fers, me prae omnibus in ſinu & delitiis habes? ideone te in mare projeciſti, quòd amoris ardorem ferre non poſſis? ideone Johannem curſu ſuperaſti, ut amoris palmam ei praeriperes? age itaque, oſtende reipsâ quantopere Dominum tuum ex animo colas: en campum in quo excurrere amor tuus, cognoſcique poſſit, en materiem & ſegetem virtutis tuae; oves mihi ſunt, pretio ſanguinis conſtantes, prae fame ſitique jamjam moriturae: has paſce, iterum paſce, ac tertiò dico paſce.
1 Paſce verbo.
2 Paſce Sacramento.
3 Paſce diſciplinâ.
Quò turpiùs prolapſus es, eò alacriùs reſurge, & conſtantiùs me ſequere uſque ad aram crucis: ſic amorem prómiſſum praeſtabis, dignitatem amiſſam recuperabis, & trinae negationis maculam, partim triplici paſcendi diligentiâ, partim Martyrii patientiâ: partim ſudore, partim cruore elues. Atque hunc quidem exitum habuit, ut pulchrè depingitlTract. 123. in Johan. Auguſtinus, ille negator & amator, praeſumendo elatus, negando proſtratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfectâ dilectione moreretur, cum quo ſe moriturum perversâ feſtinatione promiſerat: ita enim oportebat, ut priùs Chriſtus pro Petri ſalute, deindè Petrus pro Chriſti praedicatione moreretur.
Renunciare filia Sionis, Ecce, venit tibi Rex tuus mitis & manſuetus, mMat. 21.5.qui arundinem comminutam non confregit, nMat. 12.20.imò in calamum aromaticum convertit, & linum fumigans non extinxit, imò amoris igne accendit, ut lucem Evangelii toti terrarum orbi porrigeret. Improbè, inquit ille,oEraſ. Adag. Neptunum incuſat, qui bis naufragium fecit: Petrus verò etiam ter fidei profeſſionis, famaeque naufragium fecerat: poenitentiâ tamen quam elegantèr vocat Hieronymus, tabulam poſt naufragium, ſuſtentatus è tentationum fluctibus enatavit, & Dominum in littore offendit prandium ei apparantem, & amicè compellantem, Petre, amas me? Fruſtra Judaeo ſpiculatori dica ſcribitur, quòd Chriſti manus violaverit: in caſſum Romani militis nomen defertur, quòd latus ejus tranſverberarit. tu Petre Dominum tuum vulneraſti, tu confodiſti, tu perfidâ negatione perjurio implicitâ cor ipſum ſervatoris tui transfixiſti: audes tamen in amplexus ejus ruere? audes Dominum appellare, quem abnegaſti? ſalutare, quem abdicaſti? invocare, quem ejuraſti? Ecquis jam ad gratiam & miſericordiam ſibi viam deſperatione intercludet? ecquis ſceleribus ingemiſcens Deum fore placabilem & propitium diffidet? Cùm videat Petram ſcandali, & lapidem offenſionis in gemmam mutatum, & inter pretioſos illos lapides, quibus ſuperna CivitaspApoc. 21.19 inaedificata eſt, refulgentem.
Diſcamus, patres & fratres, hoc Domini noſtri exemplo conſervis noſtris, etiamſi animos noſtros exulceraverint, ignoſcere, poenaſque etiam debitas remittere in tempore. PerperàmqAriſt. rhet. l. 2. foreign. Ariſtoteles ſummâ in laude ponit vindictae ſtudium, quaſi juſtitiae & fortitudinis prolem communem. Chriſtus enim qui via eſt & veritas, conſulit reditum in gratiam cum adverſario, dum ſumus in viâ, utut juſtas offenſionis cauſas praebuerit, iraeque fomitem copioſum ſubminiſtraverit: nec enim convenit cum ipſe Dominus peccata noſtra digito ſcripſerit in pulvere, Johan. 8.6. nos conſervorum injurias marmori inſculpere, idque ſtilo adamantino, ad diuturnam, ſi non aeternam foreign. Quod ſirDivin. inſtit. l. 6. c. 18. Lactantio fides, non minus mali eſt injuriam referre, quàm inferre: nam ſi provocatrix improbitas impatientiam ſibi comparem nacta fuerit, tanquam perfuſa oleo flamma tantum excitabit incendium, ut id non flumen aliquod, ſed effuſio cruoris extinguiat. Abſit ab uniuscujuſque noſtrum cogitatione, ore, auribus illa Lamechi vox ſanguinaria, SiſGen. 4.24. Cainus ſepties vindicandus Lamechus ſeptuagies ſepties tantò: certè enim toties ad numerum jubettMat. 18.22. Chriſtus injurias condonari; ac ſi rem ad calculos revocaſſet, à cujus doctrinâ & vitâ abſunt illi longiſsimè quos juvant tragicae & cruentae vindictae, I Lictor, colliga manus, caput obnubito, infelici arbore ſuſpendito? ubi ſunt illi qui ambitioni meae, & avaritiae, juris, & ſtatutorum repagula oppoſuerunt? in jus vocate, crimina confingite, indictâ causâ damnate, etiam in abſentes ſaevite, expellite, ejicite, exterminate: Meminerit lector haec dicta cum in C. C. C. poſt mortem D. Spenſeri omnia ſuſque deque verterentur, doctiſſimi ſocii, optimè de collegio meriti, vi adverſae factionis à collegio amoverentur, quos tamen poſtea rebus compoſitis Epiſcopus Wintonienſis in integrum reſtituit.Ut deſint vires, tamen est laudanda voluntas.
Caveant interim moneo, ne in nervum erumpat iſtaec fortitudo, & anſeres apud Plinium referre videantur, qui apprehensâ radice morſu ſaepè conantes avellere, ante colla ſua abrumpunt. Peſſimè ſibi & poſteris ſuis conſuluit Tarquinius ille ſuperbus (qui poſtea exactus eſt) ſumma papaverum capita decutiendo: debuit potiùs ex Apollonii Tyanei ſententiâ infimas noxiarum herbarum radices evellere. Haeccine illa lenitas & manſuetudo eſt, quam Chriſtus Dominus tacendo docuit, cùm velut ovis mactationi deſtinata, & velut agnus coramtEſa. 53.7. Heb. 10.30. Rom. 12.19. tonſore os non aperuit?
Sed non ero diutiùs (quod aiunt) unguis in hoc ulcere animorum, cui ſuaderem ex Tertulliani &uCyp. ſer. 3. de bon. Patient. Cypriani praeſcriptionibus illud emplaſtrum adhiberi, Vindicta mea eſt, ego rependam, dicit Dominus. Idoneus potentiae noſtrae ſequeſtor Deus est, hunc expectemus, patres & fratres, judicem & vindicem Eccleſiae ſuae populum, & ab initio mundi juſtorum omnium numerum ſecum paritur vindicaturum. Qui ad vindictam ſuam nimiùm properat & festinat, conſideret, quia nec dum vindicatus eſt ipſe qui vindicat.
Caeterùm quoniam ex hoc loco potiſſimùm Pontificii culmen Papatus nituntur adſtruere, quò Babylonicam illam turrem ab imis ſubruam fundamentis, oſtendam primò ſummam poteſtatem Eccleſiaſticam Petro his verbis non fuiſſe demandatam, proindè non exercuiſſe; deindè non exercuiſſe, proindè nec Chriſtum hoc loco ei demandaſſe. Nempe ut ilex tonſa bipennibus ab ipſo ducit opes animumque ferro; *Horat.ita veritas catholicae fidei ab ipſis adverſariorum telis vires ſumit ad iſtum modum. Fatentur Papicolae omnes Pontificiam cathedram aut hic à Chriſto ſtabiliri, aut nuſquam: ſumma enim omnium argumentorum huc redit. Itaque ſi hunc locum de quo ſeriò triumphant, in quo omnia cauſae ſuae praeſidia conſtituunt, è manibus eorum extorſero; cedant, & in graviſſimâ & planè ſupremâ de principatu Pontificis controverſiâ herbam porrigant neceſſe eſt. Age itaque, ſingulas contextus circumſtantias, ſingulas voculas & literarum tendiculas excutiamus, ex quibus neſcio quibus fidiculis elicitur Papatus. Jeſus dixit Simoni, ergo ſoli Simoni? paſce, ergo regio more impera? oves meas, ergo univerſam Eccleſiam in toto terrarum orbe propagatam? Hìc quia ut ſcitè Hieronymus, quod ſine Scripturae authoritate, addo & rectâ ratiotianatione affertur, pari facilitate rejicitur, quâ aſſeritur eo inficias primùm ſoli Petro fuiſſe praeceptum, Paſce: ad hoc ipſum enim paſcendi mandatum ſancti Patres (ut infrà oſtendam) illa Domini verba accommodant, Quod uni dico, omnibus dico. Secundò, pernego paſcendi praeceptum vel innuere dominandi poteſtatem: Petrus ipſe ſententiam ex his verbis planè repugnantem expiſcatus eſt,x1 Pet. 5.3. paſcite gregem Domini, non dominantes clero. Ac ſi rem penitius introſpiciamus pabulum ſubminiſtrare, quae vis eſt vocis foreign; potius ad ſervi officium ſpectat, quàm Domini poteſtatem. Nec aliud voce foreign quàm foreign denotatur: nam quo argumento Auguſtinus concludit, foreign & foreign idem ſonare, quod in repetendâ eâdem interrogatione Dominus, modò unam, modò alteram vocem aſſumat, eodem convincam verbum foreign & foreign eodem recidere, quod nimirum in ejuſdem mandati inculcatione Chriſtus modò hoc modò illud vocabulum foreign uſurpet. Idcirco Syrica, vetus & vulgata verſio latina in tribus hiſce verſiculis trinum Chriſti mandatum iiſdem verbis effert. Quin & noſtra quoque Anglicana editio foreign eandem vocem ubique retinet, nec eſt ſanè quod mutet. Nam foreign, ſi Etymon ſpectes, quid eſt aliud quam foreign ſi uſum, communi paſtorum officio deſignando adhibetur,y1 Pet. 5.2. cujus duo munia in ſacrâ paginâ diſtinguntur, alterum paſcendi doctrinâ,zAct. 2.28. alterum diſciplinâ regendi: regendi vero pedo paſtorali, non ſceptro regali. Quantumvis enim Homerus Agamemnonem belli ducem foreign, appellitet, & Deus ipſe Cyrum Perſarum principem*Eſa. 44.28. paſtorem ſuum nuncupet, cujus rationem luculentam Cyrus ipſe apudaXen. cyr. paed. l. 8. foreign. Xenophontem reddere videtur: nunquam tamen ſacra Scriptura aut Patres quod ſciam magiſtratum civilem paſtoris ovium Chriſti titulo inſigniunt: non ſunt certè ſynonima paſtor populi, & paſtor ovium Chriſti, nedum paſtor ovium, & aſpectabilis Eccleſiae monarcha; cui unquam principi Chriſtiano Chriſtus in mandatis dedit, paſce oves meas? cùm ipſi paſtores populi, oves ſint Chriſti paſtoris & paſtorum Chriſti quod veteres Auguſti probè intellexerunt dum ad Chriſti altare ſine diademate, ſine ſatellitibus, ſine caeteris magiſtratus infulis accederent, ſignificantes (ut piè notatbLib. de libert. eccleſ. Cauſſobonus) intra Eccleſiae ſeptum ſe quoque oves eſſe, ſolumque Chriſtum poteſtatem habere.
Tertiò, nunquam efficient adverſarii pronomen meas ad omnes in univerſum Chriſti oves neceſſariò extendi. HabeocJohan. 10.16. oves, inquit Chriſtus, quae non ſunt ex hac caulâ, puta Judaicâ, oves illae erant Chriſti oves, non tamen omnes Chriſti oves ſed ovilis pars aliquota. Ecquis vero animum induxerit ſuum, omnes Chriſti oves ab unius mortalis animâ pendere, Chriſtumve omnium ovium ab initio promulgati Evangelii pereuntium ſanguinem repetiturum à Petro? cui quidem oves ſuas indefinitè, aut ſi malint quaſlibet communiter cómendavit, ut Apoſtolo, nulli certo gregi addicto: non omnes universè ut paſtori oecumenico. Cur ergo Petrum Dominus ſeorſim alloquitur? eique nominatim, idque ter praecipit, Paſce? Reſpondent antiqui patres, non ut triplicem ei coronam contexeret, ſed ut triplicis negationis memoriam ei refricaret: non ut monarchiam quam fingunt adverſariidMat. 16.18. promiſſam in perſonâ ejus inſtitueret, ſed ut Apoſtolatus dignitatem amiſſam reſtitueret trina profeſſio, & triplex interrogatio, & ter repetitum mandatum infirmitatis Petri ſubſidia erant, non poteſtatis argumenta. Sed enim acriter inſtat Bellarminus, multiſque argumentis contendit, Chriſtum his verbis Petrum eumque ſolùm eſſe alloquutum, quem Simonem Jonae appellat, cui trinam negationem occultè exprobrat, quem in priſtinum gradum reducit, eique martyrii coronam offert verbis ſequentibus, Cùm ſenueris alius te cinget, &c. Damus haec omnia, Bellarmine, ſine cauſae diſpendio. Quid enim ſi Chriſtus Petrum ſeorſim & ſingulariter compellavit? exinde inferes Eccleſiae principem renunciaſſe, aut paſcendi munus Petro ſoli impoſitum? aut ad eum ſolùm verba Chriſti pertinuiſſe? Perpende hoc argumentum tuum, & nihil habere ponderis comperies. Quis enim ferret ſic argumentantem? Petrus Simonem Magum nominatim perſtringit, inquiens, Fili Diaboli, plene omni dolo & malitiâ, pecunia tua tecum pereat: ergo Petri verba ad eos nihil pertinent, qui in curiâ Romanâ hamo, ut dicitur, aureo piſcantur: vel ſic, Paulus Timotheum adjurat, O Timothee, ſerva depoſitum, hoc eſt, Catholicae fidei talentum, Interprete Vincentio Lirinenſi; ergo fidei talentum ſoli Timotheo concreditum eſt? Chriſtus Angelo Eccleſiae Smyrnenſis ſic ſcribit,eApoc. 2.10. Eſto fidelis uſque ad mortem, & tibi dabo coronam vitae; & Angelo Epheſino, fApoc. 2.5.Memento unde excideris, & reſipiſce; & Angelo Laodiceno, gApoc. 3.18.Eme à me aurum igne probatum, ut diteſcas; & integumentum, ut veſtiaris; & collyrium, ut videas: ergone recipiſcentia, conſtantia, fides, zelus, unctio Spiritus, ipſaque adeo Chriſti imputata juſtitia non ſunt omnium chriſtianarum mentium ornamenta? Hic non animadvertit argutulus ſophiſta ſe meſſes (quòd aiunt) ſuas urere. Nam ſi hoc paſcendi praeceptum, ut ipſe contendit, ad eum ſolùm ſpectat, qui a Jonâ oriundus, ter Chriſtum ivit inficias, & trinam negationem trinâ priùs confeſſione, poſteà & ſanguine expiavit; nihil hìc Paulo quinto ſeritur, aut metitur; nihil ei oneris imponitur, aut muneris mandatur; ad eum haec verba non omninò ſpectant: non eſt enim a Jonâ credo oriundus, nec ter (opinor) ſtatuit Dominum negare, nec dibaphum pontificium ſanguine unquam tinget ſuo, nec de morte crucis (quam fortè mereri poterit) unquam cogitat. Hic ſi occurrat Bellarminus, útut Petrum ſolum Chriſtus affatus ſit, paſcendi tamen mandatum ad alios non minùs quàm Petrum pertinuiſſe. Rectè quidem argumenti mei nodum ſolverit; ſed & ſui quem ita conſtrinxerat. Chriſtus ſoli Petro dixit, Paſce oves, paſce agnos; illum ergo ſolum conſtituit Paſtorem oecumenicum. Luxat nervos & artus hujuſce argumentihLib. de Agon. Chriſt. c. 30. Auguſtinus, cùm Petro dicitur, omnibus dicitur, amas me? & paſce oves meas. LuxatiL. 2. de Sacerd. Chryſoſtomus, dùm Baſilio faces quaſdam admovet ad officium Paſtoris alacritèr exequendum, inquiens, Eum tum demum eximium ſuum in Chriſtum amorem omnibus probaturum, ſi in curam paſtoralem totus incumbat, quia ſcriptum eſt, amas me? paſce oves meas. Luxat Ambroſius, qui ſe ſcribit, & omnes Epiſcopos non minùs quàm Petrum à Chriſto paſcendi mandatum accepiſſe. LuxatkEpheſ. 4.11. Paulus, qui plures commemorat Paſtores & Doctores à Chriſto ipſo conſtitutos. Luxatl1 Pet. 5.2. Petrus ipſe, qui hortatur Compresbyteros ſuos, ut paſcendo Chriſti gregi ſedulam navent operam. LuxantmSeſſ. 23. de refor. c. 1. Tridentini patres, qui totidem verbis aſſerunt mandatum paſcendi oves Chriſti, adeo latè patere, ut ad omnes qui uſpiam ſunt Paſtores, ſe extendat. Luxat denique ipſenL. 2. de Rom. Pontif. c. 12. Bellarminus, dum acuratè diſtinguit ea quae dicuntur Petro, è quibus quaedam (inquit) dicuntur pro ſe tantum, quaedam pro ſe & omnibus Chriſtianis, quaedam pro ſe & ſucceſſoribus; id quod evidentèr colligitur ex ratione diversâ quâ ei dicuntur: nam quae dicuntur ei, ut uni ex fidelibus, certè omnibus fidelibus dicta intelliguntur, ut Mat. 18. Si peccaverit in te frater tuus, &c. quae dicuntur ei ratione aliquâ propriâ perſonae ipſius, ei ſolidicuntur, ut vade poſt me Satana, & ter me negabis: iſta enim dicuntur ei ratione propriae imbecillitatis & ignorantiae; quaedam deni que dicuntur ei ratione officii paſtoralis, quae proindè dicta intelliguntur omnibus Paſtoribus, ut, paſce oves meas, & converſus confirma fratres.
Oſtendi vobis (patres & fratres in Chriſto venerandi) ſupremam poteſtatē non fuiſſe Petro his verbis traditā, unde infero, nec habuiſſe, id que ex ore adverſariorū, qui hoc in loco ponunt ferè omnes Romani Pontificis fortunas: nunc inverſo argumento demonſtrabo Petrū hanc poteſtatē nunquā exercuiſſe; unde facilè eſt colligere, nunquam ei à Chriſto fuiſſe delegatam, quòd ut foreign evincam, ediſſeram.
1 Petrum non fuiſſe Apoſtolorum collegio praefectum.
2 Utut praefectus fuerit, non fuiſſe toti Eccleſiae praepoſitum.
3 Utut praepoſitus fuerit, hunc honorem ad ſucceſſorem non fuiſſe delatum.
4 Utut delatus fuerit Pontificem Romanum hunc ſibi vindicare non potuiſſe.
5 Utut vindicare potuiſſet, cum 700. à Chriſto nato annis non obtinuerit, nunc obtinere non poſſe: hiſce quaſi gradibus à faſtigio turris Babylonicae ad fundamentum evertendum, deſcendam.
Ac primò gradui ſummo inſiſtam, & ipſum apicem ſic adorior. Si nihil Petro promiſſum fuit, Mat. 16.19. nihil commiſſum, Johan. 21.16. quod non caeteris omnibus Apoſtolis pariter promiſſum, Mat. 18.18. & reipsâ praeſtitum collatumque, Johan. 20.22, 23. diplomate illo, Sicut miſit me Pater, ita mitto vos; quorum peccata remiſeritis, remiſſa ſunt; quorum peccata retinueritis, retenta ſunt. Si (ut Jacobum fratrem Domini, & dilectum Diſcipulum qui in ſinu Jeſu recubuerat, contentionis invidiâ liberem) B. Paulus nullâ in re Petro ceſſit, faſceſve ſubmiſit; ſi nihil illi caeteriſque foreign, acceptum tulit, praeterquam teſſeram amicitiae, &ſGal. 2.9. dextram ſocietatis; ſi in ſortitione, ut ita loquor, provinciarum eccleſiaſticarum multòtGal. 2.7, 8. ampliorem & honeſtiorem quàm Petrus ipſe conſecutus eſt, certè Petrus in ſublimem dignitatis gradum ſuper omnes Apoſtolos non fuit evectus. Atqui nihil Petro poteſtatis, Mat. 16. promiſſum eſt, quòd caeteris Apoſtolis, Mat. 18. & Johan. 20. non eſt praeſtitum, & reipsâ collatum, ut ex Hilario, Hieronymo, Auguſtino, aliiſque patribus liquidò deducituL. 1. de Rom. Pont. c. 12. Bellarminus ipſe: quibus ne quid de Allenſi, Scoto, Aquinate, ſcholaſticae militiae primipilis dicam accenſendus eſtxCypr. de ſimplicit. Praelator. Cyprianus, cujus ſunt haec verba diſertiſſima, Chriſtus poſt reſurrectionem Apoſtolis omnibus parem poteſtatem tribuit. Hoc utique erant caeteri Apoſtoli quòd Petrus, pari conſortio praediti, & honoris, & poteſtatis. Ubi obſervatu digniſsima eſt beati Martyris accurata diligentia, cui non ſatisfuerat ſemel aſſerere id fuiſſe caeteros quòd Petrum, niſi id ipſum diſertè explicuiſſet, addito primùm conſortii vocabulo: & quia poteſt aliquando aliqua conſortii ſpecies eſſe inter impares, expreſsit par conſortium, ne reliquos intelligeres ſubſiſtere in gradu aliquo inferiore. Denique, quâ in re conſtitueret illam paritatem, teſtatum voluit pari conſortio, inquit, honoris & poteſtatis; quid ergo fiet Petri principatui? quo loco conſiſtet? quibus Chriſti verbis nitetur? Si in medium proferant adverſarii verba illa Chriſti apud Matthaeum, Super hanc petram aedificabo Eccleſiam meam, ut Petrum Eccleſiae fundamentum ſtatuant, referam exyEpheſ. 2.20. Paulo & zApoc. 21.14.Johanne, Fundamenta Prophetarum & Apoſtolorum ad minus duodecim; & cumaHieron. adverſ. Jovin. l. 1. Hieronymo &bOrig. in Mat. c. 16. Origine inferam, Claves coeli ſingulis Apoſtolis traditas, & ſuper omnes fundari, & ex aequo Eccleſiae fortitudinem ſolidari: ſi opponant verba Chriſti, Quodcunq… ligaveris, Matth. 16. reponam, Quaecunque ligaveritis, Mat. 18. ſi ad nauſeam ingerant Petro dictum, Paſce oves meas, regeram ex Matthaeo omnibus Apoſtolis imperatum, Ite in univerſum cMat. 28.19.mundum, docete omnes gentes, praedicate omni creaturae: & ex Petro ipſo,1 Pet. 5.2. Paſcite gregem Dei quantum in vobi… eſt. Poſtremò, ſi objiciant Petrum primas tenuiſſe in Eccleſiâ Judaicâ, reſpondeo verbisbComment. in ep. ad Gal. Ambroſii, Paulum habuiſſe primatum in praedicatione gentium, ſicut habuit Petrus in praedicatione circumciſionis. Quamobremc2 Cor. 11.5. Paulus ipſe dignitatem ſuam contra pſeuda-apoſtolos aſſerens, ſe cum ſummis Apoſtolis ipſoque adeo, ut loquitur*In Galat. 2. Vid. ſup. conc. 10. p. 124. Chryſoſtomus, Corypheo comparat, & demonſtrat ſe illis dignitate parem: quoddComment. in Gal. 2. foreign. Oecumenius a curatè obſervans, ait, Ecce quemadmodum ſe Petro exaequet: quid enim aliud ſonant ipſiſſima Apoſtoli verba, Nihilo arbitrorme inferiorem praecipuis Apoſtolis; & iterum confidentiùs,e2 Cor. 11.5. & 12.11. Nihilo ſum inferior, ſeu nullâ in re cedo ſummis Apoſtolis? Hoc ait (inquit Ambroſius) Quia minor non eſt, neque in praedicatione, neque in ſignis edendis, neque dignitate, ſed tempore. Quin & ipſefLeo in nat. Pet. & Paul. Leo pontifex, qui ſi quiſpiam alius aùthoritatis pontificiae fimbrias dilatavit, omnia tamen in Petro & Paulo paria eſſe agnoſcit, & ita paria, ut neque hic dignitate vinci potuerit, neque illum dignitate ſuperaverit: De quorum meritis & virtutibus (inquit) quae omn… ſuperant loquendi facultatem nihil diverſum, nihil ſentire debemus diſcretum, quia illos & electio pares, & labor ſimiles & mors fecit aequales.
Non fuit igitur Petrus Apoſtolici collegii praeſes: fuerit, non tamen continuò univerſae Eccleſiae adminiſtrandae cura uni incubuit. Aliud eſt Apoſtolorum caetui, aliud univerſo Chriſti gregi; aliud urbi, aliud orbi praeeſſe: aliud duorum ſcalmorum navigii in ſinu Adriatico, aliud Argonavis, ſeu potius univerſae claſſis Dominicae in ocaeano curſum moderari. Nunquid quia unus agricola uni agello colendo ſufficit, torus perinde terrarum orbis erit uni vilico demittendus? nunquam profectò adverſarii ex eo quod Petrus inter Apoſtolos eminuit, efficient totius Eccleſiae gubernacula ei fuiſſe tradita. Nec enim Chriſtus ipſe qui per vicariam, ut appellat Tertullianus, vim ſpiritus Eccleſiae perpetuò adeſt Epiſcoporum conſiliis prae eſt, Miniſtrorum vocationi, verbi praedicationi, & ſacramentorum adminiſtrationi intereſt, & omnia paſtoris munia ad amuſſim praeſtat expletque, caret vicario. Nec ſi careret mortalium quiſquam tanto muneri par eſſet ſuſtinendo, ut in ſingulis Chriſti caulis perpetuò ageret, & univerſas Chriſti oves toto terrarum orbe diſperſas unus paſceret. Nec ſi quiſquam huic oneri eſſet ferendo, ex uſu foret Eccleſiae, ut ab extimis mundi oris & plagis remotiſſimis totus Chriſti grex ad unum confugeret, in negotio ſalutis & causâ fidei ab uno penderet, qui ſaepè incertus, ſemper majori diaeceſeos parti abſens, non rarò veritatis adverſarius, & Eccleſiae perduellis extitit, ne dicam eum propriâ vi vocisgforeign pro Chriſto, ſeu vice Chriſti, ut apud Hom. foreign vicedeus, ſeu Deo ſimilis, Il. 2. Antichriſtum cenſendum, qui ſe in Eccleſiâ pro Chriſto venditat, Chriſti ipſius locum arrogat, & omnes titulos capitis, fundamenti, ſponſi Eccleſiae, univerſalis epiſcopi uſurpat: à quo nomine tanquam profano, ſacrilego, blaſphemo, Antichriſtiano, Luciferiano ſemper abhorruit GregoriushGreg. epiſt. 32, 78, 80, 82, 83. magnus, qui bonorum pontificum agmen clauſit. Nec turpiſſimam Antichriſtinotam pontificià pontifice inuſtamiBellar. de Rom. Pontif. l. 2. c. 31. Bellarminus unquam eluet diſtinctione ſuâ nimium dilutâ Epiſcopi univerſalis, qui ita dicitur (inquit) vel ut intelligatur eſſe ſolus Epiſcopus omnium chriſtianarum urbium, ita ut caeteri non ſint Epiſcopi, ſed illius tantum vi …rii: & hoc ſenſu nomen hoc Gregorio profanum, ſacrilegum, antichriſtianum viſum eſt; vel dicitur univerſalis Epiſcopus qui generalem habet curam totius Eccleſiae, ita ut non excludat particulares Epiſcopos, & hoc ſenſu Gregorio ipſi arriſit titulus univerſalis. Siccine verò Bellarmine? ſi haec reſponſio tua Gregorio arriſit, ridendus eſt certè ipſe Gregorius, qui tantoperè exarſit in Johannem Conſtantinopolitanum, non quod omnes Epiſcopos ſuâ dignitate ſpoliare, ſed quod novo & inuſitato titulo novam in Epiſcopos omnes authoritatem ſibi vindicare videretur. Audiamus ipſumkGreg. ep. 82. Gregorium irâ inflammatum, verborum fulmina in Patriarcham Conſtantinopolitanum conjicientem. Si PauluslEp. 82. membra dominici corporis certis extra Chriſtum capitibus, & ipſis quidem Apoſtolis ſubjici particulariter evitavit, tu quid Chriſto univerſalis ſcilicet Eccleſiae capiti in extremi judicii es dicturus examine, qui cuncta ejus membra tibimet conaris univerſalis appellatione ſupponere? Quis rogo in hoc tam perverſo vocabulo, niſi ille ad imitandum, proponitur, qui deſpectis Angelorum legionibus ſecum ſocialiter conſtitutis, ad culmen conatus eſt ſingularitatis erumpere, ut & nulli ſubeſſe, & ſolus videretur omnibus praeeſſe? Et alibi in eundem, Quia juxta eſt ille de quo ſcriptum eſt, ipſe eſt rex ſuperbiae, ſuper univerſos filios ſuperbiae, quod non ſine gravi dolore dicere compellor, frater & co-epiſcopus noſter Johannes mandata dominica, Apoſtolica praecepta, regulas pacis deſpiciens, eum per elationem praecurrere conatur in nomine ex eo in quo ſedebat cinere, ex eâ quam praetendebat humilitate jactantiam ſumpſit, ita ut univerſa ſibi tentet aſcribere, & omnia quae ſoli uni capiti cohaerent Chriſto per elationem pompatici ſermonis, ejuſdem Chriſti ſibi ſtudeat membra ſubjugare. Haec & ſimilia in epiſtolis paſſim Gregorius quae authoritati pontificiae ſecurim injiciunt, quam cote dialecticâ ſic exacuo.
Quicunque univerſalis Epiſcopi nomen uſurpat, cuncta Chriſti membra, quae ſoli uni capiti cohaerent Chriſto, conatur ſibi ſupponere, & ſubjugare, & ad culmen ſingularitatis erumpere, ut & nulli ſubeſſe, & ſolus velit omnibus praeeſſe: is eſt Luciferi diſcipulus, Antichriſti prodromus (ſi Gregorio fides.)
At Pontifex Romanus jamdiu nomen univerſalis Epiſcopi uſurpavit, & indies conatur univerſa Chriſti membra ſibi ſupponere, & ad culmen ſingularitatis jamdudum erupit, ut & nulli ſubeſſe, & ſolus velit omnibus praeeſſe.
Ergo Pontifex Romanus calculo Gregorii damnatur, & ad inferos cum Lucifero & Antichriſto amandatur.
Cum hunc nodum Gordianum (Gregorianum dicerem) ſolverint adverſarii, duriorem iis adhuc provinciam imponam, ut argumento aliquo ſolido confirment, dignitatis Petri praerogativam ad omnes ſucceſſores quales tandem cunque fuerint, jure veluti haereditario pertinere, quaſi Chriſtus principatus ſi quis tandem, ſit, ſeu primatus potiùs in Eccleſiâ fundandâ honorem non Petri perſonae & fidei, ſed ſedi & loco detuliſſet, cum jam Petrus nuſquam cathedram collocaſſet. Certè verba illa, Et ego etiam tibi dico, Petre, tu es Petrus, &c. ad Petri profeſſionem apertè reſpiciunt, & hunc ſenſum prae ſe ferunt: Tu me, Petre, omnium primò coeli haeredem, & Eccleſiae caput profeſſus es: ego itidem tibi profiteor me tibi primùm claves▪ regni coelorum in manus daturum, teque intra Eccleſiae fundamenta ſeu lapidem pretioſum in primo ordine poſiturum. Quem honorem Petri ſucceſſor, ideo ſibi nequit arrogare, quia Petrus ſibi aeternùm retinet: non ſecus ac Abrahamo patri fidelium, & Patriarchis in vet. Teſt. qui duodecim ſtellis inmApoc. 1….1. Apocalypſi aſſimilantur; duodecim quo que Apoſtolis ſuus in coelo honos illibatus reſervatur, ibi enim tanquam gemmae innApoc. 21.19. fundamento muri ſanctae urbis collucent, & inter eas Petrus tanquam Jaſpis primo loco conſpicitur. Si haec pontificiis ratio minus allubeſcat, aſſignent ipſi rationem cur Petro ſoli ſuccedatur in honore, non itē reliquis? ſeu potiùs cur Petro ipſi in principatu ſuccedatur, non in Apoſtolatu: ſi Apoſtolatus in exemplum trahi nequit, nedum principatus ille quem fingunt Apoſtolorum? ut hoc peracutum Junii telum fruſtrentur, nunquam tamen Tertulliani interrogationi ſatiſfacient. Si quia Petro dixerat Dominus, oTertul. lib. de pudicit. c. 21.Super hanc petram aedificabo Eccleſiam meam, & quodcunque ligaveris in terrâ, erit ligatum in coelo; idcirco praeſumis ad te derivaſſe hanc ſolvendi & ligandi poteſtatem, qualis tu es evertens & commutans manifestam Domini intentionem perſonaliter hoc Petro conferentis. Quod ſi praerogativa Petri dignitas ex Chriſti inſtitutione perſonalis fuerat, ſucceſſio loci hìc locum non habet. Etenim epiſcopatus Petri ut omnium Apoſtolorum foreign, nullis loci cancellis erat circumſcriptus, nedum rupi Tarpeiae affixus. Adde, quod ſi ideo Romano Epiſcopo primae deferendae ſint, quia Petri audit ſucceſſor, Hieroſolomytanus & Epheſinus Patriarchae, qui Johanni & Jacobo ſucceſſerunt, ſaltem in ſecundis tertiiſve conſiſterent: at ſecundum locum ſemper tenuit Alexandrinus, tertium Antiochenus, ultimum Hieroſolomytanus, Epheſinus ne in extremo quidem angulo haeſit. Quis verò adducatur ut credat Petro mortuo Linum Petri ut fertur ſucceſſorem ad clavum totius orbis Chriſtiani ſediſſe, Johanne praeſertim Apoſtolo & Marco Evangeliſta ſuperſtitibus? haec clariſſima Eccleſiae lumina Lino neſcio cui tanquam capiti ſubjicere cujus tandem fuerit ignorantiae, ne dicam ſtultitiae?
Sed largiamur adverſariis quod nunquam vi rationis, aut Scripturae authoritate evincent, dignitatem Petri ſucceſſoribus in univerſum omnibus cōmunicatam, & certae etiam cathedrae implicitam & annexam: ne ſic tamen Eccleſia Romana obtinebit principatum. Interveniet Antiochena, & eam ex jure manu conſertam vocabit, quod temerè in ipſius poſſeſſiones & privilegia invaſerit: ſatis enim ex ipſis ſacris literis conſtare Eccleſiam Antiochenam primam Chriſti fide imbutam, & Chriſtianae titulo inſignitam: in ea Petrum Apoſtolorum principem cathedram collocaſſe, expHom. 3. ad pop. Antioch. Chryſoſtomo eam Chriſto chariſſimam, omnium que civitatum ſub oriente principem: exqEp. 48. Baſilio inde tanquam ex capite in totum Eccleſiae corpus ſanitatem derivari, demùm ex Matthaeo Pariſienſi ſuum antiſtitem in Pontificem ipſum Romanum ſub annum 1238. excommunicationis gladium ſtrinxiſſe, quid hic comminiſcuntur Romanenſes? Petrum cathedram pontificalem ab Antiochiâ Romam tranſtuliſſe ibi que (credo Dei Termini operâ) qui nulli cedit, immotam fixiſſe. Non ergo jam verbis Chriſti, ſed facto Petri nititur Papatus. Eſto, factum hoc Petri ubi ſcriptis conſignatur? quo teſte probatur? Non in tabulas profectò ſacras refertur, nec publicas. Apocryphi quidam authores aliquid memoriae produnt, quorum in multis fides laborat: nec hi tamen aſſerunt Petrum Romae cathedram ſtatuminaſſe, nedum immobiliter, minimè omnium jure divino. Narrant tantum Petrum Antiochiae Romam migraſſe, ibi que martyrii coronâ redimitum. Palmarium planè argumentum: Petrus Romae cruci ſuffixus eſt; ergo fixit ibi cathedram pontificiam. An non Chriſtus ipſe Hieroſolymae fuit in crucem ſublatus, & primatus honorem loco Chriſtus morte ſuâ acquirere non potuit, Petrus potuit? Iſtâ ratione probarem cathedram ſummi pontificatus in deſerto ſtatuendam, quòd ibi ſummus pontifex Aaron ſtolam pontificiam exuens expiraverit. En quò tandem recidit res: fides pontificia Eccleſiae, Eccleſia pontificis Romani cathedrâ, cathedra Romani pontificis Petri ſucceſſione, Petri demùm ſucceſſio tenuiſſimâ conjecturâ ex narratione authorum fidei dubiae ductâ nititur. De quâ Bellarminus ipſe timidè & diffidentèr loquitur, Cùm Petrus, rLib. 2. de Rom. Pontif. c. 12.Domino jubente, Romam venerit, & ibi martyrium pertulerit, non improbabile eſt Dominum juſsiſſe ut Romae ſedem figeret, & Romanus pontifex ei abſolutè ſuccederet, & ſi fortaſsè non eſt de jure divino Romanum pontificem, quâ Romanus pontifex eſt ſuccedere in praefecturâ totius Eccleſiae: ergone quod non eſt improbabile, quod forte eſt, forte non eſt, de fide eſt? imò fidei catholicae baſis ſubſternitur & fundamentum?
Satis mihi videor quatuor columnas, quibus fabrica papatus incumbit, convelliſſe & labefactaſſe: quintum reſtat ut aggrediar, quam cum nube teſtium, & procellâ rationum & exemplorum obruero, magnae Babylonis neceſſe erit, Ut collapſa ruant ſubductis tecta columnis. Petrus caeteris Apoſtolis dignitate & honore non praeluxit, praeluxerit: ſumma tamen poteſtas Eccleſiaſtica penes ipſum non reſedit, reſederit; haec poteſtas ad ſucceſſores non fuit derivata, derivata fuerit; cathedrae Romanae non fuit alligata, fuerit alligata; tamen cùm tot pontifices qui Romae naſcente, & adultâ Eccleſiâ ſederunt, hanc aut ſibi non vindicaverint, aut ſi vindicaverint, non obtinuerint, poſt tantum temporis intervallum non poterit jam pontifex jus ſuum (ſi unquam ſuum, quod inficiamur) velut poſtliminio recuperare.
Age itaque, annales replicemus, & ex his potiſſimùm hanc litem dirimamus hunc in modum.
1 Quem antiqui Epiſcopi purioribus temporibus à faſtu ſeculi remotioribus, modò fratrem, modò collegam, modò conſodalem,Vid. Cypr. ep. 1. ad Jubaian. modò Romae Sacerdotem, & urbis Epiſcopum ſalutarunt, aliquando etiam liberè & acerbè increparunt: ad quem, teſteſEp. 288. Ante Concilium Nicenum quiſquis ſibi vivebat, & ad Romanum Pontificem parvus habebatur reſpectus. Aeneâ, ſylvio ante Concilium Nicenum parvus habebatur reſpectus, ut contentiones illae quae gliſcebant intertGal. 2.11. Paulum & Petrum,uHieron. Catal. vir. il…uſt. Policarpum & Amicetum, Polycratem & Victorem, Cyprianum & Stephanum, argumento ſunt: cui poſt Concilium Nicenum, decreto generalium Conciliorum patriarcha Conſtantinopolitanus in omnibus etiam in eccleſiaſticis exaequatus eſt, is in celſiſſimum honoris gradum ſupra omnes paſtores & Epiſcopos non fuit conſtitutus.
2 Is cujus poteſtas & juriſdictio Romae & ſuburbiorum Eccleſiarum limitibus eſt circumſcripta, ut teſtaturxHiſt. …ccleſ. l. 1. c. 5. Ruffinus, non fuit certè paſtor oecumenicus & Chriſti vicarius generalis.*Syn. Chalced. c. 28. Coſtantin. in 2. Trul. c. 36.
3 Is à quo ſaepè eſt appellatum, ad quem appellationes prohibitae ſunt, qui ſibi & authoritati ſuae diffiſus ad concilium provocavit, quod Liberium in causâ Athanaſii, Innocentium in causâ Chryſoſtomi, Leonem in causâ Anatolii feciſſe legimus, non habebatur tum temporis ſummus cauſarum eccleſiaſticarum Judex.
4 Is qui in conciliis celeberrimis nec per ſe, nec per legatos praeſedit; imò quo invito & reluctante concilia coacta ſunt, canones editi, Epiſcopi confirmati & depoſiti, non fuit ſupremus Eccleſiae dictator.
5 Denique, is cujus literae repudiatae, minae ſpretae, ſententiae reſciſſae, errores notati, haereſes damnatae, legati repudiati, ipſe etiam cathedrâ excuſſus, & de culmine Papali deturbatus, non fuit aſpectabilis Eccleſiae ſummus monarcha, illis ſaltem ſeculis quibus haec non abhaereticis, ſed à catholicis paſſus eſt. Jam verò Papatum à primis ejus jactis fundamentis toties oppugnatum labefactatum penitùs everſum, ſcriptis patrum, mandatis principum, ſententiis Academiarum, decretis Synodorum, Nicenae, Antiochenae, Sardicenſis, Conſtantinopolitanae, Chalcedonenſis, Milevitanae, Carthaginenſis, Conſtantinopolitanae iterùm & Nicenae, Conſtantienſis, Piſanae, Baſilienſis, communi conſenſu & praxi totius orbis (excipio duntaxat factionem Italicam) luculenter oſtendityColloq. cum Harto c. 9. ſect. 2. 3. 4. Reynoldus noſter in colloquio cum Harto: nec opus eſt in lucum ligna conjicere. Itaque huic loco jam tandem exzConcil. Carthag. edit. in op. Cypr. 359. Cypriano colophonem addo, qui patres in concilio Carthaginenſi, cui praeſidebat, ſic alloquitur, Supereſt ut hac ipsâ de re ſinguli quid ſentiamus, proferamus neminem judicantes, aut à jure communionis aliquem, ſi diverſum ſenſerit amoventes. Nec enim quiſquam noſtrum epiſcopum ſe epiſcoporum conſtituit, aut tyrannico terrore ad obſequendi neceſsitatem collegas adigit, quando habeat omnis epiſcopus pro licentiâ libertatis & poteſtatis ſuae arbitrium proprium, tanquam judicari ab alio non poſsit, quam nec ipſe poteſt alterum judicare, ſed expectemus univerſi judicium Domini noſtri Jeſu Chriſti, qui unus & ſolus habet poteſtatem, & praeponendi nos in Eccleſiae ſuae gubernatione, & de hoc actunoſtro judicandi.
Abegi pro virili, Academici florentiſſimi, lupum Romanum ab ovili Chriſti: ſupereſt ut vos omnes partim paſtores ovium, partim oves paſtorum, pro officii mei & praecepti Dominici ter repetiti ratione tripliciter paſcam.
1. Solido doctrinae.
2. Dulci conſolationis.
3. Amaro reprehenſionis cibo.
Quandoque enim
Dulcia non ferimus, ſucco recreamur amaro.
Itaque praetermiſſis illis fidei & morum documentis quae initio praelibavi, hunc veluti foreign, & proprium hujus loci fructum vobis decerpendum offero, ut quod à Petro Dominus, idem vos à vobis ipſis percontemini priuſquam in ſacrum ordinem velitis cooptari. Pondus priùs manibus librate, quàm Arcam Domini in humeros attollatis: duriſſimam hanc provinciam Dominus Petro non priùs impoſuit, quàm amorem ejus triplici interrogatione velut triplici tactu ad lapidem Lydium, examinaſſet: tot enim labores verbi praeconi ſunt perferendi, tot moleſtiae paſtori ovilis Chriſti exſorbendae, quas animus niſi zelo Dei accenſus, & amore Chriſti ſummo inflammatus concoquere nunquam poterit.
1 Difficile eſt reſpuere omnes voluptates, omnemque vitae curſum in labore corporis at que animi contentione conficere: charitas tamen Chriſti nos cogit, ſi digni paſtores haberi volumus.
2 Acerbum eſt ab oculis fori & Curiae & Academiae conſpectu jucundiſſimo perpetuò, quaſi exulare, & cum Prometheo veluti Caucaſo affigi parochiae ruſticanae: charitas tamen Chriſti hoc poſtulat, ſi digni Paſtores haberi volumus.
3 Moleſtum eſt eandem ſemper catecheſeos incudem tundere, & omnia minima manſa panis lactiſque divini infantibus in os inſerere: charitas tamen Chriſti hoc imperat, ſi digni Paſtores haberi volumus.
4 Grave eſt ſeveris monitis & acerbiore oratione amicorum animos exulcerare, & maledicas linguas in nos armare: charitas tamen Chriſti hoc onus nobis imponit, ſi digni Paſtores haberi volumus.
5 Ingratum eſt litibus & rixis affinium & popularium ſe immiſcere, & Phoenicis inſtar dum incendium in Eccleſiae nido excitatum flabello alarum conamur extinguere, pennas noſtras ſaepè adurere: charitas tamen Chriſti hoc ſaepè flagitat, ſi digni Paſtores haberi volumus.
6 Arduum eſt cum haereticis, ſchiſmaticis, mundanis, voluptuariis, Atheis, & univerſo Satanae exercitu manum conſerere: charitas tamen Chriſti ad hoc faces nobis admovet, ſi digni Paſtores haberi volumus.
7 Permoleſtum eſt aegrotorum tempori ſervire, & quacunque horâ diei aut noctis in locis parum ſalubribus eos inviſere: charitas tamen Chriſti hoc exigit, ſi digni Paſtores haberi volumus.
8 Periculoſum eſt graſſante peſte aut ſaeviente gladio ovibus Chriſti noſtrae curae fidei que concreditis conſulere: charitas tamen Chriſti hoc inprimis praecipit, ſi digni Paſtores haberi volumus.
Hiſce officii noſtri partibus ſigillatim enumerandis copioſior fui, ut Theopompis noſtris froenum injicerem in ſanctum ſanctorum irruentibus, potiùs quàm intrantibus: quorum praecox miniſterium rarò pervenit ad frugem, quippe eorum fructus (ut obſervat Bernardus) quia nimis properê minùs proſperè ſe exerunt: in quos verè liceat uſurpare Quintiliani in oratorculos ſui temporis ſubitò è terrâ, ſeu Cadmi milites exortos elogium:aQuintil. inſt. orat. l. 12. c. 6. Ne praepoſterè diſtringatur immatura frons, & quicquid eſt adhuc acerbum proſeratur. non bis ſubeſt vera vis, nec penitùs immiſsis radicibus innituntur, ſed ut quae ſummo ſolo ſparſa ſunt ſemina, celeriùs ſe effundunt, & imitatae ſpicas herbulae inanibus ariſtis ante meſſem flaveſcunt. Aarones eſſe cupiunt, ſed veſtiendi & ornandi moram ferre nequeunt; in locum ſanctum intrudunt potiùs quàm ingrediuntur, priuſquam cordi ſanctitas, aut pectori Urim aut Thummim inſculpantur, aut aurea linguarum tintinnabula comparaverint, aut Thoracem Judicii optimarum artium gemmis diſtinxerint, aut mala virtutum granata maturuerint, aut duos Onychas Veteris & Novi Teſtamenti ſint humeris ferendo. Hic quoque ubi nimiùm oportebat, locum habet illud Thucydidis diverbium, foreign. Hic quoquebEraſ. in Apoph. Ducum. Archidamo opus eſt monitore, aut adde viribus, aut addime animo. Ita enim plerum que comparatum eſt, ut qui minimè poſſunt, & peſſimè ſoleant hoc ſacroſancto munere defungi, froenis tamen à miniſterio verbi cohibendi ſint; qui optimè poſſunt & ſolent haec munia obire, calcaribus tamen incitandi videantur. Hieronymus enim defugiſſe hoc onus excuſatione aetatis legitur, Moſes linguam impeditam obtendiſſe, Paulus exclamaſſe, quis ad haec idoneus? Auguſtinus ubertim fleviſſe quòd intelligeret, inquitcPoſsid. in vit. Aug. Poſsidonius, quam multis periculis haec Sacerdotis functio expoſita eſſet at que obnoxia. Non poſſum de Nepotiano ſilere, de quo ſic exclamat Hieronymus, fit Clericus, & per ſolitos gradus Presbyter ordinatur. Jeſu bone, quis gemitus? dHieron. in Epitaph. Nepot.qui ejulatus? quae cibi interdictio? quae fuga oculorum omnium? tum primùm & ſolùm avunculo ſuccenſebat, querebatur ſe ferre non poſſe juvenilem aetatem incongruum ſacerdotio: ſed quanto magis repugnabat, tanto magis in ſe omnium ſtudia concitabat, & merebatur negando quod eſſenolebat, eoque dignior eras, quôd ſe clamabat indignum.
Caeterùm, ut officii hujus onus & amplitudo plurimùm deprimit, ita dignitas erigat animos noſtros neceſſe eſt, cum ſeriò cogitemus Chriſtum Dominum praetioſiſſimum illud depoſitum, pro quo animam ſuam poſuit, oves illas pro quibus paſtor ſe devovit, oves pro quibus tanquam ovis eſt ductus ad mactandum, illas inquam oves quas ſanguine ſuo abluit, & auteo juſtitiae ſuae vellere integit, noſtrae curae fideique commiſiſſe. Non poterat Chriſtus ſingularis illius amoris quo Johannem prae caeteris eſt complexus, luculentius ſpecimen edere, quam cum inter horrendos animi corporiſque cruciatus jamjam expiraturus matrem ipſi commendavit hiſce verbis, Ecce matrem tuam: vobis verò etiam quam matre non minus charam habuit dilectiſſimam ſponſam commendatam reliquit, voſque ejus cuſtodes & tutores conſtituit. Atque ut haec cogitatio vobis ſummum gaudium & laetitiam qui paſtores eſtis, affert: ita ex eodem fonte non vulgaris conſolatio ovibus arceſſenda eſt, cum ſubinde recolant eas Chriſto tam charas eſſe, ut ex ipſarum curâ & ſolicitudine amorem noſtrum erga ipſum metiatur: unde verè & ſeverè ratiocinatureGreg. ſerm. in Evang. Gregorius, Si dilectionis teſtimonium eſt cura paſtoralis, quiſquis virtutibus pollens gregem Dei renuit paſcere, ſummum paſtorem convincitur non amare. Hunc verò Paulus graviſſimi anathematis fulmine percutit,f1 Cor. 16.22. Quiſquis (inquit) non amat Dominum Jeſum, ſit anathemamaranatha. Omne quod ſpirat, teſte Plinio, vocem aliquam aut ſonum licet inarticulatum edit: ideò ſpiritus cum fonitu veluti turbinis ſpecie linguarum ignearum in Apoſtolos illapſus eſt, ut diſceremus eos paſtores Spiritu ſancto repleri, quorum linguae ſunt zelo Dei accenſae, & vocis ſonus tanquam turbinis templum Domini, & fidelium aures implet. Cuiconſonant aurea Aaronis tintinnabula ſcitè pulſante eagVid. Greg. de curâ paſtoral. part. 2. c. 4. Gregorio magno, Scriptum eſt, inquit, audiatur ſonitus quando ingreditur, vel egreditur ſanctuarium in conſpectu Domini, & non moriatur, ſacerdos namque ingrediens vel egrediens moritur ſi de eo ſonitus non auditur, quia iram contra ſe occulti judicis erigit, qui ſine ſonitu praedicationis incedit. Equidem ab iis vehementer diſſentio, qui eos tantùm agnoſcunt paſtores, quibus oves unius caulae (quam parochiam ſeu congregationem dictitant) ſeptis concluſae commendantur: eos verò five praelectores, ſive doctores, ſive verbi divini miniſtros, qui in Academiâ ipſos paſcunt paſtores, hoc honore ſpoliant. Etenim meliùs de hWaram. Arch. Cant. apud Eraſ. in Ap.republicâ & eccleſiâ meretur, qui unum medicum quam qui multos imperitos curaverit. Adde quod ſi hi fontes Heliconis ſitiant, illorum rivi in vicis pagiſque citò areſcant neceſſe eſt. Nec eos violati praecepti Dominici inſimulo, qui Hieroſolymae ad tempus ſanctum ſpiritum praeſtolantur in ipſos deſcenſurum: Hi enim conchas marinas quae margaritas concipiunt,iPlin. nat. hiſt. l. 9. c. 35. referunt: Hae namque ubi genitalis anni ſtimulaverit hora, pandunt ſe quaſi oſcitatione, donec roſcido conceptu impleantur, gravidae poſtea enituntur, & pro qualitate roris hic imbibiti pariunt margaritas: quibus Sponſam Chriſti mirificè ornant & illuſtrant. Utinam plures tales conchas haberemus: nunc verò, ut ſcitè Bernardus, Canales multos hodie habemus in Eccleſiâ, conchas paucas, tantae charitatis ſunt, per quos nobis fluenta coeleſtia dimanant, ut priùs effundere quàm infundi velint, loqui quàm audire paratiores, prompti docere quod nunquam didicerunt. Nec ſanè mirum eſt hos ſaepiùs de faece (utaiunt) haurire, cùm tam facilè ubivis exiguum illud, quod plerumque non ex ipſis fontibus coeleſtis doctrinae, ſed aliorum puteis contritis collegerunt, expromant. Hos tamen anguſtos canales, ſeu potiùs fractas ciſternas aquam continere non valentes, tubis illis aureis longè capaciſſimis praefero, in quibus aquae coeleſtes, quia meatus obturati ſunt, putreſcunt. Nolo in eos aliquid acerbiùs ſtatuere, quàm ſtatuit olim ipſe Gregorius; Sunt nonnulli, inquit, qui magnis muneribus ditati, dum ſolis contemplationis ſtudiis inardeſcunt, parere utilitati proximorum praedicatione refugiunt, ſecretum quietis diligunt, ſeceſſum ſpeculationis petunt; de quo ſi diſtrictè judicentur, ex tantis procul dubio rei ſunt, kGreg. de cur. paſt.quantis venientes ad publicum prodeſſe potuerunt.
Sed ut clariùs adhuc perſpiciatis, in quos orationis meae aculei erigantur, foreign, Paſtores in quatuor genera diſpertiam, aut enim ex iis ſunt qui omninò non paſcunt, aut non oves, aut non Chriſti oves, aut noncibo idoneo.
1 Genus eorum eſt, qui nec ſe paſcunt, nec oves.
2 Eorum, qui ſe paſcunt, non oves.
3 Eorum, qui oves paſcunt, ſed non Chriſti.
4 Eorum qui oves Chriſti paſcunt, ſed non ſalubri gramine, ſed cicutâ, herbiſque noxiis.
Hos omnes cùm officii in mentem revocavero, praeceptiſque & minis dominicis, ſanctionibuſque Apoſtolicis, veluti ſtimulis quibuſdam fodicavero, perorabo.
1 Ac primò illis litem intendo, qui nec ſe paſcunt, nec oves; qui in agro dominico nec cogunt, nec ſpargunt: ſed in Academiâ, aut occupati infelicitèr, aut malè feriati conſeneſcunt. Ex hoc genere alii ſicci ſunt & ſobrii, qui abdicatis bonarum artium, & ſacrarum literarum ſtudiis, ſe curâ rei familiaris & negotiis ſecularibus ferè implicant: alii factioni fovendae, & parti cui tanquam ſcopulo adhaereſcunt, amplificandae evehendaeue tempus tranſmittunt: alii tanquam milites Mariani paludibus Minturnenſibus immerguntur, popinis dico & tabernis, in quibus non Minervae & Muſis, ſed Veneri & Baccho diurna & nocturna ſacra faciunt, quo cum incaluerint in Magiſtratus, in privatos, in optimum quemque, in omnes ordines (horreſco referens) in religionem, in fidem, in ſacram Scripturam, in Deum ipſum deſpumant: ad extremum, poſtquam patrimonium, famam, fidem, tempus, ingenium, omneſque animi & corporis dotes in foediſſimas voluptates profuderint & prodegerint, turpem vitam infami exitu concludunt, neſcias priuſne animam an crapulam exhalent. NegatlPlin. nat hiſt. l. 8. c. 52. In Arabiâ ſuillum genus non vivit. Plinius ſues in Arabiae puriſsimo aëre, & ſuaviſsimis odoribus diffluente, poſſe vivere. Orem ſtupendam & inauditam ſues Arabia non capit, Paradiſus capit? Immunda animalia aë Arabicus non alit, Academicus alit? Nihil potuit profuſo nepoti in Evangelio miſeriùs obtingere, quàm utpaſceret porcos, quantò deteriùs cùm eccleſiis Chriſtiagitur, quas paſcunt porci? quis talia fando aut cogitando temperet à lacrymis? quis ferat, ut hi quos oportebat, ſeu exempla proponi innocentiae, continentiae, temperantiae, induſtriae, & virtutum omnium, monſtra ſint hominum, & prodigia vitiorum omnium, & in coeno volutentur, quorum munus eſt animas ad coelum evehere? qui odorem vitae ad vitam ſpitare debuerant, ut hi crapulam & teterrimos fumos exhalent? qui Nectar & Ambroſiam aliis propinare, ut ii turpitudinum & flagitiorum omnium ſentinam exhauriant? Attamen ex hac hominum colluvie nonnulli ad meliorem frugem, nec tamen bonam redeunt, ſubducunt ſe ex iis inquibus diu meruerant caſtris, curiam advolant, nobili aut magnati adhaerent, & ſub illius umbrâ pauliſper deliteſcunt, poſtea Academiam repetunt: ac utmCic. de Haruſp. reſp. Vatinias ſtrumam ſuam pontificio dibapho, ita hi prioris vitae tenebras & ſordes purpurâ academicâ tegunt, & ita demum turpibus obſequiis, & artibus (ut aiunt) ſimonaicis ad praefecturas & dignitatum apices aſcendunt, & Eccleſiae bona quae per ſcelus adepti ſunt, per luxum effundunt. Aude aliquid brevibus gyris aut carcere dignum Si vis eſſe aliquis.
Olim per templum virtutis rectâ pergebatur ad templum honoris: at ea via jamdiu obſtructa eſt, nec alia patet magis compendiaria, quàm per aedes Junonu Monetae. Quo tandem ore populum Iſraeliticum viliſſimae ſuperſtitionis & ridiculae idololatriae poſtulabimus, quòd vitulum aureum coluerit, ſi docti etiam Apuleii expatientur in laudes aſini aurei? Fruſtra vociferamur Sacerdotia, Prebendas & emolumenta eccleſiaſtica ferè omnia venalia eſſe, ſi non deſint inter nos qui officia, ſodalitia, praefecturas, ſuffragia, fidem, religionem, jusjurandum, haſtae ſubjiciunt. Ecquis miretur pietatis, gravitatis, morum integritatis, prudentiae, eruditionis, & politioris literaturae gemmas à gallis gallinaceis mundi ſtercorarium vertentibus, flocci fieri, cùm in hac officinâ doctrinae & pietatis, ab iis qui gemmarios ſe profitentur, nullo in pretio habeantur? Caligulam, feruntnBenc. orat. 2. Hiſtorici, cùm ſeipſum divinis honoribus donaſſet, ne deſideraret ut ſacra aut Sacerdotem ei muneri equum quem maximè dilexit praefeciſſe; Dignus profectò Deus tali Sacerdote, & tali Deo Sacerdos. Nimium eſt quòd intelligitis Academici, itaque reprimo me; & quia primum genus eorum qui abjectâ paſcendi curâ, aut ſordidè in Eccleſiâ negotiantur, aut turpitèr otiantur, ſatis mihi videor exagitaſſe: venio ad illos ſecundo loco ſugillandos, qui ſe paſcunt, non oves; ſibi optimè, ovibus peſſimè conſulentes.
2 Ne longè abeam illos noto, qui bonarum artium ſtudiis perpetuò affixi, & in ſacrae Scripturae & ſanctorum patrum lectione defixi, commentationes ſuas incluſas nec linguâ nec ſtylo in veritatis lucem proferunt. Qui ſi parum deferant elogio Horatiano,
Parum ſepultae diſtat inertiae
Celata virtus.
Et fortè minus Perſiano ſcommati,
—Rupto jecore exibit caprificus.
Scire tuum nihil eſt, niſi te ſcire hoc ſciat alter.
Non tamen poſſunt aut debent docti Scribae in domo Dei Icona & imaginem Chriſti Domini penicillo ductam parvi pendere.oMat. 13.52. Scriba in regno Dei doctus (inquit) eſt patri familiae ſimilis, qui de theſauro ſuo depromit nova & vetera, non qui in theſauro ſervat recondita. Diſpar ſiquidem & longè diſſimilis eſt nummi corradendi, & hujus theſauri congerendi ratio: illi ſervando creſcunt, expendendo minuuntur, hi ſervando minuuntur, congeruntur diſſipando, retinentur impertiendo; ſi parcas perdis, ſi prodigas parcis, amittis ſi recondas, ſi diſtribuas cuſtodis: non erunt diu tui ſi ſint ſolius tui. Itaque graviter monetpLib. 12. confeſ. c. 25. Veritas nec tua, nec mea, nec illius, eſt, aut illius, ſed omnium noſtrum quos ad ejus communionem publicè vocas: terribiliter admonens, ne, &c. Auguſtinus, cùm communis theſauris ſit veritas, ut caveamus ne velimus eam habere privatam, ne privemur eâ. Legimus enim Manna in privatis vaſculis, contra Dei praeceptum in craſtinum reſervatum putruiſſe: è contrà oleum è pyxide viduae Sareptanae exhauſtum continuò redundâſſe, non ſecus ac panis miraculo creatus inter diſtribuendum multiplicabatur. Spartae olim laudi dabatur, quod in eâ homines optimè conſeneſcerent, at hoc ipſum maximè vitio vertitur Academiis noſtris, quòd in iis doctiſſimi viri de maturo in vineam Dominicam ingreſſu neutiquam ſoliciti, peſſimè conſeneſcant: ſiquidem Academiae ſunt Eccleſiae & Reipublicae ſeminaria, in quibus plerunque feraciſſima ingenia, ut roſae eodem horto diutiùs conſiſtentes ſylveſcunt, aut ſterileſcunt, tranſlatione verò & ipsâ plantatione proficiunt. Hieroſolymae moram 40. duntaxat dierum Chriſtus Apoſtolis imperavit, Eccleſia mater indulgentiſſima tot annorum commorationem in hac florentiſſimâ Academiâ ſacrarum literarum, ſtudioſis etiam ſacerdotio aut dignitate Eccleſiaſticâ auctis, quibuſdam de cauſis indulget: quos qui ſuperant, & ultra 50. imò & 60. annos, & ultimam uſ que ad ſenectutem, & extremum ſpiritum ad Verbi miniſterium, & Evangelii praeconium hîc ſe parant, inſtruuntque; reliquum eſt, ut apud inferos habeant conciones. Cedrorum duo genera, refertqPlin. nat. hiſt. l. 14. c. 5. Cedri Majoris duo genera, quae floret fructum non fert, frugifera non floret. Plinius, unum quod floret quidem, fructum verò nullum affert; alterum quod flore caret, fructus tamen ubertate hunc defectum quodammodo compenſat: ſimillima eſt ſacerdotum & Verbi miniſtrorum ratio: qui feſtinant & ſacris quam primum ordinibus initiantur, floſculos emittunt, hoc eſt, oſtentationis pleni ſunt, fructum verò perexiguum, aut nullum ferunt: qui è Fabio cunctatore oriundi ſunt, & ſerò in ſacerdotum collegium ſe recipiunt, fructum quidem nonnulli proferunt, ſed ſpecie carent & floris decore: ſupereſt igitur ut verbi praecones futuri maturent, & praecocibus tardiùs cunctatoribus citiùs Eccleſiaſtico muneri ſe accingant, ita fiet ut quod de patre refert Auſonius: rAuſon. in Epigr.Maturam frugem flore manente ferant.
3 Tertium genus eorum eſt, qui ſedulò paſcunt oves, ſed non Chriſti oves, ſeu ut commodiùs rem explicat Auguſtinus, qui oves Chriſti paſcunt, ſed tanquam ſuas, non tanquam Chriſti, gloriam ſuam in iis paſcendis quaerunt, non Chriſti, emolumentum ſuum, non Chriſti. Hos Paulus perſtringit, Phil. 2.21. Omnes (inquit) quae ſua ſunt quaerunt, non quae ſunt Jeſu Chriſti: & acriùs inſectatur, 2 Tim. 2.4, 5. Erunt homines ſui amatores, pecuniae avidi, glorioſi, ſuperbi, maledici, ingrati, profani, charitatis expertes, &c. En ſcaturiginem vitiorum impuriſſimam a fonte φιλαυτίασ manantem. Ne nos ergo ſed Chriſtum amemus, & in paſcendis ejus ovibus, ejus commodis non noſtris ſerviamus: neſcio quo enim inexplicabili modo, inquit Auguſtinus, fi…, ut quiſquis ſeipſum, non Deum amat, non ſe amet: & quiſquis Deum, non ſeipſum amat, ipſe verò ſe amet.
4 Poſtremum genus eorum eſt, qui oves Chriſti paſcunt, ſed cibo inſalubri, quo magis inficiuntur quàm reficiuntur Chriſti oves agnique: eorum dico qui floribus & fructibus Paradiſi aut noxias herbas admiſcent, aut flores Adonidis adſpergunt. Cujuſmodi ſunt iſta dogmata, dari meritum ex congruo, ut non ex condigno vires liberiarbitrii ab Adamo lapſu ad bonum ſpirituale fractas, & debilitatas non penitus profligatas & amiſſas, labem originis nemini unquam fraudi fuiſſe, juſtificationum impii non in ſolidum imputatae Chriſti juſtitiae aſcribendam, ſuas inhaerentis juſtitiae partes eſſe. Chriſtum morte ſuâ nobis exemplum patientiae exhibuiſſe, non foreign pro peccatis perſolviſſe, fiduciam ſalutis propriae à praeſumptione parum ut nihil differre, tutius eſſe à parte Bellarmini quàm Calvini ſtare; Calvinum enim blaſphemias in Chriſtum eructare, horrorem aeternae mortis, & deſperationem illi impingere in commentariis foedè hallucinari, non unquam ut ipſorum verbis utar, Judaizare, & in multis Arrianizare, ut de reliquis notis quas alii eluerunt nihil dicam, quid hoc ſibi vult calumniae de Ar…i…niſmo? nunquid Calvinus ejuſ que diſcipuli qui in Arrianos non ſtylum modo ſed & gladium ſtrinxerunt,Ariſtoph. in Plut. nuper evaſerunt Arriani? Scitè Poeta ille, averſus ſycophantae morſum nullum datur remedium: nam quantumvis ulcus curari poſſe videatur, manet tamen apud nonnullos infamiae cicatrix. Attamen quaero, quibus fidiculis è Calvini dictis aut ſcriptis elicient, aut Judaiſmum, aut Arrianiſmum? Calvinus (inquiunt) in ſacrae paginae ſenſibus inveſtigandis ferè vias à patribus tritas & conſignatas relinquit: & ſaepè Rabinorum; eſt etiam ubi Arrianorum veſtigiis inſiſtit: Judaizat ergo, ergo Arrianizat Calvinus, mirum ni Papizet etiam: certè enim non rarò in ſacrae Scripturae expoſitione patres deſerit, & Pontificiorum Interpretum veſtigia premit. Quid hic tandem dignum virgulâ cenſoriâ? Nunquamne licet in ſacrorum oraculorum interpretatione à ſanctis patribus diſſentire? Aſſentiuntur ipſi patres licere; & patribus impendiò magis addicti Pontificii Cajetanus & Andradius, hic Lectori conſulit, ſi in ſenſum aliquem incideret textui conſonum, licet aliò rapiat ſanctorū patrum torrens, non abduci, ſed commodiſſimae interpretationi conſtare, ille ingenuè fatetur. Patres ſaepè genuinum Scripturae ſenſum non aſſequi, quem tamen recentiores Theologi multum indagando repererunt: neceſſe eſt (inquit) fateamur, niſi praeclariſsimis ingeniis ingrati eſſe volumus, plurima in Moſe & Prophetis eſſe, noſtro hoc aevo doctorum hominum diligentiâ multô accuratiùs quàm unquam anteà explicata. At (inquiunt) invidioſum eſt ſanctis patribus refragari, & haereticis in evolvendis Scripturae ſenſibus ſuffragari. Si hoc ſit vitio vertendum, faba cudenda erit in B. Hieronymum, qui in hiſtoriâ Melchizedeci illuſtrandâ quinque patrum ſententias Hebraeorum opinioni poſthabuit: Auguſtinus itidem ejuſdem criminis affinis eſt, qui in Scripturae loco quodam explicando Cyprianum prius ſecutus, poſteà incidit in aliam ejuſdem loci in Tycone Donatiſtà expoſitionem; quam quia veriorem putabat, Cypriani Martyris interpretationi praetulit. Quid Hieronymum aut Auguſtinum commemoro? in B. Apoſtolum & Chriſtum Dominum reſtat ut hi cenſores Calvino maſtiges animadvertant, qui quaſdam veteris inſtrumenti ſententias ad normam Phariſaeorum ita interpretantur, ut ex iis reſurrectionis doctrinam eliciant. Occurrent ſat ſcio Chriſtum Dominum, & B. Apoſtolum, & ſanctos patres Hieronymum & Auguſtinum praelibatas interpretationes non ideò ſuo calculo comprobaſſe, quia à Judaeis aut Haereticis prolatae aut probatae fuerint: ſed quia verae & proindè à Spiritu ſancto dictatae: agnoſco & addo, niſi livor in Genevates, aut propenſior affectus in Romanenſes eos tranſverſos ageret; idem de Calvini & Anglo-Genevenſium annotationibus aut interpretationibus à patrum orbitâ deflectentibus ſtatuiſſent. Equidem non arbitror quenquam eorum qui Calvinum toties convitiis proſcindunt in pontificiorum caſtra migraſſe, illud tamen auſim affirmare, illos qui Bellarmino aequiores ſunt, quàm Calvino à Papiſmo propiùs abeſſe, quàm illum ſtrenuum Chriſti athletam ab Arrianiſmo. Libet ergo ſymboliſmum retorquere, & ſuis eos haſtis tranſverberare.
1 Pontificiis ſolenne eſt quo doctrinae Proteſtantium conflent invidiam, omnes anſas arripere Calvino, Bezae, aliiſque reformatae Eccleſiae Doctoribus detrahendi, detrahant hi non minus: ſymbolizant ergo cum pontificiis.
2 Decrevit Synodus Tridentina veterem & vulgatam editionem Latinam ab Haebreo fonte (immanè quantùm diſcrepantem) omnibus verſionibus praeferendam, & in publicis lectionibus & diſputationibus ſeu authenticam proferendam: praeferunt hi, & proferunt in concionibus, & praelectionibus ſpretâ Tremelianâ & quavis aliâ à reformatae Eccleſiae ſive paſtoribus, ſive profeſſoribus elucubratâ: ſymbolizant ergo cum pontificiis.
3 In pleriſque Academiis tranſmarinis, in quibus obtinet Papiſmus, Petrus Lumbardus, & Aquinas Neophytis in Theologiâ deguſtandi proponuntur, ut Papiſmo eos penitùs imbuant, proponunt hi ſuis diſcipulis privatim legendos, & Calvinos, Zanchios, Urſinos tanquam levis armaturae milites contemptui habent: ſymbolizant ergo cum pontificiis. Accedam propiùs, & pedem (ut dicitur) conferam, non deſunt ex his qui arctiſſimae amicitiae ſymbolum pontificiis dant, & ab iis accipiunt, an non hi cum pontificiis ſymbolizant?
4 Denique ſi valeat illud philoſophicum axioma, ſymbolizantia elementa ſunt, in quibus datur facilior tranſitus nullus dubito, ipſos citiùs ad pontificios, quam Calvinum ad Arrianos defecturum: praeſertim cùm Calvinus & Genevenſes hanc Arrianae haereſios notam non tam atramento ſuo, quàm ſanguine Serveti Arriani effuſo eluerint. Obſtrepentes videor audire quoſdam huic orationi meae, & tragicè exclamantes, ſuſtinebiſne venerandis Doctoribus, aliiſque clariſſimis Academiae luminibus, apud quos Calvinus tuus meritò vapulat iſto modo obtrectare? quibus liceat mihi regerere an ut Hieronem refert Aelianus anteà indoctum per morbum factum doctiſſimum, ita quidam apud nos per morbum animi evadunt doctiſſimi? ſiccine res habet qui ex ſubraucidis pontificiorum, aut Lutheranorum adverſariis centonem poſſunt in Calvinum, Bezam, P. Martyrem, Piſcatorem, alioſque orthodoxos contexere, ii ſoli Ambroſiâ alendi ſunt; reliquos verò ex Academiâ, ſive doctores, ſive paſtores, ſuo in genere ſuſpiciendos foenum eſſe oportet? Attamen inquiunt, iniquè iis qui Calvino minus favent, ſymboliſmus cum pontificiis impingitur: quoties enim eos audivimus pro ſuggeſtu in Bellarminum & Jeſuitas involantes? Neſcio tamen quonam malo fato accidat, ut cùm in Sciſmaticos, quos Puritanos indigitant, miſeros homines, & omnium eruditorum judiciis exploſos invehantur, eos perindè ut Galbam non vis ingenii ſolùm, ſed & animi acris quidam dolor dicentes incendat, efficiatque ut incitata, & vehemens eorum videatur oratio: contra verò, cùm in pontificios ſtantes, & erectos, & tantùm non Eccleſiae & Academiae minantes detonandum eſſet, omnis motus animi tanquam ventus homines deficit, & planè flacceſcit oratio: & Sciſmatis quidem radici ſecurem injiciunt, haereſeos tantùm ramos circumcidunt, ſeu potiùs ſarmenta quae luxuriant amputant. Hic verò eorum non egemus operâ, offerunt ſe nobis presbyteri, ſeculares, doctores Sorbonici, & tota Papiſtarum natio (ſolos excipio Jeſuitas) qui technas & verſutias Jeſuiticas, Romanorum pontificum ambitionem, Caeſarum coronis imminentem, & varias curiae Romanae corruptelas multò quam ipſi acriùs inſectantur, omnes in hiſce argumentis diſerti ſunt. Quid eſt hoc aliud, quàm cum capiti mederi debeant reduvias curare? Enimverò ſi Papiſmi ſuſpitionem ſeriò à ſe cogitent amoliri, bonâ fide agant, pontificis in Eccleſiâ principatum, ſeu poteſtatem ſpiritualem, miſſae ſacrificium, craſſam praeſentiam quam vocant realem, Tranſubſtantiationis monſtrum, juſtitiae inhaerentis perfectionem, bonorum operum meritum, invocationem Sanctorum, ſuffragia mortuorum, cultum imaginum, & reliquiarum, deni que novum Pii quarti ſymbolum, & conciliabuli Tridentini decreta non timidè & diffidenter, ſed alacriter & fortiter impetant, & valentiſſimâ ratione profligent. Cùm Caecinae milites rebellem quemque in exercitu, noctu, ferro invaſiſſent, truces animos cupido poſteà involat, eundi in hoſtem, piaculum furoris: nec aliter placari poſſe cōmilitonum manes, quam fi pectoribus impiis honeſta vulnera accepiſſent: utinam Deus iis hanc cupidinem inſpiraret hoſtem communem adoriendi, in piaculum furoris: nec enim aliter placari poſſunt, Calvini, Bezae, Foxii, Anglo-Genevenſium, & beatiſſimorum Martyrum manes, quos irritarunt, quam ſi Eccleſiis reformatis hoſtium pontificiorum devictorum manubias conſecrent.
Haec habui, quae in malos paſtores, qui aut omninò non paſcunt, aut ſe paſcunt, non oves, aut oves paſcunt, at non Chriſti, aut Chriſti oves paſcunt, at non ſalubri gramine, ſed noxiis herbis in hoc tempus dicerem, in quibus ſi quid mordaciùs videatur, Hieronymi verbis obſecro, ut non tam meae putetis auſteritatis eſſe quam morbi, putridae carnes ferro curantur, & cauterio, venena ſerpentina pelluntur antidoto, quod ſatis dolet, majore dolore expellitur. Accedit, viri, patres & fratres in Chriſto dilectiſſimi, quod Academiae jam valedicturus, & poſtremam apud vos concionem habiturus, nihil auſus ſim diſſimulare, quod ex uſu Academiae aut Eccleſiae arbitrarer clero proponere, cujus ſaluti & honori velificari, vel cum famae meae naufragio libentiſſimè velim. Nunc ad vos (reverenda capita, clariſſima Academiae lumina, Collegiorum & Aularum praepoſitos) me converto: ſi ſummum paſtorem & Archiepiſcopum animarum, eo quo par eſt affectu colatis, nobiliorem partem gregis Dominici veſtrae prudentiae & poteſtati commiſſam ſummâ fide & diligentiâ curate, agnos tenellos ſpe lactate, & patientiâ ſuſtinete, oves errantes in viam reducite, arietes praefractos & contumaces ſeveris legibus conſtringite, & intra officii ſepta continete: denique lupos veſtimentis ovium indutos diſcernite, atque excernite. Cui plus remiſſum eſt, plus diligit, at cui plus cōmiſſum eſt plus diligitur: vobis verò (ſpectatiſſimi viri) non inferiora Chriſti membra, ſed ipſos oculos: non vulgares lapides ad ſtructuram Templi, ſed margaritas: non oves duntaxat, ſed ipſos etiam paſtores: vobis ſpem Academiae, ſemen reipublicae, Eccleſiae, delibatum florem Dominus ipſe commendavit. Cogitate (quaeſo) & veſtris ponderibus examinate, quanti ſanguis talium ovium vobis conſtabit, ſi veſtrâ ſive foreign, ſive foreign, ſive in curiâ, ſive abſentiâ, ſive indulgentiâ, ſive puſillanimitate perierint. Errent licet planetae, abſit ut ſtellae fixae, quales vos eſtis in hac Academiae ſpherâ, motu irregulari ferantur, abſit talis inter doctores contentio, qualem inter cenſores Livius deplorat, inquiens, Inter Marcum Lucium & Claudium Neronem foedum certamen inquinandi famam alterius cum ſuae famae diſpendio factum eſt:
*Hom. Il. α.foreign,
foreign.
Hoc Ithacus velit, & magno mercentur Achivi. Etenim dumxEraſ. Adag. paſtores odia exercent, lupus intrat ovile, & ne jam diu intrarit, verendum ſanè eſt, cui vos fortiſſimi moloſſi, ſicut antehac ſummâ cum veſtrâ laude feciſtis, fortiter & alacriter occurrite, ne ad horam quidem cedite, nulli liceat impunè per Calvini, aut Bezae, aut Anglo-Genevenſium, aut quorumcun que aliorum latera religionem quam profitemur vulnerare: ne ſit integrum cuiquamyEraſ. Adag. dente theonino optimè de Eccleſiâ & Academiâ meritorum famam arrodere, copias conjungite, animos conſociate, bonorum praeſidia munite, malorum, ſive infectorum, ſive ſuſpectorum, ſive profligatorum, & perditorum conatus reprimite, cuniculos detegite, claudeſtinos caetus diſſipate, nullius mortalium in causâ Dei immortalis, aut rationem habete, aut minas pertimeſcite, purpurâ enim quâ amicti eſtis digni non eſtis, niſi eam pro Chriſti nomine vel ſanguine parati ſitis veſtro tingere. Agite itaque, lumbos ſuccingite, gladios accingite, honeſtum certamen cum ſchiſmatis, haereſeos, & ſuperſtitionis reliquiis, cum Atheiſmo, cum Papiſmo, cum impietate, cum audaciâ, cum ebrietate, cum crapulâ, cum avaritiâ, cum ambitione, cum munerum corruptelâ, cum carne, cum mundo, cum Satanâ committite: curſum praeclarè coeptum feliciter conſummate, fidem ſartam tectam conſervate, ita fiet, ut in Academiâ totius orbis florentiſſimâ, & facilè principe vos ipſi gloriâ & honore principes diu floreatis, & cum hanc ſtationem dimiſeritis, in ſublimiorem Eccleſiaſticae dignitatis gradum, aut coeleſtis Hieroſolymae ordines ſplendidiſſimos recipiamini: ac denique, ubi purpuram doctoralem exueritis, ſtolas zApoc. 7.14.agni ſanguine lotas, & tinctas induatis: cumque corollae Academicae, & humanae gloriae floſculi aruerint, aut deciderint, aureâ in coelo coronâ, Chriſto ipſo ſuis manibus imponente, aeternùm refulgeatis: Cui, &c.